Valls

Valls ye un municipio catalán situato en a provincia de Tarragona, capital d'a comarca d'Alto Campo y d'o partiu chudicial de Valls.

A suya población ye de  habitants, en una superficie de 55,28 km² con una densidat de población de  hab/km².

 Cheografía 
Valls ye situato a 215 metros d'altaria sobre o ran d'o mar, a una distancia de 19 km de Tarragona, a capital d'a suya provincia.

D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Picamoixons, Fontscaldes y Masmolets y a urbanización d'El Bosc de Valls, amás d'os despoblatos de L'Espinavesa, El Palau de Reig y Olivet.

 Historia 
En estar situato en un puesto de paso, en a plana, a man d'o río Francolí, o termin municipal de Valls ya fue ocupato en a Prehistoria, como muestra, entre atros, un chacimiento arqueolochico en Picamoixons.

Ista ocupación d'o territorio s'intensificó con os ibers, y mes encara mientres l'Imperio Romano, cuan a ocupación espacial estió muit intensa.

Sindembargo, no se puet charrar propiament d'a existencia de Valls dica o sieglo XII, cuan a Corona d'Aragón ya heba conquerito a comarca.

 Economía 
Tradicionalment, a economía de Valls yera basata en l'agricultura, con vinya, olivera, cerials, almendrera y avellanera. Actualment, destaca tamién a ganadería, en especial l'avicultura. Valls en AltCamp.info.

 Demografía 

 Cultura 
 Castellers 
Os castellers, agrupatos en as ditas colles castelleres, son uno d'os sinyals d'identidat de Valls y d'as comarcas amanatas (Penedés y Campo de Tarragona), y bi naixioron en o sieglo XVIII; a colla castellera mas antiga conoixita ye a Colla dels Pagesos, establita en 1801 en Valls. Colla Vella dels Xiquets de Valls (1801-1876). Os castellers construyen castells (castiellos, en aragonés) humans, feitos sin aduya mecanica de dengún tipo, que gosan plegar ta os nueu u diez pisos d'altaria.

 Calçots y calçotades 
Os calçots son uns brunos (d'a variedat Blanca Tardana de Lérida) que se puet trobar en zonas d'as comarcas de l'Alto Campo, Baixo Campo, Tarragonés y Baixo Penedés, y que se calzan (d'aquí o suyo nombre) con tierra sobre os suyos brotz ta que creixcan en altaria, quedando un tallo blanco d'arredol de 20–25 cm de largaria.

A suya temporada de cautivo ye en zaguerías d'hibierno y primerías de primavera, y se fan a la brasa, sobre un fuego y brasa de ixarmientos de vinya, fendo cremar a parte exterior d'o bruno y dexando o suyo interior tierno y cremoso. Ta minchar-los, s'elimina con as mans a parte cremada, s'alzan y se minchan enteros, mullatos en una salsa especial. Ye menester fer servir uns babers ta no ensuciar-se. En zagueras, ye una actividat turistica en a comarca, con as ditas calçotades.

O suyo orichen ye en Valls, que tien una Denominación d'Orichen ta a protección d'os suyos calçots. Se diz que estió un labrador u pagès de Valls, dito o Xat de Benaiges quien descubrió o procedimiento a finals d'o sieglo XIX.

 Administración 
 Reparto de concellers 
Eleccions municipals Partiu 1979 1983 1987 1991 1995 1999 2003 2007 2011 PSC 6 9 9 10 8 7 8 7 3 CiU 5 6 6 9 10 8 9 10 13 CC-UCD 2 - - - - - - - - CUP - - - 1 -Se presenta coaligata con Iniciativa per Catalunya. - 1 1 3Se presenta coaligata con Poble Actiu-PA. ERC 1 - 2 1 2 5 2 2 1 PP - 1.Alianza Popular-Partido Democrático Popular-Unión Liberal - - - 1 1 1 1 PSUC/IC 3Partit Socialista Unificat de Catalunya. 1 - - 1En coalición con a Candidatura d'Unitat Popular. - - - - Total 17 17 17 21 21 21 21 21
Fuent: MUNICAT, en a pachina web d'a Generalitat de Catalunya.

 Alcaldes 
 Lista d'alcaldes Lechislatura Nombre Partiu politico1979–1983 Pau Nuet PSC1983–1987 Pau Nuet PSC 1987–1991 Pau Nuet PSC1991–1995 Alfred Pérez de Tudela PSC1995–1999 Jordi Castells ERC1999–2003 Jordi Castells/Francesc Moreno ERC/PSC2003–2007 Dolors Batalla i Nogués CiU2007–2008 Dolors Batalla i Nogués CiU2008–2011 Albert Batet Canadell CiU2011–2015 Albert Batet Canadell CiU2015–2019 Albert Batet Canadell PDeCAT

 Molimentos 
 Ilesia arciprestal de Sant Chuan, d'estilo gotico, d'o sieglo XVI, con portalada renaixentista. A suya capiella d'o Roser tien un mosaico sobre a batalla de Lepanto

 Fiestas 
 2 de febrero, a Candelera.
 24 de chunio, Sant Chuan Baptista.

 Comunicacions 

N-240.
Linia 200 d'Adif.
Estación de Valls.

 Localidaz achirmanatas 
 22px Andorra la Vella (Andorra).
 22px Chahal (Guatemala).
 22px Saint-Cyr-sur-Loire (Centro, Francia).
 22px Settimo Torinese (Piemont, Italia).
 22px Utrera (Andalucía).

 Se veiga tamién 

Estación de Plana-Picamoixons

 Vinclos externos 

 Pachina web municipal.
 Información de Valls en a web d'Alto Campo.
 Información en a pachina web d'a Generalitat de Catalunya.
 Información en a pachina web d'o Institut d'Estatistica de Catalunya.

 Referencias 

Categoría:Localidaz d'a provincia de Tarragona
Categoría:Municipios de Catalunya por aon pasa la N-240
Categoría:Municipios de Catalunya por aon pasa la linia 200 d'Adif