Unesco

A Organización d'as Nacions Unidas ta la Educación, a Ciencia y a Cultura mas a sobén conoixita por as suyas siglas en anglés Unesco Os acronimos de mes de cuatre letras s'escribirán como nombres propios: Unesco, Adena,... Propuesta ortografica de l'Academia de l'Aragonés. EDACAR, 2010, p. 68. ISBN 978-84-614-4170-0. (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization), fue establita por as Nacions Unidas en 1946 ta promover a colaboración internacional en educación, ciencia, cultura y comunicación.

Hue en dia 193 estaus perteneixen a la Unesco, que tien a seu en París (Francia), y tien mas de 60 oficinas arredol d'o mundo. Os prochectos patrocinatos por a Unesco incluyen prochectos cientificos internacionals, programas d'alfabetización, d'amostranza tecnica u de formación de mayestros, prochectos historicos y culturals rechionals, fomento d'a cooperación internacional t'alzar o patrimonio cultural y natural mundial, y promoción d'os dreitos humans.

A traviés d'a Convención sobre a Protección d'o Patrimonio Mundial Cultural y Natural, a Unesco creyó en l'anyo 1972 un plan de protección d'os biens culturals d'o mundo conoixito como Patrimonio Común d'a Humanidat.

O papel d'a Unesco ha estau controvertito muitas vegatas. Mientres os anyos 70 y 80, diferents países occidentals criticoron que a Unesco s'emplegaba como un foro de países comunistas y d'o Tercer Mundo en contra d'os países occidentals. Especialment, se criticó o plan Nueva Orden Internacional d'a Información, decindo que iba en contra d'a libertat de prensa. Os Estaus Unius d'America albandonoron a Unesco en 1984, y retornoron-ie en 2003. O Reino Uniu se'n retiró en 1984, y torno a dentrar-ie en 1997. Tamién s'ha criticato a la Unesco por suyo exceso de burocracia.

Una d'as misions d'a Unesco ye la de mantener una relación de puestos que son consideratos Patrimonio d'a Humanidat. Istos puestos son historicos, naturals y culturals y a suya preservación y adecuación son consideratas importants ta la comunidat internacional. Manimenos a Unesco, no s'embreca dreitament en o mantenimiento d'istos.

A Unesco atorga una gran diversidat de becas, premios, medallas y reconeiximientos en educación, ciencia, cultura y paz amás amás de dotar beluns d'ixos premios con dotacions economicas ta a continación d'o dosembolique d'a actividat premiata.

 Patrimonio d'a Humanidat en Aragón seguntes a Unesco 

En Aragón bi ha 4 biens declaratos Patrimonio d'a Humanidat por a Unesco:
 Tres biens culturals:
 L'arquitectura mudéchar d'Aragón, en 1986 o conchunto mudéchar de Teruel, que incluye a Seu de Santa María y as ilesias de Sant Per, Sant Martín y d'o Salvador, fue declarato Patrimonio d'a Humanidat. A declaración fue enamplata en 2001 ta incluyir atros molimentos mudéchars aragoneses: a Colechiata de Santa María en Calatayú, a Ilesia de Santa Tecla en Cervera de la Canyada, a Ilesia de Santa María en Tobet y o Palacio de l'Alchafaría, a torre y ilesia de Sant Pavlo y A Seu en Zaragoza.
 O camín de Sant Chaime (1993).
 L'arte levantín, ye un estilo d'arte rupestre de l'este d'a Peninsula Iberica, sobre tot en a versant mediterrania. A suya distribución ya dende as provincias de Uesca y Leida dica Chaén y Almería.
 Un bien natural:
 As Tres Serols, ye un macizo calsinoso en os Pireneus que ye Patrimonio d'a Humanidat dende l'anyo 1997, enamplato en 1999. A parti protechita afecta a territorios de Francia, y en Aragón a os municipios de Torla-Ordesa, Fanlo, Tella-Sin, Puértolas, Bielsa, y Broto, en a provincia de Uesca.

 Directors Chenerals d'a Unesco 
 Nombre Nacionalidat Anyadas 1 Julian Huxley 22px|border Reino Uniu 1946–1947 2 Jaime Torres Bodet 22px|border Mexico 1948–1952 - John Wilkinson Taylor 22px|border Estaus Unius 1952–1953 (interín) 3 Luther H. Evans 22px|border Estaus Unius 1953–1958 4 Vittorino Veronese 22px|border Italia 1958–1961 5 René Maheu 22px|border Francia 1961–1974 6 Amadou-Mahtar M'Bow 22px|border Senegal 1974–1987 7 Federico Mayor Zaragoza 22px|border Espanya 1987-1999 8 Koichirō Matsuura 22px|border Chapón 1999–2009 9 Irina Bokova 22px|border Bulgaria 2009–2017 10 Audrey Azoulay 22px|border Francia 2017-2025 11 Khaled al-Anani 22px|border Echipto 2025-hue

Referencias

 Vinclos externos 

 // Pachina web oficial d'a Unesco.
 / Pachina web d'o Centro d'o Patrimonio Mundial d'a Unesco.
 /Editorial Unesco. Libros editaus u coeditaus por a Unesco.
  Diario Dichital, El Correo de la Unesco. 
  DHpedia, a wiki d'os dreitos humans.
  Twitter d'a Unesco en castellano.
  Facebook d'a Unesco en castellano.

Categoría:UNESCO