বাংলাদেশত হিন্দুধৰ্ম

{{Infobox religious group
|group=বাংলাদেশী হিন্দু
|population= ১৩,১৩০,১০৯ (২০২২ চনৰ লোকপিয়ল)  (মুঠ জনসংখ্যাৰ ৭.৯৫%)|languages=সংস্কৃত (ধৰ্মীয় ভাষা)
বাংলা আৰু অন্যান্য জনগোষ্ঠীয় ভাষা|religions=Hinduism (majority)
বাংলা এবং অন্যান্য আদিবাসী ভাষা
|religions=হিন্দুধৰ্ম
|region1=ঢাকা বিভাগ
|pop1=২৭,৬৬,৮৭৪ (৬.২৬%)
|region2=চট্টগ্ৰাম বিভাগ
|pop2= ২১,৯৬,৯৭৪ (৬.৬১%)
|region3=ৰাজশাহী বিভাগ
|pop3=১১,৫৯,১৯৭ (৫.৭০%)
|region4=খুলনা বিভাগ
|pop4=২০,০৭,৫০২ (১১.৫৪%)
|region5=ছিলেট বিভাগ
|pop5=১৪,৯১,৩১৫ (১৩.৫১%)
|region6=ৰংপুৰ বিভাগ
|pop6=২২,৯০,৪৫০ (১২.৯৮%)
|region7=বৰিশাল বিভাগ
|pop7=৭,৫০,১৭৭ (৮.২৪%)
|region8=ময়মনসিংহ বিভাগ
|pop8= ৪,৮১,৭৪২ (৩.৯২%)
|flag=75px|link=Om
|flag_size=
|image=
|image_caption=
}}
হিন্দুধৰ্ম হ'ল বাংলাদেশৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম প্ৰচলিত ধৰ্ম। ২০২২ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি বাংলাদেশৰ জনসংখ্যাৰ ৭.৯৫ শতাংশ হ'ল হিন্দু। জনসংখ্যাৰ দিশৰপৰা, ভাৰত আৰু নেপালৰ পিছতেই বাংলাদেশ হ'ল পৃথিৱীৰ তৃতীয় বৃহত্তম হিন্দু জনবহুল দেশ। 

 ইতিহাস 
বাংলাদেশৰ এই ধৰ্মৰ ৰীতি-নীতি আৰু ৰীতি-নীতি ঐতিহাসিকভাৱে চুবুৰীয়া ভাৰতীয় ৰাজ্য পশ্চিম বংগৰ লগত মিল আছে। দৰাচলতে বাংলাদেশত হিন্দু ধৰ্মৰ কেইবাটাও পন্থা আৰু তত্ত্ব বিভিন্ন ঋষি আৰু মহাত্মাৰ দ্বাৰা সৃষ্টি হৈছিল। ক’ব পাৰি যে হিন্দু ধৰ্মই এই মাটিৰ সৃষ্টি, ইয়াৰ আটাইতকৈ পুৰণি ধৰ্ম। মন কৰিব যে ১৯৪৭ চনত ভাৰত বিভাজনৰ পূৰ্বে বৰ্তমানৰ বাংলাদেশ (তেতিয়া পূব বংগ বুলি কোৱা হৈছিল) আৰু পশ্চিম বংগৰ ভূখণ্ড একত্ৰিত হৈছিল। 

 সংস্কৃতি 
দুৰ্গা পূজা বাংলাদেশৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ হিন্দু উৎসৱ। লগতে হিন্দু সমাজত ৰথযাত্ৰা, কালি পূজা, লক্ষ্মী পূজা, সৰস্বতী পূজা, মানস পূজা, চৰক পূজা, শীতলা পূজা, জন্মাষ্টমী, কাত্যয়নী পূজা, বসন্তী পূজা, শিৱ পূজা, থান পূজা আদি বহুলভাৱে প্ৰচলিত। বাংলাদেশে সনাতন ধৰ্মৰ সংস্কাৰ আৰু প্ৰচাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান আগবঢ়োৱা কেইবাজনো মহাত্মা আৰু গুৰু আছে। তাৰ ভিতৰত শ্ৰীশ্ৰী ঠাকুৰ উকুমালচন্দ্ৰ, স্বামী নিগমানন্দ, স্বামী প্ৰণবনন্দ, শ্ৰীশ্ৰী হৰিচন্দ ঠাকুৰ, শ্ৰীশ্ৰী জগদ্বন্ধু সুন্দৰ, মা আনন্দময়ী, শ্ৰীশ্ৰী ৰাম ঠাকুৰ, শ্ৰীশ্ৰী লোকনাথ ব্ৰহ্মচাৰী, শ্ৰীশ্ৰী বালক ব্ৰহ্মচাৰী, মহাত্মা শ্ৰীশ্ৰী গুৰুনাথ, শ্ৰীশ্ৰী চিন্ময়, শ্ৰী গণেশ পাগল আদি। চৈতন্যদেৱৰ গৃহভূমিও বাংলাদেশত আছিল। সকলোকে সিহঁতৰ অনুগামীসকলে পূজা কৰে। 

 জনসংখ্যা 
১৯০১ চনৰ পৰা ২০২২ চনলৈকে
+ বাংলাদেশত হিন্দু ধৰ্মৰ শতাংশ আৰু জনসংখ্যা বছৰ শতকৰা (%) হিন্দু জনসংখ্যা  মুঠ জনসংখ্যা টোকা ১৯০১ ৩৩.০০% ৯৫,৪৬,২৪০ ২,৮৯,২৭,৬২৬বাংলা অঞ্চল ১৯১১ ৩১.৫০% ৯৯,৩৯,৮২৫ ৩,১৫,৫৫,৩৬৩ বঙ্গভঙ্গ (১৯৪৭)ৰ আগত  ১৯২১ ৩০.৬০% ১,০১,৭৬,০৩০ ৩,৩২,৫৪,৬০৭ ১৯৩১ ২৯.৪০% ১,০৪,৬৬,৯৮৮ ৩,৫৬,০৪,১৮৯ ১৯৪১ ২৮.০০% ১,১৭,৫৯,১৬০ ৪,১৯,৯৯,২২১ ১৯৫১ ২২.০৫% ৯২,৩৯,৬০৩ ৪,২০,৬২,৪৬২পাকিস্তানৰ সময়ত ১৯৬১ ১৮.৫০% ৯৩,৭৯,৬৬৯ ৫,০৮,০৪,৯১৪ ১৯৭৪ ১৩.৫০% ৯৬,৭৩,০৪৮ ৭,১৪,৭৮,৫৪৩ বাংলাদেশৰ স্বাধীনতাৰ পিছত  ১৯৮১ ১২.১৩% ১,০৫,৭০,২৪৫ ৮,৭১,২০,৪৮৭ ১৯৯১ ১০.৫১% ১,১১,৭৮,৮৬৬ ১০,৬৩,১৫,৫৮৩ ২০০১ ৯.৬০% ১,১৮,২২,৫৮১ ১২,৩১,৫১,৮৭১ ২০১১ ৮.৫৪% ১,২৭,৩০,৬৫১ ১৪,৯৭,৭২,৩৬৪২০২২৭.৯৫%১,৩১,৩১,১০৯১৬,৫১,৫৮,৬১৬সূত্ৰ: ভাৰতৰ লোকপিয়ল ১৯০১-১৯৪১, পূৰ্ব পাকিস্তানৰ ১৯৫১-১৯৬১ চনৰ লোকপিয়ল, বাংলাদেশ চৰকাৰৰ লোকপিয়ল ১৯৭৪-২০২২ বিভাগ অনুযায়ী হিন্দু জনসংখ্যা 
+ ২০১১ আৰু ২০২২ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি হিন্দুসকলৰ জনসংখ্যা শতাংশ অনুপাতে তুলনাhttp://www.bbs.gov.bd বিভাগ ২০১১ চনত 
(%) ২০২২ চনত 
(%) বৰিশাল ৯.১৬ ৮.২৪ চট্টগ্ৰাম ৭.০৫ ৬.৬১ ঢাকা ৬.২২ ৬.২৫ খুলনা ১২.৮৫ ১১.৫২ ময়মনসিংহ - ৩.৯২ ৰাজশাহী ৫.৮৮ ৫.৬৭ ৰংপুৰ ১৩.২১ ১২.৯৭ ছিলেট ১৪.০৫ ১৩.৫০

 জিলা অনুসৰি হিন্দুধৰ্ম 
+ বাংলাদেশত জিলা অনুসৰি হিন্দু জনসংখ্যা (২০২২)https://bbs.portal.gov.bd/site/page/b432a7e5-8b4d-4dac-a76c-a9be4e85828c জিলা হিন্দু জনসংখ্যা মুঠ জনসংখ্যা শতাংশ (%)বৰগুনা৬৯,৪৯২১০,১০,৫৩১৬.৮৮বৰিশাল ২,৭৫,২৬৩২৫,৭০,৪৪৬১০.৭১ভোলা৫৫,৫৩৫১৯,৩২,৫১৮২.৮৭ঝালকাঠি৬১,৩৫২৬,৬১,১৬০৯.২৮পটুৱাখালী১,০৭,৫৫৩১৭,২৭,২৫৪৬.২৩পিৰোজপুৰ১,৮০,৯৮২১১,৯৮,১৯৫১৫.১০বান্দৰবান১৬,৫০১৪,৮১,১০৬৩.৪৩ব্ৰাহ্মণবাড়িয়া২,২০,৯৬০৩,৩০,৬৫,৬৩৩৬.৬৮চাঁদপুৰ১,৪৬,৫২৪২৬,৩৫,৭৪৮৫.৫৬চট্টগ্ৰাম৯,৮২,৬০৪৯,১৬,৯৬,৪৬৫১০.৭২কুমিল্লা ২,৬৯,২১৪৬,২১,২২,১৬,৬০৬৪.৩৩কক্সবাজাৰ ১,০৮,১৬৬২,৮২৩,২৬৮৩.৮৩ফেনী ৯১,১৬০১৬,৪৮,৮৯৬৫.৫৩খাগড়াছড়ি১,১৯,৭০৬৭,১৪,১১৯১৬.৭৬লক্ষ্মীপুৰ৬১,৮৪৬১৯,৩৭,৯৪৮৩.১৯নোৱাখালী১,৪৭,১৫৪৩,৬২৫,৪৪২৪.০৬ৰাঙ্গামাটি৩৩,১১২৬,৪৭,৫৮৬৫.১১ঢাকা ৬৭২,২৬৯১৪,৭৩৪,৭০১৪.৫৬ফৰিদপুৰ ১,৮২,৫৬১২,১৬,২৮,৭৯৯৮.৪৪গাজীপুৰ ২,৬৩,৪৯০৫,২৬,৩৪,৫০,০০০৫.০১গোপালগঞ্জ ৩,৪৮,৯৭৪১২,৯৫,০৫,৭৫৭২৬.৯৫কিশোৰগঞ্জ ১,৫৮,৭৭৮৩,২৬,৭৬,২৬,০০০৪.৮৬মাদাৰীপুৰ১,৪৪,৯০৪১২,৯৩,০২৭১১.২১মাণিকগঞ্জ ১,৩৮,৮৭৫১৫,৫৮,০২৫মুন্সীগঞ্জ ১,২২,২৩৮১৬,২৫,৪১৬৭.৫২নাৰায়ণগঞ্জ ১,৪৪,১০৫৩,৯০৯,১৩৮৪.৮৯নৰসিংদী ১,৮৪,৩০৯২২,২৪,৯৪,৪৪৪৪.৭১ৰাজবাড়ী১,১০,৫৬৯১১,৮৯,৮১৮৯.২৯শৰিয়তপুৰ ৪২,৭২৪১২,৯৪,৫৬২৩.৩০টাঙ্গাইল২,৫৭,৩৫১৪,০৩,৭৬,০৮৮৬.৩৭বাগেৰহাট২,৬৪,২২৯১৬,১৩,০৭৬১৬.৩৮চুৱাডাঙ্গা ২৭,৮০৪১২,৩৪,০৫৪২.২৫যশোৰ ৩,১৩,৫৯২৩,০৭,৬০,১৪,৪৪৪১০.১৯ঝিনাইদহ ১,৬৮,৪৪৪২,০০৫,৮৪,৯৫২৮.৪০খুলনা ৫৪২,৪১৭২৬,১৩,৩৮,৫৩৭২০.৭৬কুষ্টিয়া ৫৮,৭৭১২১,৪৯,৬৯,২৯৮২.৭৩মাগুৰা ১,৬২,১৩৮১০,৩৩,১১৫১৫.৬৯মেহেৰপুৰ ৮,৪৯৭৭,০৫,৩৫৬১.২০নড়াইল ১,২৪,৪৬৫৭,৮৮,৬৭১১৫.৭৮সাতক্ষীৰা ৩,৩৭,১৪৫২২,২৬,৫৮,২৮০১৫.৩৫জামালপুৰ ৩৯,৮২৭২৫,০০,০০,০০০১.৫৯ময়মনসিংহ ২,০২,৪৪০৫,৮৯,৯০০,০০০৩.৪৩নেত্ৰকোনা ২,০২,৬৪৮২৩,২৪,৮৫৩৮.৭২শেৰপুৰ ৩৬,৮২৭১৫,০১,৮৫৩২.৪৫বগুড়া ২১৬,৬৫৭৩,৭৩৪,২৯৭৫.৮০চাপাইনবাবগঞ্জ ৭২,১৭৮১৮,৩৫,৫২৮৩.৯৩জয়পুৰহাট ৮৭,৫৯৫৯,৫৬,৪৩১৯.১৬নওগাঁ ৩২১,৩৪১২,৭৮৪,৫৯৯১১.৫৪নাটোৰ ১,০৭,১২৪১৮,৫৯,৯২২৫.৭৬পাবনা ৭৪,২৬৫২,৯০৯,৬২৪২.৫৫ৰাজশাহী ১,৩৩,৫১৪২,৯১৫,০০৯৪.৫৮চিৰাজগঞ্জ ১,৪৬,৫২৩৩,৩৫৭,৭০৬৪.৩৭দিনাজপুৰ ৬৪৮,৩২৬৩,৩১৫,২৩৬১৯.৫৬গাইবান্ধা ১,৭৭,৫৯৩২,৫৬২,২৩৩৬.৯৩কুড়িগ্ৰাম ১,৪৩,৩৮১২,৩২৯,১৬০৬.১৬লালমনিৰহাট ১,৮৫,৩২২১,৪২,৮৪০,৬১২.৯৭নীলফামাৰী ৩২৭,৩৩৩২,০৯২,৫৬৮১৫.৬৪পঞ্চগড় ১,৮৪,৯৫১১,১৭৯,৮৪৩১৫.৬৮ৰংপুৰ ২৮৩,৯৬৪৩,১৬,৯৬,১৪৮.৯৬ঠাকুৰগাঁও ৩৩৯,৫৮০১,৫৩৩,৮৯৫২২.১৪হবিগঞ্জ ৩৭৪,১০৪২,৩৫৮,৮৮৬১৫.৮৬মৌলভীবাজাৰ ৫১৯,২৬৩২,১২৩,৪৪৭২৪.৪৫সুনামগঞ্জ ৩১৫,০৪৪২,৬৯৫,৪৯৬১১.৬৯ছিলেট২৮২,৯০৪৩,৮৫৭,১২৩৭.৩৩

 হিন্দু মন্দিৰ 
২০১১ চনত হিন্দু ধৰ্ম কল্যাণ ন্যাসে কৰা চৰকাৰী পৰিসংখ্যা অনুসৰি বাংলাদেশত মুঠ ৪০৪৩৮টা হিন্দু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান বা মন্দিৰ আছে। অৰ্থাৎ ২০১১ চনৰ হিচাপ অনুসৰি প্ৰতি ৩০৫জন সনাতন ধৰ্মীয় লোকৰ বিপৰীতে এটাকৈ মন্দিৰ আছে। কিন্তু পৰিয়ালৰ মন্দিৰৰ সংখ্যা যোগ কৰিলে এই সংখ্যাৰ মন্দিৰ লাখ লাখ হ’ব। 

সৰ্বাধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ মন্দিৰ হ'ল ঢাকেশ্বৰী মন্দিৰ, যিটো ঢাকাত অবস্থিত। এই মন্দিৰত দুৰ্গা পূজা আৰু কৃষ্ণ জন্মাষ্টমী খুব আড়ম্বৰৰে সৈতে উদ্‌যাপিত হয়। ঢাকাৰ অন্যান্য প্ৰধান মন্দিৰসমূহ হ'ল - ৰামকৃষ্ণ মঠ আৰু মিছন, জয় কালী মন্দিৰ, লক্ষ্মী নাৰায়ণ মন্দিৰ, স্বামীবাগ ইচকন মন্দিৰ, ৰমনা কালীবাড়ি মন্দিৰ, লোকনাথ মন্দিৰ, হাতিৰঝিল শ্ৰীচৈতন্য মন্দিৰ, সিদ্ধেশ্বৰী কালীমন্দিৰ, শনিৰ আখড়া, ভোলানন্দগিৰি আশ্ৰম ইত্যাদি।

উনৈশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ ফালে নিৰ্মিত ব্ৰাহ্মণবাড়িয়া কাল ভৈৰব মন্দিৰ''ত শিৱ মূৰ্তি আছে। বাংলাদেশেৰ অন্যান্য উল্লেখযোগ্য হিন্দু মন্দিৰ আৰু আশ্ৰমসমূহ হ'ল - চন্দ্ৰনাথ মন্দিৰ, আদিনাথ মন্দিৰ, সুগন্ধা, যশোৰেশ্বৰী কালী মন্দিৰ, পঞ্চ ৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ, ভবাণীপুৰ শক্তিপিঠ, শ্যামনগৰ শক্তিপীঠ, চত্তেশ্বৰী মন্দিৰ, ধামৰাই জগন্নাথ ৰথ, পুঠিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্স, কান্তাজিউ মন্দিৰ, কুমিল্লা জগন্নাথ মন্দিৰ, কালিয়াজেউ মন্দিৰ, শ্ৰীশাইল, বিশ্বনাথ মন্দিৰ, বড়ো কালী বাড়ি মন্দিৰ, মুক্তাগাছ শিব মন্দিৰ, শ্যামসুন্দৰ মন্দিৰ, চন্দ্ৰাবতী মন্দিৰ, লালমাই চণ্ডী মন্দিৰ, জোড়বাংলা মন্দিৰ, সোণাৰং যমজ মন্দিৰ, জগন্নাথ মন্দিৰ, পাবনা, ৰজা কংসনাৰায়ণৰ মন্দিৰ, বৰোদি লোকনাথ আশ্ৰম, ওড়াকান্দি শ্ৰী হৰিদাঁদ মন্দিৰ, ফৰিদপুৰৰ শ্ৰী জগদ্বন্ধু সুন্দৰৰ শ্ৰীঅঙ্গণ, শ্ৰী সত্যনাৰায়ণ সেৱা মন্দিৰ, ৱাহেদপুৰ গিৰি ধাম, চট্টগ্ৰামৰ ৰামকৃষ্ণ সেৱাশ্ৰম, চৌমুহনীৰ ৰাম ঠাকুৰ আশ্ৰম, চট্টগ্ৰামৰ কৈবল্যধাম, পাবনাৰ হিমায়েতপুৰ ঠাকুৰ অনুকূলচন্দ্ৰৰ সৎসঙ্গ মন্দিৰ, খুলনাৰ ধৰ্মসভা মন্দিৰ, যশোৰৰ প্ৰেমবাগ মন্দিৰ, বগুড়াৰ শ্ৰী অৰবিন্দ মন্দিৰ, চুকনগৰৰ (খুলনা) নিমতলা মন্দিৰ, মাদাৰীপুৰৰ প্ৰণব মঠ ইত্যাদি। 

ঢাকেশ্বৰী জাতীয় মন্দিৰ
ধাৰণা কৰা হয় যে, সেন ৰাজবংশৰ ৰজা বল্লাল সেনে দ্বাদশ শতিকাত ঢাকাত এই ঢাকেশ্বৰী জাতীয় মন্দিৰটো প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। 

বাংলাদেশৰ হিন্দু ব্যক্তি
 হিন্দুৰ তালিকা
 সৌম্য সৰকাৰ (ক্ৰিকেটাৰ)

 বাহ্যিক সংযোগ 





তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:হিন্দু ধৰ্ম
শ্ৰেণী:বাংলাদেশ
শ্ৰেণী:বাংলাদেশী হিন্দু