Alemán central silesián

Iste articlo tracta sobre un dialecto altochermanico central. No s'ha de confundir con l'idioma eslau silesián.

O silesián (en alemán Schlesisch, en silesián Schläsche Sproache/Schläs'sche Sproche) u baixo silesián ye un dialecto altochermanico central oriental cuasi desapareixiu charrau en a rechión de Silesia. Diferents variants d'iste dialecto yeran charradas por dica siet millons de personas dica l'anyo 1945. Klaus Ullmann: Schlesien-Lexikon, 2. Band der Reihe Deutsche Landschaften im Lexikon, 3. Auflage 1982, Adam Kraft Verlag GmbH & Co. KG Mannheim, pp. 260–262. Dimpués d'a Segunda Guerra Mundial, as autoridaz locals comunistas viedoron l'uso d'a luenga dimpués que os alemans fuesen forachitaus d'a provincia de Silesia y ista fuese incorporada prencipalment a o sud-ueste de Polonia, con chicotas partis en o norteste d'a Republica Checa y l'este d'Alemanya. O silesián continó estando charrau por belunas d'as familias que se tresladoron enta territorio alemán, mas que mas enta l'Alemanya Occidental, pero ya en un ambito reduciu a la propia casa. Muitos d'os alemans de Silesia que fuoron forachitaus enta Alemanya Occidental y Oriental nunca no transmitioron o dialecto a os suyos fillos, perdendo-se asinas o suyo herencio cultural.

 Historia 
Orichinalment, o dialecto silesián pareixe que deriva de l'alto alemán medieval d'o sieglo XII, con una gran influyencia de l'alto alemán, l'alto saxón, o franco oriental, o turinchián y o eslau silesián. Se creye que os habitants de Silesia yeran descendients de pobladors venius de l'Alta Lusacia, Saxonia, Turinchia y Franconia que plegoron enta Silesia en o sieglo XIII.

En rematar a Segunda Guerra Mundial as autoridaz locals comunistas viedoron l'uso d'o dialecto silesián, asinas como de l'idioma alemán. Dimpués d'a expulsión d'os alemans de Silesia, a luenga y cultura chermanica silesiana murioron cuasi de tot en tornar-se Silesia una rechión de Polonia en 1945. Hue o silesián se charra encara en l'Alta Lusacia, parti d'a provincia de Silesia que se troba a l'ueste d'a linia Oder–Neisse y que continó estando alemana dimpués de 1945.

En l'actualidat o dialecto silesián no ye reconoixiu en o estau polaco, encara que o estatus d'a minoría alemana en Polonia ha amillorau muito dende que en 1991 cayó o rechimen comunista y mas tardi Polonia dentró en a Unión Europea. Se puet dividir en Gebirgsschlesische Dialektgruppe, Südostschlesische Dialektgruppe, mittelschlesische Dialektgruppe, westschlesische Dialektgruppe y niederländische Dialektgruppe.Ludwig Erich Schmitt (Hrsg.): Germanische Dialektologie. Franz Steiner, Wiesbaden 1968 O nordostböhmische Dialektgruppe tamién perteneixe a o silesián.Alois Kreller: Wortgeographie des Schönhengster Landes. Kraus, Nendeln 1939, 1979  Kraus, vol. 3, p. 3

O silesián yera a luenga en que escribiban as suyas poesías Karl von Holtei y Gerhart Hauptmann en o sieglo XIX.

Se veiga tamién
Idioma wilamowicián.

 Referencias 

Silesian
Categoría:Luengas de Polonia
Categoría:Luengas d'a Republica Checa