দেউৰী ভাষা

দেউৰী ভাষা হৈছে উত্তৰ পূব ভাৰতৰ অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অধিবাসী দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলৰ দ্বাৰা ব্যৱহৃত চীনা-তিব্বতীয় ভাষা পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত এটা মান-তিব্বতীয় ভাষা। দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ অন্তৰ্ভুক্ত তিনিটা প্ৰধান বংশৰ ভিতৰত কেৱল দিবঙীয়া (Dibongya) নামৰ ঠালটোয়েহে দেউৰী ভাষা বৰ্তাই ৰাখিছে। অন্য দুটা ঠাল ক্ৰমে টেঙাপনীয়া (Tengaponia) আৰু বৰগঞা (Borgoyan)-ই অসমীয়া ভাষা গ্ৰহণ কৰিছে। ইয়াৰ বিপৰীতে দিবঙীয়াসকলৰ মাজত দেউৰী ভাষাৰ প্ৰভাৱ সৰ্বাত্মক। অতীজতে উজনি আৰু উত্তৰ অসমত দেউৰী ভাষাই মূল ভাষা আছিল।
ভাৰতৰ ভাষাগত সমীক্ষা (১৮৯৮-১৯২৮)-ৰ তথ্য অনুসৰি, দেউৰী ভাষা (চুতীয়া ভাষা হিচাপে চিহ্নিত) হৈছে বড়ো-কছাৰী ভাষাগোষ্ঠীৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিকভাৱে সৰ্বপ্ৰাচীন ৰূপ। ডিমাছা ভাষাৰ সৈতে দেউৰী ভাষাৰ এক নিকট সম্পৰ্ক আছে, কিন্তু বৈয়াকৰণিক পদ্ধতিৰ ফালৰ পৰা দেউৰী ভাষা নিশ্চিতভাৱে অধিক আদিকালীন।Grierson, George, Linguistic Survey of India(Volume 3-2), p. 118. 

পি. আৰ. টি. গৰ্ডন (১৯০৩)-ৰ মত অনুসৰি, দেউৰী-চুতীয়া ভাষাৰ অসমৰ মৰাণ ভাষাৰ সৈতে সাদৃশ্য আছে। বহুক্ষেত্ৰত এইভাৱেও কোৱা হয়, মৰাণ ভাষাটো প্ৰকৃতপক্ষে দেউৰী আৰু অসমীয়া ভাষাৰ মাজত সাঁকো হিচাপে কাম কৰা এক অনূদিত ভাষাহে।  

দেউৰী ভাষা অৰুণাচল প্ৰদেশৰ লোহিত জিলা আৰু অসমৰ লখিমপুৰ জিলা, ধেমাজি জিলা, তিনিচুকীয়া জিলা, যোৰহাট জিলা আৰু মাজুলী জিলাৰ দেউৰী অধিবাসীসকলে ব্যৱহাৰ কৰে। প্ৰাচীন কালত দেউৰী ভাষাই উজনি আৰু উত্তৰ অসমৰ মৌলিক ভাষা আছিল। 

দেউৰী অসমৰ প্ৰভাৱশালী ভাষাসমূহৰ অন্যতম আৰু উজনি অসমত অসমীয়া ভাষাৰ বিকাশত ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। 

দেউৰী-চুতীয়া ভাষাৰ লগতে আন আন কছাৰী ভাষাত "দি" ("Di/Dji") শব্দৰ অৰ্থ হৈছে পানী। উল্লেখ্য যে, উজনি অসম আৰু উত্তৰ অসমৰ বেছিসংখ্যক মুখ্য নৈৰ নামৰ আদ্যাক্ষৰ "দি"। দিবাং, দিচাং, দিখৌ, ডিক্ৰং, ডিকৰাই, দিহিং, দিগাৰু, ডিফলু, ডিমৌ, দিচৈৰ দৰে নৈৰ নামসমূহৰ পৰা এই কথা অনুমান কৰা হয় যে, এই গোষ্ঠীৰ অন্তৰ্ভুক্ত লোকসকল এই সমগ্ৰ অঞ্চলত প্ৰভাৱশালী আৰু কৰ্তৃত্বপূৰ্ণ আছিল। ইতিহাসৰ তথ্য অনুসৰি চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ ৰাজনৈতিক শক্তি আৰু সভ্যতাৰ প্ৰাচীনতম পীঠ আছিল শদিয়া৷ অৱশ্যে, দেউৰী ভাষা অন্তৰ্ভুক্ত হৈ থকা চীনা-তিব্বতীয় ভাষাগোষ্ঠীৰ শাল শাখাৰ আন কেইবাটাও ভাষাতো পানী বুজাবলৈ "দি" শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। গতিকে, দেউৰীসকলেই এই অঞ্চলৰ সৰ্বপ্ৰথম অধিবাসী হিচাপে প্ৰতীয়মান কৰিবলৈ এয়া অকাট্য সাক্ষ্য নহয়।

শব্দভাণ্ডাৰ

দেউৰী ভাষা আৰু অসমীয়া ভাষাত সদৃশ কেইটামান শব্দ হৈছে:
দেউৰী শব্দঅসমীয়া শব্দইংৰাজী অৰ্থখাংখংAngerআৰ্চিং আৰ্চিMirrorআওঁজা আওঁজাRestআটিৰু আটিHighlandপুলুঙাপুলুঙাStraightলাকিয়ালেখিয়াSimilarজোংজোংSpearমিজিমামিহিSmoothঅঁঅঁYesনুমইনুমলীLittle girlনৰানিনৰাStrawদোংদোংIrrigation Channel ডেকাগুডেকাYoung man কলাহাচকলাখাৰAlkaline prepared from banana stem খৰিচাখৰিচাBamboo ShootবিচুবিহুFolk Festival of Assamএনালি Troubles টাংগোনটাঙোনBeating Stick বৌতৰবতৰWeather হাঁফলুহাঁফলুOut HillজখলাজখলাLadder হোজা হোজাSimpleজীয়ৰীজীয়ৰীGirlউয়ুংউঁইTermiteডোখৰডোখৰPiece of cut offমেনা মেনাCrooked হেবাং হেবাং Sillyবোন্দাবোন্দাMale catচাং চাংPlatformসেও সেওHabitমেলিমেলিOpenলফালফাA type of green-leafy vegatableখাউফিউফিDandruffআপাআপাBoysমেদালিমাদলিA type of Assamese JewelleryজাকৈজাকৈFishing toolখালৈখালৈBasketদাঁতিদাঁতিBorderদলংদলং Bridgeকেটেঙা কেটেঙাThin/FeebleচুটুগাচুটিShortহিচৰিহুঁচৰিBihu Carol/HusoriঢেকীঢেঁকীGrinding toolহাটাহেটাSpatulaহাজিয়াহাজিৰাLaborআগু আঁঠুKneeকাকাইBrotherজিকুজেকাWetগিলাঘিলাKnee capএৰী এৰীEri silkগাৰুগাৰুPillowগুমৰুৱা গুবৰুৱাBeetleহাঁচুহাঁচিSneezeহামিহামিYawnসুগৰাসুগৰী, সোগোৰাA Deer speciesকেৰা কেৰাDisplaced eyeকেতুৰীকেতুৰীA kind of turmericকেকোঁৰাকেকোঁৰাCrookedককিৰিকেকোঁৰাCrabমাগুৰ মাগুৰ Cat fishচগুণশগুণVultureসৰুসৰুSmallটেমীটেমীContainerচুণ চুণLimeবৰলাবৰলাWidowerবেচনীবিচনীHandfanজেংজেংBushপেই পেহীAuntyজাবৰজাবৰWasteকুচীয়াকুচীয়াEelকেৰ্কেটুৱাকেৰ্কেটুৱাSquirrelফচলা পচলাBanana stemঘৰালিগৰালCageগচকগচকStepউশাহউশাহBreathঢেকীয়াঢেকীয়াFernআমটুআমঠুHeartগুৱা গুৱাAreca nutহিলৈহিলৈGunচুৰুকাচুৰুকাCleanসেৰেকাসেৰেকাTastelessকুদুনাখুন্দনাGrindটাকোনটোকোনStickজ'বুৰাVegetable curryখাৰলিখাৰলিMustard pasteলিকটালিকটাStickyশাও শাওCurseউমনিউমনিIncubateউবিৰিবাউবুৰি হোৱাLying chest downচেৰেং-চেৰেংচেৰেং-চেৰেংExcessive heat of sunৰ'বজুৰ'ব/ৰ'বাWait

 অধিক তথ্যৰ বাবে পঢ়ক 
 Acharyya, Prarthana & Shakuntala Mahanta. 2019. Language vitality assessment of Deori: An endangered language. Language Documentation & Conservation 13: 514-544.
 Acharyya, Prarthana & Shakuntala Mahanta. (2018). Production and perception of lexical tone in Deori. Sixth International Symposium on Tonal Aspects of Languages (TAL), June 18–20, 2018, Berlin, Germany. 93–97. doi:10.21437/TAL.2018-19 .
 Goswami, Upendranath. (1994). An introduction to the Deori language. Guwahati: Anundoram Borooah Institute of Language, Art, and Culture.
 Jacquesson, François. (2005). Le Deuri: Langue Tibéto-Birmane d’Assam. Leuven: Peeters Publishers.
 Mahanta, Shakuntala, Indranil Dutta, & Prarthana Acharyya. (2017). Lexical tone in Deori: loss, contrast, and word-based alignment. In Honeybone, Patrick, Julian Bradfield, Josef Fruehwald, Pavel Losad, Benjamin Ress Molin- eaux, & Michael Ramsammy (eds.), Papers in Historical Phonology 2. 51–87. doi:10.2218/pihph.2.2017.1906.
 Nath, Arup Kumar. (2010). A lexico semantic study of Tiwa and Deori: Two endangered languages of the Tibeto Burman Family. New Delhi: Jawaharlal Nehru University (Doctoral dissertation). http://hdl.handle.net/10603/31796.
 Saikia, Sangeeta. (2012). A socio-linguistic survey of Deori speech community. Gauhati: Gauhati University (Doctoral dissertation).
 Saikia, Sangeeta. (2013). Deuri Asomar Bhasha. In Devy, Ganesh Narayandas (ed.), Peoples Linguistic Survey of India 5(2). 3-15. India: Orient Blackswan Private Limited.

তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:অসমৰ ভাষা আৰু লিপি
শ্ৰেণী:দেউৰী জনগোষ্ঠী
শ্ৰেণী: ভাৰতৰ ভাষা
শ্ৰেণী: ভাষা