Hanca

En anatomía, l'hanca (d'o franco < *hanka) Francho Nagore Laín: Vocabulario de la Crónica de San Juan de la Peña (versión aragonesa, s. XIV), Universidat de Zaragoza, 2021, ISBN 978-84-1340-315-1, p.74 ye a prochección osia d'o fémur, conoixita como trocánter mayor, mes o teixito muscular y de graixa que la recubre. O currón u chugadero de l'hanca ye a chuntura entre o fémur y l'azetábol d'a pelbis que permete d'emparar o peso d'o cuerpo tanto en as posturas estaticas como dinamicas. O vocable deshancato u ixhancato s'aplica ta bella persona que pateix una esdolocadura de l'hanca. O nombre latín de l'hanca ye coxa.

 Descripción d'os uesos de l'hanca 
Os uesos de l'hanca se dividen en 5 arias:
 O sacro: Ye un ueso en a basi d'o esquinaz creyato d'a fusión de cuatre vertebras. Per os costatos, engancha con l'ilion. Amés furneix os musclos d'a espalda d'un punto de chuntura muscular.
 O coxis u rabada: Ye un goset vestichial unito ta a basi d'o sacro, creyato d'a fusión de cuatre vertebras chiquetas.
 L'ilion: L'aria mes gran d'os uesos de l'hanca. Son dos placas amplas, una a cada canto, que fan honra ta refirmar os organos internos y ta permeter a unión d'os musclos d'a espalda, os costatos y as nalgas.
 L'isquion: Son dos curvas osias amplas, una a cada canto, per debaixo l'ilion, que s'achuntan per debant con o pubis y per dezaga con l'ilion. L'isquion ye un puesto d'achuntamiento de musclos. Cuan a bellún li fan mal as posaderas dimpués d'haber-se posato a bella superficie dura, ye perque l'isquion preta sobre os glutios.
 O pubis: Ye a parti mes frontera. S'achunta con l'ilion per os costatos y con l'isquion per dezaga. Furneix d'una refirmanza estructural y fa servicio ta achuntar os musclos internos que rancan de baixo l'hanca.

 Movimientos 
En a chuntura de l'hanca son posibles siete tipos diferents de movimiento:
 As flexions y extensions en u de fémur y esquinaz.
 As abduccions y adduccions d'o fémur.
 A rotación interna (medial) y externa (lateral) d'a pelvis, o fémur u lo esquinaz.
 A circunducción d'o femúr u d'a pelvis.

 Dimorfismo sexual en os humans 
250px|thumb|right|Venus de Willendorf - Ya en l'arte prehistorico puet veyer-se mullers ancutas como sinyal de fertilidat y belleza.
En os humans, os uesos de l'hanca son prou diferents entre os dos sexos. As hancas d'as mullers son mes amplas y fundas que as d'os hombres. Os fémurs tamién son mes amplos en as mullers, ta enamplar l'apritura d'o ueso de l'hanca y facilitar asinas a naixencia d'o fillo. A forma de l'ilio y a suya chuntura muscular ye feita espresament ta situar as nalgas alpartatas d'a canal d'a naixenza, ta que as contraccions d'os glutios no fayan mal ta o ninón.

 Denominacions populars 
En aragonés se documenta denominacions como hanca BLAS GABARDA, Fernando y ROMANOS HERNANDO, Fernando, Diccionario Aragonés: Chistabín-Castellano; Gara d'Edizions. Zaragoza, 2008. p 79. ISBN978-84-8094-061-0, cadera y ancón. José Carlos López Dieste: Vocabulario aragonés de Villanueva de Gállego (Bajo Gállego, Zaragoza), Xordica Editorial, 2010, ISBN 978-84-96457-62-1, p.19

 Significato cultural 
Tradicionalment s'ha asociato as hancas con a fertilidat y, en cheneral, como expresión de sexualidat, sobre tot per o feito que se ye vista l'amplura d'as hancas como un signo de matureza sexual d'a muller, asociata a una facilidat en l'inte de librar. Asinas ye que en l'arte a menuto s'ha enfatizato a curbatura de l'hanca femenina, como amostranza clasica d'a belleza d'a muller.

 Referencias 

 Se veiga tamién 
 Huembro.
 Espalda.
 Brazo.
 Currón.
 Cuello.
 Renera.
 Natura (anatomía).
 Cuixa.
 Caniella.
 Clavillar.
 Garra.

Categoría:Anatomía humana