ارنولد توينبى

ارنولد چوزيف توينبى - بالانجليزى : Arnold Joseph Toynbee -( اتولد فى لندن 14 ابريل 1889 - اتوفى فى لندن، 22 اكتوبر 1975 ). مؤرخ انجليزى بيعتبر من اكبر المؤرخين فى العالم فى القرن العشرين و على مر العصور بوجه عام. من أشهر أعماله كتابه الضخم " دراسة للتاريخ " - A Study of History - اللى ضم 21 حضاره. و " الانسان و أمنا الأرض " - Mankind and Mother Earth - اللى بحث فيه تاريخ العالم بطريقه مسلسله.
اشتغل بروفيسور فى الدراسات اليونانيه و البيزنطيه فى جامعة لندن ، و باحث فى دايرة المخابرات السياسيه فى وزارة الخارجيه البريطانيه Political Intelligence Department of the British Foreign Office، و مدير المعهد الملكى البريطانى للشئون الدوليه Royal Institute of International Affairs ( بيت تشاتهام Chatham House )، وشارك فى اصدار حولية المعهد " مسح للشئون الدوليه " Survey of International Affairs.
المؤرخ المصرى محمد شفيق غربال من المؤرخين اللى اتلمذوا على ايديه.
 نشاته 
اتولد ارنولد توينبى فى لندن سنة 1889 فى أسره مثقفه بتنتمى للطبقه المتوسطه. أبوه كان موظف فى شركة شاى و أمه كات معاها شهاده بكالوريوس فى التاريخ من جامعة كمبريدچ. جده لأبوه كان أول دكتور فى لندن يتخصص فى الأذن و الحنجره و أول دكتور ياخد اتنين جنيه فى الكشف بدل جنيه. جده لأمه كان مخترع فى مجال السكه الحديد لكن اتوفى صغير بعد ما زعل على فشله فى انه ياخد تمويل لمخترعاته.
أمه اللى درست تاريخ و ألفت كتاب تاريخ مدرسى حببته و هو لسه صغير فى التاريخ و كان ليها أثر كبير عليه هى و عمه " هارى " اللى كات ليه أراء متحرره و شخصيه قويه. عمه التانى كان مؤرخ اقتصادى معروف اسمه برضه ارنولد توينبى.
دخل توينبى مدرسه داخليه فى وتن كورت و بعد ما قعد فيها تلت سنين دخل كلية وينشيستر Winchester College و قضى فيها خمس سنين من 1902 لغاية 1907. و قدر انه ياخد منحه دراسيه مكنته من انه يدخل جامعة اكسفورد عشان يكمل دراسته. فى اكسفورد درس ارنولد توينبى التاريخ القديم من سنة 1907 لسنة 1911، و بعد ما اتخرج اتعين فى الجامعه، اللى بعتته اتينا عشان يدرس فى المدرسه البريطانيه للأثار هناك، فقعد فى اتينا سنه لغاية 1912 و خد بعضه و رجع على اكسفورد.
 تعليمه و ثقافته 
اتلقى توينبى تعليم محترم فى الكلاسيكيات classics ( التاريخ اليونانى و الرومانى و أدابها و لغاتها )، واتلمذ فى الأدب اليونانى القديم على ايد الأستاذ " جيلبرت مورى " Gilbert Murray.
توينبى كان بيجيد اللغه اليونانيه القديمه و اللاتينى بسبب دراسته ليها و هو لسه صغير فى المدرسه، بالاضافه للفرنساوى و الألمانى و الايطالى و اليونانى الحديث، و لما كبر اتعلم شوية تركى و عربى. الدراسات دى كان ليها أثر كبير على تفكيره و نظرته للتاريخ. بيقول ارنولد توينبى فى الموضوع ده: " كسبت من التعليم الكلاسيكى ايمان دايم بان المواضيع الانسانيه ما تتفهمش الا اذا بصينا عليها كوحده واحده، و عشان كده كرست كل حياتى للوصول لرؤيه شامله بخصوص المواضيع الانسانيه " و بيضيف : " و حاولت انى ادخل ضمن رؤيتى و ضمن دراساتى كل المجتمعات التانيه.. و حاولت أعمل كده مع الفلسفات و الأديان العليا " ( بيقصد بالأديان العليا الأديان اللى وردت فى كتابه دراسه للتاريخ و هى المسيحيه و البوذيه و الهندوسيه و الاسلام و الماهاينيه و اليهويه و الزرادشتيه).
اتاثر توينبى جداً بالكتاب المقدس و بكتاب اجاممنون بتاع اسخيلوس و كتاب فاوست بتاع جوته و من الكتاب الأخير استوحى فكرة " التحدى و الاستجابه " فى سير التاريخ و ولادة الحضارات و نموها. و اتاثر بكتاب و فلاسفه تانيين زى افلاطون و شيكسبير و ميلتون و شيلى و بيرجسون و بالعالم النفسانى الكبير كارل يونج.
 مناصبه 
لما قامت الحرب العالميه الاولى توينبى مادخلش الجيش لانه كان عيان بالدوسنتاريا اللى صابته و هو فى ريف اليونان سنة 1912. لكن أصحاب كتير له اتقتلوا فى الحرب دى و حس انه نجا بالصدفه. و ده أثر عليه و عشان كده بقى يكره الحروب و اتعرف بحبه للسلام.
التحق توينبى بدايرة المخابرات السياسيه فى وزارة الخارجيه البريطانيه و ده اداله فرصه للاطلاع على التقارير و المستندات و ازاى التقارير بتتلفق وبتتكتب ساعات بسذاجه. و بعد ما خلصت الحرب اشترك فى مؤتمر الصلح سنة 1919 كموظف ثانوى بس قدر انه يطلع على اللى بيحصل و يتعرف على معلومات قال عنها انها بقت جزء قيم جداً من ثقافته. و بعد ما خلص المؤتمر اشتغل أستاذ للدراسات اليونانيه و البيزنطيه فى جامعة لندن، و استمر فى المنصب ده لغاية ما قدم استقالته سنة 1924 بسبب موقفه من الحرب اللى نشبت بين اليونان و تركيا (1919 - 1922 )، و ادانته للسياسة الغربيه المنحازه لليونان فأضطروه اليونانيين العايشين فى انجلترا، و اللى كانو بيمولوا الكرسى الجامعى بتاعه، للاستقاله.
فى سنة 1924 اشتغل توينبى مدير للمعهد الملكى البريطانى للشئون الدوليه ( بيت تشاتهام Chatham House ) اللى كان أياميها اسمه " المعهد البريطانى للشئون الدوليه " و شارك فى اصدار حولية المعهد اللى كان اسمها " مسح للشئون الدولية " (Survey of International Affairs). و دى اديته مسئوليه كبيره لان المسح ده ماكانش مسح تاريخى هو متخصص فيه لكن مسح دقيق و علمى لأحداث دوليه جاريه. و فى سنة 1936 استقبله هتلر اللى كان مدرك أهمية المسح ده و ناقشه فى مواضيع سياسيه لمدة ساعتين و نص. توينبى بيقول انه أدى الشغلانه دى برضا فكرى و أخلاقى لانهاشتغل لاللى فى وسعه عشان يطلع المسح علمى و موضوعى من غير أهواء شخصيه.
استمر توينبى فى شغلانته فى " بيت تشاتهام " لمدة 33 سنه، و كات بتساعده واحده اسمها " فيرونيكا بولتر " Veronica Boulter اتجوزها سنة 1946 ، بعد ما انفصل عن مراته الأولانيه " روزلند مورى " Rosalind Murray اللى كات بنت أستاذه " جيلبرت مورى " اللى انجب منها الناقد الادبى المعروف " فيليب توينبى " Philip Toynbee. و استمر فى شغلة أستاذ باحث فى التاريخ فى جامعة لندن لغاية سنة 1955.
 كتاب دراسه للتاريخ 
بيحكى توينبى ان فكرة كتابه الضخم " دراسة للتاريخ " (A Study of History) خطرت فى باله كتعليق عن الجوقه التانيه فى مسرحية " انتيجونى " بتاعة " سوفوكليس ". و هو راجع بالقطر من استانبول للندن سنة 1921 كتب على نص ورقه ليسته بتضم بتاع اتناشر عنوان. العناوين دول مع شوية تغيرات بسيطه بقم بعد كده عناوين الاجزاء التلاتاشر فى كتابه العملاق " دراسه للتاريخ ". ابتدى توينبى يجمع أفكار الكتاب سنة 1927 و ابتدا يكتبه سنة 1930. فى سنة 1934 نشر أول تلت مجلدات من الكتاب و قبل ما الحرب العالميه التانيه تقوم بأربعين يوم نشر تلت مجلدات تانيين. بسبب ظروف الحرب و انشغاله بيها ابتدا يكمل الكتاب سنة 1947 و قدر ينشر اربع مجلدات سنة 1954 ختم بيهم الكتاب و فى سنة 1959 زود عليهم - مع ادوارد مايرز - مجلد اسمه " أطلس تاريخى و معجم جغرافى " و فى سنة 1961 نشر المجلد الاتناشر بعنوان " مراجعات ". و لان الكتاب ضخم و صعب استيعابه عن طريق القارئ العادى نشر موجز للكتاب اللى وقتها اترجم فى مصر و اتنشر فى القاهرة.
صفحات الأجزاء العشره الأولى فى كتاب دراسه للتاريخ 6.290 صفحه، مقسمه على 13 قسم، و مكتوبه بـ 3.150.000 كلمه. حكى فيها توينبى تاريخ 21 حضاره من ضمنها المصريه و السومريه السيريانيه و الهنديه و الصينيه و الكوريه و الاوروبيه.
 نظرية توينبى التاريخيه 
نظرية توينبى التاريخيه قايمه على مصطلحين صينيين اليين ( السلب ) YIN و اليانج ( الايجاب ) YANG. مسيرات التاريخ بتنبع من تنقل المجموعات الانسانيه من السلب ( يين ) للايجاب ( يانج ) وكل اللى يقدر يعمله المؤرخ هو انه يدرس الظروف اللى حصل فيها التغيير و النتايج بتاعته. انما معرفة ليه حصل التغيير فى الظروف دى بيعتبر لغز بيختفى فى طيات حرية الاستجابه الانسانيه. الحضارات عند توينبى بتنمو عن طريق الانتقال ده، و النمو معناه نقل ميزان الشغل و التحدى من الخارج للداخل. لما حضاره تواجه تحدى بنجاح بتولد فى نفسها طاقه بيخليها قادره على مواجهة تحدى تانى ( التحدى و الاستجابه Challenge-and-Response ). سبب نجاح حضاره فى مواجهة تحدى و فشل حضاره تانيه بيكمن فى قدرة اقليه مبدعه فى الحضاره الناجحه على مجابهة التحدى، وبقدر ما بتتنقل افكار و مهارات الأقليه دى للأغلبيه بقدر ما بتنجح الحضاره. يعنى الحضاره بتنشأ لما يواجه شعب تحدى فيستجيب ليه بقوة اكبر من التحدى نفسه. من شروط التحدى انه ما يكونش قوى جداً لانه لو كده حا يموت الحضاره. و ما يكونش ضعيف جداُ و الا مش حاتنتج عنه الاستجابه الفعاله. بيسمى توينبى التوازن ده " قانون الوسط الدهبى ". فى حالة نمو المجتمع بيكون المجتمع متماسك و بيتميز بوجود أقليه مبدعه بتقوده و بتواجه التحديات بنجاح. الحضاره بتبدأ تنهار لما تعجز الأقليه المبدعه عن مواجهة التحديات، و تتحول لمجرد أقليه حاكمه مش زى أعلى تقتدى بيه الناس، لان بكده بتتفكك وحدة المجتمع.
الأديان عند توينبى اتولدت من تجابه بين الحضارات أو تلاقيها. و بيرفض رأى المؤرخين اللى بيقول ان أحداث التاريخ مجرد صدف. النقطه الأخيره دى ما جتش على مزاج مؤرخين تانيين، فانتقدوه بانه بيحاول يفرض قوانين لتفسير حركة التاريخ بطريقه حتميه، و اعتبروا قوانينه مجرد افتراضات اختارها بأخده الحضاره اليونانيه الرومانيه معيار قاس بيه كل حضارات العالم. و انتقده الماركسيين لانه بيعتبر الاشخاص العظام، مش الشعوب، هما القوى اللى بتحرك المجتمع و بتطوره.
 موقف توينبى من الحروب 
ارنولد توينبى بيعادى الحروب و القوميه اللى بيعتبرها سبب رئيسى لنشوب الحروب. بالنسبه لتوينبى الحرب هى اكبر الجرايم و عرض من اعراض فشل الانسان الخلقى. و بيقول ان الحروب اتوجدت مع بداية حضارة الانسان و جايز ابتدت عند السومريين ، و بيقول ان الحروب اتولدت لما بقى عند الانسان فايض فى الوقت و الطاقه و الانتاج ، و لما بقى عنده اللى يكفيه من قوة التنظيم و الاداره لتدريب اعداد من الناس على التكاتف لقتل ناس غيرهم بشكل منتظم ، و تكييفهم لقتل الغير و تعريض نفسهم للقتل من غير ما يترعبو من فكرة المحنه الاذدواجيه دى. و اتعمل للحرب تقاليد كان منها زى ان الستات ما تشاركش فيها الا فى حالات محدوده من غير ما ده يعفيهم من نتايج الحروب و كوارثها. و الهدوم العسكريه هى تقليد تانى ، و بيعتبر توينبى هدوم الحرب " لبس صبيانى " ليه وظيفتين ، واحده نفسيه وهى واجب قتل الغير اللى هو حاجه محرمه فى الظروف العاديه ، و الوظيفه التانيه انه بيميز العسكر من المدنيين. و بيلاحظ توينبى ان الحروب بتزيد برغم ادعاء الانسان بانه متحضر اكتر من اجداده. و علق توينبى على جرايم حرب ڤيتنام اللى كانت فى وقته بقوله : " و بتتشاف النهارده بانتظام فى تلڤزيون امريكا مناظر من الحياه الواقعيه العسكر بيقتلو و بيجرحو بعض فى ڤيتنام. و الاطفال الصغرين اتعودو الفرجه عليها مع ان كان المفروض ان رد فعل المشاهدة المباشره للوقائع الشنيعه دى ان الامه تصر على وقف الحرب فى ڤيتنام فور ". و بيعتبر توينبى مشاهدة وقايع الحروب فى التلڤزيون ما بيقربش الناس من الوقائع لكن بالعكس بيخليهم يحسو انها من حقيقيه و ده بسبب ربط العقل الباطن المناظر دى بالتمثيل مش بالحياه الحقيقيه ، و ده مش بس بيفقد الانسان لاحساسه لكن كمان بيحجر قلبه.
 توينبى و الحكومه العالميه 
الحل عند ارنولد توينبى هو ان الانسان لازم يتقبل و يستسيغ تغييرات اقتصاديه و سياسيه منها زى خضوع دول العالم لحكومه واحده عندها القوه لكبح جماح الدول اللى عايزه تلجأ للحرب. و منها توزيع عادل لخيرات كوكب الارض بين المناطق الغنيه و المناطق الفقيره ، و كمان توزيع الخيرات بعدل جوه البلد الواحده. و بيتساءل توينبى عن امكانية تحقيق الاصلاحات دى من غير سلطه ديكتاتوريه مسلحه ، و بيعترف ان دى مشكله سياسيه عويصه لكن مش مستحيل تكوين الحكومه العالميه دى عن طريق الاتفاق المتبادل من غير ما تلجأ اقليه لفرض حكم ديكتاتورى على سكان العالم بسبب تقدمها و معارفها التقنيه. اتطلع توينبى لليوم اللى الانسان يبقى فيه عضو فى تلت مجتمعات : المجتمع العالمى ، و الدوله العالميه ، و جماعته المحليه. و بيعتقد توينبى ان المجتمع الفاضل ده عشان يتحقق محتاج لثوره روحيه عالميه و تربيه جديده بتنبذ التعصب القومى و بتشجع التآخى بين الناس ، و لثقافه عالميه بتختار احسن حاجه من كل ثقافه محليه و تخليها ملك مشترك لكل الناس. و بيقول ان التكنولوجيا ممكن تستخدم لتحقيق الحلم ده و ان الشباب عليهم انهم يتحملو مسئوليتهم التاريخيه لتحقيق التغيير المنشود ، لكن فى نفس الوقت بيطالبهم بالصبر و عدم اللجؤ للعنف لكن بالاقتداء برجال الاديان الكبرى و الفلسفات العظيمه.
ارنولد توينبى اعتبر ان البشريه قدامها اختيارين ، و الاتنين مُرين ، يا اما احوش الذات بحرب ذريه ، أو توحيد العالم تحت حكم ديكتاتورى عالمى فى ايد اقليه متقدمه و قويه و غنيه لاكثريه متخلفه و فقيره و ضعيفه. دور الشباب التاريخى انهم يحاولو يخرجو البشريه من المأزق ده عن طريق وحده عالميه تمكن البشر من البقاء و الازدهار من غير اضطهاد و استعباد.
فى كتابه " التغير و العاده " اتنبأ توينبى بان الصين مش امريكا و لا روسيا هى اللى حا تقدر تكون نواة وحده سياسيه على مستوى عالمى ، و بيسندها فى كده وحدتها الداخليه و كترة عدد سكانها و تاريخها.
 التكنولوچيا 
بيقول ارنولد توينبى ان التقدم التكنولوچى سبب اختلال فى توازن الثروه فى العالم بطريقه ما حصلتش قبل كده فى التاريخ. امريكا اللى بتعتبر اغنى بلد صناعى فى العالم لكن عشر سكانها و جايز خمسهم عايشين فى فقر مدقع و ما بينالوش رعايه صحيه او اجتماعيه كبيره ، و البلاد اللى اتغنى فيها ناس ما بتشكلش غير جزء صغير من بلاد العالم ، لكن تلت تربع سكان العالم لسه فلاحين عايشين تقريب فى مستوى اجدادهم فى العصر الحجرى الحديث. و لحد الاقليه اللى اتغنت حققت غناها على حساب حريتها و سعادتها و بقى الانسان سجين للانجازات و الخطوات التقنيه اللى خطاها و انفصل الشغل فى حياته عن الحماسه ليه و ما بقاش بيلاقى فيه الرضا الروحى.
اتوفى ارنولد توينبى فى 22 اكتوبر سنة 1975 و ساب وراه للبشريه ثروه فكريه ضخمه من المؤلفات التاريخيه و الابحاث و المقالات و الاراء و الافكار. افكار ارنولد توينبى كتيره و متشعبه مش سهل عرضها كلها بطريقه مختصره ، و كان مؤرخ كبير لتاريخ البشريه و فى نفس الوقت شاهد مهم على العصر اللى عاش فيه و قال اراءه و عرضها بضمير المؤرخ الواعى اللى حاول يفهم حركة التاريخ و اثارها على المجتمعات البشريه فى الماضى و الحاضر و لحد كمان فى المستقبل.
 مصادر 
 صدقى حطاب، فلسفة التاريخ، عالم الفكر، المجلد 5 ، وزارة الاعلام، الكويت 1974
 Albert Hourani, A Vision of History, Khayats, Beirut 1961
 Toynbee, Arnold J., A Study of History, Dell Publishing co.1971
 Toynbee, Arnold J., Mankind and mother earth, Oxford university press 1976
 The New Encyclopædia Britannica, Micropædia,H.H. Berton Publisher,1973-1974
 The New Encyclopædia Britannica, Macropædia,H.H. Berton Publisher,1973-1974
 The Reader's Encyclopedia, A. and C. Black Limited, London 1965
 اعماله 
<small>
 The Armenian Atrocities: The Murder of a Nation, with a speech delivered by Lord Bryce in the House of Lords (Hodder & Stoughton 1915)
 Nationality and the War (Dent 1915)
 The New Europe: Some Essays in Reconstruction, with an Introduction by the Earl of Cromer (Dent 1915)
 Contributor, Greece, in The Balkans: A History of Bulgaria, Serbia, Greece, Rumania, Turkey, various authors (Oxford, Clarendon Press 1915)
 Editor, The Treatment of Armenians in the Ottoman Empire, 1915-1916: Documents Presented to Viscount Grey of Fallodon by Viscount Bryce, with a Preface by Viscount Bryce (Hodder & Stoughton and His Majesty's Stationery Office, 1916)
 The Destruction of Poland: A Study in German Efficiency (1916)
 The Belgian Deportations, with a statement by Viscount Bryce (T. Fisher Unwin 1917)
 The German Terror in Belgium: An Historical Record (Hodder & Stoughton 1917)
 The German Terror in France: An Historical Record (Hodder & Stoughton 1917)
 Turkey: A Past and a Future (Hodder & Stoughton 1917)
 The Western Question in Greece and Turkey: A Study in the Contact of Civilizations (Constable 1922)
 Introduction and translations, Greek Civilization and Character: The Self-Revelation of Ancient Greek Society (Dent 1924)
 Introduction and translations, Greek Historical Thought from Homer to the Age of Heraclius, with two pieces newly translated by Gilbert Murray (Dent 1924)
 Contributor, The Non-Arab Territories of the Ottoman Empire since the Armistice of the 30th October, 1918, in H. W. V. Temperley (editor), A History of the Peace Conference of Paris, Vol. VI (Oxford University Press under the auspices of the British Institute of International Affairs 1924)
 The World after the Peace Conference, Being an Epilogue to the “History of the Peace Conference of Paris” and a Prologue to the “Survey of International Affairs, 1920-1923” (Oxford University Press under the auspices of the British Institute of International Affairs 1925). Published on its own, but Toynbee writes that it was “originally written as an introduction to the Survey of International Affairs in 1920-1923, and was intended for publication as part of the same volume”.
 With Kenneth P. Kirkwood. Turkey (Benn 1926, in Modern Nations series edited by H. A. L. Fisher)
 The Conduct of British Empire Foreign Relations since the Peace Settlement (Oxford University Press under the auspices of the Royal Institute of International Affairs 1928)
 A Journey to China, or Things Which Are Seen (Constable 1931)
 Editor, British Commonwealth Relations, Proceedings of the First Unofficial Conference at Toronto, 11-21 September 1933, with a foreword by Robert L. Borden (Oxford University Press under the joint auspices of the Royal Institute of International Affairs and the Canadian Institute of International Affairs 1934)
 A Study of History
 Vol I: Introduction; The Geneses of Civilizations
 Vol II: The Geneses of Civilizations
 Vol III: The Growths of Civilizations
(Oxford University Press 1934)
 Editor, with J. A. K. Thomson. Essays in Honour of Gilbert Murray (George Allen & Unwin 1936)
 A Study of History
 Vol IV: The Breakdowns of Civilizations
 Vol V: The Disintegrations of Civilizations
 Vol VI: The Disintegrations of Civilizations
(Oxford University Press 1939)
 D. C. Somervell. A Study of History: Abridgement of Vols I-VI , with a preface by Toynbee (Oxford University Press 1946)
 Civilization on Trial (Oxford University Press 1948)
 The Prospects of Western Civilization (New York, Columbia University Press 1949). Lectures delivered at Columbia University on themes from a then-unpublished part of A Study of History. Published “by arrangement with Oxford University Press in an edition limited to 400 copies and not to be reissued”.
 Albert Vann Fowler (editor), War and Civilization, Selections from A Study of History, with a preface by Toynbee (New York, Oxford University Press 1950)
 Introduction and translations, Twelve Men of Action in Greco-Roman History (Boston, Beacon Press 1952). Extracts from Thucydides. Xenophon. Plutarch and Polybius.
 The World and the West (Oxford University Press 1953). Reith Lectures for 1952.
 A Study of History
 Vol VII: Universal States; Universal Churches
 Vol VIII: Heroic Ages; Contacts between Civilizations in Space
 Vol IX: Contacts between Civilizations in Time; Law and Freedom in History; The Prospects of the Western Civilization
 Vol X: The Inspirations of Historians; A Note on Chronology
(Oxford University Press 1954)
 An Historian's Approach to Religion (Oxford University Press 1956). Gifford Lectures. University of Edinburgh. 1952-1953.
 D. C. Somervell, A Study of History: Abridgement of Vols VII-X, with a preface by Toynbee (Oxford University Press 1957)
 Christianity among the Religions of the World (New York, Scribner 1957; London, Oxford University Press 1958). Hewett Lectures, delivered in 1956.
 Democracy in the Atomic Age (Melbourne, Oxford University Press under the auspices of the Australian Institute of International Affairs 1957). Dyason Lectures, delivered in 1956.
 East to West: A Journey round the World (Oxford University Press 1958)
 Hellenism: The History of a Civilization (Oxford University Press 1959, in Home University Library)
 With Edward D. Myers. A Study of History
 Vol XI: Historical Atlas and Gazetteer
(Oxford University Press 1959)
 D. C. Somervell, A Study of History: Abridgement of Vols I-X in one volume, with a new preface by Toynbee and new tables (Oxford University Press 1960)
 A Study of History
 Vol XII: Reconsiderations
(Oxford University Press 1961)
 Between Oxus and Jumna (Oxford University Press 1961)
 America and the World Revolution (Oxford University Press 1962). Public lectures delivered at the University of Pennsylvania, spring 1961.
 The Economy of the Western Hemisphere (Oxford University Press 1962). Weatherhead Foundation Lectures delivered at the University of Puerto Rico, February 1962.
 The Present-Day Experiment in Western Civilization (Oxford University Press 1962). Beatty Memorial Lectures delivered at McGill University, Montreal, 1961.
The three sets of lectures published separately in the UK in 1962 appeared in New York in the same year in one volume under the title America and the World Revolution and Other Lectures, Oxford University Press.
 Universal States (New York, Oxford University Press 1963). Separate publication of part of Vol VII of A Study of History.
 With Philip Toynbee. Comparing Notes: A Dialogue across a Generation (Weidenfeld & Nicolson 1963). "Conversations between Arnold Toynbee and his son, Philip … as they were recorded on tape."
 Between Niger and Nile (Oxford University Press 1965)
 Hannibal's Legacy: The Hannibalic War's Effects on Roman Life
 Vol I: Rome and Her Neighbours before Hannibal's Entry
 Vol II: Rome and Her Neighbours after Hannibal's Exit
(Oxford University Press 1965)
 Change and Habit: The Challenge of Our Time (Oxford University Press 1966). Partly based on lectures given at University of Denver in the last quarter of 1964, and at New College, Sarasota, Florida and the University of the South, Sewanee, Tennessee in the first quarter of 1965.
 Acquaintances (Oxford University Press 1967)
 Between Maule and Amazon (Oxford University Press 1967)
 Editor, Cities of Destiny (Thames & Hudson 1967)
 Editor and principal contributor, Man's Concern with Death (Hodder & Stoughton 1968)
 Editor, The Crucible of Christianity: Judaism, Hellenism and the Historical Background to the Christian Faith (Thames & Hudson 1969)
 Experiences (Oxford University Press 1969)
 Some Problems of Greek History (Oxford University Press 1969)
 Cities on the Move (Oxford University Press 1970). Sponsored by the Institute of Urban Environment of the School of Architecture, Columbia University.
 Surviving the Future (Oxford University Press 1971). Rewritten version of a dialogue between Toynbee and Professor Kei Wakaizumi of Kyoto Sangyo University: essays preceded by questions by Wakaizumi.
 With Jane Caplan. A Study of History, new one-volume abridgement, with new material and revisions and, for the first time, illustrations (Thames & Hudson 1972)
 Constantine Porphyrogenitus and His World (Oxford University Press	1973)
 Editor, Half the World: The History and Culture of China and Japan (Thames & Hudson 1973)
 Toynbee on Toynbee: A Conversation between Arnold J. Toynbee and G. R. Urban (New York, Oxford University Press 1974)
 Mankind and Mother Earth: A Narrative History of the World (Oxford University Press 1976), posthumous
 Richard L. Gage (editor), The Toynbee-Ikeda Dialogue: Man Himself Must Choose (Oxford University Press 1976), posthumous. The record of a conversation lasting several days.
 E. W. F. Tomlin (editor), Arnold Toynbee: A Selection from His Works, with an introduction by Tomlin (Oxford University Press 1978), posthumous. Includes advance extracts from The Greeks and Their Heritages.
 The Greeks and Their Heritages (Oxford University Press 1981), posthumous
 Christian B. Peper (editor), An Historian's Conscience: The Correspondence of Arnold J. Toynbee and Columba Cary-Elwes. Monk of Ampleforth, with a foreword by Lawrence L. Toynbee (Oxford University Press by arrangement with Beacon Press, Boston 1987), posthumous
 The Survey of International Affairs was published by Oxford University Press under the auspices of the Royal Institute of International Affairs between 1925 and 1977 and covered the years 1920-1963. Toynbee wrote, with assistants, the Pre-War Series (covering the years 1920-1938) and the War-Time Series (1938-1946), and contributed introductions to the first two volumes of the Post-War Series (1947-1948 and 1949-1950). His actual contributions varied in extent from year to year.
 A complementary series, Documents on International Affairs, covering the years 1928-1963, was published by Oxford University Press between 1929 and 1973. Toynbee supervised the compilation of the first of the 1939-1946 volumes, and wrote a preface for both that and the 1947-1948 volume.
 مصادر 

تصنيف:مؤرخين
تصنيف:مؤرخين بريطانيين
تصنيف:مواليد 1889
تصنيف:وفيات 1975
تصنيف:دارسين فى كلية لندن للاقتصاد
تصنيف:مواليد فى لندن
تصنيف:متعلمين فى كلية باليول جامعة اوكسفورد