مملكة نوباتيا

نوباطيا  أو نوباديا (  ؛ اليونانية : Νοβαδία، نوباديا ؛ النوبية القديمة : ⲙⲓⲅⲛ̅ ميجين أو ⲙⲓⲅⲓⲧⲛ︦ ⲅⲟⲩⲗ، ميجيتين جول ( " أرض نوباديا "  ) كانت مملكة قديمة متأخرة فى النوبة السفلى ، جنوب مصر الحديثه. و خلفت مع المملكتين القبطيتين النوبيتين الأخريين، المقرة والعودية ، مملكة كوش . بعد تأسيسها حوالى سنة 400 ، توسعت نوباديا تدريجيا بهزيمة البليميين فى الشمال وضمّها لالمنطقة بين شلالى النيل التانى والتالت فى الجنوب. فى سنة 543، اعتنقت المسيحية القبطية . بعدين ضمتها مملكة المقرة، فى ظروف غامضه، خلال القرن السابع.

بحلول سنة 707، تم ضم نوباتيا لجارتها الجنوبية، ماكوريا . ظروف ده الاندماج مش معروفه. ومش معروف كمان ما حدث للعيلة المالكه النوباديه.    مرجح أن الاندماج حدث قبل الفتح الإسلامى فى سنة 652، حيث تتكلم التواريخ العربيه عن دولة مسيحيه واحده بس فى النوبة ووصلت على الأقل لدنقلا القديمة . يظهر ان نوباتيا قد حافظت على بعض الحكم الذاتى فى الدولة الجديدة. كان يحكمها أبرشية نوباتيا اللى كانت تلقب كمان بـ Domestikos of Pakhoras. اتعيين دول  فى الأصل لكن يبدو أنهم كانو سلاليين فى الفترة اللاحقة.  اتلقا  بعض سجلاتهم فى حصن إبريم ،و ده بيبيين شخصية ذات قدر كبير من القوة.

غالبا ما يشار لنوباتيا باسم المريس فى المصادر التاريخية العربية . و فضلت أبرشية نوباديا جزء ماينفصلش من مملكة المقره لحد نهاية مملكة المقرة، و هو ما تؤكده وثيقة من سنة 1463 تذكر أبرشية تُدعى تيدير.  

 المسيحية 
زى مااكدت الأدلة الكتابية والأثرية، كانت المسيحية موجودة بالفعل بين أجزاء من المجتمع النوبادى لحد قبل التحول الرسمى سنة 543.  ممكن  ابتدت النخبة النوبادية فى التفكير فى التحول للمسيحيه فى تلاتينات القرن السادس، بالتوازى مع قفل معبد إيزيس.  انتشرت المسيحية فى كل اماكن نوباديا على مستويات مختلفة بسرعات مختلفة. كانت المدن، زى ، سريعة فى تبنى الدين الجديد، فى الوقت نفسه لم يتم تنصير القرى لحد القرنين السابع والتاسع.  يظهر ان المسيحية جنوب الشلال التانى قد ابتدت فى الانتشار فى وقت متأخر عن الشمال، ممكن  من أواخر القرن السادس أو أوائل القرن السابع.  تم تحويل الكتير من المعابد المصرية القديمة لكنائس ولصقها بلوحات جدارية مسيحية.

تاريخ
250px|thumb|نوباديا و ممالك مسيحيه تانيه.

نوباديا
(  |Noubadia|;  Νοβαδἰα |Nobadia|)
كانت مملكه مسيحيه قديمه فى النوبه التحتانيه و بعد كده هى منطقه من مملكة ماكوريا (Makuria;  ;  مقرة) النوبيه. فى العاده بتتسمّا المَريس فى كتابات التاريخ العربى. إتأسست سنة 350 م و فضلت موجوده لحد سنة 650 تقريبا.

إحتمال إن نوباديا يكون اسسها Nobatae, اللى دعاه الامبراطور الرومانى ديوكلتيانوس |Diocletianus| للمنطقه من الصحرا المصريه عشان يساعد على غلب البليميين Blemmyae سنة 297. نوباتيا فى بدايتها ممكن تكون نفس الحضاره اللى إتعرفت لعلما الاثار بـ ثقافة بالانا Ballana. نتيجة كده النوباديين كانو ناجحين, و فيه مخطوطه لـ سيلكو Silko, "باسيليسكوس" النوبادى, بيدّعى إنه ساق البليميين لجوا الصحرا الشرقيه. حوالين الوقت ده العاصمه النوباديه إتأسست فى پاخوراس Παχώρας, دلوقتى فاراس (|Faras|;  ); بعد شويه قليلين, نوباديا إتحوّلت للمسيحيه الاورتودوكس الشرقيه (اللى مش خالدوقونيه).

سنة 701, نوباديا كانت مضمومه لجراتها الجنوبيه ماكوريا. ظروف الإتحاد ده مش معروفه. إحتمال كبير يكون حصل قبل الغزو الاسلامى سنة 652, عشان كتابات التاريخ العربى بتتكلم عن دوله مسيحيه واحده بس فى النوبه و وصلت ع الاقل لحد دونجولا العجوز (Dongola;  Tungul) نوباديا باين عليها فضلت محافظه على شوية سياده فى الدوله الجديده. كان بيحكمها إپارخوس ( , حاكم) من نوباديا, اللى كان بيتسمّا كمان الدوميستيكوس ( δομέστικος) بتاع پاخوراس. دول كانو بيتعيّنو فى الاساس بس بان إنهم بيورّثو الحكم فى فتره متأخره. شوية تسجيلاتهم إتلقو فى قصر إبريم. بيقدّمو صوره لقوّه كبيره. على اى حال, شوية كتّاب عربى بيقولو على الدوله المتوحّده ”مملكة ماكوريا و نوباديا“, اللى ممكن توحى بمملكه دوبل على الاقل فى شوية فترات.

نوباديا كانت أقرب جزء بتاع النوبه لمصر و كانت الأكتر فى التعرض للضغوط بتاعة التعريب و الأسلمه. مع الوقت الناس بتوع نوباديا بالتدريج إتحودلو و إتجوّزو من العشاير المتعرّبه زى بنو كنز Banu Kanz, مع كده شويه فضلو مستقلين فى المملكه المسيحيه دوتاوو Dotawo لحد ما إتغزت من سنار Sennar سنة 1504.

تصغير|بقايا جعبة من قسطل،  400
تصغير|نقش من معبد كالابشا (تالميس)، يصور الملك سيلكو على ظهر حصانه و هو يطلق الرمح على عدو فى الوقت نفسه يتوج من قبل نايكى .

 مصادر 
 Relations between Islamic Egypt and Christian Nubia: the Case of the Baqt , a paper by Richard Lobban
 Arkamani: Sudan Electronic Journal of Archaeology and Anthropology 
 The Medieval Kingdoms of Nubia: Pagans, Christians and Muslims along the Middle Nile, by Derek Welsby

 مراجع 

تصنيف:دول كانت موجوده فى افريقيا
تصنيف:ممالك كانت موجوده فى افريقيا
تصنيف:النوبه
تصنيف:السودان
تصنيف:بلاد
تصنيف:ممالك و دول قديمه
تصنيف:كنيسة اسكندريه المصريه الارتودوكسيه
تصنيف:بلاد فاتت فى افريقيا