Vilna

Vilna (en lituano Vilnius, en polaco Wilno) ye una ciudat d'Lituania, que ye a capital d'o país y tamién d'a condau de Vilna (u Vilniaus apskritis).

A ciudat de Vilna fue declarata Patrimonio d'a Humanidat por a UNESCO en 1992. Fa parte d'a Organización d'as Ciudaz d'o Patrimonio d'a Humanidat.

 Historia 
Estió a capital oficial de Lituania dende 1322. En os sieglos XVII y XVIII Vilna y a suya redolada se polonizoron, i plegoron muitos polacos, pero tamién os lituanos prenioron a luenga polaca.

En a insurrección antirrusa de 1831 as autoridaz deportoron a 45.000 familias polacas a lo Caucaso y o río Volga y trasladoron ta Kiev a universidat de Vilna, cerrada en 1832.

A primers d'o sieglo XX a gran mayoría d'a población yera polacoparlant, y una cuarta parte d'a población parlaba yiddisch. Parte d'os polacoparlants se consideraban lituanos.

En o contexto d'a guerra polaco-sovietica Vilna cambió de mans bella vegada.

O 14 de chulio de 1918, as tropas de l'Exercito Royo conquieren a ciudat y en fan a capital d'a efimera Republica Socialista Sovietica Lituano-Belarrusa.

L'11 de febrero de 1919 l'exercito polaco se troba debant de l'Exercito Royo en Brest-Litovsk, y lo refusa ta l'este. Pinsk y Grodno son ocupaus, y o 20 d'abril de 1919 Józef Piłsudski dentra en Vilna.

En 1920 cuan os polacos retaculaban en Belarrusia debant de l'abance d'os bolcheviques dirichius por Mijaíl Tujachevsky, os bolcheviques deixoron que os lituanos ocupasen Vilna.

Os polacos lanzoron una contraofensiva o 12 d'agosto de 1920 con refirme de Francia y con gran exito, (o "miraglo d'a Vistula"). O Exercito Royo se bate en retirada. O 9 d'octubre de 1920 o cheneral Lucjan Żeligowski ocupó Vilna. En chinero de 1922 Vilna quedó anexionada a Polonia y os Aliaus lo reconoixioron en marzo de 1923.

Dimpués d'a segunda Guerra Mundial os achustes territorials y cambios de mugas facioron que Vilna quedase en Lituania ya de pa cutio. En 1945 muitos polacos de Vilna y redolada emigroron ta Varsovia y o norte de Polonia. A zaguers d'o sieglo XX quedaban 270.00 lituanos polacoparlants vivindo a lo sud de Vilna. André Sellier, Jean Sellier: Atlas de los pueblos de Europa central. Acento Editorial.

 Demografía 
 1976 - 445.900 habitants
 1979 - 475.825 habitants
 1988 - 577.000 habitants
 1989 - 576.747 habitants
 1999 - 588.400 habitants
 2001 - 553.904 habitants

 Esporte 
Vilna ye a seu de l'equipo de basketbol Lietuvos Rytas que chuga en o estadio Siemens Arena, que estió una d'as seus de l'Eurobasket 2011 organizato por Lituania, chugando-se-ie os partius d'a segunda ronda.

En fútbol cal destacar o FK Riteriai y o FK Žalgiris que chugan a sobén en a primera división de Lituania.

Tambien ye a seu de muitas Federacions nacionals d'esportes.

 Personalidaz naixidas de Vilna 
 Oscar Milosz, poeta y novelista en luenga francesa.
 Czelaw Milosz, escritor en luenga polaca.
 Marija Gimbutas, arqueologa conoixida por a suya hipotesi d'os kurgans.

 Bibliografía 
  André Sellier, Jean Sellier: Atlas de los pueblos de Europa central. Acento Editorial.

 Vinclos externos 

 Pachina web oficial municipal de Vilna.
   Virtual Historical Vilnius.

 Referencias 

*