Bavaro d'a val d'Ötz

O bavaro d'a val d'Ötz (en alemán Ötztalerisch y bavaro Etztolarisch) ye un subdialecto d'o bavaro tirolés charrau en a val d'Ötz. Por estar un subdialecto tirolés puet clasificar-se como bavaro meridional.

O dialecto d'a val d'Ötz tien entre 8.000 y 15.000 parlants. Dende l'anyo 2010 ye incluyiu en a lista de Patrimonio Inmaterial d'a Humanidat d'Austria seguntes a UNESCO. Ötztaler Mundart, Nationalagentur für das Immaterielle Kulturerbe, Östareichische UNESCO-Kommission

A parti mas exterior d'a val d'Ötz tien influyencia d'as parlas d'a val d'Oberinn, a parti interior ye baixo a influyencia d'as parlas d'as vals de Passeier y Schnals en Tirol d'o Sud, mientres que a zona central d'a val ye a mas conservativa.

 Lexico 
Bels eixemplos de lexico con as suyas equivalencias en bavaro estándard:

nuicht → ned
wos ischt denn? → Wos isn los?
Nale → Oma
reasche → schnej
Gameza → Gams
Nene → Opa
Stangger → Heimandln (zan Heidrickan)
Foam → SchaumDila → Heibodn, Dochbodn
Friahaa → easchta Schnitt
Gruamat → zwoata Schnitt
Boufl → dritta Schnitt
Ebe → Weiwal-Schof
Drimle → Drimmal, Stickl
Omezn → Omoasn
Gröschenkliber → Geizhois, Pfennigfuxa

 Texto d'eixemplo 
Aqui s'amuestra l'eixemplo d'o poema de Hans Haid  gehüenooglt... Poema de Hans Haid titulau "gehüenooglt..." (en bavaro "steif gfrorn...") con a suya equivalencia en bavaro estándard:

{| class="wikitable"
| bgcolor=#F2F2F2 align="center" | Bavaro d'a val d'Ötz
| bgcolor=#F2F2F2 align="center" | Bavaro estándard
|-
| bgcolor=#FAFAFA |
gehüenooglt
orms maadele
gehüeschtet
schtrauka
orms maadele
olm sella
gehüeschte
eppan goor
a weag fiebr
grantenwossr
trinkn
oftr wöll
wearchte seahn
olm sella
güete granten
drhoamat
kimm decht
tüe a raschtle
hintrn ööfn
dinnan
margn ischt olles
güet
sall wöll
und nöa bussle
drau
| bgcolor=#FAFAFA |
steif gfrorn
orms diandal
ghuascht hods
'schtraukaorms diandalimma so ahuaschtareieppa gora wengal fiabapreislbeawossadringanacha woiweast scho segnimma soiche guade preislbeandahoamkimm hearost di aushintan ofndomorgn is oisguadjo woiund no a bussal drauf|}

 Se veiga tamién 
 Bavaro meridional
 Bavaro tirolés

 Referencias 

 Bibliografía 
 Hans Haid: töet vöer dr töet keemen ischt. Gedichtln im Etztola Dialekt, Buach plus CD. Skarabaeus Valog, Innschbruck 2006. ISBN 3708232054
 Hans Haid et al.: ums darf umha droot. Lieder, Dokumente und Gedichte aus dem Ötztal, 1979 (nua vom Autorn sejm z kriagn)
 Hans Haid: Pflüeg und Furcha. Gedichte in Tiroler Mundart (Ötztal), 1973 (nua vom Autorn sejm z kriagn)

 Vinclos externos 
  Diccionario de bavaro d'a val d'Ötz
  Comisión d'a UNESCO en Austria: dialecto d'a val d'Ötz (incluye 3 audios)
  Archivo d'a val d'Ötz (con bels replegas de textos en dialecto d'a val)
 Jung und Frisch: Die Earchte''. Trio de musica popular d'a val d'Ötz. (Audio de prebatina)
 Poesía gehüenooglt de Hans Haid en formato mp3.

Oetz