Terminación -ui (toponimia)

A terminación -ui ye común en a toponimia de Ribagorza oriental y Pallars. Como va dimpués de radices que en muitos casos son antroponimos se crei que deriva d'un antigo sufixo indicador de pertenencia.

Se crei que ye equivalent etimolochico d'a terminación -ués propia de l'Alto Aragón occidental y d'a terminación -ué mes propia de Sobrarbe y Ribagorza occidental, y ye equivalent semantico d'a terminación occitana -ac y d'a terminación -asco propia d'os Alpes y Norte d'Italia.

A terminación -ui ye fácil que siga a evolución fonetica d'un sufixo -oius activo en tiempos baxoimperials y alta Edat Meya y de probable orichen prerromano. Este sufixo -oius ye documentato en as palabras:
ATTOIUS, cuaternato en Galia chunto a lo chentilicio Attius documentato en Hispania.
ANNICCOIOS, cuaternato en Aquitania a lo costato d'o cognomen Annicus, cuaternato en una inscripción de Nîmes.
CAPITOIOS, cuaternato en una inscripción d'a Galia Narbonesa, a lo costato d'o cognomen Capitos, cuaternato en Bordeus.
CONTEDOIOS, a lo costato d'o chentilicio Contedius, documentatos en a Lugdunense.
CONTESOIOS, derivato d'o chentilicio Contessius, que se puet leyer en bellas inscripcions galas.
LUSSOIUS, nombre d'un dios de Luxeuil, cuaternato en una inscripción d'esta ciudat de l'Haute Saône.

As inscripcions en -ODIUS pueden estar hipercorreccions de -OIUS, (contra hodie > hoye en latín vulgar, "huei" en aragonés y Podium > poyo en latín vulgar, "pueyo" en aragonés):
ALLODIUS, cuaternato en Galia, a lo costato d'o cognomen Allus cuaternato en Hispania.
CARANTODIUS, una inscripción gala, a lo costato de Carantius en a mesma inscripción.
GENETODIA, nombre de muller documentato en Galia, a lo costato d'o cognomen Genetus.

 Lista de toponimos terminatos en -ui 
Ardanui.
Arescui (antigo castiello d'o Pallars).
Arestui (Sort).
Zanui.
Bafalui.
Balastui/Balestui (Sort).
Barnui (antigo castiello d'o Pallars).
Beranui.
Beranui/Brenui (Monrós).
Berganui.
Bernui (Sort).
Bresui (Sort).
Bretui (Sort).
Cabarui (Bonansa).
Castarnui (Bonansa).
Cellui/Sellui (Sort).
Corroncui/Corruncui (Tremp).
Denui 
Ensui /Lloc d'En Sui, antigo castiello d'o Pallars.
Envonui/Ambonui (Sort).
Espui.
Labazui.
Llessui.
Lorrui.
Mencui (Sort).
Mentui (Sort).
Monebui (Sort).
Montanui.
Pedarmui/Pedramui.
Penarrui (Senet).
Pernui (Sort).
Ralui.
Salmanui.
Sanui.
Semui.
Sensui (Tremp).
Senui.
Serradui.
Sompornui.
Tendrui/Tenrui (Tremp).
Tercui (Tremp).

 Toponimos que han puesto tener una terminación en -ui 
Aidi (Llavorsí).
Andaní. (Alfarrás).
Beraní/Braní. (Rialp).
Roní (Sort).
Seurí (Sort).

 Referencias 
Gerhard Rohlfs. LE SUFFIXE PRÉROMAN -UÉ, -UY DANS LA TOPONYMIE ARAGONAISE ET CATALANE. Archivo de Filología Aragonesa IV. 1952.

Ui