L'Almolda

L'Almolda (La Almolda en castellano) ye una villa y municipio aragonés d'a provincia de Zaragoza, situato en a comarca d'os Monegros. Catálogo de pueblos y municipios de Aragón. Estadística de población y nomenclaturas toponímicas entre 1900 y 2004 (PDF), Gubierno d'Aragón, 2005, ISBN 84-7753-366-0, p.22

A suya población ye de 631 habitants (2009) en una superficie de 131,30 km², con una densidat de población de 4,81 hab/km².

 Cheografía 
A localidat de L'Almolda ye situata a 491 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 75 km d'a ciudat de Zaragoza, a capital d'a suya provincia y d'Aragón.

 Historia 
Dende a epoca d'os romanos, ha estato o cruce de camins d'a comarca d'os Monegros; yera trescruzata probablement por una calzata romana dende Viliella y Xelsa endrezata a Uesca y Chaca.

Poseye un paisache arido de tonos royencos pero agora se prencipia a adhibir un tono verde por os nuevos reganos de Monegros.

Ye situata cerca d'a sierra d'Alcubierre an o suyo nombre cambeya por lo de sierra de Santa Quiteria por l'ermita d'o sieglo XVII que bi ha en a suya tuca a 587 metros d'altaria, dende an se puede veyer tot o paisache monegrín.

 Fauna y Flora 
O clima monegrín ye realment extremo (continental y arido) asinas como as condicions edafolochicas d'a zona (mayoritariament cheso). Isto condiciona a fauna y flora y nomás bellas especies pueden vivir-ie. A causa d'os pocos cambios mientres os zaguers cinco milenios o enclau ye de difícil colonizar ta nuevas especies por o que bi ha una gran cantidat d'especies endemicas.

 Luengas y parlas 
Actualment en L'Almolda se charra, como en toda a comarca d'Os Monegros o castellano rechional d'Aragón, con substrato lingüistico provinient de l'aragonés que se i charró en a baixa Edat Meya.

A parla de l'Almolda ye especial porque tien una entonación diferent d'a resta d'a redolada y d'o mesmo tipo que as vals de Sobrarbe, Chiprana y Castellón de Val de Chasa. Entre as palabras que se i han conservato tenemos apajentar, cadilla, cagarruta, carrucha, charrada, cubete, espartera, uebra, güera, mallar, marguin, patacón, pataquiar, perdigana, perreta, rebullo, tartir, tocino, tollo y val.

 Demografía 

 Administración 
 Reparto de concellers 
Eleccions municipals Partiu 1979 1983 1987 1991 1995 1999 2003 2007 2011 Partido Aragonés         3 Partido de los Socialistas de Aragón         2 Partido Popular         1 Independient         1 Total                 7

 Alcaldes 
 Lista d'alcaldes Lechislatura Nombre Partiu politico1979–1983Valentín Olona Calvete UCD1983–1987  1987–1991  1991–1995  1995–1999  1999–2003Alejandro Samper Oliván 2003–2007 Ángeles Luisa Labarta Taules 2007–2011 Ángeles Luisa Labarta Taules 2011–2015 María Isabel Olona Blasco Partido Aragonés2015–2019Manuel Lamenca ZaballosPSOE2019–2023  2023–2027 Montserrat Ordovás Calvera  Consulta el listado de alcaldes que han sido proclamados en Aragón en Heraldo de Aragón PSOE

 Molimentos 
En a villa podemos trobar un castiello arabe situato en un tozal en o cobalto calendato l'anyo 1195, ye fácil que existise como talaya dende an os musulmans acucutaban a redolada. Tamién bi ha atros edificios importants, dende casas d'infanzons, beluna que data de l'anyo 1580. Posiblement a casa mas antiga ye El Prior, con arcos que forman un polito conchunto arquitectonico, a casa d'os Andréu d'o sieglo XVII, a Casa Condado Aranda-Híjar, y atras casas-palacio.

Podemos trobar cuantas codigo postaliellas entre las que destacan:
Capiella de "El Pilar"
Capiella de "San Antonio" d'o sieglo XVII.
Capiella de "San Juan" d'o sieglo XX.

As ilesias mas importants son:
Ilesia de Nuestra Sinyora d'a Luz, un edificio d'o sieglo XVI, d'estilo gotico tardano.
Ilesia d'o Esprito Santo, construyita como nuevo fosal.

Tamién ye important de mencionar una basa d'orichen romano, Lo Pozo de la Val.

 Referencias 

 Vinclos externos 
Pachina web oficial municipal.

*