Fagüenyo

O fagüenyo Gerónimo Borao y Clemente: Diccionario de voces aragonesas, precedido de una introducción filológico-histórica, 1859, ISBN 84-9761-673-1, p.229 Silbia Garcés Lardiés,Francho Rodés Orquín:Un borguil de parolas.Bocabulario dialeutal escolar, Gubierno d'Aragón, 2006, ISBN 84-689-7358-0, p.28 u favuenyo ye un viento de ponient que en bels puestos lo consideran provinient de Navarra.

En cualques vals d'o Pireneu Axial u d'o Prepirineu o que dicen fagüenyo no ye un viento de ponient y ye un viento d'o sud-ueste (Ansó), d'o sud-sud-ueste (Sobrepuerto), u dica d'o sud (Bielsa).

Ye considerato calido por os belsetans u templato por a chent d'o Sobrepuerto. En o Sobrepuerto lo consideran como d'o buen orache y fa que se revienga la nieu. En o Viello Sobrarbe tamién lo asocian a cuan se revien a nieu y lo consideran un viento calient.

 Etimolochía 
Encara que uno d'os chentilicios d'a chent de Fago ye faguenyos y en a Val d'Echo lo consideren un viento provinient de Fago, a denominación d'o viento se remonta a lo latín FABONIUS. En o catalán nordoccidental d'o Pallars, Alto Urchel y Andorra o fogony ye un viento de component norte que en trescruzar o Pireneu s'escalfa y fa puyar a temperatura en cualques vals d'a versant sud fendo que se revienga a nieu. O fogony catalán ye una consequencia d'o Efecto Foehn, y curiosament a denominación d'este efecto se remonta a la mesma radiz. En o Tirol, on bi ha un viento dito foehn, como ampre dende o retorromanico, se describió por primera vegata este efecto, intensificato por provenir este viento dende o sud, ya calido, a diferencia d'o que ocurre en os Pirineus, on l'aire provién principalment d'o norte.

 Referencias 

Categoría:Vientos d'o mundo