দৃষ্টি

সমালোচনাত্মক তত্ত্ব, দৰ্শন, সমাজবিজ্ঞান আৰু মনোবিশ্লেষণত ৰূপক অৰ্থত দৃষ্টি () হৈছে ব্যক্তিৰ (বা এটা গোটৰ) আন ব্যক্তি, অন্য গোট বা নিজৰ প্ৰতি সচেতনতা আৰু ধাৰণা। দৃষ্টিৰ ধাৰণা আৰু সামাজিক প্ৰয়োগসমূহ অস্তিত্ববাদী আৰু পৰিঘটনাবাদী দাৰ্শনিকসকলে সংজ্ঞায়িত আৰু ব্যাখ্যা কৰিছে। জাঁ-পল ছাৰ্ট্ৰেয়ে বিয়িং এণ্ড নথিংনেছ (১৯৪৩)ত এই দৃষ্টি (the "look") বৰ্ণনা কৰিছিল।Jean-Paul Sartre Being and Nothingness, Part 3, Chapter 1 মিচেল ফ’ক’ই ডিচিপ্লিন এণ্ড পানিছ: দ্য বাৰ্থ অৱ দ্য প্ৰিজন (১৯৭৫) গ্ৰন্থত সামাজিক-ৰাজনৈতিক ক্ষমতা সম্পৰ্কৰ গতিশীলতা আৰু সমাজৰ অনুশাসন ব্যৱস্থাৰ সামাজিক গতিশীলতাক চিত্ৰিত কৰিবলৈ দৃষ্টিৰ ধাৰণাটো বিকশিত কৰিছিল। জেক ডেৰিডাই দ্য এনিমেল ডেট থেৰফ’ৰ আই এম (ম’ৰ টু কম) (১৯৯৭)ত মানুহ আৰু অন্যান্য প্ৰাণীৰ মাজত থকা আন্তঃপ্ৰজাতিৰ সম্পৰ্কৰ বিষয়ে বিশদভাৱে উল্লেখ কৰিছে, যিবোৰ দৃষ্টিৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত হয়।

 মনোবিশ্লেষণ 
লাকানিয়ান মনোবিশ্লেষণাত্মক তত্ত্বত লেকানৰ দৃষ্টিৰ প্ৰতি দৃষ্টিভংগী তেওঁৰ সমগ্ৰ কামৰ সময়ছোৱাত সলনি হয়। প্ৰথম অৱস্থাত লাকানে দাপোনৰ মঞ্চত কৰা মনোবিশ্লেষণমূলক কামৰ জৰিয়তে দৃষ্টিৰ ধাৰণাটো ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আইনাখনৰ সন্মুখীন হোৱা শিশুৱে গম পায় যে তেওঁলোকৰ বাহ্যিক ৰূপ আছে। তাত্ত্বিকভাৱে শিশুৱে সংস্কৃতি আৰু জগতত প্ৰৱেশৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই আৰম্ভ কৰে। দাপোনত নিজৰ আদৰ্শ প্ৰতিচ্ছবি প্ৰতিষ্ঠা কৰি শিশুৱে ভাষা-সংস্কৃতিত প্ৰৱেশ কৰে। এই প্ৰতিচ্ছবিখন এনেকুৱা এজন ব্যক্তি যাৰ দৰে হ'বলৈ আৰু কাম কৰিবলৈ শিশুৱে আকাংক্ষা কৰিব পাৰে। আদৰ্শ অহংকাৰ বা আত্মাৰ ভূমিকা তেওঁলোকৰ জীৱনৰ আন মানুহ যেনে: পিতৃ-মাতৃ, ভাই-ভনী, শিক্ষক আদিয়েও পূৰণ কৰিব পাৰে।

পিছৰ ৰচনাসমূহত অৱশ্যে লাকানে দৃষ্টিটোক মানুহক চোৱা-চিতা কৰা হৈছে বুলি উদ্বিগ্ন অনুভৱ বুলি উল্লেখ কৰিছে। অধিক নিৰ্দিষ্টভাৱে ক'বলৈ গ'লে, যেতিয়া কোনোবাই চোৱা বস্তুটোৱে কেনেবাকৈ নিজৰ চৰ্তত বিষয়টোলৈ পিছলৈ ঘূৰি চাই থাকে। দৃষ্টিৰ সন্মুখীন হোৱা ব্যক্তিজনৰ ওপৰত মানসিক প্ৰভাৱ হ’ল-তেওঁলোক যে দৃশ্যমান বস্তু সেই কথা সচেতন হোৱাৰ লগে লগে স্বায়ত্বশাসন হেৰুৱাই পেলোৱা। লাকানে বহিৰ্প্ৰকাশ কৰিছিল যে দৃষ্টি আৰু দৃষ্টিৰ প্ৰভাৱ কোনো নিৰ্জীৱ বস্তুৰ দ্বাৰা উৎপন্ন হ’ব পাৰে আৰু এইদৰে যিকোনো বস্তুৰ প্ৰতি ব্যক্তিৰ সচেতনতাই বাস্তৱৰ বস্তুগত জগতখনতো বস্তু হোৱাৰ আত্মসচেতনতাক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে। দৃষ্টিৰ দাৰ্শনিক আৰু মানসিক গুৰুত্ব মুখ আৰু দৃষ্টিৰ মিলনত থাকে, কাৰণ কেৱল তাতেই মানুহৰ ইজনে সিজনৰ বাবে অস্তিত্ব থাকে।Knausgaard, Karl Ove. "The Inexplicable", The New Yorker, 25 May 2015, p. 32.

 পুৰুষৰ দৃষ্টি 
মূল প্ৰবন্ধ: পুৰুষৰ দৃষ্টি

"পুৰুষৰ দৃষ্টি"ৰ ধাৰণাটো প্ৰথমে ইংৰাজ কলা সমালোচক জন বাৰ্গাৰে ১৯৭২ চনৰ জানুৱাৰী মাহত বিবিচিৰ বাবে প্ৰচাৰিত ধাৰাবাহিক ছবি Ways of Seeing ত ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু পিছলৈ যিখনে এখন কিতাপৰ ৰূপ লয়৷ বাৰ্গাৰে শিল্প আৰু সমাজত পুৰুষ আৰু মহিলাক কেনেদৰে চায় আৰু কেনেদৰে চোৱা হয় তাৰ মাজৰ পাৰ্থক্য বৰ্ণনা কৰিছিল। তেওঁ দৃঢ়তাৰে কয় যে পুৰুষক চোৱাচিতাৰ ভূমিকাত ৰখা হয় আৰু মহিলাক (তেওঁলোকে) চাব লাগে।  ব্ৰিটিছ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক আৰু নাৰীবাদী ল'ৰা মালভেইও একেদৰেই চিনেমাত নাৰী চৰিত্ৰটোৰ পৰম্পৰাগত সংবাদ মাধ্যমৰ উপস্থাপনৰ সমালোচনা কৰিছিল।A Companion to Women in the Ancient World, edited by Sharon L. James, Sheila Dillon, p. 75, 2012, Wiley, , 9781444355000

১৯৭৫ চনত লিখা ভিজুৱেল প্লেজাৰ এণ্ড নেৰেটিভ চিনেমা নামৰ ৰচনাখনত মালভেই লিংগৰ প্ৰতি কাৰ্যকলাপ আৰু নিষ্ক্ৰিয়তাৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিছে। মূলতঃ মালভেই যুক্তি আগবঢ়ায় যে পুৰুষত্ব সক্ৰিয়ৰ সৈতে জড়িত, আনহাতে নাৰীত্ব নিষ্ক্ৰিয়তাৰ সৈতে জড়িত।তদুপৰি, তেওঁ বিষমযৌন ইচ্ছা আৰু পৰিচয় আৰু ইয়াৰ সৈতে পুৰুষত্ব আৰু নাৰীত্বৰ বাবে নিযুক্ত ভূমিকাসমূহৰ সম্পৰ্ক কেনেকুৱা সেই বিষয়েও আলোকপাত কৰে। ইয়াৰ ফলত ছবি এখনৰ দৰ্শকক সক্ৰিয় পুৰুষৰ ভূমিকাত ৰখা হয় আৰু দৰ্শকক নিষ্ক্ৰিয় নাৰীলিঙ্গৰ কামনা কৰিবলৈ প্ৰলোভিত কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত কু-সংস্কাৰপূৰ্ণভাৱে পুৰুষসুলভ ভূমিকাত নাৰীৰ কাৰ্যকলাপ আৰু ইচ্ছাৰ কোনো স্থান নাছিল। হলিউডৰ ছবিসমূহে ভয়ৰিজম আৰু স্কোপ'ফিলিয়াৰ আৰ্হিৰ সৈতে খেলিছিল।Sturken, Marita and Lisa Cartwright. Practices of Looking: an introduction to visual culture. Oxford University Press, 2001. p. 76.পৰৱৰ্তী সময়ত এই ধাৰণাটোৱে নাৰীবাদী চলচ্চিত্ৰ তত্ত্ব আৰু সংবাদ মাধ্যমৰ অধ্যয়নত প্ৰভাৱ পেলাইছে।Sassatelli, Roberta. Interview with Laura Mulvey: Gender, Gaze and Technology in Film Culture. Theory, Culture & Society, September 2011, 28(5) p. 127.  বাৰ্গাৰ, মালভেৰ লগতে ফ'ক'ইও দৃষ্টিৰ আগতীয়া কাৰ্যক ক্ষমতাৰ সৈতে অবিচ্ছেদ্যভাৱে সংযোগ কৰিছিল।
 নাৰীৰ দৃষ্টি 
মূল প্ৰবন্ধ: নাৰী দৃষ্টি

ল'ৰা মালভেই উদ্ভাৱন কৰা পুৰুষৰ দৃষ্টিৰ প্ৰস্তাৱিত ধাৰণাটোৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই "নাৰীৰ দৃষ্টি" শব্দটোৰ সৃষ্টি কৰা হৈছিল। বিশেষকৈ দৰ্শকৰ লিংগ পৰিচয় বা যৌন অভিমুখ যিয়েই নহওক কিয়, ই একমাত্ৰ পুৰুষসুলভ দৃষ্টি আৰু নাৰীসুলভ ইচ্ছাৰে চেঞ্চৰ কৰা দৰ্শকৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ। মূলতঃ নাৰীত্বৰ বলপূৰ্বক আকাংক্ষাই নাৰীৰ কামনা আৰু যৌনতাক মচি পেলোৱাত আগভাগ লয়৷ ১৯৯০ চনত জুডিথ বাটলাৰৰ জেণ্ডাৰ ট্ৰাবল নামৰ গ্ৰন্থখনত তেওঁ নাৰীৰ দৃষ্টিৰ ধাৰণাটো প্ৰস্তাৱ কৰিছিল৷ তেওঁ কৈছিল যে, পুৰুষসকলে পুৰুষক আত্মনিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰা মানুহ হিচাপে নাৰীক ব্যৱহাৰ কৰি নিজৰ পুৰুষত্ব প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ বাছি লয়। চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক ডেব’ৰা কেম্পমাইয়াৰে নাৰী অভিজ্ঞতাক অগ্ৰাধিকাৰ দি নাৰী দৃষ্টিৰ ধাৰণাটো নাকচ কৰিছিল। তেখেতে কয়, "(F)বা মোৰ ব্যক্তিগতভাৱে নাৰীৰ দৃষ্টি নহয়। ই নাৰীৰ অভিজ্ঞতা। মই চোৱা নাই, আচলতে মই পৃথিৱীখনৰ মাজেৰে আগবাঢ়ি যাওঁ, আৱেগিক আৰু সংবেদনশীলভাৱে আৰু মোৰ শৰীৰত পৃথিৱীখন অনুভৱ কৰোঁ।" 

 বস্তুনিষ্ঠ দৃষ্টি 
নাৰীবাদী বস্তুনিষ্ঠতা তত্ত্ব প্ৰথমবাৰৰ বাবে বাৰ্বাৰা ফ্ৰেড্ৰিকছন আৰু টমি-এন ৰবাৰ্টছে ১৯৯৭ চনত প্ৰস্তাৱ কৰিছিল।বস্তুকৰণ তত্ত্ব হৈছে এনে এক কাঠামো যিয়ে বিশেষকৈ মহিলাসকলৰ জীৱিত অভিজ্ঞতাক পোহৰলৈ আনিবলৈ চেষ্টা কৰে যিবোৰ যৌন বস্তুনিষ্ঠতাৰ দৃষ্টিত আবদ্ধ হৈ থাকে৷  

 তথ্যসূত্ৰ 

শ্ৰেণী:নাৰীবাদ
শ্ৰেণী:নাৰীবাদী তত্ত্ব