ডেণ্ড্ৰ'বিয়াম

ডেনদ্ৰবিয়াম (Dendrobium) অৰ্কিডৰ এটা বৃহৎ গণ যাক Olof Swartz নামৰ চুইদিছ উদ্ভিদ বিজ্ঞানী এজনে ১৭৯৯ খীষ্টাব্দত প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু আজি ইয়াৰ প্ৰায় ১২০০ প্ৰজাতি পোৱা যায়। এই গণৰ অৰ্কিড সমূহ ফিলিপাইনছ, বৰ্নেঅ’, অষ্ট্ৰেলিয়া, নিউ গিনি, ভিয়েটনাম, চলমন দ্বীপসমূহ আৰু নিউজিলেণ্ডকে ধৰি পূব এছিয়া, দক্ষিণ এছিয়া আৰু দক্ষিণপূব এছিয়াৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিয়পি আছে। ডেনদ্ৰবিয়াম নামটো গ্ৰীক মুল ডেনদ্ৰন ("গছ") আৰু বায়চ ("জীৱন")ৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ "যিয়ে গছৰ ওপৰত জীয়াই থাকে" অৰ্থাৎ পৰাশ্ৰয়ী । 

১৯৮১ চনত ব্ৰেইগৰে অষ্ট্ৰেলিয়া আৰু নিউ গিনিৰ সকলো terete-leaved ডেনদ্ৰবিয়ামক এটা নতুন গণ ডক্ৰিলা(Dockrillia)লৈ পুনঃশ্ৰেনীবিভাজিত কৰে। নিউজিলেণ্ডৰ উনিকা অৰ্কিড যাক আগতে D. cunninghamii নামেৰে জনা গৈছিল, এটা নতুন গণ উনিকালৈ স্থানান্তৰ কৰা হ’ল। ১৯৮৯ চনত ক্লীমেণ্টে D. speciosum কম্প্লেক্সক কিছুমান নিদিষ্ট প্ৰজাতিলৈ উন্নিত কৰে;Clements (1989)

বিৱৰণ
ডেনদ্ৰবিয়াম প্ৰজাতিসমূহ epiphytic, আৰু কেতিয়াবা lithophytic হ’ব পাৰে। এইবিলাকে জীৱন ধাৰণৰ বাবে ননা ধৰণৰ ভৌগোলিক ক্ষেত্ৰৰ বিভিন্নতাৰ সৈতে নিজকে খাপ খুৱাই লোৱা দেখা যায়, যেনে হিমালয়ৰ উচ্চ শিখৰৰ পৰা নিম্ন উচ্চতাৰ বিষুবীয় অৰণ্যলৈ; আনকি অষ্ট্ৰেলিয়াৰ শুকান জলবায়ুতো ডেনদ্ৰবিয়াম প্ৰজাতিসমূহ পোৱা যায়। 

চিম্পডিয়া(sympodial) গণৰ অৰ্কিডসমূহে pseudobulb গঠন কৰে যিবোৰৰ দৈঘ্য এক ছেণ্টিমিটাৰৰ (যেনে:Dendrobium leucocyanum) পৰা আৰম্ভ কৰি কাণ্ডৰ দৰে কেইবামিটাৰ (যেনে:Dendrobium discolor) পৰ্যন্ত্য দীঘল হয়। তাৰে কিছুমানৰ ৰঙচুৱা কাণ্ডৰ গঠন হয়। 

কিছুমান নিৰ্বাচিত প্ৰজাতিত সৰু উপবৃত্তাকাৰ পাত বোৰ গোটেই কাণ্ড ডালতে অগাপিছাকে গজে, আন কিছুমানত পাত বোৰ মুঠাবান্ধি কাণ্ডৰ অগ্ৰিম অংশৰ ফালে আগবাঢ়ি যায় (যেনে Dendrobium tetragonum)। অগ্ৰিম ভাগৰ পূষ্পসজ্জা দৈঘ্যৰ হিচাপত একেবাৰে কমৰ পৰা ১ মিটাৰ লৈ আৰু ফুলৰ সংখ্যাও কমৰ পৰা (১-৪)((e.g. Dendrobium nobile)) ১০০ মানলৈকে হয়। পৰ্ণপাতী প্ৰজাতি বোৰত এক দুই বছৰ পাত লাগে আৰু তাৰ পিচত পাতবিহীন কাণ্ডত ফুল ফুলিবলৈ ধৰে, আনহাতে চিৰসেউজ প্ৰজাতি বোৰৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণতে দ্বিতীয় বছৰত ফুল ফুলা আৰম্ভ হয় আৰু কেইবাবছৰ পিচলৈকে ফুল ফুলিব পাৰে (যেনে Dendrobium densiflorum)। 

এইবোৰ অৰ্কিড গ্ৰীষ্মকালত সোনকালে বাঢ়ে, কিন্তু শীত কালি নাবাঢ়ে। বেছিভাগ প্ৰজাতি বসন্ত কালত ফুলে (মাত্ৰ কেইটামান প্ৰজাতি হেমন্ত কালত) আৰু ইয়াৰ পিচত ক্ষিপ্ৰ গতিৰে নতুন শিপা বাঢ়িব ধৰে। প্ৰজনন সাধাৰণতে গুটিৰ পৰা হয় কিন্তু কিছুমান প্ৰজাতিত কাণ্ডৰ পৰাও হয় (সাধাৰণতে যেতিয়া কাণ্ডৰ বাঢ়ি অহা অংশ আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। )

নিৰ্বাচিত প্ৰজাতি সমূহ
 Dendrobium anosmum – Unscented Dendrobium - misnomer
 Dendrobium begaudii
 Dendrobium bilobum
 Dendrobium brevicaudum– Mount Finnigan orchid
 Dendrobium bukidnonensis– Bukidnon Dendrobium
 Dendrobium bullenianum – Bullen's Orange Dendrobium
 Dendrobium candidum
 Dendrobium cariniferum
 Dendrobium ceraula – Horned Dendrobium
 Dendrobium chameleon – Chameleon-like Dendrobium
 Dendrobium chrysanthum
 Dendrobium conanthum
 Dendrobium crispilinguum
 Dendrobium crumenatum – Pigeon Orchid, Sparrow Orchid, Bag-shaped Dendrobium, "dove orchid"
 Dendrobium cuthbertsonii – Cuthbertson's Dendrobium
 Dendrobium dearei – Deare's Dendrobium
 Dendrobium erosum
 Dendrobium epidendropsis ফিলিপাইনৰ পৰা,
 Dendrobium euryanthum
 Dendrobium fairchildae – Fairchild's Dendrobium
 Dendrobium forbesii
 Dendrobium formosum
 Dendrobium gerlandianum
 Dendrobium gibsonii
 Dendrobium goldschmidtianum – Goldschmidt's Dendrobium
 Dendrobium guerreroi – Guerrero's Dendrobium
 Dendrobium hellwigianum
 Dendrobium hercoglossum
 Dendrobium heterocarpum – Different fruits Dendrobium
 Dendrobium hymenophyllum
 Dendrobium ionopus – Violet scented Dendrobium
 Dendrobium johnsoniae
 Dendrobium junceum Philippine endemic
 Dendrobium kingianum – Pink Rock Orchid, কেপ্টেইন কিংছ ডেনদ্ৰবিয়াম, Pink Rock Lily (sometimes separated in Thelychiton)
 Dendrobium lindleyi – Lindley's Dendrobium (formerly D. aggregatum)
 Dendrobium lineale
 Dendrobium lituiflorum
 Dendrobium loddigesii – Loddiges' Dendrobium
 Dendrobium macrophyllum – Large leafed Dendrobium
 Dendrobium macropus
 Dendrobium macropus subsp. howeanum – Bush Orchid
 Dendrobium milaniae native of Mount Pangasugan in the Philippine
 Dendrobium mindanaense – Mindanao island Dendrobium
 Dendrobium miyasakii – Miyaki's Dendrobium
 Dendrobium nobile – Noble Dendrobium
 Dendrobium papilio – Butterfly Dendrobium
 Dendrobium parthenium
 Dendrobium pendulum
 Dendrobium pentapterum
 Dendrobium phalaenopsis – Cooktown Orchid (formerly D. bigibbum var. phalaenopsis, D. bigibbum var. superbum) - now classified as Vappodes phalaenopsis
 Dendrobium philippinensis– Philippine Dendrobium
 Dendrobium phillippsii – Phillips' Dendrobium
 Dendrobium platycaulon – Flat Cane Dendrobium
 Dendrobium polysema
 Dendrobium profusum – Profused' Dendrobium
 Dendrobium ramosii – Ramos' Dendrobium
 Dendrobium sanderae – Sander's Dendrobium
 Dendrobium sanguinolentum
 Dendrobium schuetzei – Schuetz's Dendrobium
 Dendrobium secundum
 Dendrobium seratilabium – Serrated Lip Dendrobium
 Dendrobium sinense
 Dendrobium speciosum – Outstanding Dendrobium, King Orchid, Rock Lily
 Dendrobium taurinum – Bulls Head Dendrobium
 Dendrobium thyrsiflorum
 Dendrobium thysanophorum
 Dendrobium uniflorum – Single flowered Dendrobium
 Dendrobium velutinalabrum
 Dendrobium victoriae-reginae – Queen Victoria's Dendrobium
 Dendrobium wangliangii – May 2006 by Liang Wang ()
 Dendrobium wenzellii – Wenzell's Dendrobium
 Dendrobium yeagerei – Yeager's Dendrobium

উদ্যান শস্য বিভাগ
ডেনদ্ৰবিয়ামক উদ্যান শস্য বিভাগত চমুকৈ ডেন বুলি কোৱা হয়। কিছুমান প্ৰজাতিৰ চাহিদা অৰ্কিড প্ৰেমী সকলৰ মাজত খুব বেচি আৰু ইয়েই বহুটো হাইব্ৰীড যেনে Noble Dendrobium (D. nobile) ব্ৰীডৰ সূচনা কৰে যিবোৰৰ ৰঙৰ বিভিন্নতা সিহঁতৰ মুল হিমালয়ৰ অৰ্কিডবোৰতকৈ বহু বেছি। Cuthbertson's Dendrobium (D. cuthbertsonii) অৰ্কিডৰ ফুল দহ মাহলৈকে থকাৰ তথ্য পোৱা যায়। 

বহুটো ডেনদ্ৰবিয়াম প্ৰজাতিয়ে বায়ুমণ্ডলৰ পৰা যথেষ্ট পৰিমাণে টলুইন আৰু জাইলেন আঁতৰাই বুলি জনা যাই। Wolverton (1996)

এই গণৰ বহুটো হাইব্ৰীড বিশিষ্ট ব্যক্তি আৰু অনুষ্ঠানৰ নামত পঞ্জীয়ন কৰা হৈছে। 

 Dendrobium Bae Yong-joon
 Dendrobium Sccci 100th Anniversary
 Dendrobium Margaret Thatcher

অন্যান্য ব্যৱহাৰ
কিছুমান ডেনদ্ৰবিয়াম প্ৰজাতি ঔষধি উদ্ভিদ হিচাপে ব্যৱহাৰ হয়। উদাহৰণ হিচাপে Noble Dendrobium (D. nobile) প্ৰজাতিবিধ চাইনিজ হাৰ্বলজীত ব্যৱহাৰ হোৱা ৫০ বিধ মৌলিক হাৰ্বৰ এটা বুলি ধৰা হয়। চীনা ভাষাত ইয়াক shí hú জনা যায়। 

(石斛) or shí hú lán (石斛兰).

 পাদটীকা 

 তথ্য সংগ্ৰহ 
 Clements, M.A. (1989): Catalogue of Australian Orchidaceae. Australian Orchid Research 1: 1–62. PDF fulltext
 Wolverton, B.C. (1996): How to Grow Fresh Air. New York: Penguin Books.
 Lavarack, B., Harris, W., Stocker, G. (2006): Dendrobium and Its Relatives. Australia: Simon & Schuster Ltd.
 Burke, J.M., Bayly, M.J., Adams, P.B., Ladiges, P.Y.: (2008) Molecular phylogenetic analysis of Dendrobium (Orchidaceae), with emphasis on the Australian section Dendrocoryne, and implications for generic classification. Australian Systematic Botany 21: 1-14. Abstract

 বাহ্যিক লিংক 

 Dendrobium photos 
 Multikey System for Identification of Dendrobium species 
 Orchid Picture Gallery 

শ্ৰেণী:অৰ্কিড
শ্ৰেণী:ফুল