শাহনামা

শাহনামা (পাৰ্চী : شاهنامه Šāhnāmeh, "ৰজাৰ কিতাপ") হৈছে পাৰ্চী (বৰ্তমানৰ ইৰাণৰ) কবি ফাৰ্দৌছিয়ে লিখা এটা দীঘলীয়া মহাকাব্য। ৯৭৭ চনৰ পৰা ১০১০ চনৰ ভিতৰত ৩০ বছৰতকৈও অধিক সময় ধৰি এই মহাকাব্যখন লিখিছিল ফাৰ্দৌছিয়ে আৰু এইখনেই হ'ল এজন ব্যক্তিৰ দ্বাৰা ৰচিত আটাইতকৈ দীঘলীয়া মহাকাব্য। শাহনামাত প্ৰায় ৫০ হাজাৰ পদ আছে। এই মহাকাব্যত ইৰাণৰ ইতিহাস আৰু পৰম্পৰা উত্থাপন কৰা হৈছে। শাহনামাত মূলতঃ ইছলামৰ পূৰ্বৰ ইৰাণ আৰু সপ্তম শতিকাত ইছলামিক শাসন প্ৰৱৰ্তনৰ পিছৰ পৰিণতিৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰা হৈছে। এই কাহিনীটোত ৰজাসকলৰ প্ৰশংসা আৰু পিছলৈ কবিৰ নিজৰ অনুভৱ প্ৰকাশ কৰা হৈছে। 

thumb

সুৰ-ৰচনা

৯৭৭ চনত ফাৰ্দৌচিয়ে শ্বাহনামেহ লিখিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু ১০১০ চনৰ ৮ মাৰ্চত সম্পূৰ্ণ কৰে। এনে বহুতো বিৱৰণ ইতিমধ্যে গদ্যত আছিল, ইয়াৰ উদাহৰণ হ'ল আবু-মনছুৰৰ শ্বাহনামেহ। শ্বাহনামেহত সিঁচৰতি হৈ থকা অংশসমূহত ফাৰ্দৌছিৰ ৰচনাৰ এটা সৰু অংশ সম্পূৰ্ণৰূপে তেওঁৰ নিজৰ ধাৰণা। 

শ্বাহনামেহ হৈছে আৰম্ভণিৰ নতুন পাৰ্চী ভাষাত লিখা ৫০,০০০ ৰো অধিক দ্বৈত কবিতা। ইয়াৰ মূল আধাৰত ৰচনা কৰা হৈছে ফেৰ্ড'ছিৰ পূৰ্বৰ জীৱনত তেওঁৰ জন্মভূমি টাছত সংকলিত একে নামৰ গদ্য গ্ৰন্থ। এই গদ্য শ্বাহনামেহ আছিল পাছলৈ আৰু বেছিভাগেই এটা পাহলৱী ( মধ্য পাৰ্চী ) গ্ৰন্থৰ অনুবাদ, যাক খোৱাদাই-নামাগ "ৰজাৰ কিতাপ" বুলি জনা যায়, যিটো পৌৰাণিক যুগৰ পৰা দ্বিতীয় খোছৰ'ৰ ৰাজত্বকাললৈকে (৫৯০–৬২৮) পাৰস্যৰ ৰজা আৰু বীৰসকলৰ ইতিহাসৰ শেষৰ ফালে ছাছানিয়ান সংকলন। খোৱাদাই -নামাগত পিছৰ ছাছান যুগৰ ঐতিহাসিক তথ্য আছিল যদিও ইয়াত আগৰ ছাছান যুগৰ (তৃতীয়ৰ পৰা চতুৰ্থ শতিকা) কোনো ঐতিহাসিক উৎসৰ পৰা লোৱা হোৱা দেখা নাযায়। সপ্তম শতিকাৰ মাজভাগত মুছলমান সেনাই ছাছানিয়ানসকলক ওফৰাই পেলোৱাৰ কাহিনীটো আগবঢ়াই নিয়াৰ বাবে ফাৰ্দৌচিয়ে সামগ্ৰী যোগ কৰে। 

পাহলৱী বুৰঞ্জীৰ পদ্যীকৰণৰ কাম প্ৰথমে গ্ৰহণ কৰাজন আছিল সামানী সাম্ৰাজ্যৰ দৰবাৰৰ কবি ফাৰ্দৌছিৰ সমসাময়িক ডাকিকি, যিয়ে মাত্ৰ ১০০০টা পদ্য সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত হিংসাত্মক অন্ত পেলাইছিল। এই পদবোৰ, যিবোৰত নবী জৰ’ষ্টাৰৰ উত্থানৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে, পিছলৈ ফাৰ্দৌচিয়ে স্বীকাৰোক্তিৰে নিজৰ কবিতাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল। শ্বাহনামেহৰ শৈলীত লিখিত আৰু মৌখিক উভয় সাহিত্যৰ বৈশিষ্ট্য দেখা যায়। কিছুমানে দাবী কৰে যে ফাৰ্দৌচিয়ে জৰদস্তিৰ নাস্কো ব্যৱহাৰ কৰিছিল, যেনে এতিয়া হেৰুৱা চিহ্ৰদাদ, উৎস হিচাপেও।

মহাকাব্যখনৰ ৰচনাত আন বহুতো পাহলৱী উৎস ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, বিশিষ্ট হৈছে কাৰ-নামাগ ই অৰ্দাশিৰ ই পাবাগান, যিটো মূলতঃ ছাছানিদ যুগৰ শেষৰ ফালে লিখা হৈছিল আৰু ইয়াত প্ৰথম আৰ্দাশ্বিৰ কেনেকৈ ক্ষমতালৈ আহিছিল তাৰ বিৱৰণ দিয়া হৈছিল যিটো ইয়াৰ ঐতিহাসিক সান্নিধ্যৰ বাবে অতি সঠিক বুলি ভবা হয়। এই গ্ৰন্থখন মধ্য পাৰ্চী ভাষাৰ শেষৰ ফালে লিখা হৈছে, যিটো আধুনিক পাৰ্চী ভাষাৰ নিকট পূৰ্বপুৰুষ আছিল। শ্বাহনামেহত দিয়া ঐতিহাসিক বুৰঞ্জীসমূহৰ এটা বৃহৎ অংশ এই মহাকাব্যৰ ওপৰত আধাৰিত আৰু প্ৰকৃততে বিভিন্ন বাক্যাংশ আৰু শব্দ আছে যিবোৰ ফাৰ্দৌছিৰ কবিতা আৰু এই উৎসৰ মাজত মিলাব পাৰি, জাবিহোল্লাহ ছাফাৰ মতে।

তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:সাহিত্য
শ্ৰেণী:গ্ৰন্থ