Chabierre d'o Elsón

Iste articlo tracta sobre Chabierre d'o Elsón. Ta atros usos d'o toponimo Chabierre, se veiga Xabierre (desambigación).

Chabierre d'o Elsón (oficialment, en castellano, Jabierre de Olsón) ye una aldeya aragonesa de o municipio de l'Aínsa-Sobrarbe, en a comarca de Sobrarbe y a provincia de Uesca. A suya población ye de 12 habitants (2018) «Jabierre de Olsón» en a subpachina «Relación de unidades poblacionales» d'o Insituto Nacional de Estadística; consultada o 12 de chulio de 2012..

Ye una aldeya historica de o Elsón, localidat con un castiello de a que dependeba dende a Edat Meya. En chunto con o Elsón y con Mondot formaba un municipio, de nombre o Elsón, dende a constitución d'os primers achuntamientos modernos en 1834 dica l'absorción d'os tres nuclios en o municipio d'Alto Sobrarbe, en a decada de 1960. «Olsón» en a subpachina «Alteraciones de los municipios en los Censos de Población desde 1842» d'o Instituto Nacional de Estadística, consultada o 5 de septiembre de 2011

 Cheografía 

Chabierre se troba en una zona de campos en as garras d'a sierra de Sant Benedet, en a valleta d'o río Susía, afluent de a Cinca por a dreita.

Se comunica con Lamata (3,3 km) y o Elsón (3,2 km) por a carretereta asfaltada de a marguin dreita d'o Susía, que mete en comunicación l'A-138 a l'altaria d'o Mesón de Ligüerre con l'A-2205 amán de l'Arcusa. Ye accesible, por tanto, con cualsiquier vehiclo de turismo.

O relieve ye suave, con a meya docena de casas que forman lugar dispersas con bella parcela de campo d'entre la una y l'atra.

A mayoría de casas son d'oríchens nobles, en habendo estau propiedat de familias infanzonas labriegas mientres buena cosa d'os sieglos de l'Antigo Rechimen. Mutas contan con mas de 300 anyos d'antiguedat, y presentan blasons y belatros elementos arquitectonicos destacables en as fronteras.

Demografía

 Toponimo 

Chabierre ye un toponimo de probables oríchens bascoides u proto-bascas, elemento de substrato lingüistico d'a luenga d'aquels pueblos que habitón a comarca enantes de a dominación romana. Os etimos presents en o nombre son etxe- y berri, que en basco moderno (a luega viva mas amanada a la que posiblement teneban aquels remotos pobladors) significan, respectivament, «casa» y «nueva»; «casa nueva».

O complemento «d'o Elsón» dimana de a dependencia que historicament teneba con o Elsón, lugar mas gran y con tinencia de castiello. Como en o caso de ixatra localidat, o toponimo oficial en castellano se mira d'estar una adaptación de a pronunciación de l'aragonés, apegando l'articlo con o nombre («Olsón») pus en a fonetica común aragonesa la O de l'articlo cobra preeminencia sobre a E inicial d'os substantivos masculins, anque escribir-los asinas sia clarament incorrecto.

D'alcuerdo con Chabier Tomás, que estudió a parla d'ista zona en os anyos 1990, a forma «Chabierre» no se diz guaire en l'actualidat, y ha estau substituida en a practica totalidat de casos por a forma castellana Jabierre. TOMÁS ARIAS, Chabier (1999). El aragonés del Biello Sobrarbe. Instituto de Estudios Altoaragoneses. Uesca. ISBN 84-8127-095-4 Manimenos, d'alcuerdo con l'autor, o toponimo aragonés s'emplegaba vivament encara en os primers anyos d'o sieglo XX, y seguntes as personas de mas edat de a localidat y belatras d'a comarca, a substitución progresiva por o castellanismo Jabierre se produció en os anyos de post-guerra, dimpuesas d'a Guerra Civil.

 Fiestas 
23 d'abril, romería ta la Cruz de Sant Marcos, a on que por tradición se reparte torta, en celebración de Sant Chorche.
22 de chulio, Fiesta Mayor, ta «la Madalena», fendo-le honras a Santa María Magdalena.

 Referencias 

 Vinclos externos 

Categoría:Lugars de l'Aínsa-Sobrarbe
Categoría:Localidaz d'Aragón con fiestas patronals ta santa María Malena
Categoría:Localidaz d'a diocesi de Uesca en Sobrarbe