Forau negro

En astronomía, un forau negro ye un astro u obchecto celeste con una densidat tal que a suya fuerza gravitatoria ye tan cerenya que a velocidat d'escape ye superior a la velocidat d'a luz. Joseph A. Angelo Jr. Encyclopedia of Space and Astronomy, Facts on File, 2006, ISBN 978-0-8160-5330-8, p.89 Por tanto, cosa que se trobe aintro d'o suyo horizont d'escaicimientos no puet eslampar-ne si no ye a traviés d'o efecto túnel cuantico (radiación de Hawking). O termin "forau negro" no s'ha d'entender como un "forau" en o sentito usual d'o termin sino como una rechión d'o espacio d'a que res no puet eslampar, ni sisquiera la luz. Por iste motivo se lis diz "negros".

 Historia 
L'astronomo alemán Karl Schwarzschild estió l'en primeras en proposar la existencia d'os foraus negros en 1915 basando-se en a teoría cheneral d'a relatividat de Albert Einstein.
En 1939 os fisicos Robert Oppenheimer y Hartland Snyder contrimostroron que los foraus negros no nomás yeran un traste matematico sino que tamién podeban existir en o mundo real.
En abril de 2019 se publicó la primera imachen d'un forau negro. Estió realizada per l'equipo d'o telescopio EHT (Event Horizon Telescope) y se tracta d'o forau negro clamau M87* que ye en o centro d'a galaxia Messier 87 (u Virgo A).

 Partis d'un forau negro 
En o centro d'un forau negro, seguntes prediz a relatividat cheneral, bi ha siempre una singularidat, un punto infinitament chicot de densidat y gravedat infinitas que plega a un volumen nulo y a un radio cero. Istos "infinitos" y "ceros" lo que realment contrimuestran ye que a relatividat cheneral no ye adecuata ta describir-los, y que probablement se necesita una teoría cuantica d'a gravedat.

L'horizont d'escaicimientos ye a superficie que marca la muga dende a on que ya no puet eslampar cosa y a on que a luz orbita o forau, dimpués bi ha o limite estatico, por l'interior d'o cual ya nomás bi ha un camín, o que marca la gravedat. A ergosfera ye a parti que queda por difuera de l'horizont d'escaicimientos, d'a cual, en teoría, encara se puet eslampar. A materia que caye a un forau negro forma a ormino un disco d'acreción, que chira arredol d'o forau negro producindo radiación electromagnetica.

I hai tamién una esfera de fotons que ye un aniello formau per os fotones emitius per a materia d'o disco d'acreción.

 Propiedaz d'os foraus negros 
Se considera que los foraus negros tienen tres propiedaz que los definen: 
 masa.
 carga electrica.
 momento angular.

 Clasificación 
Dependendo d'a suya masa se pueden definir distintos tipos de foraus negros:
 forau negro supermasivo, cuan a suya masa tiene millons u decenas de mils de millons de vegadas d'a masa d'o Sol. Iste tipo de foraus gosan estar en o centro de cuasi totas as galaxías. Asinas, per eixemplo, en o centro d'a nuestra galaxia, a Carrera de sant Chaime, se troba lo forau negro supermasivo clamau Sagitario A*.
 forau negro estelar que ye formau per o colapso gravitacional d'una estrela masiva. Iste ye lo tipo de foraus negros petuliaus per primera vegada dentro d'a teoría d'a relatividat cheneral.
 Microforau negro: son obchectos hipoteticos basaus en a gravedat cuantica.

 Referencias 

 Vinclos externos 

Categoría:Astronomía