Luenga propia

Luenga propia ye un termin churidico que alude, en diferents estatutos d'autonomía de comunidaz autonomas d'Espanya, a luengas que han estato declaratas oficials de dita comunidat autonoma de conchunta con o espanyol, d'alcuerdo con l'establito en l'articlo tercero d'a Constitución espanyola. O mesmo termin s'utiliza tamién en a Lei d'Ordinación de l'Uso d'a Luenga Oficial d'o Prencipato d'Andorra respective a lo catalán, sola luenga oficial d'o Estato andorrano.

Presencia lechislativa
 Espanya 
 Aragón 
A Lei de Luengas d'Aragón de 2009 define que os idiomas aragonés y catalán son "luengas propias orichinals y historicas" d'a Comunidat Autonoma d'Aragón. "Lei 10/2009, de 22 d'aviento, de uso, protección y promoción d'as luengas propias d'Aragón. Buletín Oficial d'Aragón num. 252, de 30 d'aviento de 2009" Encara que ista lei no declara esplicitament a oficialidat d'istas luengas, tal como preveyeba que lo fería la lei de luengas, seguntes disposaba la Lei de Patrimonio Cultural Aragonés de 1999. "Lei 3/1999, de 10 de marzo, d'o Patrimonio Cultural Aragonés. Boletín Oficial d'Aragón num. 36, de 29 de marzo de 1999" Pa un d'os partitos politicos (CHA) que con o suyo voto a favor permitió l'aprebación d'ista lei en o parlamento aragonés a mesma "estableix de facto un rechimen de cooficialidat" en as zonas d'utilización historica predominant y un primer paso pa una futura cooficialidat. "Documento informativo Ley de Lenguas: un primer paso decisivo/Lei de Luengas: un primer trango decisivo/Llei de Llengües: un primer pas decisiu. Lei de uso, protección y promoción d'as luengas propias d'Aragón". Chunta Aragonesista. Aviento de 2009.

 Navarra 
En Navarra, a Lei de Amejoramiento d'o Fuero de 1982 (articlo 9.2) no reconoixe a garra luenga o caracter de luenga propia de Navarra; pero a posterior Lei Foral d'o Bascuenz de 1986 atorga o caracter de luengas propias de Navarra tanto a o castellán como a o basco (articlo 2.1).  Con tot y con ixo o navarro-aragonés (actualment aragonés) fue charrato en o sud dica o sieglo XVI y actualment se puet trobar influyencias d'iste en as fablas coloquials.

 Contraversias 
No i hai una definición conoixita de luenga propia que permita esferenciar-la per eixemplo de luenga vernacla. Gosan estar definicions politicas realizadas ad hoc, como a de Declaración d'a Unesco que, atamas d'estar emparata per o Gubierno espanyol, a suya definición no consona con a realidat lingüistica espanyola ni con lo que realment implementan os textos legals autonomicos. En termins purament funcionals, l'unico que permite esferenciar a la "luenga propia" ye a capacidat de lechitimar politicas institucionals favorables a las luengas asinas calificatas. Istas politicas variarán en intensidat d'uns puestos u un atros.

 Referencias 

Propia