Fricativa palatal sonora

A fricativa palatal sonora ye un soniu consonantico present en bellas luengas parladas. En l'AFI iste soniu se denota con o signo [] y o suyo equivalent en X-SAMPA ye j\. 

 Caracteristicas 
 Ye una consonant fricativa, lo que significa que parti d'o suyo soniu ye produciu por una turbulencia d'aire; no nomás con as cuerdas vocals.
 O suyo punto d'articulación ye palatal, lo que significa que s'articula metendo a parti meya u posterior d'a luenga contra o paladar richido.
 Ye un fonema sonoro, lo que significa que as cuerdas vocals vibran mientres l'articulación d'o fonema.
 Ye una consonant oral, lo que significa que se permite que l'aire eslampe a traviés d'a boca y no a traviés d'o naso.
 Ye una consonant central, lo que significa que se produce deixando pasar l'aire sobre o centro d'a luenga y no pas por os cantos.
 O suyo mecanismo de fluxo de l'aire ye egresivo pulmonar, lo que quiere decir que s'articula exhalando aire dende os polmons, como a mayoría de sonius.

Presencia
En aragonés
En aragonés existe iste fonema y se representa con o grafema <y> en todas as suyas realizacions: ye ([ʝe]), ya ([ʝa]), yo ([ʝo]), yabos (['ʝaβos]), yera (['ʝera]), bayo (['baʝo]), mayo (['maʝo]), suyo (['suʝo]), aduya ([a'ðuʝa]), gayata ([ga'ʝata]), paseyo ([pa'seʝo]), veyer ([be'ʝer]), muyiba ([mu'ʝjβa]), trayeba ([tra'ʝeβa]), fuyir ([fu'ʝjr]), pueyo (['pweʝo]), naya (['naʝa]). Ortografía de l'aragonés. AAL

Por razons morfolochicas y como excepción, s'escriben con <i> as variants d'o pronombre adverbial i/bi/ie, tanto en posición proclitica como enclitica: i eba (['ʝeβa]); meter-ie ([me'teʝe]).

S'escribe la secuencia <hi> por razons etimolochicas, tanto si se pronuncia como consonant /ʝ/ u como semiconsonant palatal [j]: hiato (['ʝato]), hialino ([ʝa'lino]), hialuronico ([ʝaluro'niko]), hierba ([ʝe'rβa]), hiedrera ([ʝe'ðrera]), hiena (['ʝena]), hieratico ([ʝera'tiko]), hiogloso ([ʝo'ɣloso]), ahier/ahiere ([a'ʝer]/[a'ʝere]). En termins con una consonantización consolidada, se permite a escritura con <y>: yerba, ayer.

Eixemplos en diferents luengas
 Idioma  Palabra  AFI  Significau  Notas Alemán  Jacke    chaqueta  Se veiga fonetica de l'alemán Aragonés  aduya    aduya  Se veiga fonetica de l'aragonés Castellano  sayo    sayo  Se veiga fonetica d'o castellano Catalán  Balear  figuera    figuera  Se veiga fonetica d'o catalán Italiano  Meridional  figlio    fillo  Se veiga fonetica de l'italiano Neerlandés  ja    sí  Se veiga fonetica d'o neerlandés Ruso  яма    clot  Se veiga fonetica d'o ruso

Referencias

Palatal sonora
Fricativa palatal
Fricativa palatal
Categoría:Fonemas de l'aragonés