শৰপহু

শৰপহু () দক্ষিণ এছিয়া তথা দক্ষিণ-পূব এছিয়া ত বিস্তৃত হৈ থকা এবিধ পহুৰ প্ৰজাতি। ভাৰতবৰ্ষতো এই প্ৰাণীবিধ বহুল ভাৱে বিস্তৃত হৈ আছে। পহুৰ প্ৰজাতি সমূহৰ ভিতৰত শৰপহু অন্যতম বৃহৎ প্ৰজাতি। শৰপহু বাঘৰ এবিধ প্ৰিয় চিকাৰ বুলি জনা যায়। 

 ক্ৰমবিৱৰ্তন 

প্লিষ্টচিন যুগৰ শৰপহুৰ জীৱাশ্ম উদ্ধাৰে এই জীৱ বিধ দক্ষিণ এছিয়াত প্ৰথম উৎপত্তি হৈছিল বুলি প্ৰমাণ কৰিছে। তাৰ পিছত ক্ৰমান্বয়ে ই হয়তো অন্যান্য বসতিস্থল সমূহলৈ বিস্তাৰিত হ’ল। 

 শ্ৰেণীবিভাজন 

বৰ্তমানলৈকে শৰপহুৰ সাতবিধ উপ-প্ৰজাতি চিনাক্ত কৰা হৈছেWilson, D.E., Reeder, D.M. (eds.) (2005) Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (3rd ed), Johns Hopkins University Press online -
উপ-প্ৰজাতিসাধাৰণ নামবিতৰণR. u. boninensisবনিন শৰপহু (Bonin Sambar Deer) বনিন দ্বীপ (লুপ্তপ্ৰায়)R. u. brookei বৰ্ণিয়’R. u. cambojensis ইণ্ডোনেছিয়া আৰু মালয়েছিয়াR. u. dejeaniদক্ষিণ চীনৰ শৰপহু দক্ষিণ তথা দক্ষিণ-পশ্চিম চীনR. u. equinaমালয়ান শৰপহু (Malayan Sambar Deer) সুমাত্ৰাR. u. hainanaহায়নান শৰপহু (Hainan Sambar Deer) হায়নান দ্বীপ, চীনR. u. swinhoiiফৰমছান শৰপহু (Formosan Sambar Deer)টাইৱানR. u. unicolorশ্ৰীলংকাৰ শৰপহুভাৰতবৰ্ষ, বাংলাদেশ, শ্ৰীলংকা

 বিৱৰণ 

শৰপহুৰ দৈহিক গঠন ঠাই বিশেষে ভিন্ন হোৱা দেখা যায়। সাধাৰণতে ইয়াৰ কান্ধলৈকে উচ্চতা প্ৰায় ১০২-১৬০ ছে: মি: আৰু ওজন প্ৰায় ২২৫-৩২০ কি: গ্ৰা:Boitani, Luigi, Simon & Schuster's Guide to Mammals. Simon & Schuster/Touchstone Books (1984), ISBN 978-0-671-42805-1। পশ্চিমৰ উপ-প্ৰজাতি সমূহৰ দেহৰ আকাৰ পূব দিশত বিস্তৃত জন্তুতকৈ ডাঙৰ হোৱা দেখা যায়। 

দেহৰ বৰণ হালধীয়া-মটীয়া বা ডাঠ মটীয়া হয়। শৰপহুৰ সৰু কিন্তু ঘন কেশৰো থাকে। তুলনামূলক ভাৱে দীঘল, ক’লা নেজ এডাল থাকে।  মতা শৰপহুৰ মূৰত শিং (antler) থাকে। 

 বিতৰণ 

শৰপহু প্ৰধানত: ভাৰতবৰ্ষ, বাৰ্মা, থাইলেণ্ড, ইণ্ডোনেছিয়া, চীন আৰু সুমাত্ৰা তথা বৰ্ণিয়’ ত পোৱা যায়। 

শৰপহুয়ে পৰ্ণপাতী অৰণ্যৰ ডাঠ জোপোহা তথা ঘাঁহনিত থাকি ভাল পায়। এই প্ৰাণীবিধে ঘাঁহ, পাত, ফল-মূল আদি খাদ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰেDeer of the world: their evolution, behaviour, and ecology. Valerius Geist. Stackpole Books. 1998. Pg. 73-77.। 

 আচৰণ 

শৰপহু সাধাৰণতে নিশাচৰ। মতা প্ৰাণীবোৰে জীৱনৰ সৰহভাগ সময় অকলশৰেই কটায়। মাইকী শৰপহু সৰু সৰু দলত বাস কৰে। পানীৰ উৎসৰ কাষত থাকে। শৰপহু সাঁতোৰাত পাকৈত বুলি জনা যায়। আনবোৰ পহুৰ দৰেই শৰপহু স্বভাৱত শান্ত প্ৰাণী। 

ই সমগ্ৰ বছৰ ধৰি প্ৰজনন কৰে। মাইকী প্ৰাণীয়ে আঠ মাহলৈকে গৰ্ভধাৰণ কৰে। সাধাৰণতে এবাৰত এটাকৈ পোৱালি জন্ম হয়। পোৱালিয়ে জন্মৰ ৫-১৪ দিনৰ ভিতৰত কঠিন আহাৰ খাবলৈ আৰম্ভ কৰে। 

সাধাৰণতে আয়ুস প্ৰায় ১২ বছৰমান হয়। 

 চিত্ৰসম্ভাৰ 

 তথ্যসূত্ৰ 

 বহি:সংযোগ 
 Hunting Sambar in New Zealand
 Sambar deer in New Zealand and their distribution 
 A Field Guide to Indian Mammals- Vivek Menon

শ্ৰেণী:তৃণভোজী প্ৰাণী
শ্ৰেণী:স্তন্যপায়ী প্ৰাণী
শ্ৰেণী:অসমৰ স্তন্যপায়ী বন্যজন্তু