Parolas d'orichen chinés en bavaro

As palabras d'orichen chinés en bavaro son aquellas palabras presents en l'idioma bavaro provenients d'o chinés. Muitas d'istas palabras tamién se troban actualment en l'aragonés y atras luengas occidentals.

Lista
Aquí se puet veyer una lista de palabras bavaras d'orichen chinés. En a tabla apareixe amás a suya transliteración y a suya traducción enta l'aragonés.

+BavaroChinésPiyinAragonés Kina Simplificau y tradicional 秦  Qín O nombre bavaro d'o país de "China" plega a traviés d'o latín Sinay iste d'o nombre d'a dianstía Qin 秦 Qín (pronunciau a vegadas como /ʧin/). Chop Suey  Simplificau 杂碎  Tradicional 雜碎  zásuì O "chop suey"  (pronunciau /ʧap'su·i/) ye un plato d'orichen chinés que se mincha en California dende tiempos d'os buscadors d'oro. A palabra viene d'o cantonés y significa literalment trozos mezclaus.  Chow-Chow  Simplificau y tradicional 炒炒  chǎochǎo  "Chow chow" (pronunciau /ʧau ʧau/) ye una raza de can chinés, significa literalment bien cueto, ya que ista mena de can gosaba de minchar-se. O nombre chinés d'o can ye sōngshīquǎn (simplificau 松狮犬, tradicional 鬆獅犬) que ye literalment lión inchau. Dim Sum  Simplificau 点心 Tradicional 點心  diǎnxīn Dím Sām ye a pronunciación cantonesa de diǎnxīn. Se tracta d'una comida tradicional d'ista rechión. Se veiga "dim sum". Dschunkn Simplificau y tradicional 船  chuán  A palabra chinesa ta barco se pronuncia en l'actualidat chuán (ʧuan). L'orichen d'a palabra bavara ta ista mena de barcos chineses se troba en o portugués junco u l'anglés junk y plega a traviés d'o malayo djung, a on significa literalment gran barco.  Feng Shui  Simplificau 风水Tradicional 風水  fēngshuǐ  O significau literal d'a palabra "feng shui", antigo sistema filosofíco chinés, ye viento y augua. Ginkgo Simplificau 银杏 Tradicional 銀杏  yínxìng A palabra significa literalment alberche d'archent (pronunciau en chinés yínxìng) y plega a o bavaro a traviés d'o chaponés ginkyo. Se veiga "Ginkgo biloba" Kaolin Simplificau 高岭 Tradicional 高嶺  Gāolǐng A "caolinita" ye un mineral procedent de Gaoling, población chunto a Jingdezhen, d'a on prene o suyo nombre. O significau d'iste toponimo ye sierra alta, a on gāo (高) significa alto y lǐng significa sierra, grupo de monts (simplificau 岭, tradicional 嶺).  Ketchup Simplificau y tradicional 茄汁  qiézhī L'orichen d'ista palabra no ye guaire claro. Posiblement viene d'o cantonés 茄 (ke4) 汁 (jap1) por unión d'as palabras tomate (番茄 fānqié) y suau (汁 zhī). Ta mas información sobre ista salsa de tomate se veiga "ketchup". Kotau Simplificau 磕头Tradicional 磕頭  kētóu Dentra en a luenga bavara arredol de 1900 y ye una palabra que se prene d'un tipo de saludo chinés en que a persona s'achenulla dica trucar (kē en chinés, 磕) en a tierra con o tozuelo (tóu en chinés, simplificau 头, tradicional 頭). Kuli  Simplificau y tradicional 苦力  kǔlì No ye guaire claro o suyo orichen. Iste termin chinés formau por as palabras kǔ (苦, granizo) y lì ( 力, fuerza) fa referencia a una persona que leva una gran carga. Se veiga "kulí". Kumquat  Simplificau y tradicional 柑橘  gānjú Kumquat ye a variant cantonesa adaptada a l'anglés d'a palabra d'o chinés septentrional gānjú. Ye una variedat de narancha chicota, se veiga ta mas información "Citrus japonica".  Kungfu  Simplificau y tradicional 功夫  gōngfu Gōngfu significa gran esfuerzo. O "kung-fu" ye una d'as artes marcials mas conoixidas de China. Litschi  Simplificau y tradicional 荔枝  lìzhī Ye o nombre d'a fruita d'o Litchi chinensis. Longan  Simplificau 龙眼 Tradicional 龍眼  lóngyǎn O nombre d'ista mena de fruita significa literalment uello de dragón y tien o suyo orichen en una ciudat y districto d'a provincia de Fujian. Se veiga "Dimocarpus longan". Mahjong  Simplificau 麻将 Tradicional 麻將  májiàng O "mahjong" ye un chuego de mesa muit popular en China tamién conoixiu como pardal (麻雀 máquè), debiu seguntes a leyenda a que a Confucio le feban goyo tanto o chuego como istos muixons.  Oolong-Tee Simplificau 乌龙 Tradicional 烏龍  wūlóng  En chinés wū (simplificau 乌, tradicional 烏) ye a color negra y lóng (simplificau 龙, tradicional 龍) significa dragón. Asinas o "té oolong" ye o té d'o dragón negro.  Pu-Erh-Tee  Simplificau y tradicional 普洱茶  pǔ’ěrchá Ye una variedat fermentada de té que viene d'a rechión de Pu'er en a provincia de Yunnan. Se veiga "té pu-erh". Qigong Simplificau 气功 Tradicional 氣功  qìgōng Se puet traducir como o treballo d'a enerchía vital. Son una serie de tecnicas relacionadas con a medicina tradicional chinesa que incluyen exercicios de respiración, mente y cuerpo. Sampan Simplificau y tradicional 舢舨  shānbǎn Ye una mena de chicota embarcación chinesa que cercula por os ríos.  Seide Simplificau 丝 Tradicional 絲  sī A palabra chinesa sī, que fa referencia a la "seda", dentra en as luengas europeas a traviés d'o griego σηρικóς (sērikós) y d'aqui a o latín seres, encara que iste no puet estar l'orichen d'a palabra bavara. Ye posible que l'orichen sía a palabra "Satin" (raso), a traviés de l'arabe "Zaitun", fendo referencia a la ciudat portuaria de Quanzhou en China. Taifun Simplificau 台风 Tradicional 颱風  táifēng Un "tifón" (en cantonés "taifung") ye un viento prou cerenyo y deriva d'a palabra dàfēng (simplificau 大风, tradicional 大風) que ye literalment gran viento.  Taiji  Simplificau 太极 Tradicional 太極  tàijí "Taiji" ye seguntes a filosofía tradicional chinesa o prencipio chenerador de todas as cosas. Significa literalment a gran polaridat y d'él salen o yin y o yang. Taijiquan, Tai Chi Chuan u simplament Tai Chi Simplificau 太极拳 Tradicional 太極拳  tàijíquán O "tai chi" ye un sistema de entrenamiento que fusiona a meditación a traviés d'o movimiento y as artes marcials. Tao Simplificau y tradicional 道  dào Dao significa literalment camín u metodo y ye o prencipio fundamental d'o Dào Dé Jing. Se veiga "tao". Tää Simplificau y tradicional 茶  chá A pronunciación en chinés septentrional d'a palabra 茶 ye chá y ye d'aqui a on pasa a o ruso, l'arabe y o chaponés. A pronunciación té d'o dialecto de Xiamen en a provincia de Fujian ye a que prenen a mayoría de luengas europeas como o bavaro y l'aragonés ta denominar a ista bebida. Dofu u Tofu Simplificau y tradicional 豆腐  dòufu Dòufu significa alto u baixo queso de fabas. Se veiga "tofu" ta mas información. Wok Simplificau 镬 Tradicional 鑊   huò Viene d'o cantonés wohg (simplificau 镬, tradicional 鑊), estando una palabra propia d'ista variedat, encara que podría tener relación con o mandarín guō (simplificau 锅, tradicional 鍋). O "wok" ye una mena de sartaina chinesa. Yang  Simplificau 阳 Tradicional 陽  yáng O termín emplegau ta designar en o taoismo o prencipio masculín d'as cosas viene d'a denominación ta a cara sud d'un mont. Se veiga "yang". Yin Simplificau 阴 Tradicional 陰  yīn O termín emplegau ta designar en o taoismo o prencipio femenín d'as cosas viene d'a denominación ta a cara norte d'un mont. Se veiga "yin".

 Referencias 

Categoría:Lexicolochía d'o bavaro
Categoría:Idioma chinés