শেন

{{Taxobox
| name = শেন (Shaheen Falcon)
| status = Vulnerable
| image = FalcoAtricepsKeulemans.jpg
| image_width = 250px
| regnum = Animalia
| phylum = Chordata
| classis = Aves
| ordo = Falconiformes
| familia = Falconidae
| genus = Falco
| species = F. peregrinus'| subspecies = F. p. peregrinator| trinomial = Falco peregrinus peregrinator| trinomial_authority = Sundevall, 1837
| synonyms = *Falco atriceps Falco shaheen}}

শেনN.N. Dutta et al, Annals of Biological Research, 2011, 2 (5):374-384 (,বৈজ্ঞানিক নাম-Falco peregrinus peregrinator)  ভাৰত উপ-মহাদেশ তথা শ্ৰীলংকাত দেখা পোৱা এটা মাংসভোজী চৰাইৰ প্ৰজাতি৷

টেক্স'নমি
শেন চৰাইৰ বিষয়ে পোনপ্ৰথমে বৰ্ণনা কৰিছিল ১৮৩৭ চনত কাৰ্ল জেকব সুন্দাভল (Karl Jakob Sundevall) এ৷   ইয়াক মাজে সময়ে Falco atriceps বা Falco shaheen বুলিও উল্লেখ কৰা দেখা যায়৷

বিৱৰণ
শেন চৰাই এবিধ মজলীয়া আকাৰৰ আৰু শক্তিশালী মাংসভোজী চৰাইৰ প্ৰজাতি৷ ইয়াৰ দেহৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮০-৪৪০ মি:মি: হয়৷ মতা শেনৰ আকাৰ প্ৰায় পাতিকাউৰীৰ সমান আৰু মাইকীজনীৰ আকাৰ তাতোকৈ কিছু ডাঙৰ হোৱা দেখা যায়৷ ইয়াৰ দেহৰ পিঠি অংশ ক'লা আৰু তলৰ অংশ মাখন বৰণীয়া তথা ডিঙি বগা হোৱা দেখা যায়৷ ইয়াৰ ক'লা মুখ খন বগা ডিঙিৰ পৰা স্পষ্টকৈ পৃথক হে থাকে৷  মতা আৰু মাইকী শেনৰ বাহ্যিক গঠন প্ৰায় একে হয়৷ 

বিতৰণ
শেন চৰাই প্ৰধানত: দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ পাকিস্তান, ভাৰত, বাংলাদেশ, শ্ৰীলংকা আৰু দক্ষিণ-পূব চীনত বিস্তৃত হৈ আছে৷ ভাৰত ত ইয়াক উত্তৰ প্ৰদেশৰ বাহিৰে বাকী আটাইকেইখন ৰাজ্যতে দেখা পোৱা যায়৷ তাৰোপৰি আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপূঞ্জতো এই চৰাইবিধ দেখা যায়৷

শ্ৰীলংকাতো শেন এবিধ স্থানীয় চৰাই৷৷ এই অঞ্চলত শেন প্ৰধানকৈ পাহাৰীয়া ঠাইসমূহত দেখিবলৈ পোৱা যায়৷  পাহাৰৰ শীৰ্ষত থকা শিলাময় টিঙত ইহঁতে বাহ সাজে আৰু উৰন্ত অৱস্থাতে চৰাই চিকাৰ কৰে৷

আচৰণ
শেন চৰায়ে সাধাৰণতে অকলশৰে বা যোৰ পাতি পাহাৰৰ ওখ শিলাময় টিঙত বাস কৰে৷ ইহঁতে জীৱনৰ বাবে যোৰ পতা দেখা যায়৷  মতা আৰু মাইকী শেন চৰাইৰ দেহৰ আকাৰৰ পাৰ্থক্যৰ বাবে যোৰপাতি বাস কৰা শেনেও বেলেগ বেলেগ চিকাৰ ধৰা দেখা যায়৷ বতাহত উৰন্ত অৱস্থাতে চিকাৰ কৰিবলৈ ইহঁত বিশেষভাৱে অভিযোজিত৷

খাদ্য
শেন চৰায়ে প্ৰধানত: সৰু আৰু মজলীয়া আকাৰৰ চৰাই যেনে পাৰ, ভাটো আদি চিকাৰ কৰি খায়৷  ইহঁত শক্তিশালী আৰু খৰ হোৱাৰ হেতুকে বহু উচ্চতাৰ পৰা তললৈ উৰি আহি চিকাৰ ধৰিব পাৰে৷  
প্ৰজনন
শেন চৰায়ে ডিচেম্বৰৰ পৰা এপ্ৰিল মাহৰ ভিতৰত প্ৰজনন কৰে৷ ই শিলাময় পাহাৰৰ সুৰুঙাত বাহ সাজে৷  এবাৰত ই ৩-৪ টাকৈ কণী পাৰে৷ ৪৮ দিনৰ পিছত পোৱালিৰ পাখি গজে৷  ভাৰতত শেন চৰায়ে মানুহে সজা বিভিন্ন ঠাই যেনে অট্টালিকা বা ম'বাইল টাৱাৰ আদিতো বাহ সজাৰ তথ্য পোৱা যায়৷ 

স্থিতি
শ্ৰীলংকাত শেন চৰাইক সংকটাপন্ন (Vulnerable) প্ৰজাতি বুলি স্বীকৃতি দিয়া হৈছে৷  ১৯৯৬ চনত ইয়াৰ জনসংখ্যা ৪০ যোৰ প্ৰজননকাৰী শেন বুলি তথ্য পোৱা গৈছিল৷ 

লগতে চাওক
 Döttlinger, Hermann. (2002). The Black Shaheen Falcon (Falco Peregrinus Peregrinator'' Sundevall 1837), its Morphology, Geographic Variation and the History and Ecology of the Sri Lanka (Ceylon) Population. ISBN 3-8311-3626-2

 In Pakistani literature, the Shaheen has a special association with the poetry of the country's national poet, Allama Muhammad Iqbal.See also Peregrine falcon

তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:শেন
শ্ৰেণী:জীৱবিজ্ঞান
শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই