سيتى التانى

حياته 
سيتى التانى من مواليد سنه 1300 قبل الميلاد, مات سنه 1193 قبل الميلاد.
كان سيتى التانى  (أو سيثوس الثانى) الفرعون الخامس من العيله التسعتاشر فى مصر واللى كان ابن لكل من مرنبتاح وإست نفرت الثانية واللى حكم من 1203 ق.م ل1197 ق.م. كان اسم العرش الخاص به هوه "وسر خبرو رع ستب إن رع" واللى يعنى "قوية هبه تجليات رع، المختار من رع".Clayton, p.158 تعامل مع كتير من المؤامرات الخطيرة، و أهمها صعود ملك منافس يدعى أمن مسه، ويمكن يكون أخ  مش شقيق ليه، واستولى على طيبة والنوبة فى صعيد مصر فى سنين حكمه التانيه لالرابعة.

 الصراع على العرش 
يتضمن الدليل اللى يشير لأن أمن‌ مسه كان معاصر مباشر لحكم سيتى التانى -بدل من سلفه المباشر- حقيقة أن مقبرة سيتى التانى الملكية فى طيبة خُرّبت عمدًا، ومُسحت كتير من أسماء سيتى الملكية بعناية فى عهده. أصلح أعوان سيتى التانى المحو بعدين . وده يشير لأن عهد سيتى التانى فى طيبة انقطع بصعود منافسه: الملك أمن‌ مسه فى صعيد مصر. ثانى، أوضح الباحث الألمانى فولفغانغ هيلك أنه لم يُشهد على حكم أمن‌ مسه فى صعيد مصر إلا ببعض الشقفات الحجرية من العام التالت وواحدة من العام الرابع؛ لاحظ هيلك كمان أنه لم تُنسب أى شقفة حجرية من السنة الأولى أو السنة التانيه من دير المدينة لعهد أمن‌ مسه.Dodson, p.131 وده يتفق تمام مع الأدلة الواضحة على سيطرة سيتى التانى على طيبة فى أول  سنتين  ليه، وتشهد مختلف الوثائق والبرديات على ذلك.Erik Hornung, Rolf Krauss & David Warburton (editors), Handbook of Ancient Egyptian Chronology (Handbook of Oriental Studies), Brill: 2006, p.213 وعكس ده  من كده، غاب سيتى التانى عن مصر العليا فى عاميه التالت والرابع، وهما مش مشهود عليهما ومفترضان افتراض، بسبب سيطرة أمن‌ مسه على المنطقة فى الفتره دى.E.F. Wente & C.C. Van Siclen, A Chronology of the New Kingdom, Studies in Honor of George R. Hughes, January 12, 1977, SAOC 39, Chicago: Oriental Institute, p.252

أخير والأهم، معروف أن رئيس عمال دير المدينة المدعو نفرحوتب، اتقتل فى عهد الملك أمن‌ مسه بأمر من المدعو «مسي» اللى كان إما أمن‌ مسه نفسه أو واحد من أعوانه، حسب للأوراق القديمة. وشُهد على عمل نفرحوتب فى لستة سجل الشغل فى الشقفة الحجرية إم إم إيه 14.6.217،Jac Janssen, "Amenmesse and After: The chronology of the late Nineteenth Dynasty Ostraca" in 'Village Varia. Ten Studies on the History and Administration of Deir el-Medina,' (Egyptologische Utigaven 11), Leiden; 1997, pp.99-109 اللى سجلت كمان اعتلاء سيتى التانى العرش و أعيد استخدامها  بعدين  لغياب عمال التسجيل فى عهد الملك.Janssen, p.104 إذا كان عهد سيتى التانى اللى دام ست سنين يتبع حكم المغتصب أمن ‌مسه، فلن يذكر رئيس العمال فى وثيقة تعود لبداية عهد سيتى التانى علشان نفرحوتب هايكون مات مسبق.Janssen, p.100 يشير ده لأن عهدى أمن‌ مسه وسيتى التانى يتداخلان جزئى مع بعضهما البعض ويشير لأنالحاكمين كانا خصمين يتصارعان على عرش مصر.

فى سنين الحكم من التانيه لحد الرابعة من عهدى أمن ‌مسه/سيتى التانى المتوازيين، كان لأمن‌ مسه اليد العليا وسيطر على صعيد مصر والنوبة. و أمر بتخريب مقبرة سيتى التانى فى وادى الملوك. قبل عامه الخامس، انغلب أمن‌ مسه على ايد منافسه سيتى التانى ، اللى كان الوريث الشرعى للعرش لأنه كان ابن مرنبتاح. أطلق سيتى التانى بدوره حملة دامناتيو ميمورياى (لعن الذكرى) على كل النقوش والآثار اللى تعود لأمن‌ مسه وكبار مؤيديه فى طيبة والنوبة، ومنهم خايمتر،Otto Schaden, "Amenmesse Project Report, "ARCE Newsletter," No.163 (Fall. 1993) pp.1-9 نائب الملك اللى فات على كوش، اللى كان وزير أمن ‌مسه. مسح أعوان سيتى التانى كل المشاهد والنصوص من كى فى 10، المقبرة الملكية لأمن ‌مسه. ومُسحت مشاهد الوزير خايمتر فى النوبة (اللى نُقشت لما كان نائب الملك على كوش) تمام لدرجة أنه لما اتنشرت مقالات رولف كراوس ولبيب حبشى فى سبعينات القرن العشرين،Rolf Krauss, Untersuchungen zu König Amenmesse, " SAK 5 (1977) pp.131-74 & Labib Habachi, "King Amenmesse and Viziers Amenmose and Kha'emtore: Their Monuments and Place in History," MDAIK 34 (1978) pp.58-67 كان عمله كنائب الملك مجهول تمام، وده ما لاحظه فرانك ج. يورك.Frank Joseph Yurco, Was Amenmesse the Viceroy of Kush, Messuwy? JARCE 39 (1997), p.56

 عهده 
وصلة=File:Limestone fragment inscribed with the birth-name of King Seti II within a cartouche. 19th Dynasty. From Egypt. The Petrie Museum of Egyptian Archaeology, London.jpg|بديل=|left|تصغير|240x240بك|نقش من الحجر الجيرى يمثل اسم الميلاد للملك سيتى الاولانى جوه خرطوش، من العيله التسعتاشر. متحف بترى للآثار المصرية، لندن.
رقّى سيتى التانى المستشار باى علشان يكون أهم مسؤول فى الدولة وبنى تلات مقابر كى فى 13، كى فى 14 وكى فى 15 ليه ولمراته الكبرى تووسرت ولباى فى وادى الملوك. و كان ده عمل مش مسبوق من جانبه لباي، اللى كان سورى الأصل وماكانش على صلة زاوج أو قربى مع العيلة الملكية. واعتلى سيتى التانى العرش بين 2 بِرت 29 و 3 بِرت 6، فى الوقت نفسه اعتلى سبتاح (خليفة سيتى التانى) العرش حوالى آخر 4 آخت لمطلع 1 برت 2، أى دام حكم سيتى فى العام السادس حوالى 10 أشهر؛ وبذلك، حكم ستى التانى مصر لخمسة سنين وعشرة أشهر، أو تقريب ستة سنين لحين وفاته.Jürgen von Beckerath. Chronologie des Pharaonischen Ägypten, MAS:Philipp von Zabern, (1997), p.201

ما كانتش مقبرة سيتى التانى مكتملة حين وفاته بسبب القصر النسبى لعهده. تولت بعدين مراته توسرت العرش بنفسها بعد موت سبتاح، خليفة سيتى الثانى. وحسب شقفة حجرية من وثيقة مكتوبة من مجتمع العمال فى دير المدينة، أعلن «كبير البوليس نخت-مين» خبر موت سيتى التانى للعمال فى السنة 6، 1برت 19 من عهد سيتى الثانى. استغرق خبر موت سيتى التانى وقت طويل للوصول لطيبة من العاصمة باي-رعمسيس فى مصر السفلى، علشان كده كان تاريخ وصول خبر موت الملك لدير المدينة 1 برت 19. يُحتمل أن سيتى التانى تُوفى فى آواخر 4 آخت أو مطلع 1 برت؛ يقترح اليوم فولفجانج هيلك و آ ر جى.Jacobus J. Janssen, Village Varia: Ten Studies on the History and Administration of Deir el-Medina, Egyptologische Uitgaven 11 (Leiden: Nederlands Instituut voor het Nabije Oosten, 1997), 153-54 ديمار تاريخ 1 برت 2 كموعد موت سيتى الفعلي، مفترضين أنه قبل موعد دفنه ب 70 يوم. تشير الكتابات المكتوبة فى الممر الاولانى لقبر توسرت كى فى 14، أن سيتى التانى دُفن فى قبره كى فى 15 فى «السنة 1، 3 بِرت، اليوم الحداشر» من عهد سبتاح.Hartwig Altenmüller, "Bemerkungen zu den neu gefundenen Daten im Grab der Königin Twosre (KV 14) im Tal der Könige von Theben," pp.147-148, Abb. 19. Cf. "Der Begräbnistag Sethos II," SAK 11 (1984): 37-38 & "Das Graffito 551 aus der thebanischen Nekropole," SAK 21 (1994): pp.19-28

كانت أولى أسماء سيتى التانى الملكية فى عامه الاولانى هبه «وسر خبرو رع ستب إن رع»Frank Joseph Yurco, Was Amenmesse the Viceroy of Kush, Messuwy? JARCE 39 (1997), pp.49-56 اللى كُتب أعلى نقش مسووي، نائب الملك على النوبة فى عهد مرنبتاح على صخرة بارزة فى جزيرة بيجة. ولكن، اكتشف أن مدفن ميسوى فى المقبرة إس90 فى النوبة يحتوى بس على المواد الجنائزية اللى بتتسمما مرنبتاحو ده يشير لأنه:

 توفى مسووى فى الغالب فى عهد مرنبتاح.
 ممكن يكون سيتى التانى ربط نفسه بمسؤول خدم ابوه كنائب الملك على كوش. بسرعه  غيّر سيتى التانى اسمه الملكى علشان يكون «أوسر خبرو رع مرى آمون»، اللى كان اكتر أسمائه انتشار .

توجد برديتان مهمتان من عهد سيتى الثانى. الأولى هبه حكاية أخوين، هيا قصة مذهلة للمشاكل جوه العيله حوالين موت والدهما، واللى كانت تهدف جزئى لالسخرية السياسية من حالة الأخوين مش الشقيقين. والثانية سجلات محاكمة بانيب. نفرحوتب، واحد من كبار العاملين فى مقبرة دير المدينة، اللى استُبدل ببانب، صهره اللى أتى بمشكلات كتيره.

وجّه شقيق نفرحوتب -أمناخت- كتير من الجرائم ضد بانب فى اتهامات بعبارات شديدة محفوظة ببردية توجد اليوم فى المتحف البريطانى. إذا كانت شهادة آمناخت موثوقة، زُعم أن بانب سرق الحجارة من مقبرة سيتى التانى وقت إنهائها - لتزيين مقبرته- و الاستيلاء على ممتلكات تانيه تبع لملك أو إتلافها. واتُهم بانيب بمحاولة قتل نفرحوتب، حماه بالتبني، رغم أنه اتعلم على يديه و بعد اغتيال نفرحوتب على ايد «العدو»، زُعم أن بانب رشى الوزير برع‌ إمحاب ليستولى على منصب حميه.

مهما كانت حقيقة دى الاتهامات، فمن الواضح أن طيبة كانت تمر بأوقات عصيبة جدًا. توجد إشارات فى أماكن تانيه ل«حرب» حصلت فى دى ال سنين ، ويمكن ما كانتش اكتر من اضطرابات وسخط داخليين. اشتكى نفرحوتب من هجمات بانب على الوزير مسه، اللى يُفترض أنه سلف برع إمحاب، وعليه عاقب أمن مسه بانب. رفع صاحب المشاكل ده شكوى ل«موس» (أي، «مسي»)، اللى أزال برع إمحاب من منصبه. من الواضح أن «موس» ده كان شخص  مهم قصوى، ممكن الملك أمن‌ مسه نفسه أو حليف رئيسى للملك.

وسّع سيتى التانى كمان مناجم النحاس فى وادى تيمنا فى إدوم، بنى معبدًا مهم لحتحور، إلهة البقر فى المنطقة. هُجرت تلك المناجم عند انهيار العصر البرونزى، ويظهر ان بدو مدين استخدموا جزء من المعبد، وربطوه بعبادة الثعبان البرونزى اللى اكتشف فى المنطقة.Magnusson, Magnus, "Archaeology of the Bible Lands" (BBC Books) أنشأ سيتى التانى محطة للمراكب النهرية قدام باحة العمود التانى فى الكرنك، ومصلّيات ثالوث طيبة –أمون وموط وخونسو.

 لينكات برانيه 

 مصادر 


 المراجع 

 كتب 

 Darrell D. Baker: The Encyclopedia of the Egyptian Pharaohs. Volume I: Predynastic to the Twentieth Dynasty (3300-1069 BC). Bannerstone Press, London 2008, ISBN 978-1-905299-37-9, S. 414–416.
 إيريك هورنونغ: The New Kingdom. In: Erik Hornung, Rolf Krauss, David A. Warburton (Hrsg.): Ancient Egyptian Chronology (= Handbook of Oriental studies. Section One. The Near and Middle East. Band 83). Brill, Leiden/Boston 2006, ISBN 978-90-04-11385-5, S. 197–217 (Online).
 Ahmed el-Sawi : A Limestone Statue of Sety II, from Jwn – (Heliopolis). In: Mitteilungen des Deutschen Archäologischen Instituts, Abteilung Kairo. (MDAIK). Bd. 46, 1990, , S. 337–340.
 Hermann A. Schlögl: Das Alte Ägypten. Geschichte und Kultur von der Frühzeit bis zu Kleopatra. Beck, München 2006, ISBN 3-406-54988-8.
 Thomas Schneider: Lexikon der Pharaonen. Albatros, Düsseldorf 2002, ISBN 3-491-96053-3, S. 272-273.

 شوف باردوه 
 توسرت
 ست ناختى
 مقبرة 14
 مقبرة 10

سيتى التانى
تصنيف:القرن 12 ق.م فى مصر
تصنيف:القرن 13 ق.م فى مصر
تصنيف:حكام القرن 12 ق م
تصنيف:حكام القرن 13 ق م
تصنيف:فراعنة الاسره التسعتاشر
تصنيف:حكام