Latinismos en bavaro

Os latinismos en bavaro (en bavaro Latein im Boarischn) son as parolas d'orichen latino que son presents en a luenga bavara.

En as actuals Bavera y Austria se charró latín en os sieglos III y IV. O latín manimenos chugó un papel important en ista rechión antis y dimpués d'iste periodo. Asinas o latín tenió una gran influyencia no nomás en o bavaro, sino tamién en en atras luengas chermanicas y profés en o desenvolique d'as luengas romances charradas d'antis mas en istas rechions.

 Lista 
Aquí se puet veyer una lista de parolas bavaras d'orichen latino. En a tabla apareixen amás as parolas equivalents en latín y o suyo significau.

+BavaroOrichen (latín)Aragonésakkrat, aggradd  accuratus  chustamentBrezn bracchium  pan con forma de lazoButtn  buttina, a traviés d'o latín vulgar buttis, buttia  cesta de fustadorkln, torkeln  torculare  tremolarfad fatuus, a traviés d'o francés fade  desucau, aburriu, poco intresant en aragonés deriva en fato Enzian gentiana, a traviés d'o bavaro antigo encian  chanzana/chonzanaFaschiats, Faschierts Universidat d'Augsburgo, Departamento de Chermanistica, Gebratener Fleischkloß farcire, a traviés d'o francés farce  carne capolada fei  finis a traviés de fin  real, autentico, feitogriawe, griawigSobre l'orichen de "griawe" bi ha cuantas hipotesis, denguna no ye segura. Se veiga: Adam Härdl: Lateinische Überreste im bairischen Dialekt.  creber, -bra, -brum  comodoGschdieß excusare, a traviés d'o francés excuse y l'italiano scusa Ye una carta d'o Tarot (en alemán Sküs/Skys). Se fa servir tamién a exprisión ia an Gschdieß gebm/rei(bm), literalment desincusar-se, con o significau de "rematar una relación con una persona".Artmann diz: [...] Ausdruck für den Abbruch eines Liebesverhältnisses. En aragonés: "crebar una relación sentimental"Gspusi (mfn)  sponsus, sponsa   aimant, en aragonés deriva en esposo, esposaGuglhupf, Gugelhupf (m)  cuculla  pastel feito con una masa de levaduraGurgl, Guagl, Gurgel (m)  gurgulio, a traviés d'o bavaro antigo gurgula  garganchón, en aragonés deriva en gorgaKaisa (m)  Caesar = C. Julius Caesar, a traviés d'o gotico kaisar  emperadorKersch (m)  cerasus  ciresaKistn (f)  cista  arca, en aragonés deriva en cestaMost  (vinum) mustum  mostorar  rarus  raroPfund (n) pondo, pondus, a traviés d'o gotico pund libra, meyo kilo, tamién existen as faltadas "Pfundshamme" y "Pfundssau (-erei)"pfundig pondo, pondus, se veiga l'orichen de Pfund  fantastico, tamién existen as exprisions "Pfundskerl" (persona eixemplar), "Pfundsgaudi" (muito goyo)Ploo (Plahe, Blahe), Plochn, Plochad floccus  lona, en aragonés deriva en flocoProll (m) proletarius  fato d'o lugar, en aragonés deriva en proletariopressiern, pressian  pressare, a traviés d'o francés presser  pretar, apretoRadi (m)  Radix, -icis  rabano en aragonés deriva en radizRiwisl, Ribisel (f) ribes  Friedrich Kluge: Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache; 23. erweiterte Auflage, Walter de Gruyter, 1999; de l'arabe ribas (Rhabarba) ruibarbo, en checo ye "rybiz", en hongaro "ribszke"Semme, Semmel (f)  simila, a traviés d'o bavaro antigo semela  panet de trigo, en aragonés deriva en simientServus, Serwas, Sers  servus  Saludo bavaro, en aragonés deriva en siervoSpezi, Spezl (m) amicus specialis (buen) amigo, literalment amigo especialstrawanzn, Strawanza (m)  extravagans, a traviés d'o latín medieval extravagari  dondiar, persona que ye siempre dondiando, en aragonés deriva en extravagantvamoledeien  maledicere  de "malus" y "dicere" || maldecir 
|-
|Weila, Weiler ||villari, a travies de villa y d'o bavaro antigo wilari || lugar chicorron, en aragonés deriva en villa|-
|wif || vivus, -a, -um || agudo, saputo'', existe tamién l'adchectivo "wifzagg"

Referencias

 Se veiga tamién 
 Galicismos en bavaro.
 Bohemismos en bavaro.
 Yiddischmos y hebraismos en o bavaro.

Categoría:Lexicolochía d'o bavaro
Categoría:Idioma latín