Lobera d'Onsella

Iste articlo ye sobre un municipio aragonés en a comarca de Cinco Villas, ta atros usos, se veiga Onsella.

Lobera d'Onsella (Lobera de Onsella en castellano) ye un municipio d'a provincia de Zaragoza, situato en a comarca de Cinco Villas.

A suya población ye de 53 habitants (2008), en una superficie de 32,2 km² y una densidat de población de 1,68 hab/km².

Lobera d'Onsella fa parte d'o partiu chudicial d'Exeya d'os Caballers y, eclesiasticament, de l'arcipestrau d'a val d'Onsella, perteneixent a la diocesi de Chaca dende 1785.

 Toponimia 
O nombre tradicional d'a localidat ye Lobera, y dica 1920 no bi anyadió Onsella, por o nombre d'o río Onsella. www.LoberaDeOnsella.com

Bi ha microtoponimos en aragonés como Pui Palanca.

 Etimolochía 
Bi ha dos posibles explicacions d'o toponimo; una diz que ye d'orichen latín, d'a palabra lupus (lupo en aragonés), ta referir-se a l'abondancia d'istos animals en a redolada en ixas envueltas. Antiparte, una segunda hipotesi diz que tien o suyo orichen en una radiz lup en luengas prerromanas, significando río.

 Cheografía 
Lobera d'Onsella ye situato en a Val d'Onsella, en a ripa ezquierda d'o río Onsella, a 672 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, y a una distancia de 147 km de Zaragoza, a capital d'a suya provincia y d'Aragón.

 Mugas 
O suyo termin municipal muga a lo norte con Os Pintanos; a l'este con Longars; a lo sud con Luesia y Uncastiello; y a l'ueste con Isuerre. As mugas norte y sud d'o municipio son fixatas por a natura: as alturas d'a sierra d'a Sarda a lo norte (con altarias de 1.035 m) y a sierra de Santo Domingo a lo sud, con o monte de Fayanars, de 1.128 m d'altaria.

 Hidrolochía 
O suyo termin municipal ye trescruzato d'este a ueste por a Onsella, afluent d'o río Aragón.

 Historia 
En o termin municipal de Lobera bi ha restos arqueolochicos perteneixents a o Neolitico-Edat de Bronce, como en o Corral de Mayayo, Corral Solano Bajo u Corral Solano Pomelo, que hué se troban en bellas coleccions en Pamplona..

Tamién cal destacar a recient trobata de restos arqueolochicos medievals en o Cerro de Sant Miguel con enterramientos dataus en entre as anyadas de 943 y 1034, d'antis de l'establimento d'o Reino de Aragón y siento os mas antigos trobaus en a redolada, mas antigos que os de Corral del Calvo. Se creye que circa d'a necropolis tien que estar una ermita dita de Sant Miguel sin de trobar a suya localización en l'actualidat.Lobera de Onsella da a conocer su importante yacimiento de tumbas medievales.

 Demografía 
Datos demograficos de Lobera d'Onsella dende 1842 dica 2022: INE - Instituto Nacional de Estadística de Espanya.

 Administración 
 Reparto de concellers 
Eleccions municipalsArchivo electoral Partiu 1979 1983 1987 1991 1995 1999 2003 2007 2011 2015 2019 Chunta Aragonesista - - - - - - - - - 2 1 Partido Popular - - - 0 0 0 0 0 0 1 0 Partido de los Socialistas de Aragón 1 4 1 0 0 0 1 1 2 - 0 Partido Aragonés - 1 - 1 1 1 0 0 1 - - Unión de Centro Democrático 3 - - - - - - - - - - Organización Revolucionaria de Trabajadores 1 - - - - - - - - - - Total 5 5 1 1 1 1 1 1 3 3 1

 Alcaldes 
 Lista d'alcaldes Lechislatura Nombre Partiu politico1979–1983 Clemente Sanz Artigas  Treinta aniversario de las primeras elecciones municipales de la democracia. Unión de Centro Democrático1983–1987  1987–1991  1991–1995  1995–1999  1999–2003  2003–2007 María Vicenta Cabanes Ramirez Partido de los Socialistas de Aragón2007–2011 María Vicenta Cabanes Ramirez Partido de los Socialistas de Aragón2007–2011 Francisco Javier Aísa Marín Partido de los Socialistas de Aragón2015-2019 Francho Chabier Mayayo ArtigasAlcaldes de todos los municipios de la provincia de Zaragoza.Chunta Aragonesista2019-2023 Francho Chabier Mayayo ArtigasChunta Aragonesista 2023–2027 Jose Antonio Olivas Martinez  Consulta el listado de alcaldes que han sido proclamados en Aragón en Heraldo de Aragón PSOE

 Molimentos 
 Ilesia de l'Asumpción de Nuestra Sinyora de Lobera d'Onsella, una ilesia d'estilo barroco, construyita dencima d'una anterior en estilo gotico. Ye d'o sieglo XVIII, adedicada a l'Asumpción de Nuestra Sinyora, y ye la ilesia parroquial d'o lugar. Parroquias del Arciprestazgo Erla-Uncastillo en o sitio web d'a Diocesi de Chaca.
 Casa Plano.

 Fiestas y tradicions 
 24 de chunio, sant Chuan Baptista, se fa o rito d'o herniau, tradcción recuperada por l'Asociación Cultural Sesayo y Pascual Plano. En a nueit de Sant Chuan, en o parache de la Mosquera se pasa a un nino a traviés d'un tronco de cachico rallau con esta fin. Se mantiene ubierto lo tronco y se pasa a lo nino entre dos homes, que repiten a operación tres vegadas decindo ‘prene-lo, Chuan/da-me-lo, Pedro/herniau te lo doi/sano te l'entrego’.
 31 d'agosto, sant Remón, patronals.

 Referencias 

 Veyer tamién 
 Lista de municipios de Zaragoza.

 Vinclos externos 
 Pachina web no oficial sobre Lobera.
 Pachina web de l'Asociación Cultural Sesayo de Lobera.

*