জেলেপী

জেলেপী বা স্থানভেদে জিলাপী বা জেলেবি এবিধ মিঠা খাদ্য৷ এটা ফাৰ্চী শব্দ “জলব’’ৰ পৰা জেলেপী নামটোৰ সৃষ্টি হৈছে৷ ’জলব’ শব্দৰ অৰ্থ ঘূৰণীয়াকৈ পাক খাই যোৱা ভাৰতত বিশেষকৈ পূজা বা আন উৎসৱ পাৰ্বনত জেলেপীৰ প্ৰচলন হোৱা দেখা যায়৷ ই বৰ্তমান আমাৰ সমাজত এক পৰম্পৰাগত মিঠাই হিচাপে পৰিগণিত হৈ পৰিছে৷
ইতিহাস
মিঠা খাদ্যত জেলেপীৰ ব্যৱহাৰ অতি প্ৰাচীন৷ ইৰানত ৰমজান মাহৰ ইফতাৰৰ সময়ত এইবিধ মিঠাই খোৱা হৈছিল৷ দশম শতিকাত ইবন ছায়াৰ আল-ৱাৰৰাকৰ আৰবী ভাষাত লিখা কিতাব-আল-তাবিখ গ্ৰন্থত “জালাবিয়া’’ নামে এক মিঠা খাদ্যৰ কথা উল্লেখ আছে৷ ত্ৰয়োদশ শতিকাত পাৰ্চিয়াত মুহাম্মদ বিন হাছান আল-বাগদাদীৰ এখন খাদ্য সম্বন্ধীয় গ্ৰন্থতো একে ধৰণৰ খাদ্য উল্লেখ আছে৷ বাণিজ্যিক কাৰণত ভাৰত আৰু ইৰানৰ সম্পৰ্কৰ ফলতে এইবিধ মিঠাইৰ ভাৰতলৈ আগমন হয় আৰু জেলেপী বা জেলেবি নামেৰে জনাজাত হয়৷ পঞ্চদশ শতিকাত ভাৰতৰ আনন্দোৎসৱ বা পূজা আদিত ব্যৱহৃত খাদ্য হৈ পৰে এই জেলেপী৷ ১৪৫০ চনত ৰচনা কৰা প্ৰিয়মকৰ্ণৰ্পকথা কিতাপত জেলেপী খোৱাৰ কথা বৰ্ণনা কৰা আছে৷ ষোড়শ শতিকাৰ কিতাপ ভোজনা কুতুহালা নামে খাদ্য প্ৰস্তুতকৰণ সম্বন্ধীয় কিতাপত জেলেপীৰ প্ৰস্তুত বিধি লিখা আছে৷ তদুপৰি, সংস্কৃত গ্ৰন্থ “গুন্যগুণবোধিনী’’তো জেলেপীৰ ৰন্ধন পদ্ধতিৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা আছে৷
জেলেপীৰ প্ৰকাৰ
আকাৰ, ৰং আৰু উপকৰণৰ সামান্য তাৰতম্যলৈ লক্ষ্য কৰি জেলেপীৰ কেইটামান বেলেগ বেলেগ ৰূপ দেখা যায়; যেনে, ইমাৰতি বা আমৃতি, ঝংগিৰি, জালেবা, পনীৰ জেলেপী, চানা জেলেপী, মাৱা জলেবি আদি৷
প্ৰস্তুত বিধি
জেলেপীত সাধাৰণতে পাঁচটা পাক থাকে৷ এই পাঁচটা পাকক মানুহৰ জটিল মানসিকতাৰ লগত তুলনা কৰা হয় বুলি কোৱা হয়৷ আনহাতে আৰৱ দেশত প্ৰচলিত ধাৰণামতে দীঘলকৈ তৈয়াৰ কৰিলে সহজে ভাঙি যাব বুলি পাক খুৱাই সৰু কৰি তৈয়াৰ কৰা হয়৷ অসমতো লোককথাত “জেলেপীৰ পাক’’ বুলি এটা খণ্ডবাক্যৰ প্ৰচলন আছে৷ ই নেতিবাচক ভাৱে ব্যৱহৃত হয়৷ কোনো লোকে আচল কথা পোনে পোনে নকৈ পাকে-প্ৰকাৰে ক’লে “জেলেপীৰ পাক লগাই কোৱা বুলি কোৱা শুনা যায়৷
পাঁচটা পাক থকা এই জেলেপী ময়দাৰে তৈয়াৰ কৰা হয়৷ তেল বা ঘিউত ৰঙচুৱাকৈ ভাজি ঘনকৈ পগাই থোৱা চেনিৰ গৰম ৰসত ডুবাই ৰসাল কৰি কোৱাৰ উপযোগী কৰি তোলা হয়৷  ময়দা দুঘণ্টামান আগতেই পানীৰে লেপথেপীয়া কৰি সানি থৈ পিছত কাপোৰত টোপোলা বান্ধি এটা সৰু ফুটাৰে একেৰাহে ৰছী এডাল পাক খুৱাই পেলোৱাৰ দৰে গৰম তেলত পেলাই ভজা হয়৷ ভজা হ’লেই চেনিৰ ৰসত কিছুপৰ ডুবাই তুলি অনা হয়৷ কোনো কোনো লোকে চাউল আৰু বাকলি নথকা মাটিদাইল বা ৰহৰ দাইলৰ গুড়ি আৰু প্ৰকাৰভেদে পনীৰ, মাৱা, চানা আদিও ব্যৱহাৰ কৰে৷

তথ্য সূত্ৰ

শ্ৰেণী:ভাৰতীয় খাদ্য
শ্ৰেণী:মিঠাই