প্ৰাণী

প্ৰাণী

প্ৰাণীবোৰ (Animals),জগৎ Animaliaৰ (মেটায'ৱা বুলিও কোৱা হয়) বহুকোষী, সংকোষকেন্দ্ৰীয় জীৱ। গৰিষ্টসংখ্যক প্ৰাণীয়েই স্বাধীনভাৱে চলা-ফুৰা কৰিব পাৰে। 

ব্যুৎপত্তি

এনিমেল (Animal) শব্দটো লেটিন এনিমেলিছ (animalis) শব্দৰ পৰা অনা হৈছে, অৰ্থ "having breath" (উশাহ লোৱা)। সাধাৰণতে, দৈনন্দিন ব্যৱহাৰত এই শব্দটোৱে (Animal = জন্তু) মানুহক বাদদি প্ৰাণীজগতৰ বাকী সদস্য সকলক বুজাই। কিন্তু জীৱবিজ্ঞানত এনিমেলে প্ৰাণীজগতৰ সকলো সদস্যকে বুজাই। 

 বৈশিষ্টসমূহ

কিছুমান সুনিৰ্দিষ্ট বৈশিষ্টই প্ৰাণী সমূহক অন্য জীৱৰ পৰা পৃথক কৰে। প্ৰাণীবোৰ সংকোষকেন্দ্ৰীয় আৰু বহুকোষী; যাৰ বাবে ইহঁত বেক্টেৰিয়া আৰু প্ৰটিষ্টাৰ পৰা পৃথক। ইহঁত পৰপোষী আৰু খাদ্য দেহৰ ভিতৰত থকা এক নিৰ্দিষ্ট কোঠালিত হজম কৰে; যিয়েই ইহঁতক উদ্ভিদ আৰু শেলাইৰ পৰা পৃথক কৰে। কোষবেৰ নাই বাবে ইহঁত উদ্ভিদ, ভেঁকুৰ আৰু শেলাইৰ পৰা পৃথক। সকলো প্ৰাণী চলনক্ষম, (কিছুমান জীৱনৰ নিৰ্দিষ্ট স্তৰত চলনক্ষম)। প্ৰাণী সমূহৰ এটা বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ'ল, প্ৰায় ভাগ প্ৰাণীৰ ভ্ৰূণ ব্লাষ্টুলা স্তৰ পাৰ কৰি আহে।

প্ৰাণীজগতৰ পৰ্বসমূহ

প্ৰাণীজগতক ৩৫টা পৰ্বত ভাগ কৰা হৈছে। 

পৰ্বঅৰ্থসাধাৰণ নামচাৰিত্ৰিক বৈশিষ্টপ্ৰজাতিৰ বিৱৰণAcanthocephalaকাঁইটিয়া মূৰযুক্ত কৃমিকাঁইটিয়া মূৰযুক্ত কৃমিকেইবাশাৰীও হাকুটাযুক্ত কাঁইটেৰে প্ৰতিবৰ্তী শোষক (proboscis) থাকেপ্ৰায় ৭৫৬Acoelomorphaখাদ্যনলীবিহিনAcoelsমুখ বা খাদ্যনলী নাথাকে —Annelidaসৰু আঙুঠিবলয়ী প্ৰাণীদেহটো বলয়েৰে গঠিত১৭,০০০+ বিদ্যমানArthropodaসন্ধিযুক্ত ভৰি সন্ধিপদী প্ৰাণীকাইটিনৰ (Chitin) বহিঃকংকালেৰে (exoskeleton) গঠিত দেহ আৰু ভৰিবোৰ সন্ধিযুক্ত১১,৩৪,০০০+BrachiopodaArm footখোলা ধাৰীLophophore and pedicle৩০০-৫০০ বিদ্যমানBryozoaমছ সদৃশ প্ৰাণীমছ সদৃশ প্ৰাণী, সাগৰীয় দলিচাLophophore, no pedicle, ciliated tentacles, anus outside ring of cilia৫,০০০ বিদ্যমানChaetognathaদীঘল কেশৰৰ পাৰি (jaw)শৰ কৃমিমূৰ আৰু পশ্চাৎ অংশত কাইটিনেৰে গঠিত কাঁইট থাকেপ্ৰায় ১০০ বিদ্যমানক'ৰডাটামেৰুদণ্ডীমেৰুদণ্ডী প্ৰাণীফোঁপোলা পৃষ্ঠীয় স্নায়ু ৰজ্জু, পৃষ্ঠৰজ্জু থাকেপ্ৰায় ১,০০,০০০+Cnidariaশুংযুক্ত গছ (nettle)Coelenteratesশুংযুক্ত কোষ (stinging cells)প্ৰায় ১১,০০০Ctenophoraফণিধাৰীফণি জেলীসংযুক্ত চিলিয়াৰ ফণিৰ দাঁত-সদৃশ আঠটা শাৰী থাকেপ্ৰায় ১০০ বিদ্যমানCycliophoraWheel carryingSymbionচিলিয়া (cilia) যুক্ত ঘূৰণীয়া মুখ, থলী-সদৃশ (sac-like) দেহ৩+Echinodermataকাঁইটীয়া চালকণ্টকচৰ্মীFivefold radial symmetry in living forms, mesodermal calcified spinesপ্ৰায় ৭,০০০ বিদ্যমান; প্ৰায় ১৩,০০০ বিলুপ্তEntoproctaঅন্তঃ পায়ুযুক্তপিয়লা সদৃশ প্ৰাণীচিলিয়াৰ আঙুঠিৰ ভিতৰত পায়ু থাকেপ্ৰায় ১৫০GastrotrichaHair stomachMeiofaunaদুডাল সংযুক্ত প্ৰান্তিক নলী (terminal tube)প্ৰায় ৬৯০Gnathostomulidaহনুযুক্ত মুখJaw worms —প্ৰায় ১০০Hemichordataঅৰ্ধ ৰজ্জুAcorn worms, pterobranchsStomochord in collar, pharyngeal slitsপ্ৰায় ১০০ বিদ্যমানKinorhynchaMotion snoutMud dragonsপৃষ্ঠীয়চ্ছদা (dorsal plate)ৰ সৈতে এঘাৰটা খণ্ডত বিভক্তপ্ৰায় ১৫০Loriciferaকৱচ ধাৰীBrush headsদুই মূৰত ছাতি-সদৃশ (Umbrella-like) বাকলি থাকেপ্ৰায় ১২২Micrognathozoaসূক্ষ্ম হনুযুক্ত —এক্কৰডিয়নৰ (Accordion) দৰে প্ৰসাৰণশীল বক্ষ১Molluscaকোমলকোমলদেহীপেশীযুক্ত ভৰি আৰু mantle ঘুৰনীযা কৱচ থাকে১,১২,০০০Nematodaসূতাৰ দৰেঘুৰনীযা কৃমিঘূৰণীয়া প্ৰস্থচ্ছেদ, keratin cuticle৮০,০০০–১০,০০,০০০NematomorphaThread formHorsehair worms —প্ৰায় ৩০০NemerteaA sea nymphফিতা কৃমি —প্ৰায় ১,২০০Onychophoraনখ ধাৰীVelvet wormsভৰিৰ শেষাংশত কাইটিনৰ নখ থাকেপ্ৰায় ২০০ বিদ্যমানOrthonectidaপোনে পোনে সাতুৰা —প্ৰজনন কোষৰ (sex cell) চাৰিওকাষে এতৰপীয়া চিলিয়াযুক্ত কোষ (ciliated cell) থাকে প্ৰায় ২০Phoronidaযীয়ুছৰ (Zeus) পত্নীHorseshoe wormsখাদ্যনলী ইউ-আকৃতিৰ (U-shaped)১১Placozoaচেপেতা জন্তু — —১Platyhelminthesচেপেটা কৃমিচেপেটা কৃমি —প্ৰায় ২৫,০০০Porifera*ৰন্ধ্ৰীSpongesছিদ্ৰ যুক্ত অভ্যন্তৰীণ বেৰ (interior wall) থাকে৫,০০০+ বিদ্যমানPriapulidaসৰু প্ৰায়াপাছ (Priapus) — —১৬RhombozoaLozenge animal —Single anteroposterior axial cell surrounded by ciliated cells৭৫Rotiferaচক্ৰ ধাৰীRotifersশৰীৰৰ অগ্ৰাংশত চিলিয়াৰ মুকুটৰ দৰে চক্ৰ থাকেপ্ৰায় ২,০০০Sipunculaসৰু নলীPeanut wormsমুখখন ঘুৰাবপৰা টেণ্টাকুলে (tentacle) ঘেৰি থাকে১৪৪–৩২০Tardigradaলেহেমীয়া খোজWater bearsদেহ আৰু মূৰ চাৰি ভাগত বিভক্ত১,০০০+Xenoturbellidaআচৰিত চেপেটা কৃমি —চিলিয়াযুক্ত deuterostome২মুঠ: ৩৫২০,০০,০০০+

বহিঃসংযোগ

 Tree of Life Project
 Animal Diversity Web - University of Michigan's database of animals, showing taxonomic classification, images, and other information.
 ARKive  - multimedia database of worldwide endangered/protected species and common species of UK.
 Scientific American Magazine (December 2005 Issue) - Getting a Leg Up on Land About the evolution of four-limbed animals from fish.
 List of sites on animals. 

শ্ৰেণী:বৈজ্ঞানিক শ্ৰেণীবিন্যাস
শ্ৰেণী:জীৱবিজ্ঞান‎