ভূপেন্দ্ৰ নাথ গোস্বামী

ভূপেন্দ্ৰ নাথ গোস্বামী (জন্ম ১ আগষ্ট, ১৯৫০ চন) এগৰাকী ভাৰতীয় বতৰবিজ্ঞানী, Indian Institute of Tropical Meteorology (IITM) ৰ প্ৰাক্তন ডিৰেক্টৰ  আৰু Indian Institute of Science Education and Research ৰ এগৰাকী অধ্যাপক৷  তেওঁ ভাৰতৰ মৌচুমী জলবায়ুৰ ওপৰত কৰা গৱেষণাৰ বাবে প্ৰসিদ্ধ৷  ড৹ গোস্বামী ভাৰতৰ বিভিন্ন বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান যেনে ইণ্ডিয়ান নেশ্যনেল চায়েন্স একাডেমী, ইণ্ডিয়ান একাডেমী অব চায়েন্সেছ, নেশ্যনেল একাডেমী অব চায়েন্সেছ  আৰু ৱৰ্ল্ড একাডেমী অব চায়েন্সেছ আদিৰ সন্মানীয় সদস্য৷ ১৯৯৫ চনত ভাৰত চৰকাৰৰ বৈজ্ঞানিক গৱেষণাৰ পৰিচালক প্ৰতিষ্ঠান কাউন্সিল অব চায়েন্টিফিক এণ্ড ইণ্ডাষ্ট্ৰীয়েল ৰিচাৰ্ছ (The Council of Scientific and Industrial Research) তেওঁক বতৰবিজ্ঞানলৈ আগবঢ়োৱা মূল্যৱান অৱদানৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে শান্তি স্বৰূপ ভাটনাগৰ বঁটা প্ৰদান কৰে৷ 

 জীৱনী 
১৯৫০ চনৰ এক আগষ্টত অসমৰ বৰপেটা জিলাৰ পাটবাউসীত ড৹ গোস্বামীৰ জন্ম হয়৷   স্কুলীয়া শিক্ষা স্থানীয় বিদ্যালয়ত সম্পূৰ্ণ কৰি তেওঁ ১৯৬৯ চনত কটন মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লয়৷  ১৯৭১ চনত তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা পদাৰ্থবিজ্ঞান বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে৷ ইয়াৰ পিছতে ড৹ গোস্বামীয়ে Physical Research Laboratory (PRL) ত বিমলা বুটীৰ তত্ত্বাবধানত ডক্টৰেট ডিগ্ৰীৰ বাবে গৱেষণা আৰম্ভ কৰে৷ ১৯৭৬ চনত তেওঁ গুজৰাট বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰে৷ তেওঁ গৱেষণাৰ বিষয় আছিল-Nonlinear waves in dispersive media and current driven instabilities in magnetoplasmas ৷ ইয়াৰ পৰৱৰ্তী দুটা বছৰ তেওঁ পি আৰ এলত গৱেষণা সহকাৰী ( research associate) হিচাপে কাৰ্য্যনিৰ্বাহ কৰে৷ ১৯৭৮ চনত তেওঁ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰলৈ গৈ প’ষ্ট-ডক্টৰেল গৱেষণাৰ বাবে কেমব্ৰিজ-এম আই টিত  Jule Gregory Charney ৰ গৱেষণাগাৰত যোগদান কৰে৷ ইয়াত দুবছৰকাল কটোৱাৰ পিছত ড৹ গোস্বামীয়ে আমেৰিকাৰ নেশ্যনেল ৰিচাৰ্ছ কাউন্সিলত গৱেষণা সহকাৰী পদত তিনিবছৰ আৰু অন্তিম বছৰটোত ইউনিভাৰ্ছিটিজ স্পেচ ৰিচাৰ্ছ এছ’ছিয়েছন (Universities Space Research Association) ত বিজ্ঞানী ৰূপে কাৰ্য্যনিৰ্বাহ কৰে৷ 

ভাৰতলৈ উভতি অহাৰ পিছত ড৹ গোস্বামীয়ে ১৯৮৩ চনত ভাৰতীয় প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠান, দিল্লীৰ বতৰবিজ্ঞান কেন্দ্ৰ (Centre for Atmospheric Studies)  বৈজ্ঞানিক বিষয়া (Senior Scientific Officer) ৰূপে যোগদান কৰে৷ ১৯৮৫ চনত তেওঁ ভাৰতীয় বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠানৰ বতৰবিজ্ঞান কেন্দ্ৰ ( Centre for Atmospheric and Oceanic Sciences) ত সহকাৰী অধ্যাপক পদত যোগ দিয়ে৷  এই কেন্দ্ৰটোত তেওঁ ২০০৬ চনলৈকে কাৰ্য্যনিৰ্বাহ কৰে আৰু ২০০৫ চনত কেন্দ্ৰটোৰ চেয়াৰমেন পদত অধিষ্ঠিত হয়৷ ইয়াৰ মাজতে বিদেশৰো বিভিন্ন উল্লেখযোগ্য প্ৰতিষ্ঠানত তেওঁ অস্থায়ী পদত কাৰ্য্যনিৰ্বাহ কৰে৷ he served as a senior visiting research associate at the Center for Ocean-Land-Atmosphere Interactions (1988–89) and Institute for Global Environment and Society (1998) of University of Maryland, went on deputation to the International Centre For Science and High Technology of the United Nations Industrial Development Organization (UNIDO) as a consultant from July to August 1992, and had three month-long assignments at the University of Princeton as a visiting research scientist, once in 1994 and twice in 1995. In June 2006, he was appointed as the director of the Indian Institute of Tropical Meteorology (IITM) and he stayed at the post till 2014 when he moved to the Indian Institute of Science Education and Research to hold the MoES Pisharoty Chair Professor at the Earth and Climate Science Department of the institute. He retired from service in November 2015.

Goswami is married to Bandana  and the couple has two children,  Lipika and Bikiran. The family lives in Pune.

 অৱদান 
Goswami is known to have been the first to measure the predictability of tropical climate using coupled ocean-atmosphere system and his studies have widened the understanding of the monsoon dynamics. The principal areas of his studies have been geophysical fluid dynamics and tropical air-sea interactions and he identified a radiative-convective-dynamical feedback mechanism for generating the northward propagating 30-50 day mode, reported to be a first time find. He is also credited with the first time discovery that a convectively coupled gravest Rossby wave is responsible for the observed quasi-biweekly oscillation of monsoon and was a member of the first set of climatologists to discover the Indian Ocean Dipole, a phenomenon where the temperatures alternatively oscillate between the western and eastern side of the Indian Ocean. His findings were first published in an article, A dipole mode in the tropical Indian Ocean, in Nature in 1999 and the article has a citation count of over 1400. His work on the monsoon intraseasonal oscillations for quantifying the seasonal mean monsoon assisted in the development of an extended range prediction system.

Goswami's studies have been detailed in several peer-reviewed articles; ResearchGate and Google Scholar, two online repositories of scientific articles, have listed 223 and 323 of them respectively. He has also mentored 10 scholars in their studies of which five were doctoral researchers. He headed the Monsoon Mission of India project constituted by the Ministry of Earth Sciences for improving the forecast of seasonal and intra-seasonal monsoon and has participated in many workshops on climatology including the Media Workshop on Climate Change organized by the Indian Institute of Tropical Meteorology in 2009. He was involved in several projects of various government agencies such as the Department of Science and Technology, National Disaster Management Authority, Science and Engineering Research Council and Indian Climate Research Programme and was associated with the World Climate Research Programme as a member of their National Committee (1995–97) and the CLIVAR Monsoon Panel (1999–2002). He sat in the science education panel (2004–06) and the council (2010–12) of the Indian Academy of Sciences and served as the secretary of the Indian Meteorological Society during 1996–2000 where he is a life member. He is also a member of the American Meteorological Society and has served as a member of the editorial boards of science journals such as Current Science, Mausam, International Journal of Climatology and Planet Earth.

 বঁটা আৰু সন্মান 
Goswami received the Om Ashram Prerit Vikram Sarabhai Award of the Physical Research Laboratory in 1994 and the Council of Scientific and Industrial Research awarded him the Shanti Swarup Bhatnagar Prize, one of the highest Indian science awards in 1995. He received two major awards in 2008, the Kalpathi Ramakrishna Ramanathan Medal of the Indian National Science Academy and the Kamal Kumari National Award. He received the 24th Silver Jubilee Award of the Indian Institute of Tropical Meteorology in 2011 and the VASVIK Industrial Research Award in 2012. The Ministry of Earth Sciences awarded him the National Award in Atmospheric Science and Technology in 2014. The Indian Academy of Sciences elected Goswami as its fellow in 1996 and the other two major Indian science academies, the National Academy of Sciences, India and the Indian National Science Academy, followed suit in 2000 and 2003 respectively. He became a fellow of The World Academy of Sciences in 2009. He has also delivered several award orations including the Professor K. R. Ramanathan Memorial lecture of 2014.

 নিৰ্বাচিত গৱেষণা পত্ৰ 







 তথ্যসূত্ৰ 

 বাহ্যিক সংযোগ 





শ্ৰেণী:ভাৰতীয় বিজ্ঞানী
শ্ৰেণী:বতৰ বিজ্ঞানী
শ্ৰেণী:শান্তি স্বৰূপ ভাটনাগৰ বঁটা বিজয়ী
শ্ৰেণী:কমল কুমাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা বিজয়ী