لغه قبطى

اللغه القبطيه (‏ Met Remənkēmi ) هى المرحله الرابعه بعد الهيوغليفى و الهيراطيقى و الديموطيقى من كتابه اللغه المصريه اللى اتكلمها المصريين طول التاريخ و كانت مكتوبه بحروف من اصل يونانى و ديموتيكى-مصرى. ودلوقتى بقت بتستعمل بس فى الصلاة بتاعت الكنيسه القبطيه (و خصوصا اللهجه البحيرى), و ليها كمان تأثير كبير على اللغه المصريه الحديثه (العاميه المصريه) بعنى زى بقيت اللغات اللى ماتت لكن مانتهتش بشكل كامل. و بيمتد تاثيرها على مستوى الكلمات المصريه الحديثه اللى اصلها قبطى، و كمان على مستوى المورفولوجى و الفونولجى و السينتاكس او النحو و الصرف و الصوتيات. مش بس كدا دا كمان تأثيرها امتد بشكل محدود للغات تانيه زى فى  العربى كلمة تمساح و كلمة طوبه و بعض الكلمات اليونانيه و  الاسبانيه و الروسيه. و اللغة القبطيه بيصنفها العلماء ضمن عيلة اللغات الافرواسيويه وفضلت مستعمله لحد القرن السبعتاشر و خصوصا فى القرى البعيده فى الصعيد واستخدم المصريين الحروف اليونانيه عشان يكتبوا لغتهم القبطيه بس زودوا عليها 7 حروف مصرية (من الديموطيقى) عشان مالقوش ليها مقابل فى الحروف اليونانيه.
فيه ناس يتدعى دلوقتى ان اللغة القبطى ماماتتش لسه و ان فيه عيلات مصريه لسه بتتكلم قبطى لحد دلوقتى .عيله مصريه مابتتكلمش غير بالقبطى
القبطى لغه ليها لهجات كتيره بس اهم اللهجات دى هى البحيرى و الصعيدى.

 اصل الاسم 

 اسم اللغة القبطى اصله يونانى و معناه الحرفى لغة المصريين (منت كوباتيون). و المصريين عمرهم ما سمو لغتهم "قبطى" انما كانو بيسموها "تى-اسپى إن-ريم-إن-كيمى" يعنى " اللغه بتاعت اهل مصر". انما بعد ما دخل الاسلام مصر اتنئلت الكلمه للعربى و عشان كدا اتسما المصريين "أقباط" و سمو اللغه المصريه "اللغه القبطيه". و من ساعتها بئت اللغه المصريه معروفه باسم اللغه القبطيه.

 التوزيع الجغرافى 

القبطى دلوقتى مالوش اى صفة رسميه فى مصر مع انه اللغه الاساسيه للصلا جوه الكنيسه القبطيه الارتودوكسيه و الكنيسة القبطيه الكاتوليكيه. القبطى لغة المصريين و ماكنش ليه انتشار كبير بره مصر ماعدا فى بعض الاديره الموجوده فى النوبه فى كتابة اللغه النوبيه . التاثير الاعظم للقبطى كان علا اللغه المصريه الحديثه على مستويات المورفولوجى و الفونولجى و السينتاكس و كمان فيه كلمات كتيره اللى من اصل قبطى لسه بتستعمل لحد دلوقتى فى مصر.

 الكتابه 

300px|thumb|حجر عليه نقش قبطى من القرن التانى
القبطى كان بيتكتب بالالف-به القبطيه و اللى جايه تقريبن كلها من الالف-به اليونانى مع تزويد سبع حروف مصريه جايه من الديموطيكى.
المصريين بدأو يكتبو لغتهم بالحروف اليونانى قبل المسيحيه ما توصل لمصر و تحديدن فى نهاية العصر البطلمى.

 الالف-به القبطيه 
تتكون الالف-به القبطية من 32 حرف , 7 منها اصلها ديموطيكى , 24 حرف اصلها اجريجى , و كمان الحرف السادس ⲋ اللى مابيدخلشى فى تكوين الكلمات و بيستعملوه كرقم 6 .
تصغير|يسار|300px|
الالف-به القبطيه
 اسم الحرف  رمز الحرف  ملاحظات الفا  ⲁ  ينطق ا ڤيتا  ⲃ  ينطق ب او ڤ غما  ⲅ  ينطق ن او ج او غ دلتا  ⲇ ينطق د او ذ اىْ  ⲉ ينطق ايه ( زى كلمة بيت ) سو  ⲋ رقم ستة (6) زيتا  ⲍ  ينطق ز ايتا  ⲏ  ينطق ى طويله ثيتا  ⲑ  ينطق ت او ث يوتا  ⲓ  ينطق ى قصيره كپا  ⲕ  ينطق ك لڤلا  ⲗ  ينطق ل مى  ⲙ  ينطق م نى  ⲛ  ينطق ن اكسى  ⲝ  ينطق ك+س او  ⲟ  ينطق و قصيره پى  ⲡ  ينطق پ رو  ⲣ  ينطق ر سيما  ⲥ  ينطق س تاڤ  ⲧ  ينطق ت اپسلُن ⲩ  ينطق ى او ڤ او و مضمومه فى  ⲫ  ينطق ف كى  ⲭ  ينطق ك او ش او خ اپسى  ⲯ  ينطق پ+س اوْ  ⲱ  ينطق و طويلة ( زى كلمة "خوخ" ) شاى  ϣ  ينطق ش فاى  ϥ  ينطق ف خاي ϧ  ينطق خ هورى  ϩ  ينطق هـ چنچا  ϫ  ينطق ج او چ تشيما  ϭ  ينطق ت+ش تى  ϯ ينطق ت+ي
لغتنا المحبوبه - د. باسم حبيب جرجس - الجزء الاولانى

 تغيير النطق 

البابا كيرلس الرابع (بابا اسكندريه) (1854 – 1856 م) -المشهور بـ ابو الاصلاح- عمل تغيير لنطق الحروف القبطيه و خلاها تمشى مع النطق اليونانى للحروف فى محاوله منه للتوحيد بين الكنيسه القبطيه و الكنيسه اليونانيه  ودا سبب تغيير نطق اغلب الكلمات القبطيه و ظهور أصوات فونولوجيه ما كانتش موجوده قبل كدا و ما نطقهاش المصريين طول عمرهم زى حرف ال ث و حرف ال ذ. وشويه شويه ضاع و اتنسا النطق المصرى الاصلىالحروف القبطى الاصليه و الحديثه خاصةً فى وجه بحرى، انما لسه فيه كنايس و أديره كتير فى الصعيد بتستخدم النطق القديم.

طريقة النطق الجديده دى اتسمت "اللفظ الحديث" و طريقة النطق الاصلية اتسمت "اللفظ القديم", و رغم فشل محاولة التوحيد بين الكنيستين اليونانيه و المصريه, لسه اللفظ الحديث بيتدرس لحد دلوقتى فى الكلية الاكليريكيه و بيتصلا بيه فى الكنايس.

فيه محاولات ضعيفة دلوقتى لتدريس النطق الاصلى للغه للقلطيه و اعادة احياءه بالاعتماد علا اللهجة الصعيدى.

تأثير اللغه القبطيه فى اسامى مدن و محافظات مصريه تحتفظ باسمها المصرى القديم

1- ابنوب (فى محافظة اسيوط)  معناها الدهب .

2- مدينة الفيوم و معناها البحر باللغه القبطيه .

3- مدينة اسنا يعنى 2 اتنين عشان هيا كانت المقاطعه التانيه من ناحية الجنوب .

4- مدينة المطريه و أصلها (با- تى – رى ) ومعناها بيت رع أو مدينة الشمس  كانت مركز ضخم لعبادة الاله "رع ".

5- مدينة باجور يعنى القوه .

6- دمنهور يعنى بلد هور يعنى بلد حور .دام يعنى بلد .  ان يعنى بتاعت زى of فى الانجليزى   . هور يعنى حور يعنى الالاه حورس

7- بلبيس يعنى بلد بيس يعنى بلد الالاه بيس .

8- شبرا يعنى عزبه و منها شبرا خيت  يعنى عزبه شماليه و شبرا منت يعنى عزبه غربيه .

9- قنا و معناها حضن عشان النيل هناك بيحضن الأرض.

10- منفلوط و معناها مكان حمار وحشى. ما يعنى مكان . ان يعنى بتاع. فلوط يعنى حمار وحشى

11- ملوا يعنى  مخزن باللغه القبطيه .

12- نقاده و أصلها (نى – كاتى ) باللغه القبطيه  ومعناها بلد الفهما أو .

13- أبو قير فى اسكندربه نسبة  للشهيد اباكير و هو اخو الشهيد يوحنا و يعرف فى التاريخ  و كان لهم كنيسه فى أبو قير علا اسم الشهيد ابا كير .

14- ميت يعنى سكه يعنى زى  ميت غمر و ميت رهينه .... الخ .

 مصادر 

تصنيف:تاريخ مصر القبطيه
تصنيف:لغات
تصنيف:قبطولوجيا
تصنيف:الكنيسه المصريه