শঁকা সাপ

শঁকা সাপ বা শংখচূড়  (, বৈজ্ঞানিক নাম: Bungarus fasciatus) ভাৰত উপ-মহাদেশ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত দেখা পোৱা এবিধ সাপৰ প্ৰজাতি৷ ২.১ মিটাৰ পৰ্যন্ত দৈৰ্ঘ্যৰে ই আটাইতকৈ দীঘল সাপবোৰৰ ভিতৰতো অন্যতম৷

 বিৱৰণ 
শঁকা সাপ ক্ৰমাগতভাৱে থকা কলা-হালধীয়া পটি আৰু ত্ৰিভূজাকৃতিৰ শৰীৰ আৰু গোটেই শৰীৰত দীঘলে দীঘলে ওলাই থকা মেৰু ৰজ্জুৰ বাবে সহজতে চিনাক্ত কৰিব পাৰি। মূৰটো বহল আৰু চেপেট। চকু দুটা কলা বৰণৰ।

বিতৰণ
শঁকা সাপ মধ্য ভাৰতৰপৰা সমগ্ৰ ম্যানমাৰ, কম্বোডিয়া, থাইলেণ্ড, লাউচ, ভিয়েটনাম, আৰু দক্ষিণ চীন (হংকঙক ধৰি)ৰ পৰা মালয়েছিয়া আৰু মূল ইণ্ডোনেছিয়াৰ দ্বীপ বৰ্ণেও (জাভা দ্বীপ আৰু সুমাত্ৰা), লগতে ছিংগাপুৰলৈকে পোৱা যায়।

ভাৰতত অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, বিহাৰ, ছত্তিছগড়, ঝাৰখণ্ড, মধ্য প্ৰদেশ, মহাৰাষ্ট্ৰ, উত্তৰ-পূব ভাৰত, ওড়িশা, তামিলনাডু,  আৰু  পশ্চিমবংগত পোৱাৰ তথ্য আছে। শেহতীয়াকৈ কৰ্ণাটকৰ হাছান জিলাতো পোৱাৰ তথ্য পোৱা হৈছে।http://www.deccanherald.com/content/240673/slithering-wonder-black-yellow.html

বাসস্থান
ম্যানমাৰত সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা ৫০০০ ফুট উচ্চতাত শঁকা সাপ পোৱা গৈছে। শঁকা সাপ কেনেকুৱা ঠাইত দেখা যায় তাক নিৰ্দিষ্টকৈ ক'ব নোৱাৰি। বনাঞ্চলৰ পৰা আৰম্ভ কৰি কৃষিভূমিলৈকে বিভিন্ন বাসস্থানত শঁকা সাপ দেখা পোৱা যাব পাৰে। জলাশয়ৰ ওচৰত থকা এন্দুৰৰ গাঁত, উই-হাঁফলু আদি শঁকা সাপৰ বাসস্থান। এন্দুৰ, পানী আদি সহজলভ্য হোৱা বাবে ইহঁত সাধাৰণতে জনবসতি থকা ঠাইত, বিশেষকৈ গাঁওবোৰত থাকে। গাঁৱৰ মুকলি ঠাই এইবিধ সাপৰ প্ৰিয়।

আচৰণ
শঁকা সাপ লাজকুৰীয়া, সাধাৰণতে দেখা পোৱা নাযায়, আৰু মুখ্যতঃ নিশাচৰ। যেতিয়া উৎপীড়ন কৰা হয়, সিহঁতে সাধাৰণতে মুৰবোৰ সিহঁতৰ কুণ্ডলীৰ তলত লুকুৱাবলৈ চেষ্টা কৰে, আৰু সাধাৰণতে দংশন কৰিবলৈ চেষ্টা নকৰে, যদিও নিশাহে ইহঁত অধিক সক্ৰিয় আৰু বহুলভাৱে অধিক বিপদজনক বুলি গণ্য কৰা হয়।

দিনত, ইহঁত ঘাঁহ, পিট বা নলাত পৰি থাকে। ইহঁত অতি দুৰ্বল, এলেহুৱা প্ৰকৃতিৰ। সাধাৰণতে বৰষুণৰ বতৰত দেখা পোৱা যায়।

খাদ্য
শঁকা সাপে মুখ্যতঃ অন্য সাপ ভক্ষণ কৰে, কিন্তু মাছ, বেঙ, নাইপিয়া, আৰু সাপৰ কণীও খোৱা বুলি জনা যায়। শঁকা সাপে ভক্ষণ কৰা সৰ্পবোৰৰ ভিতৰত আছে: -
 ঢোঁৰা সাপ Xenochrophis piscator
 বামুণী সাপ Amphiesma stolatum
 ধুন্দুলীফেঁটী সাপ বা ধমন Ptyas mucosus
 ইন্দু-চাইনিজ ৰেট স্নেক Ptyas korros
 মেকুৰী সাপ Boiga trigonata.

ইহঁতে চিকাৰটো বিষৰ দ্বাৰা নিষ্ক্ৰিয় কৰাৰ পিছত প্ৰথমে মূৰৰ পৰা গিলি পেলাই।

প্ৰজনন
ইহঁতৰ প্ৰজনন অভ্যাসৰ বিষয়ে বৰ বেছি জনা নাযায়। মাৰ্মাৰত, আঠটা কণী ওমনি লৈ থকা এজনী সাপ পোৱা গৈছিল, ইয়াৰে চাৰিটা কণীৰ মে মাহত পোৱালী জগিছিল। জগাৰ সময়ত পোৱালীৰ দৈৰ্ঘ্য ২৯৮ৰ পৰা ৩১১ মিমি জোখৰ হৈছিল। এই সাপ জীৱনৰ তৃতীয় বছৰ বয়সত প্ৰাপ্তবয়স্ক হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়, সেই সময়লৈকে ইহঁতৰ দৈৰ্ঘ্য আনুমানিক ৯১৪ মিলিমিটাৰ হয়।Evans, G.H. (1906):Breeding of the banded krait (Bungarus fasciatus) in Burma. J. Bombay nat. Hist. Soc. 16:519-520 as mentioned in  Daniels, J.C. (2002), Book of Indian Reptiles and Amphibians References, ser no 28, pg 219.

আলোকচিত্ৰৰ ভঁৰাল

তথ্যসূত্ৰ

 Boulenger, George A., (1890), The Fauna of British India including Ceylon and Burma, Reptilia and Batrachia. Taylor and Francis, London.
 Daniels, J.C. (2002), Book of Indian Reptiles and Amphibians. BNHS. Oxford University Press. Mumbai.
 Smith, Malcolm A. (1943), The Fauna of British India, Ceylon and Burma including the whole of the Indo-Chinese Sub-region, Reptilia and Amphibia. Vol I - Loricata and Testudines, Vol II-Sauria,  Vol III-Serpentes. Taylor and Francis, London.
 Whitaker, Romulus. (2002), Common Indian Snakes: A Field Guide. Macmillan India Limited, ISBN 0-333-90198-3.

বাহ্যিক সংযোগ

SPOAR.ORG.IN 

 Integrated Taxonomic Information System - Bungarus fasciatus 

শ্ৰেণী:সাপ
শ্ৰেণী:জীৱবিজ্ঞান