দোল পূৰ্ণিমা

দোল পূৰ্ণিমা, জনপ্ৰিয়ভাৱে দোল যাত্ৰা, দৌল উৎসৱ বা দেউল বুলিও জনা যায়, ব্ৰজ অঞ্চল, ৰাজস্থান, গুজৰাট, ওড়িশা, অসম, ত্ৰিপুৰা আৰু বংগ অঞ্চলৰ হোলী উৎসৱৰ সময়ত পালন কৰা হিন্দু দোল উৎসৱ। এই উৎসৱ ৰাধা আৰু কৃষ্ণৰ ঐশ্বৰিক দম্পতীক উৎসৰ্গা কৰা হৈছে ৷ সাধাৰণতে ফাগুন মাহৰ পূৰ্ণিমা ৰাতি বা পোন্ধৰ তাৰিখে প্ৰধানকৈ গোপাল জনগোষ্ঠীয়ে পালন কৰে।

 ব্যুৎপত্তি আৰু সাহিত্যত উল্লেখ 
হিন্দু সাহিত্যত দোলোৎসৱ আৰু দোলযাত্ৰা আদি শব্দৰ উল্লেখেৰে ভৰপূৰ। শ্ৰী গৰ্গ সংহিতা, বৈষ্ণৱ গ্ৰন্থত চৈত্ৰ মাহত শ্ৰী কৃষ্ণৰ দোলোৎসৱৰ উল্লেখ আছে।

সংস্কৃত দোল শব্দৰ অৰ্থ দোলনা, আনহাতে উৎসৱৰ অৰ্থ হৈছে উৎসৱ বা ভোজ। সেয়েহে দোলোৎসৱৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে দোলনা উৎসৱ বা দোলনা ভোজ আৰু ইয়াৰ দ্বাৰা দোলনাত কোনো দেৱতাৰ মূৰ্তি দোলন দিয়াৰ ধৰ্মীয় সেৱাক বুজোৱা হয়।

একেদৰে দোল যাত্ৰা শব্দ দুটা সংস্কৃত শব্দৰ সংমিশ্ৰণ: দোল আৰু যাত্ৰা। যাত্ৰাই শোভাযাত্ৰাক বুজায় আৰু এইদৰে দোল যাত্ৰাই দোলনা শোভাযাত্ৰাক বুজায়।

 তাৎপৰ্য্য 
 ৰাধা বল্লভ সম্প্ৰদায় 
ৰাধা বল্লভ সম্প্ৰদায় আৰু হৰিদাসী সম্প্ৰদায়তো এই উৎসৱ অতি উত্তেজনা আৰু উৎসাহেৰে পালন কৰা হয় য'ত ৰাধা কৃষ্ণৰ মূৰ্তিক পূজা কৰা হয় আৰু উৎসৱৰ আৰম্ভণিৰ বাবে ৰং-ফুল আগবঢ়োৱা হয়।

 গৌড়ীয় বৈষ্ণৱবাদ 
গৌড়ীয় বৈষ্ণৱবাদত এই উৎসৱ আৰু অধিক তাৎপৰ্যপূৰ্ণ কাৰণ সেইদিনা চৈতন্য মহাপ্ৰভুৰ জন্ম হৈছিল যিজনক ৰাধা আৰু কৃষ্ণৰ সংযুক্ত অৱতাৰ হিচাপেও পূজা কৰা হৈছিল। ভাৰতৰ ভক্তি আন্দোলনক ফুলি উঠাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰা এজন মহান সাধু আৰু দাৰ্শনিক আছিল। তেওঁ গৌড়ীয় বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ পৰম্পৰাৰো প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল।

 উদযাপন 
এই শুভ দিনটোত কৃষ্ণ আৰু তেওঁৰ প্ৰিয় ৰাধাৰ মূৰ্তি, ৰঙীন গুড়িৰে সমৃদ্ধিশালী আৰু লেতেৰা। ব্ৰজ, ৰাজস্থান, গুজৰাট, বংগ, ওড়িশা আৰু অসমত ফুল, পাত, ৰঙীন কাপোৰ আৰু কাগজেৰে সজোৱা ৰাধা কৃষ্ণৰ মূৰ্তিবোৰ দোলনীয় পালকিত শোভাযাত্ৰা কৰি উলিয়াই অনা হয়। শংখৰ খোলাৰ গুঞ্জন, শিঙাৰ শিং আৰু আনন্দ বা বিজয়ৰ চিঞৰ আৰু ‘হৰি বোলা’ৰ সংগীতৰ সংগীতত শোভাযাত্ৰাটো আগবাঢ়ি যায়।

অসমৰ অঞ্চলত বিশেষকৈ বৰপেটা সত্ৰত ষোড়শ শতিকাৰ অসমীয়া কবি মাধৱদেৱৰ "ফাকু খেলে কৰুণাময়ী"ৰ দৰে গীত গাই উদযাপন কৰা হয়। অসমৰ নগাঁৱৰ বৰদোৱাত পঞ্চদশ শতিকাৰ ধৰ্ম প্ৰচাৰক, শিল্পী, সমাজ সংস্কাৰক শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱে দৌল উদযাপন কৰে। এই উৎসৱত পৰম্পৰাগতভাৱে সাধাৰণতে ফুলৰ পৰা তৈয়াৰী ৰঙৰ সৈতে খেলা-ধূলাও কৰা হয়।

দক্ষিণ ভাৰতত পঞ্চদশ শতিকাৰ কবি অন্নমাচাৰ্য আৰু ত্যাগৰাজৰ কীৰ্ত্তন ৰচনা সন্ধিয়া গোৱা হয়। অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ আৰাছাৱল্লীৰ সূৰ্য্যনাৰায়ণ স্বামী মন্দিৰত হোলিকা পূৰ্ণিমাৰ দিনা দোলোৎসৱ পালন কৰা হয়।

 লগতে চাওক 
 ফাকুৱা
 লাঠমাৰ হোলী
 হোলা মোহল্লা

 গ্ৰন্থ তালিকা 
Verma, Vanish (2002).  Fasts and Festivals of India. New Delhi: Diamond Pocket Books.

 তথ্য উৎস 

 বাহ্যিক সংযোগ 
Bhatt,S. C., Bhargava, Gopal K. (2006) Land and People of Indian States and Union Territories In 36 Volumes. Orissa · Volume 21 . Kalpaz

শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ উৎসৱসমূহ
শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ