জৰায়ু

জৰায়ু বা গৰ্ভাশয় (uterus) হৈছে স্ত্ৰীলিঙ্গৰ মানুহকে ধৰি স্তন্যপায়ী জন্তুৰ তলপেটত থকা এক ফোঁপোলা মাংসযুক্ত অংগ, যি বাঢ়ি অহা ভ্ৰূণ ধাৰণ কৰে। জৰায়ু হৈছে হৰম’ন -প্ৰতিক্ৰিয়াশীল যৌন অংগ যাৰ আৱৰণত গ্ৰন্থি থাকে যিয়ে ভ্ৰূণৰ পুষ্টিৰ বাবে জৰায়ুৰ গাখীৰ (uterine milk) নিঃসৰণ কৰে।

মানুহৰ ক্ষেত্ৰত জৰায়ুৰ তলৰ মূৰটো ঠেক হৈ গ্ৰীৱা (cervix)ৰ সৈতে সংযোগ কৰি যোনিলৈ যায়। এই অংশটোক ইষ্টমাছ (isthmus) বুলি কোৱা হয়। জৰায়ুৰ ওপৰৰ মূৰটো ডিম্ববাহী নলী (fallopian tube)ৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ থাকে। ফেল’পিয়ান টিউবৰ খোলাবোৰৰ ওপৰৰ ঘূৰণীয়া অংশটো হ’ল ফাণ্ডাছ (fundus)। জৰায়ুৰ গহ্বৰ (uterine cavity)ৰ সৈতে ফেল'পিয়ান টিউব সংযোগ হোৱা অংশটোক ইউটেৰ'টিউবেল জাংচন (uterotubal junction) বুলি কোৱা হয়।

 গঠন 
alt=Different regions of the uterus displayed and labelled using a 3D medical animation still shot|thumb|261x261px|ত্ৰিমাত্ৰিক চিকিৎসা চিত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰদৰ্শিত জৰায়ুৰ বিভিন্ন অঞ্চল

মানুহৰ ক্ষেত্ৰত জৰায়ু মূত্ৰাশয় (urinary bladder)ৰ ঠিক পিছফালে আৰু চিগম'ইড কলন (sigmoid colon)ৰ সন্মুখত অৱস্থিত। মানুহৰ জৰায়ু নাচপতিৰ আকৃতিৰ আৰু প্ৰায় ৭.৬ ছে:মি: দীঘল, ৪.৫ ছে:মি: বহল (এফালৰ পৰা কাষলৈ), আৰু ৩ ছে:মি: ডাঠ। Manual of Obstetrics. (3rd ed.). Elsevier 2011. pp. 1–16. . সাধাৰণ প্ৰাপ্তবয়স্ক জৰায়ুৰ ওজন প্ৰায় ৬০ গ্ৰাম। জৰায়ুক শাৰীৰিকভাৱে চাৰিটা অঞ্চলত ভাগ কৰিব পাৰি: ফাণ্ডাছ (fundus)– ফেল’পিয়ান টিউবৰ মুকলি ঠাইৰ ওপৰৰ জৰায়ুৰ ওপৰৰ আটাইতকৈ ঘূৰণীয়া অংশ,27.2 Anatomy and Physiology of the Female Reproductive System - Anatomy and Physiology | OpenStax". openstax.org. Retrieved 4 November 2022. শৰীৰ, জৰায়ুৰ মুখ (cervix) আৰু জৰায়ুৰ নলী (cervical canal)। জৰায়ুৰ মুখখন যোনিৰ ভিতৰলৈকে থাকে। জৰায়ুক শ্ৰোণীকোষ (pelvis)ৰ ভিতৰত কিছুমান লিগামেণ্টে ধৰি ৰাখে। এই লিগামেণ্টসমূহৰ ভিতৰত পিউব’চাৰ্ভাইকেল লিগামেণ্ট (pubocervical ligaments), কাৰ্ডিনেল লিগামেণ্ট আৰু ইউটেৰ’চেক্ৰেল (uterosacral) লিগামেণ্ট আদি প্ৰধান।Gray's Anatomy for Students, 2nd edition

জৰায়ুৰ তিনিটা তৰপ থাকে, যিবোৰ একেলগে জৰায়ুৰ বেৰ গঠন কৰে। ভিতৰৰ পৰা বাহিৰলৈকে এই স্তৰবোৰ হ’ল এণ্ডোমেট্ৰিয়াম (endometrium), মায়'মেট্ৰিয়াম (myometrium) আৰু পেৰিমেট্ৰিয়াম (perimetrium)।Tortora, G; Derrickson, B (2011). Principles of anatomy & physiology (13th. ed.). Wiley. p. 1105. ISBN 9780470646083.


জৰায়ু শ্ৰোণী গহ্বৰ (pelvic cavity)ৰ মাজত অৱস্থিত। জৰায়ুটো লৰচৰ কৰিব পাৰে আৰু পূৰ্ণ হৈ থকা মূত্ৰাশয়ৰ চাপত পিছফালে, বা সম্পূৰ্ণ মলদ্বাৰৰ চাপত আগফালে গতি কৰিব পাৰে। দুয়োটা অংগ ভৰি থাকিলে ই ওপৰলৈ গতি কৰে। পেটৰ ভিতৰৰ চাপ বৃদ্ধিয়ে ইয়াক তললৈ ঠেলি দিয়ে। জৰায়ুৰ পেশী-আঁহযুক্ত অংশই (musculo-fibrous apparatus)ই ইয়াৰ এই গতিশীলতা সম্ভৱপৰ কৰি তোলে।
কাম
মানুহৰ জৰায়ুৰ প্ৰাথমিক কাম হ’ল নিষিক্ত (fertilized) ডিম্বাশয় স্থাপনৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলোৱা আৰু গৰ্ভাৱস্থা ৰক্ষা কৰা।Critchley, Hilary O. D.; Maybin, Jacqueline A.; Armstrong, Gregory M.; Williams, Alistair R. W. (2020-07-01). "Physiology of the Endometrium and Regulation of Menstruation". Physiological Reviews. 100 (3): 1149–1179. doi:10.1152/physrev.00031.2019. ISSN 0031-9333. ফেল’পিয়ান টিউবৰ মাজেৰে জৰায়ুৰ গহ্বৰলৈ যোৱাৰ পথত এই ডিম্ব বিভক্ত হৈ ব্লাষ্ট’চিষ্ট (blastocyst) লৈ পৰিণত হয়। শেষত ইয়ে জৰায়ুৰ বেৰত সংলগ্ন হৈ এণ্ডোমেট্ৰিয়ামত প্ৰতিস্থাপন হয়।"27.2 Anatomy and Physiology of the Female Reproductive System - Anatomy and Physiology | OpenStax". openstax.org. Retrieved 4 November 2022. পিছলৈ প্লেচেণ্টাৰ বিকাশ ঘটি এই ভ্ৰূণক পুষ্টি প্ৰদান কৰে। এই প্ৰক্ৰিয়াৰ সময়ত জৰায়ুৰ আকাৰ ডাঙৰ হৈ বৃদ্ধি হৈ অহা ভ্ৰুণটোক ঠাই দিয়ে।Ameer, Muhammad Atif; Fagan, Sarah E.; Sosa-Stanley, Jessica N.; Peterson, Diana C. (2023), "Anatomy, Abdomen and Pelvis: Uterus", StatPearls, Treasure Island (FL): StatPearls Publishing, PMID 29262069, retrieved 2023-10-30 স্বাভাৱিক প্ৰসৱ আৰম্ভ হ’লে জৰায়ুৰ মুখখন প্ৰসাৰিত হোৱাৰ লগে লগে জৰায়ু বলপূৰ্বকভাৱে সংকোচিত হয়, যাৰ ফলত শিশুটিৰ প্ৰসৱ হয়।Ameer, Muhammad Atif; Fagan, Sarah E.; Sosa-Stanley, Jessica N.; Peterson, Diana C. (2023), "Anatomy, Abdomen and Pelvis: Uterus", StatPearls, Treasure Island (FL): StatPearls Publishing, PMID 29262069, retrieved 2023-10-30

গৰ্ভাৱস্থা নথকা অৱস্থাত ঋতুস্ৰাৱ হয়।Critchley, Hilary O. D.; Maybin, Jacqueline A.; Armstrong, Gregory M.; Williams, Alistair R. W. (2020-07-01). "Physiology of the Endometrium and Regulation of Menstruation". Physiological Reviews. 100 (3): 1149–1179. doi:10.1152/physrev.00031.2019. ISSN 0031-9333. এই প্ৰক্ৰিয়া হয় নিষেচন (fertilization) নঘটিলে মহিলাৰ যৌন হৰম’ন যেনে ইষ্ট্ৰ'জেন আৰু প্ৰজেষ্টেৰ'ন ক্ষৰণ হৈ জৰায়ুৰ আৱৰণ বা এণ্ডোমেট্ৰিয়ামৰ কাৰ্য্যক্ষম স্তৰটো ভাঙি-ছিঙি যোৱাৰ ফলত।Critchley, Hilary O. D.; Maybin, Jacqueline A.; Armstrong, Gregory M.; Williams, Alistair R. W. (2020-07-01). "Physiology of the Endometrium and Regulation of Menstruation". Physiological Reviews. 100 (3): 1149–1179. doi:10.1152/physrev.00031.2019. ISSN 0031-9333. এই স্তৰটো প্ৰতিটো ঋতুচক্ৰত ভাঙি-ছিঙি যায় আৰু পুনৰ গঠন হয়।

 তথ্যউৎস

শ্ৰেণী:শৰীৰতত্ত্ব
শ্ৰেণী:মানৱ বিজ্ঞান