মূছা খাঁ

মূছা খান ((১৫৯৯–১৬১০)) আছিল বংগৰ বাৰ ভূঞাসকলৰ নেতা। পিতৃ ইছা খানৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁ এই পদ লাভ কৰে৷

 প্ৰাথমিক জীৱন আৰু পৰিয়াল 

মুছা খানৰ জন্ম হৈছিল চৰাইলৰ বঙালী মুছলমান পৰিয়ালত। তেওঁ ইছা খানৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ আছিল৷ সম্ভৱতঃ তেওঁৰ প্ৰথম পত্নী আছিল ফাতিমা বিবি, যি ইব্ৰাহিম দনিছমাণ্ডৰ কন্যা আছিল। তেওঁৰ আজোককাক বাই ৰাজপুত বংশৰ ভাগীৰথ৷ তেওঁ অযোধ্যাৰ পৰা প্ৰব্ৰজন কৰি বংগৰ চুলতান ঘিয়াচুদ্দিন মাহমুদ শ্বাহৰ দেৱান হিচাপে কাম কৰে। খানৰ ককাক কালিদাস গাজদানীয়েও দেৱান হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু ইব্ৰাহিম দনিশমাণ্ডৰ নিৰ্দেশনাত ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু চুলাইমান খান নাম গ্ৰহণ কৰিছিল। চুলাইমানে চুলতানৰ কন্যা চ্যেদা মোমেনা খাতুনক বিয়া কৰাই চৰাইলৰ জমিদাৰী লাভ কৰে যি মুছা খানৰ পিতৃৰ হাতলৈ যায়। মুছা খানৰ দুজন কনিষ্ঠ ভাতৃ আছিল: আব্দুল্লা খান আৰু মাহমুদ খান। মাতৃৰ ফালৰ পৰা খুলশালীয়েক আলাউল খানৰ লগতে মুছা খানক মোগলৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিওঁতে তিনিওজনে সহায় কৰিছিল। তেওঁৰ ইলিয়াছ খান নামৰ আন এজন ভাতৃও আছিল, যি পিছলৈ মোগলৰ ওচৰত আত্মসমৰ্পণ কৰে।

 কৰ্মজীৱন 

১৫৯৯ চনত পিতৃৰ মৃত্যুৰ পিছত মুছা খানে সোণাৰগাঁৱৰ সিংহাসন উত্তৰাধিকাৰী সূত্ৰে লাভ কৰি ভাটিৰ বিশাল ভূখণ্ড অৰ্জন কৰি বংগৰ বাৰ ভূঞা ভূমি মালিকৰ প্ৰধান হয়। পিতৃৰ উত্তৰাধিকাৰ অব্যাহত ৰাখি তেওঁ ১৬১০ চনৰ ১০ জুলাইলৈকে মোগলৰ আক্ৰমণক এক দশকৰো অধিক সময় প্ৰতিহত কৰিছিল আৰু সম্ৰাট জাহাংগীৰ আৰু বংগৰ চুবেদাৰৰ সেনা সেনাপতি ইছলাম খান চিষ্টীয়ে তেওঁক সিংহাসনৰ পৰা বন্দী কৰি ৰাখিছিল।

চুবাহদাৰ ইব্ৰাহিম খান ফাথ-ই-জাং (১৬১৭-১৬২৪)ৰ কাৰ্যকালত মুছা খান মোগল শক্তিৰ প্ৰতি আনুগত্যশীল হৈ মুক্তি লাভ কৰে। তেওঁ ত্ৰিপুৰা বিজয় আৰু কামৰূপৰ বিদ্ৰোহ দমনত সক্ৰিয়ভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।

 মৃত্যু 
১৬২৩ চনত জাহাংগীৰনগৰ চহৰত মুছা খানৰ মৃত্যু হয়৷ তেওঁৰ পিছত তেওঁৰ পুত্ৰ মাছুম খান ৰাজপাটত বহে। বাঘ-ই-মুছা-খান (মুছা খানৰ বাগিচা) নামেৰে পৰিচিত ঠাইত তেওঁক সমাধিস্থ কৰা হয়। তেওঁৰ সমাধিৰ ওচৰত তেওঁৰ পুত্ৰ দিৱান মুনাওৱাৰ খানে মুছা খান মছজিদ নামেৰে এটা মছজিদ নিৰ্মাণ কৰিছিল। এই সমাধি আৰু মছজিদটো ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বৰ্তমানৰ আৱাসগৃহৰ চৌহদৰ ভিতৰত অৱস্থিত।

 তথ্যসূত্ৰ