Sistema Internacional d'Unidaz

O Sistema Internacional d'Unidaz, abreviau SINombre y abreviadura oficials seguntes a resolución num. 12 d'a 11ena Conferencia Cheneral de Pesos y Mesuras de 1960. (d'o francés Système International d'Unités) ye lo sistema d'unidaz mas emplegau en o mundo, tanto en a ciencia como en a vida diaria (comercio), y ye la evolución d'o sistema metrico decimal.

L'antigo sistema metrico decimal presentaba diferents grupos d'unidaz como lo sistema mks (metro-quilogramo-segundo) u o sistema cgs (centimetro-gramo-segundo), que a la vegada tamién presentaban variants. O SI se desembolicó a partir de l'antigo sistema mks, y fue adoptato en a 11ena Conferencia Cheneral de Pesos y Mesuras que se celebró en a ciudat de París entre l'11 y lo 20 d'octubre de 1960.

Como se puet observar en o mapa d'o costau, hue lo día la utilización d'o SI ye practicament universal y cuasi dengún estau mantiene definicions oficials d'atras unidaz. A unica excepción notable son os Estaus Unius d'America a on que lo suyo sistema tradicional d'unidaz (United States customary units) contina estando amplament emplegau en a vida diaria, encara que con definicions basadas en o SI. L'uso d'o SI en os Estaus Unius nomás s'incrementa en a escuela, a ciencia y a industria.CIA. World Factbook. 2008.

 Unidaz basicas 
As unidaz basicas d'o SI han estau establidas por a Conferencia Cheneral de Pesos y Mesuras a propuesta d'o Bureau International des Poids et Mesures ("Oficina Internacional de Pesos y Mesuras"); bi'n ha 7, bien definidas, que, por convenio, se consideran dimensionalment independients:

+ Unidaz basicas d'o SIDefinicions oficialsNombreSimboloMagnitutDefiniciónmetromlongariaUn metro ye a longaria d'o trachecto que recorre a luz en o vueito mientres un 299.792.458eno de segundo.Definición oficial d'o metro.kilogramokgmasaUn kilogramo ye a masa d'o prototipo internacional d'o kilogramo. Ye a unica unidat que ye definida en relación a un obchecto.Definición oficial d'o kilogramo.segundostiempoUn segundo ye a durada de 9.192.631.770 periodos d'a radiación correspondient a la transición entre os dos nivels hiperfinos d'o estau fundamental de l'atomo de cesio 133.Definición oficial d'o segundo.ampereAcorrient electricaUn ampere ye a cantidat de corrient constant que, si se mantiene en dos conductors paralelos, rectilinios, de longaria infinita, de sección circular negligible y situaus en o vueito a una distancia d'un metro l'un de l'altro, producirba entre istos conductors una fuerza de 2·10−7 newtons por metro de longaria.Definición oficial de l'ampere.kelvinKtemperatura termodinamicaUn kelvin ye un 273,16eno d'a temperatura termodinamica d'o punto triple de l'augua.Definición oficial d'o kelvin.candelacdintensidat luminosaUna candela ye la intensidat luminosa, en una dirección determinada, d'una fuent que emite una radiación monocromatica de frecuencia 540·1012 Hz a intensidat enerchetica en ista dirección d'a cual ye d'un 683eno de watt por estereoradiant.Definición oficial d'a candela.molmolcantidat de materiaUn mol ye la cantidat de materia d'un sistema que contiene tantas entidaz elementals como atomos bi ha en 0,012 kg de carbonio 12.Definición oficial d'o mol.

 Unidaz derivadas 
A partir d'istas unidaz base se pueden definir unidaz derivadas, en a tabla siguient s'amuestran as que tienen un nombre y un simbolo especial:

+ 'Unidaz derivadas d'o Sistema Internacional con nombre especificoBIMP. Units with special names and symbols; units that incorporate special names and symbols.
|-----
! Magnitut fisica
! Nombre d'a unidat d'o SI
! Simbolo d'a unidat
! Expresión en termins d'atras unidaz
! colspan="2" | Expresión en termins d'as unidaz basicas d'o SI
|-----
| Frecuencia || herz || Hz
|  ||  
|-----
| Fuerza || newton
| N
| 
|  
|-----
| Presión, tensión
| pascal || Pa
| 
| 
|-----
| Enerchía, treballo, calor
| joule || J
| 
| 
|-----
| Potencia, fluxo radiant
| watt || W
| 
| 
|-----
| Carga electrica || coulomb
| C
| 
|  
|-----
| Potencial electrico, fuerza electromotriz
| volt || V
| 
| 
|-----
| Resistencia electrica
| ohm || Ω
| 
| 
|-----
| Conductancia electrica
| siemens || S
| 
| 
|-----
| Capacitancia electrica || farad
| F || C · V−1
| 
|-----
| Densidat de fluxo magnetico, inducción magnetica
| tesla || T
| 
| 
|-----
| Fluxo magnetico || weber
| Wb || 
| 
|-----
| Inductancia || henry
| H
| 
| 
|-----
| Temperatura || grau Celsius || °C
| t°C = t''K - 273,15   anglo plan  radiant rad  1   Anglo solido  estereoradiant sr  1  Fluxo luminoso  lumen  lm  cd · sr    Iluminancia  lux  lx cd · sr · m−2   Activitat radioactiva becquerel  Bq s−1    Dosi absorbita (de radiación ionizant) gray  Gy  J · kg−1   Dosi equivalent (index de radiación ionizant) sievert  Sv  J · kg−1   Actividat catalitica katal  kat  mol · s−1  

 Prefixos 
S'han definiu una serie de prefixos que se pueden combinar con cualsiquier unidat ta formar unidaz derivadas adecuadas ta fer mesuras en órdens de magnitut superior u inferior. O grupo formau por o prefixo y lo simbolo d'a unidat ye inseparable. Os simbolos d'os multiplos s'escriben en mayuscla mientres que ta os submultiplos s'emplegan minusclas. Ista regla tien as excepcions d'os multiplos deca (da), hecto (h), y kilo (k) que se simbolizan con minusclas.

+ Prefixos d'o Sistema Internacional d'UnidazBIMP: SI prefixes Multiplos Nombre deca- hecto- quilo- mega- giga- tera- peta- exa- cetta- yotta- Simbolo da h k M G T P E Z Y Factor 101 102 103 106 109 1012 1015 1018 1021 1024   Submultiplos Nombre deci- centi- mil·li- micro- nano- pico- femto- atto- cepto- yocto- Simbolo d c m µ n p f a z y Factor 10−1 10−2 10−3 10−6 10−9 10−12 10−15 10−18 10−21 10−24

 Referencias 

*