Días d'a semana en bavaro

Os días d'a semana en bavaro como en atras luengas chermanicas provienen prencipalment de nombres de dioses d'a mitolochía chermanica influyenciaus por os nombres latinos d'os días, derivaus d'os dioses equivalents d'a mitolochía romana y istos a la vegada provenients d'a mitolochía griega. Os días d'o cabo de semana derivan d'a tradición chudeocristiana.

A mas d'as formas coincidents con alemán estándard y derivadas de l'alto alemán antigo, bi ha formas alternativas ta bels días propias d'o bavaro como Irta u Pfinsta.

 Días d'a semana en bavaro 
 Bavaro Alemán Aragonés OrichenMaouda, Moada, Moda, Menda, Mondog, Manda; en cimbrio: MeentakhMontagLuns/LunesO suyo orichen ye l'alto alemán antigo manatag, una traducción dreita d'o latín dies lunae, a la suya vegada provenient d'o griego heméra selenes. O suyo significau ye o "día d'a luna" (en bavaro Toch von Mou).Iada, Ertig, Irda, Erchtog, Eischta, Iaschdog, Erchta; en cimbrio: Èrtakh DienstagMartes/MarzA forma propia d'o bavaro Er(ch)tag, a traviés de l'alto alemán medieval ergetac u ertac, iste de l'antigo bavaro erintag, a traviés d'o gotico areinsdags y iste d'o griego antigo áreos hemera (literalment o "día d'o dios griego Ares").Dejsda, Deanschtog, DeansdogIsta palabra tien o suyo orichen en o baixo alemán medieval. O suyo significau proviene de Tyr (en bavaro Thingsus), o dios chermanico d'a guerra, equivalent a o dios romano Marte y o dios griego Ares. Atra forma ta nombrar a iste dios ye Tiwas, d'on proviene o nombre alamanico d'o día Ziisdag (y atras formas), con orichen en l'alto alemán antigo ziostag.Mörda, Mörada, MörchtaYe a forma derivada de l'antigo bavaro sudoccidental.Afdamondog, AchtamadaOft ye a palabra de l'antigo bavaro ta dimpués (en bavaro nouch). En alto alemán antigo ista palabra ye after, ye decir define a o "día de dimpués d'o luns".Miewa, Midda, Middog, Micha, Midicha, Mirtwoch, Migga, Midwoch, Mickn; en cimbrio: MittochMittwochMiercres/MierquesSeguntes o calandario chudeocristiano iste ye o día que se troba en mel "meyo d'a semana" (en bavaro Mittn vo da Wocha). L'orichen ye o latín medieval media hebdomas, provenient d'o griego y pasando a l'alto alemán medieval mittewoche. L'antiga forma que feba referencia a o día d'o dios mercurio tien equivalencia en o dios chermanico Wōdanaz (en bavaro Wodan, en luengas escandinavas Odín) d'on deriva por eixemplo l'anglés Wednesday. En bavaro existe una doble forma "Midwoch" (literalment "meya semana") y "Midda" (literalment "meyo día").Pfinsda, Pfinzta, Pfinstig, Finsdog; cimbrio: Fiistakh DonnerstagChueves/Chueus/ChousA forma propia d'o bavaro Pfinztag provien de l'alto alemán medieval pfinztac y iste d'o griego pempte heméra con o significau d'o cinqueno día. Plega a o bavaro a traviés d'o idioma gotico. Una forma con orichen parellano ye a palabra austriaca Pfingsttag, que significa Pentecosta (en bavaro Pfingstn).Doaschda, Dunnaschtog, Dunnasdog, Dunnaschda;De l'alto alemán antigo donarestag, d'o dios chermanico d'o trueno Thor (en bavaro Donar). Iste dios ye equivalent a o dios romano Chupiter y a o dios griego Zeus.Pferrendog, Pferda FreitagViernesYe a forma propia d'o bavaro, con orichen en l'alto alemán antigo pferintag. Pferder viene d'o griego paraskeúe, que significa parar-se ta bella cosa, en iste caso seguntes a tradición cristiana ta o descanso d'o Sabbat.Freida, Freidog, Fraida; en cimbrio: VraitakhDe l'alto alemán antigo fri(j)atag, estando literalment o día d'a diosa chermanica Freyja (en bavaro Freya), una equivalencia a o latín tardano Veneris dies, derivau d'a diosa latina Venus; que a la vegada viene d'o griego Aphrodítes hemera, día d'a diosa griega Afrodita. As tres diosas son equivalents en as mitolochías chermanica, romana y griega respectivament.Soamsda, Somsda, Sansba, Samsdog, Saumsdog; en cimbrio: SaastakhSamstagSabado/Sabato/SapteDe l'alto alemán antigo sambaztag, samiztag, provenient d'o latín sabbatum, a traviés d'o griego antigo sábbaton y iste provenient d'o hebreu šabbat (literalment o "día de descanso"). Se fa servir dende a cristianización d'os pueblos chermanicos.Sunnda, Sundda, Sunntog, Sunntig; en cimbrio: SuntakhSonntagDominche/DomingoDe l'alto alemán antigo sunnuntag con orichen en o latín dies solis, a traviés d'o griego hemera helíou. O suyo significau ye o "día d'o sol" (en bavaro Toch vo da Sunna).Faida, Fardda, Faierdog, FaierdochFeiertag, SonntagDía festivoYe a denominación ta o dominche, o día festivo d'a semana, encara que tamién ta cualsiquier atro día festivo. Tamién existe a variant Festtoch (u "día de fiesta").Werdda, Werkdog, Werchdog, Werkadoch, WerchadochWerktagDía laborableSon os días d'a semana entre o luns y o sabado, ye decir os días en que cal treballar (Werd/Werk/Werch significa "treballo" y Da/Dog/Doch significa "día")

 Bibliografía 
 Manfred Renn, Werner König: Kleiner Bayerischer Sprachatlas, Deutscher Taschenbuch Verlag, Múnich, 2006, ISBN 3423033282 (S. 102 - 105)
 Friedrich Kluge, bearb. v. Elmar Seebold: Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache/Kluge, Walter de Gruyter, Berlin/New York, 2002, 24. Auflage, ISBN 3110174731
 Ludwig Zehetner: Bairisches Deutsch, Heinrich Hugendubel Verlag/edition vulpes, Kreuzlingen/Minga/Regensburg, 2005, ISBN 3980702871
 Ludwig Zehetner: Das bairische Dialektbuch, Verlag C.H.Beck, Minga, 1985, ISBN 3406305628 (S. 57)
 Werner König: dtv-Atlas deutsche Sprache.  Deutscher Taschenbuch Verlag, Minga, 2004, ISBN 3423030259
  Sprechender Sprachatlas von Bayern

 Se veiga tamién 
 Nombre d'os días d'a semana
 Meses de l'anyo en bavaro.

Categoría:Lexicolochía d'o bavaro
Bavaro