Lierta

Lierta ye un lugar aragonés d'o municipio d'a Sotonera, situato en a comarca d'a Plana de Uesca y provincia de Uesca y a una distancia de 15 km de Uesca capital.

Demografía
Evolución  demografica INE (ed.). «Cifras de población referidas al 01/01/2019». Nomenclátor. Relación de unidades poblacionales.1970200020012002200320041125353515450

Historia
O 28 de mayo de 1305 o monesterio de Sant Salvador de Leire dié ta o rei Chaime II d'Aragón o lugar de Lierta a cambio d'o patronato sobre a Ilesia de Santa María d'o lugar de O Real, estando confirmada ista donación o 13 de febrero de 1329.

En 1845, seguntes Madoz, Lierta teneba:

 50 casas.
 Casa d'o lugar en do yera a escuela.
  Fosqueta situada en o forno.
  Una fuent de buena augua.

En 1845 se l'incorpora Pui Boleya y entre as decadas de 1970 y 1980 se chunta con Boleya, Asquedas, Plasencia d'a Sotonera y Quinzano ta formar o nuevo municipio d'a Sotonera.

Molimentos
 Ilesia parroquial adedicada a Nuestra Sinyora d'o Pilar, d'estilo renaixentista.
 Ermita de Sant Chulián. Situada en una espelunga en a sierra.
 Gorgas de Sant Chulián. Puesto de naiximiento d'o río Venia.
 Ermita de Nuestra Sinyora d'os Remeyos.

Ta veyer
En un canto d'o fundo d'a barranquiada, belén montañero que cada Nadal chunta a centenars de uescanos. Tamién a sierra y o tozal de Gratal ta o norte d'o lugar. Tien una vechetación muito interesant: carrascas, coscolleras, caixicos, madronyos, cardoneras, taxos, pins royos, escarrón de Montpeller, abellaneras, fabos, manzaneras bordes, brizons, etc. Bi n'ha un chiquet fabar en a parti de cara puerto de l'antigo municipio.

Pesonas celebres naixidas de Lierta
 Joaquín Ezquerra - Humanista, que floreixié en os sieglos XVIII y XIX. Graduau en a Universidat de Uesca en Filosofía y Cánons, estié nombrau por S. M. profesor d'os Reyals Estudios de Sant Isidro de Madrit en 1771, obteniendo a catedra de Sintaxi Latina en 1795, en o cuyo cargo encara  e trobaba en primerías d'o sieglo XIX. Entre os treballos que publicó, entresalen: Un elogio de San Isidro Labrador, en rima castellana (Madrit, 1779); Genethliaco (Madrit, 1783); El Memorial Literario (1787-1797), reviesta mensual literaria de 21 tomos; y Retratos de los Reyes de España, en 3 tomos (Madrit, 1782-1788), obra que abarca dende os reis godos dica Carlos III, con inscripcions y grabaus de don Manuel Rodríguez, d'a Reyal Academia de San Fernando
 Bernardo Monreal Ascaso - Cheografo, que naixié o 20 d'agosto de 1824 en a casona d'o castiello de Becha, perteneixient a ra parroquia de Lierta. Catedratico de Cheografía d'o Instituto d'Ávila dica 1872, se tresladó luego a ra Corte en calidat de cheografo. S'amorté en Madrit o 29 de chulio de 1894, deixando un legau important ta a fundación d'a Escuela d'Artes y Oficios en Uesca, que estié inagurada por o bispe don Mariano Supervía o 20 de abril de 1906. S'adedicó a María Auxiliadora y se metié leugo ta o cudiau d'os pais salesianos.

Bibliografía
 UBIETO ARTETA, Antonio, "Historia de Aragón". Los pueblos y los despoblados II (Ed. Anubar. Zaragoza, 1985)
 CONTE OLIVEROS, Jesús. “Personajes y Escritores de Huesca y Provincia”. Ed. Librería General (Zaragoza 1981)

Referencias

Categoría:Lugars d'a Sotonera
Categoría:Localidaz d'a diocesi de Uesca en a Plana de Uesca