ইয়াণ্ডাবু সন্ধি

ইয়াণ্ডাবু সন্ধি প্ৰথম এংলো-বাৰ্মা যুদ্ধৰ অন্ত পেলোৱা শান্তিৰ চুক্তি আছিল। ১৮২৬ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে এই সন্ধি স্বাক্ষৰিত হৈছিল। ব্ৰিটিছ বাহিনীৰ ফালৰপৰা 'ছাৰ আৰ্চিবল্ড কেম্পবেল' আৰু ব্ৰহ্মদেশৰ ফালৰপৰা লেগাইৰ ৰাজ্যপাল 'মহা মিন লা কিয়' টিন'-এ এই সন্ধিত স্বাক্ষৰ কৰিছিল। ব্ৰিটিছ বাহিনী ৰাজধানী 'আভা'ৰপৰা মাত্ৰ পঞ্চাছ মাইলমান আঁতৰত থকা ইৰাৱতী নদীৰ পাৰৰ ইয়াণ্ডাবু গাঁৱত উপস্থিত হোৱাত ব্ৰিটিছ বাহিনীয়ে আগবঢ়োৱা চৰ্তমতেই সন্ধি স্বাক্ষৰ কৰিবলৈ মানসকল বাধ্য হৈছিল।

এই সন্ধি অনুসৰি, মানসকলে নিম্নোক্ত চৰ্তসমূহ মানি লৈছিল: (১) অসম, মণিপুৰ, আৰাকান আৰু টেনাছেৰিমকে ধৰি ছেলৱিন নদীৰ দক্ষিণ উপত্যকা ব্ৰিটিছক এৰি দিয়া হ'ব। (২) কাছাৰ আৰু জয়ন্তীয়াৰ ওপৰত হস্তক্ষেপ নকৰা, (৩) যুদ্ধৰ ক্ষতিপূৰণ হিচাপে ১ নিযুত ব্ৰিটিছ পাউণ্ড চাৰিটা কিস্তিত ব্ৰিটিছক দিয়া, (৪) আভা আৰু কলিকতাৰ মাজত স্থায়ী ব্ৰিটিছ প্ৰতিনিধি ৰখা, আৰু (৫) ব্ৰিটিছৰ লগত বেপাৰৰ চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰা।

এই সন্ধিয়ে ব্ৰিটিছে সেই সময়লৈ সম্পন্ন কৰা আটাইতকৈ খৰচী যুদ্ধখন শেষ কৰে। এংলো-বাৰ্মা যুদ্ধত ১৫০০০ ইংৰাজ আৰু ভাৰতীয় সৈন্য নিধন হৈছিল আৰু তাতকৈ বেছি সংখ্যক (সঠিক অংক জনা নাযায়) মান সৈন্য নিহত হৈছিল। এই যুদ্ধত ব্ৰিটিছৰ খৰচ হৈছিল পাঁচ নিযুত পাউণ্ড ষ্টাৰলিংৰপৰা (২০০৬ চনৰ আমেৰিকাৰ ডলাৰৰ হিচাপত : ১৮.৫ বিলিয়ন) ১৩ নিযুত পাউণ্ড ষ্টাৰলিঙৰ ভিতৰত। এই খৰচে ১৮৩৩ চনত ব্ৰিটিছ শাসনক তীব্ৰ অৰ্থনৈতিক সংকটলৈ নিক্ষেপ কৰিছিল।

এই সন্ধিৰ লগতে ব্ৰহ্মদেশৰ মানসকলৰ স্বাধীনতাৰ অৱসান হ'বলৈ আৰম্ভ কৰে। সেই সময়ৰ ব্ৰিটিছৰ তীব্ৰ প্ৰতিদ্বন্দ্ব্বী তৃতীয় মান সাম্ৰাজ্যৰ কঁকাল এই সন্ধিয়ে ভাঙি পেলাইছিল। সন্ধিমতে দিবলগীয়া ১ নিযুত ক্ষতিপূৰণে মান সাম্ৰাজ্যত তীব্ৰ অৰ্থনৈতিক সংকটৰ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াৰ পাছত ব্ৰিটিছে আৰু দুবাৰ ব্ৰহ্মদেশৰ লগত যুদ্ধৰ লিপ্ত হয় আৰু ১৮৮৫ চনত সমগ্ৰ ব্ৰহ্মদেশ নিজৰ অধীনলৈ আনে।

বুজা-পৰা
প্ৰাৰম্ভিক বুজা-পৰা
ইয়াণ্ডাবু চুক্তিৰ সময়ত ব্ৰিটিছসকল চালকৰ আসনত আছিল কিয়নো ১৮২৫ ৰ এপ্ৰিলত হোৱা শেহতীয়া যুদ্ধত মানৰ সেনাপতি মহা বন্দুলাক হত্যা কৰিছিল আৰু সন্ধিত তেওঁলোকে নামনি বাৰ্মা, ৰাখিন, তেনিনথ্যায়ি, অসম আৰু মণিপুৰক তেওঁলোকক গতাই দিবলৈ দাবী কৰিছিল। 

প্ৰথমাৱস্থাত বাৰ্মা ৰজাই তেওঁলোকৰ চৰ্তসমূহ মানি লবলৈ টান পাইছিল যদিও সেই সময়ত মান সৈন্যৰ মনোবল প্ৰায় ভাগি পৰিছিল, ফলস্বৰূপে ব্ৰিটিছৰ আগত নতি স্বীকাৰ কৰিবলৈ বাধ্য হৈ পৰিছিল। বাৰ্মা ৰজাৰ সিদ্ধান্তবোৰ ব্ৰিটিছ চৰকাৰলৈ এনেদৰে জনোৱা হৈছিল-
অসম আৰু মনিপুৰ ব্ৰিটিছক গতাই দিবলৈ সিদ্ধান্ত
মণিপুৰী ৰজাক সৈমান কৰোৱা
তনিনথ্যায়ী গতাই দিবলৈ সিদ্ধান্ত ৰাখি নিজৰ লগত ৰাখিবলৈ সিদ্ধান্ত

বুজা-পৰা ভাঙি পৰাত
কিন্তু শেষত বুজা-পৰা ভাঙি পৰিছিল, আৰু ১৮২৫ ৰ নবেম্বৰ মাহত ব্ৰিটিছৰ লগত পুনৰ যুদ্ধ কৰিবলৈ সাজু হ'ল। ডিচেম্বৰত হোৱা বাৰ্মা আৰু ব্ৰিটিছৰ সেই ঐতিহাসিক যুদ্ধখনত পুনৰ ব্ৰিটিছৰে বিজয় হ'ল আৰু ১৮২৬ চনৰ ৮ ফেব্ৰুৱাৰীত পাগন আৰু ১৬ ফেব্ৰুৱাৰীত ইয়াণ্ডাবু নিজৰ অধীনলৈ আনিবলৈ সমৰ্থ হ'ল। 

স্বাক্ষৰ
অৱশেষত শান্তি ৰক্ষাৰ স্বাৰ্থত বাৰ্মা ৰজা ইংৰাজৰ লগত এক আলোচনাত বহিবলৈ সন্মত হ'ল। তেওঁলোকে দুজন মন্ত্ৰীক এই শান্তি আলোচনাত ভাগ লবলৈ পথালে। এই আলোচনাখনত উপস্থিত আছিল ব্ৰিটিছ সেনাধ্যক্ষ চাৰ আৰ্চিবল্ড কেম্পবেল। তেওঁলোকে কোনো বুজা-পৰালৈ আহিবলৈ সন্মত নহ'ল ফলস্বৰূপে বাৰ্মা ৰজাই ব্ৰিটিছৰ সকলোবোৰ চৰ্ত বিনাদ্বিধাই মানি লবলৈ বাধ্য হ'ল। 
অসম, মণিপুৰ, ৰেখিন, তনিনথ্যায়ি ব্ৰিটিছক গটাই দিবলৈ সিদ্ধান্ত
কাছাৰ আৰু জয়ন্তীয়াৰ পৰা বাৰ্মাৰ সামৰিক ঘাটি আঁতৰাই নিবলৈ সিদ্ধান্ত
 ১০ লাখ পাউণ্ড জৰিমনা আদায় (৪টা কিস্তিত)
আভা আৰু কলিকতাৰ মাজত এজন দূত ৰাখিবলৈ সিদ্ধান্ত
লগতে এখন বাণিজ্যিক চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰিবলৈ সিদ্ধান্ত

(প্ৰথমটো কিস্তি লগে লগে পৰিশোধ কৰা হৈছিল, দ্বিতীয় কিস্তিটো ১০০ দিনৰ মূৰত পৰিশোধ কৰা হৈছিল, আৰু বাকীবোৰ প্ৰায় দুটা বছৰৰ পিছত পৰিশোধ কৰা হৈছিল। মন কৰিবলগীয়া যে, ধনসমূহ লাভ নকৰালৈকে ব্ৰিটিছসকল ইয়াণ্ডাবু ত্যাগ কৰা নাছিল। )

সন্ধিখন
সন্ধিখনৰ মূল পাঠৰ অনুবাদ:

তথ্য সংগ্ৰহ

বাহ্যিক সংযোগ
Treaty of Yandabo 

শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস
শ্ৰেণী:চুক্তি