মধুৰিআম

মধুৰিআম () হৈছে বহুতো ক্ৰান্তীয় আৰু উপক্ৰান্তীয় অঞ্চলত উৎপাদিত এবিধ ক্ৰান্তীয় ফল। সাধাৰণ মধুৰিআম ছাইডিয়াম গুৱাজাভা (নেমু মধুৰিআম, আপেল মধুৰিআম) হৈছে মৰ্টেল পৰিয়ালৰ (মাইৰ্টেচিয়া) অন্তৰ্গত এটি সৰু বৃক্ষ। ই মেক্সিকো, মধ্য আমেৰিকা, কেৰিবিয়ান আৰু উত্তৰ দক্ষিণ আমেৰিকাৰ এটি স্থানীয় উদ্ভিদ। মধুৰিআম নামটো ছাইডিয়াম গণৰ আন কিছুমান প্ৰজাতি যেনে ষ্ট্ৰবেৰী মধুৰিআম (ছাইডিয়াম কেটেলেয়ানাম) আৰু আনাৰস মধুৰিআম (ফেইজোয়া চেল'ইয়ানা)কো দিয়া হয়। ২০১৯ চনত বিশ্বজুৰি ৫৫ নিযুত টন মধুৰিআম উৎপাদন কৰা হৈছিল, যাৰ ভিতৰত ৪৫%ই ভাৰতৰ আছিল। উদ্ভিদবিজ্ঞানত মধুৰিআমক এবিধ বেৰীজাতীয় ফল হিচাপে ধৰা হয়। 

 ব্যুৎপত্তি 
মধুৰিআম বা ইংৰাজী ভাষাৰ গুৱাভা শব্দটো ষোড়শ শতিকাৰ মাজভাগৰ পৰাই ব্যৱহাৰ হোৱা যেন অনুমান হয়। এই নামটো টাইনো ভাষাৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিটো আৰাৱাকসকলৰ এটা ভাষা যিটোক মধুৰিআম গছৰ বাবে গুয়াবো হিচাপে স্পেনিছ ভাষাত গুৱায়াবা বুলি কোৱা হয়। একে ৰূপতে ইয়াক বহুতো ইউৰোপীয় আৰু এছিয়ান ভাষাত অভিযোজিত কৰা হৈছে।

 উৎপত্তি আৰু বিতৰণ 
মধুৰিআমৰ উৎপত্তি মেক্সিকো, মধ্য আমেৰিকা বা উত্তৰ দক্ষিণ আমেৰিকাৰ পৰা সমগ্ৰ কেৰিবিয়ান অঞ্চলত বিস্তৃত বুলি ভবা অঞ্চল এটাৰ পৰা হৈছিল। পেৰুৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানসমূহত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৫০০ চনৰ পৰাই মধুৰিআম খেতি কৰাৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছিল।

উপক্ৰান্তীয় আৰু গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় এছিয়া, আমেৰিকাৰ কিছু অংশ (টেনেচি আৰু উত্তৰ কেৰ’লিনাৰ পৰা দক্ষিণলৈ, লগতে পশ্চিম আৰু হাৱাই), গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় আফ্ৰিকা আৰু ওচেনিয়াত মধুৰিআমক শস্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। ঊনবিংশ শতিকাত আমেৰিকাৰ ফ্ল’ৰিডাত মধুৰিআম প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল আৰু তাত ছাৰাচোটা, চিপলি, ৱাল্ডো আৰু ফ’ৰ্ট পিয়ৰ্চৰ দৰে উত্তৰ দিশত ইয়াৰ খেতি কৰা হয়। কিন্তু ইহঁত কেৰিবিয়ান ফলৰ মাখিৰ প্ৰাথমিক গৃহস্থ উদ্ভিদ আৰু ফ্ল’ৰিডাৰ যিবোৰ অঞ্চলত এইবিধ কীট-পতংগ থাকে সেইবোৰ অঞ্চলত আক্ৰমণৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলগীয়া হয়।

কেইবাখনো গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় আৰু উপক্ৰান্তীয় দেশত মধুৰিআম খেতি কৰা হয়। মধুৰিআমৰ কেইবাবিধো প্ৰজাতি ব্যৱসায়িকভাৱে খেতি কৰা হয়; আপেল মধুৰিআম আৰু ইয়াৰ জাতসমূহেই হৈছে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত সৰ্বাধিক ব্যৱসায় কৰা মধুৰিআম। দক্ষিণ-পশ্চিম ইউৰোপতো মধুৰিআম পোৱা যায়, বিশেষকৈ, গ্ৰীচ আৰু মালাগা (স্পেইন)ৰ কোষ্টা ডেল ছলত য'ত বিংশ শতিকাৰ মাজভাগৰ পৰাই ব্যৱসায়িকভাৱে মধুৰিআম খেতি কৰা হৈছিল। বেছিভাগ প্ৰজাতিৰ পৰিপক্ব গছ মোটামুটি ঠাণ্ডা প্ৰতিৰোধী আৰু −৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (২৫ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)তকৈ সামান্য ঠাণ্ডা তাপমাত্ৰাত জীয়াই থাকিব পাৰে, কিন্তু সৰু গছবোৰ হিমায়িত হোৱাৰ সম্ভাৱনা থাকে।

উপক্ৰান্তীয় অঞ্চলৰ ঘৰুৱা খেতিয়কসকলৰ বাবে মধুৰিআম খেতি অতি আগ্ৰহৰ বিষয় কাৰণ গছজোপাত ফল ধৰালৈকে ইয়াক ঘৰৰ ভিতৰত পাত্ৰতে বৃদ্ধি ঘটাব পাৰি। এনে বৈশিষ্ট্যযুক্ত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় ফলসমূহৰ ভিতৰত ই অন্যতম। বীজৰ পৰা খেতি কৰিলে মধুৰিআম গছ এজোপাই মাত্ৰ দুবছৰৰ ভিতৰতে ফল দিব পাৰে আৰু চল্লিশ বছৰলৈকে তেনেকৈয়ে ফল দি থাকিব পাৰে।

 প্ৰকাৰসমূহ 
সঘনাই খোৱা প্ৰজাতিটো, আৰু যিটোক প্ৰায়ে কেৱল "মধুৰিআম" বুলি কোৱা হয়, সেয়া হ'ল আপেল মধুৰিআম (ছাইডিয়াম গুৱাজাভা)। মধুৰিআম সাধাৰণ মাইৰ্ট'ইডিয়া, কঠিন ক'লা গধুৰ পাত বিপৰীত, সৰল, উপবৃত্তাকাৰৰ পৰা ডিম্বাকৃতিৰ আৰু ৫–১৫ চেণ্টিমিটাৰ (২–৬ ইঞ্চি) দীঘল। ফুলবোৰ বগা, পাঁচটা পাহি আৰু অসংখ্য পুংকেশৰযুক্ত। ফলবোৰ বহু-গুটিযুক্ত বেৰীজাতীয়।

 পৰিস্থিতিতন্ত্ৰ 
ছাইডিয়াম প্ৰজাতি কিছুমান লেপিডপ্টেৰাৰ কেটাৰপিলাৰে খায়, মূলতঃ এলো স্ফিংক্স (এৰিনিছ এলো), ইউপছিউড’ছ’মা এবাৰেন্স, ই. ইনভ’লুটাম আৰু হাইপাৰকম্পে ইকাছিয়াৰ দৰে মথবোৰে। প্ৰনেমেটাছ প্ৰুনি আৰু টাইডিয়াছ মুনষ্টেৰিৰ দৰে মাইট আপেল মধুৰিআম (পি. গুৱাজাভা) আৰু হয়তো আন প্ৰজাতিৰ শস্যৰ কীট বুলি জনা যায়। এৰউইনিয়া প্চিডি বেক্টেৰিয়াই আপেল মধুৰিআমত পচন ৰোগৰ সৃষ্টি কৰে।

মানুহে এই ফলটোৰ খেতি কৰে আৰু চৰাইৰ দৰে আন বহুতো প্ৰাণীয়ে ইয়াক খাদ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰি বীজবোৰ সহজেই মল-মূত্ৰৰ জৰিয়তে বিয়পাই দিয়ে। হাৱাইত ষ্ট্ৰবেৰী মধুৰিআম (পি. লিটৰেল) এটা আক্ৰমণাত্মক প্ৰজাতিত পৰিণত হৈছে যাৰ ফলত আন ১০০ৰো অধিক উদ্ভিদ প্ৰজাতিৰ বাবে বিলুপ্তিৰ ভাবুকি আহিছে। ইয়াৰ বিপৰীতে বাসস্থান ধ্বংসৰ বাবে মধুৰিআমৰ কেইবাটাও প্ৰজাতি বিৰল হৈ পৰিছে আৰু এটা (জামাইকান মধুৰিআম, পি. ডুমেটোৰাম), ইতিমধ্যে বিলুপ্ত হৈ গৈছে। 

হাৱাইত মাংস ৰান্ধিবৰ বাবে মধুৰিআম গছৰ কাঠ ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আৰু সমগ্ৰ আমেৰিকাত বাৰ্বিকিউ প্ৰতিযোগিতাত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কিউবা আৰু মেক্সিকোত ইয়াৰ পাত বাৰ্বিকিউত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

 ফল 
মধুৰিআম, সাধাৰণতে ৪ৰ পৰা ১২ চেণ্টিমিটাৰ (১+১⁄২ৰ পৰা ৪+১⁄২ ইঞ্চি) দীঘল, প্ৰজাতিটোৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ঘূৰণীয়া বা ডিম্বাকৃতিৰ হয়। ইহঁতৰ সুগন্ধি উচ্চাৰিত আৰু সাধাৰণ, নেমুৰ বাকলিৰ দৰে যদিও কম তীক্ষ্ণ। বাহিৰৰ বাকলিটো ৰুক্ষ হ’ব পাৰে, প্ৰায়ে তিতা সোৱাদযুক্ত হ’ব পাৰে বা কোমল আৰু মিঠা হ’ব পাৰে। কিছুমান প্ৰজাতিৰ বাকলিবোৰ ডাঠ হয়। সাধাৰণতে পকাৰ আগত সেউজীয়া থাকে, কিন্তু পকিলে হালধীয়া, মেৰুণ বা সেউজীয়াও হ’ব পাৰে। ভিতৰৰ মজ্জা মিঠা বা টেঙা আৰু অফ-হোৱাইট ("বগা" মধুৰিআম)ৰ পৰা গভীৰ গোলাপী ("ৰঙা" মধুৰিআম) হ'ব পাৰে। কেন্দ্ৰীয় মজ্জাত থকা বীজৰ সংখ্যা আৰু কঠিনতা প্ৰজাতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভিন্ন হয়।

 উৎপাদন 
মধুৰিআম উৎপাদন – ২০১৯ দেশ উৎপাদন(মিলিয়ন মেট্ৰিক টন)        উৎস: ট্ৰিজ গ্ল'বেল ট্ৰেড প্লেটফৰ্ম (ফাঅ'ষ্টেটৰ পৰা)

২০১৯ চনত বিশ্বত মধুৰিআম উৎপাদন ৫.৫ কোটি টন আছিল, মুঠ উৎপাদনৰ ৪৫% ভাৰতৰ (তালিকা চাওক)। অন্যান্য প্ৰধান উৎপাদনকাৰী দেশসমূহৰ ভিতৰত আছিল চীন আৰু থাইলেণ্ড।

 ব্যৱহাৰ 

 ৰান্ধনীশালৰ ক্ষেত্ৰত 
মেক্সিকো আৰু অন্যান্য লেটিন আমেৰিকাৰ দেশবোৰত, আগুয়া ফ্ৰেস্কা পানীয় প্ৰায়ে মধুৰিআমেৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। গোটেই ফলটো পাঞ্চৰ এক মুখ্য উপাদান, আৰু ৰসটো প্ৰায়ে ৰন্ধন চছ (গৰম বা ঠাণ্ডা), এলেচ, কেণ্ডি, শুকান জলপান, ফলৰ দণ্ড, আৰু মিঠাইত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বা চাময়ত ডুবাই ৰস ব্যৱহাৰ কৰা হয়। পুল্ক দে গুয়াবা ("গুয়াবা" মধুৰিআমৰ বাবে স্পেনিছ) হৈছে এই অঞ্চলবোৰত এক সাধাৰণ সুৰাযুক্ত পানীয়।

বহু দেশত মধুৰিআম কেঁচাকৈ খোৱা হয়, সাধাৰণতে চাৰফালকৈ কাটি বা আপেলৰ দৰে খোৱা হয়; ইয়াক এচিকুট নিমখ আৰু জলকীয়া, কেয়ন পাউদাৰ বা মছলাৰ মিশ্ৰণৰ সৈতেও খাব পাৰি। ফিলিপাইনছত চিনিগাং ৰন্ধাত পকা মধুৰিআম ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কিউবাত পেষ্টেলিটছ ডি গুৱায়াবা হিচাপে গুৱাভা এটা জলপান; আৰু টাইৱানত গৰমৰ সময়ত বহুতো ৰাস্তাৰ চুক আৰু নৈশ বজাৰত বিক্ৰী কৰা হয়, লগতে ডুবাই থোৱাৰ বাবে চেনি আৰু নিমখৰ সৈতে মিহলি কৰা শুকান প্লাম পাউদাৰৰ পেকেট দিয়া হয়। পূব এছিয়াত মধুৰিআম সাধাৰণতে মিঠা আৰু টেঙা শুকান প্লাম পাউদাৰৰ মিশ্ৰণৰ সৈতে খোৱা হয়। বহু দেশত মধুৰিআমৰ ৰস সেৱন কৰা হয়। ফলৰ চালাডতো প্ৰায়ে এই ফল অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। 

পেক্টিনৰ মাত্ৰা অধিক হোৱাৰ বাবে মধুৰিআমক মিঠাই, সংৰক্ষিত, জেলী, জাম, আৰু মাৰ্মেলেড (যেনে ব্ৰাজিলৰ গ'ইয়াবাডা আৰু কলম্বিয়ান আৰু ভেনিজুৱেলাৰ বোকাডিলো) তৈয়াৰ কৰিবলৈ আৰু টোষ্টত পৰিবেশন কৰা মাৰ্মেলেড জাম হিচাপে ব্যাপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

ৰঙা মধুৰিআমবোৰ নিমখযুক্ত সামগ্ৰী যেনে চছ, বিলাহীৰ বাবে প্ৰতিষ্ঠাপন, বিশেষকৈ এচিডিটি হ্ৰাস কৰিবলৈ আধাৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। মধুৰিআম ফল আৰু পাতৰ সঞ্চাৰৰ পৰা পানীয় এটা তৈয়াৰ কৰা হ'ব পাৰে, যাক ব্ৰাজিলত চা-ডি-গিয়াবেইৰা, অৰ্থাৎ মধুৰিআম গছৰ পাতৰ "চাহ" বুলি কোৱা হয়। 

 পুষ্টি 
এটা কেঁচা সাধাৰণ মধুৰিআম হ’ল ৮১% পানী, ১৪% কাৰ্বহাইড্ৰেট, ৩% প্ৰটিন, আৰু ০.৫% চৰ্বি (তালিকা)। ১০০ গ্ৰাম (৩.৫ অ’জ) ৰেফাৰেন্স পৰিমাণত কেঁচা মধুৰিআমে ৬৮ কেলৰি যোগান ধৰে আৰু ই খাদ্যৰ আঁহ আৰু ভিটামিন চিৰ সমৃদ্ধ উৎস (দৈনিক মূল্যৰ ২৭৫%, ডিভি), মধ্যমীয়া মাত্ৰাৰ ফলিক এচিড (১২% ডিভি, মেজ)। কেঁচা মধুৰিআমত লাইকোপেন থাকে (তালিকা)। 

 ফাইটোকেমিকেলছ 
মধুৰিআম গছৰ পাতত কেৰটিনয়ড আৰু পলিফিনল দুয়োটা থাকে, যেনে (+)-গেলোকেটেচিন আৰু লিউকোচাইনিডিন। যিহেতু এই ফাইটোকেমিকেলবোৰৰ কিছুমানে ফলৰ ছাল আৰু মঙহৰ ৰং উৎপন্ন কৰে, সেয়েহে ৰঙা-কমলা ৰঙৰ মধুৰিআমবোৰত হালধীয়া-সেউজীয়া ৰঙৰ মধুৰিআমতকৈ পলিফিনল আৰু কেৰটিনয়ডৰ পৰিমাণ বেছি হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে। 

 বীজৰ তেল 
ৰন্ধন বা প্ৰসাধন সামগ্ৰীৰ বাবে মধুৰিআমৰ বীজৰ তেল ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। ইয়াত প্ৰচুৰ পৰিমাণে লিনোলিক এচিড থাকে।

 লোক চিকিৎসা 
১৯৫০ চনৰ পৰা মধুৰিআম – বিশেষকৈ পাত – লোকচিকিৎসাত ইয়াৰ উপাদান, সম্ভাৱ্য জৈৱিক ধৰ্ম আৰু ইতিহাসৰ বাবে অধ্যয়ন কৰা হৈছে।

 পৰজীৱী 
মধুৰিআম হৈছে এ. ছাচপেন্সাৰ দৰে ফলৰ মাখিৰ অন্যতম সাধাৰণ গৃহস্থ উদ্ভিদ, যিয়ে অতি পকা বা নষ্ট মধুৰিআমত কণী পাৰে। তাৰ পিছত এই মাখিবোৰৰ পলুৱে পূপা পৰ্যায়লৈ আগবাঢ়িব নোৱাৰালৈকে ফলবোৰ গ্ৰহণ কৰে। এই পৰজীৱীতাই মধ্য আমেৰিকাৰ জাতিসমূহৰ বাবে লাখ লাখ অৰ্থনৈতিক লোকচানৰ সৃষ্টি কৰিছে।

ভেঁকুৰৰ ৰোগ সৃষ্টিকাৰী জীৱাণু, নিওপেষ্টালটিঅ’পচিছ আৰু পেষ্টাল’টিঅ’পচিছ প্ৰজাতি কলম্বিয়াত মধুৰিআমত খহুৰ চোকোৰা সৃষ্টিকাৰী কাৰ্যকাৰক এজেণ্ট।

 চিত্ৰমালা 

 লগতে চাওক 
 মাইৰ্টিয়া

 তথ্য উৎস 

 বাহ্যিক সংযোগ 

শ্ৰেণী:বৃক্ষ
শ্ৰেণী:ফল
শ্ৰেণী:অসমৰ উদ্ভিদ