قضية مورهاوس

كانت قضية مورهاوس مواجهه عسكرية بين المملكة المتحدة ومصر بخصوص اختطاف وقتل الملازم البريطانى التانى انطونى مورهاوس على ايد المقاومه المصريه للعدوان الثلاثى فى بورسعيد بمصر، بعد انتهاء العمليات العسكريه البريطانية فى العدوان الثلاثى على مصر سنة 1956.

 سيرته الشخصيه 
انطونى جيرارد مورهاوس (18 ديسمبر 1935 - 13 ديسمبر 1956)، خريج كلية ستونيهورست، كان ملازم ثانى فى الخدمة الوطنيه فى الكتيبة الأولى، فوج غرب يوركشاير. يمتلك ابوه فرانسيس جيرارد مورهاوس شركة لتصنيع المربى فى ليدز، يوركشاير، مربى مورهاوس. تمركز مورهاوس فى بورسعيد بعد وقف ضرب النار فى 7 نوفمبر 1956.

 اختطاف 
فى 10 ديسمبر 1956، قاد مورهاوس غاره فى بورسعيد على مقر طبيب أسنان مصرى واعتقل سبعه من الكوماندوز المصريين. فى صباح اليوم التالى، رجع لمكان الحادث لوحده وبدون سلطة عسكريه حيث حاصره حشد من المصريين فى جيشه لاند روفر، أخذ أحدهم مسدسه. تم التغلب عليه واقتياده فى سيارة مدنيه حددتها القوات البريطانية بعد كده ."Egyptians Kidnap British Officer"  The Daily News, St Johns, 12 December 1956

أمر الفريق هيو ستوكويل، قائد فرقة العمل البريطانيه وقائد الفيلق التانى بالجيش البريطاني، بالبحث من بيت لمنزل فى منطقة مكونه من خمس مبانى ولكل الذكور اللى تزيد أعمارهم عن 15 سنه  اتلقا عليهم هناك ليتم احتجازهم واستجوابهم. مانجحتش عمليات البحث فى تحديد مكان الضابط المفقود.

كمان بذلت الامم المتحده جهود للحصول على معلومات عن اختفاء مورهاوس. فى 22 ديسمبر 1956، سمح الخاطفون للرائد ويكس، و هو ظابط نرويجى فى الامم المتحده، برؤية رجل يرتدى زى بريطانى مدعى أنه مورهاوس. بعد المواجهة، أفاد ظابط الامم المتحده أن مورهاوس «على قيد الحياة وبصحة جيدة». بس، ظل عدم اليقين قائم."Last Allies Leave Egypt" Sunday Herald, 23 December 1956 

 تأكيد الموت 
سافر صديق للعيلة وزميل سابق فى الجيش للرئيس المصرى جمال عبد الناصر، عضو البرلمان البريطانى العقيد سيريل بانكس، لالقاهرة فى محاولة لتحديد مصير الضابط المفقود. عشية عيد الميلاد، 24 ديسمبر 1956، قابل أخيرا بالرئيس جمال عبد الناصر اللى اخبره أن مورهاوس قد مات بسبب الاختناق لما كان محتجز فى الأسر.

فى 31 ديسمبر 1956، تلقى داغ همرشولد، الأمين العام للأمم المتحدة، تقرير من الجيش المصرى يفيد بأنه بعد أسره، احتجز مورهاوس بنية مبادلته بالسجناء المصريين. ولما ابتدت القوات البريطانية فى البحث عنه كان محبوس فى خزانه معدنيه صغيره؛ رجع آسروه مرة لإطعامه، لكن مع اشتداد البحث، شعروا بعدم الأمان فى الرجوع وبقى لمدة يومين. ولما رجعو أخيرا، لقو أنه ميت، على ما يبدو بسبب الاختناق، ودفنوه فى  البيت اللى كان محتجز فيه.Search For Kidnapped Officer|British Pathé 

وبحسب رواية أدلى بيها فى سنة 2006  واحد من الخاطفين المصريين، تم القبض على مورهاوس بعدين نقله لمنزل آمن وتكميمه وتعذيبه و إخفائه تحت الأرض. ماكانش المقصود قتله، بل اختطافه كرهينة لتبادل الأسرى المحتجزين عند البريطانيين فى بورسعيد. وتم التأكيد على احتجاز مورهاوس كرهينه بهدف مبادلته بسجناء مصريين. بس، فقد ترك لوحده وتقييده من قبل خاطفيه لمدة أربع أيام بسبب حظر التجول والدوريات البريطانيه المستمرة، ولما رجعو وجدوه ميت. بعدين دفن سرا فى مقبرة بورسعيد. فى أواخر ديسمبر 1956، رجعت البنوك لمصر لاستعادة جثة مورهاوس، وطلبت الحكومة البريطانية من الامم المتحده والحكومة السويسريه التوسط لاستعادة الجثة عند السلطات المصريه.

امتثل المصريين لطلب الامم المتحده فى 2 يناير 1957 و فى 4 يناير 1957، تم نقل جثة مورهاوس جوا لنابولى بايطاليا لتحديد هويتها رسميا.

فى 5 يناير 1957، حدد علما الأمراض البريطانيين من سكوتلاند يارد الجثة رسميا على أنها جثة مورهاوس. أعيد الجثمان للمملكة المتحدة فى 6 يناير 1957.

 النصب التذكارى 
اتدفن الملازم مورهاوس مع مرتبة الشرف العسكريه الكامله فى مقبرة لاونسوود فى ليدز فى 10 يناير 1957 بعد الصلاه فى كاتدرائية ليدز. اتحط علامة على قبره باسم الطريق، «مورهاوس كلوز»، فى تشستر. تشير لوحة صغيرة ل«موته البطولى وقت أزمة السويس» عند المدخل الأيمن لده الطريق المسدود."Attempt to Recover Body of Officer" The Age, 31 December 1956 

 التداعيات السياسيه والاجتماعيه 
هذه المأساة «أثارت غضب حاد فى بريطانيا» وبقت «رمز وطنى للخداع المصرى». ده وصل لانتقادات واسعة النطاق لحكومة أنطونى إيدن من قبل معارضى غزو السويس. ولما خطط سكان بورسعيد لتحويل  البيت اللى احتجز فيه مورهاوس لمتحف، ازداد زيادة الرأى العام البريطانى. كمان أثار موت مورهاوس تساؤلات بخصوص سلطة الرئيس عبد الناصر وفعالية الامم المتحده.

 تصوير فى الدراما 
كان موت مورهاوس نموذج لمصير «ميك رايس» فى فيلم جون أوسبورن ذا إنترتينر. زى ما كان مصدر إلهام لتصوير ليزلى ويليامز، الجندى البريطانى المجند اللى اختطفه الجيش الجمهورى الأيرلندى فى مسرحية برندان بيهان الرهينه.

 مصادر 

تصنيف:بورسعيد
تصنيف:العدوان الثلاثى