গংগাবাই য়াগনিক

গংগাবাই প্ৰাণশংকৰ য়াগনিক (, (১৮৬৮-১৯৩৭) হৈছে গুজৰাটী ভাষাৰ এগৰাকী লেখিকা৷ তেখেতে ঊনৈশ শতিকাৰ ভাৰতীয় লেখিকামণ্ডলীৰ অন্তৰ্ভুক্ত৷ তেখেতৰ পেছা আছিল এগৰাকী শিক্ষয়িত্ৰী আৰু আয়ুৰ্বেদ-অনুশীলনকাৰী৷ তেখেতে হুন্নাৰ মহাসাগৰ (১৮৯৮) ৰচনা কৰিছিল য'ত ২০৮০ ধৰণৰ বণিজ, দক্ষতা আৰু আত্ম-নিয়োগৰ কৌশলৰ বিষয়ে লিখিছিল৷ তেখেতক প্ৰথমগৰাকী মহিলা গুজৰাটী লেখিকা হিচাপে বিবেচনা কৰা হয়৷ (অৱশ্যে এই দাবীটো বিতৰ্কিত, কিয়নো তেখেতৰ কৰ্মৰাজিৰ শৈলীটোক পণ্ডিতসমাজে সাহিত্যৰ শাৰীত নাৰাখে৷ তেখেতৰ পৰিৱৰ্তে নন্দকোঁৱৰ বাক তেখেতৰ ভ্ৰমণকাহিনী "ভূমণ্ডলত নো প্ৰৱাস"ৰ (১৮৯৮) বাবে প্ৰথমগৰাকী গুজৰাটী মহিলা লেখকৰ মৰ্যাদা দিয়া হয়৷)

জীৱন
১৮৬৮ চনত গংগাবাই য়াগনিকৰ জন্ম হৈছিল৷ গুজৰাটস্থিত গান্ধীনগৰৰ সমীপৱৰ্তী ভাভোলৰ আছিল তেখেত বাসিন্দা৷ ১৮৮১ চনত তেখেতৰ স্বামীৰ দেহাৱসান ঘটে৷ সেইসময়ত তেখেতৰ মাত্ৰ তেৰ বছৰহে হৈছিল৷ প্ৰচলিত পৰম্পৰা অনুসৰি তেখেতে নিজৰ কেশকৰ্তন কৰিবলৈ অমান্তি হয়৷ ভগ্নীৰ পৰামৰ্শ আৰু উদ্যোগত তেখেত বিদ্যালয়লৈ যায় আৰু নিজৰ শিক্ষা সমাপ্ত কৰে৷ এগৰাকী সহকাৰী শিক্ষক হিচাপে পাছলৈ তেখেতে এখন প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ত শিক্ষাদান আৰম্ভ কৰে৷ তেখেতে উচ্চশিক্ষাৰ কথা ভাবে আৰু মহালক্ষ্মী মন্দিৰ প্ৰশিক্ষণ মহাবিদ্যালয়, আহমেদাবাদত অধ্যয়ন কৰে৷ ১৮৮৭ চনত গংগাবাই য়াগনিক ভাভোলৰ পৰা গুজৰাটৰে মান্সা অভিমুখে ৰাওনা হয় আৰু ইয়াৰে ভিক্তোৰিয়া ছোৱালী স্কুলত প্ৰধান শিক্ষয়িত্ৰীৰূপে যোগদান কৰে৷  তেখেত আছিল এগৰাকী উদ্যোগী৷ স্বদেশী বস্তু আৰু বস্ত্ৰৰ লগতে আত্ম-নিয়োজনৰ দিশটোত তেখেতে গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল৷ তেখেত এগৰাকী আয়ুৰ্বেদ-অনুশীলনকাৰীও আছিল আৰু স্ত্ৰীৰোগৰ নিদানো সময়বিশেষে প্ৰদান কৰিছিল৷ ১৮৭৯ চনৰ আশে-পাশে তেখেতে মান্সাতে গড়ভাইজান ঔষধালয় প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত আহমেদাবাদতো ইয়াৰ এটা শাখা খোলে৷

১৯৩৭ চনত তেখেতৰ মৃত্যু হয়৷ তেখেতে ইচ্ছাপত্ৰত নিজৰ চিকিৎসালয়ৰ যোগেদি শিক্ষাৰ্থীক বৃত্তি দিয়াৰ পৰামৰ্শ লিখি থৈ গৈছে৷ 
কৰ্মৰাজী
গংগাবাইৰ লিখনিক বিপ্লৱী আৰু সংস্কাৰধৰ্মী হিচাপে বিবেচনা কৰা হয়৷ তেখেতে অন্ধবিশ্বাস আৰু সামাজিক কুসংস্কাৰৰ বিৰোধিতা কৰিছিল৷ বাল্য বিবাহ, বহুগামিতা, ডাইনী হত্যা আদিৰ বিৰুদ্ধে সৰৱ হৈ উঠা গংগাবাইয়ে "ৱাহেম খণ্ডন পথি" (১৮৯১) আৰু "দেৱী ত্ৰিয়া নিষেধ" (১৮৯২)ত লিখা-মেলা কৰিছিল৷ 

১৮৯৮ চনত প্ৰকাশিত হোৱা হুন্নাৰ মহাসাগৰ তেখেতে ২০৮০বিধ ব্যৱসায়, দক্ষতা আৰু আত্ম-নিয়োগৰ একাশিক কৌশল লিপিবদ্ধ কৰিছে৷ পৰম্পৰাগত ঔষধৰ প্ৰস্তুতকৰণৰ পৰা আৰম্ভ কৰি মূৰত ঘঁহা তেল, চাবোন, ধূপ আদিৰ প্ৰস্তুত কৰালৈকে অনেক বৃত্তিৰ বিষয়ে ইয়াত লিখা হৈছে৷ কিতাপখন ইমানেই জনপ্ৰিয় হৈ উঠিছিল যে তিনি দিনতে ইয়াৰ এহেজাৰখন কপী বিক্ৰী হৈছিল৷ ১৯০৮ চনত কিতাপখনৰ সপ্তমটো সংস্কৰণ প্ৰকাশিত হৈছিল৷
উত্তৰসুৰী
গংগাবাই য়াগনিকক প্ৰথমগৰাকী গুজৰাটী লেখিকা হিচাপে গণ্য কৰা হয়৷ কিন্তু এই দাবীটো বিতৰ্কমূলক, কিয়নি ৰঘুবীৰ চৌধৰীৰ দৰে একাংশ পণ্ডিত তেখেতৰ ৰচনাৰাজিক সাহিত্যৰ শ্ৰেণীত ৰাখিব নিবিচাৰে৷  আহমেদাবাদত থকা SRISTI নামৰ সংস্থাটোৱে তেখেতৰ সম্বন্ধে কিছুমান তথ্য সংগ্ৰহ কৰিছে আৰু ২০০৩ চনত "হুন্নাৰ মহাসাগৰ"ৰ নতুন সংস্কৰণ পুনৰ মুকলি কৰি দিছে৷ তেওঁলোকে গুজৰাটী সাহিত্যৰ ইতিহাসত গংগাবাইক স্বীকৃতি দিবলৈও অভিযান আৰম্ভ কৰিছে৷ 
ইতিহাসকাৰ শীৰিন মেহতাই কৈছে যে-মহাত্মা গান্ধীয়ে জনপ্ৰিয় কৰাৰ বহুদিনৰ আগতেই গংগাবাইয়ে স্বদেশী আন্দোলন (থলুৱা উৎপাদন)ৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰিছিল৷

তথ্যসূত্ৰ
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সাহিত্যিক
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় শিক্ষাবিদ
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী
শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি