Sobrepuerto

Sobrepuerto Toponimos oficials de Sobrarbe en www.lenguasdearagon.org ye una comarca natural situata en o Pireneu aragonés, entre Sobrarbe y l'Alto Galligo. Fan parti de Sobrepuerto os lugars d'Ainielle en o municipio de Biescas; Basarán, Escartín y Otal, en o de Broto y Cortiellas, Sasa y Ciellas en o de Yebra de Basa. S'incluyen as pardinas de Feners, Niablas y A Isuala.

A sobén gosan incluyir-se tamién Bergua y Ayerbe de Broto por razons mas que mas culturals, anque en realidat no i son, en Sobrepuerto.

As altarias van dende os 1000 m d'o barranco d'Otal ta os 2028 m de Manchoya. O lugar mas alto ye Otal con 1465 m y o mas baixo Sasa con 1230. Isto fa que o clima sia prou duro, se dice que en Sobrepuerto bi ha nueu meses d'hibierno y tres d'infierno.

Bi ha dos cuencas hidrograficas, o barranco d'Oliván que desemboca en o río Galligo y o barranco d'Otal que lo fa en l'Ara.

Vechetación
En a compleganza alta d'o barranco d'Olivan y a cabecera d'o barranco d'Otal bi ha fabars. Atras especies habituals son os pinos, abez, triámols, caixicos y buixos.

A despoblación en Sobrepuerto
Anque a comarca yera habitata ya dende o sieglo XI y gosó haber mas de mil personas, hue lo día y ya dende o sieglo pasato toz os lugars de Sobrepuerto son albandonatos. A despoblación de Sobrepuerto y redolada empezó dimpués d'a Guerra Civil. As prencipals causas d'o prencipio de l'albandono d'os lugars estioron a desferra feita por a mesma guerra, ya que o frent yera establito en o río Galligo y a industrialización d'a redolada. Amás cuasi toz os lugars yeran mal comunicatos y a suya industria yera autarquica y basata en o treballo d'os tions.

Manimenos a mayor perda d'habitants estió mientres os anyos 60, cuan muitos d'os lugars fuoron crompatos por o Patrimonio Forestal d'o Estado. Os emigrants prencipalment se'n tresladoron ta Samianigo que prencipiaba a extender-se como nuclio industrial y ta Catalunya, Zaragoza, Uesca y Monzón.

 Puertos de Sobrepuerto 

O mesmo nombre de Sobrepuerto ye un toponimo derivau de l'abundanza de puertos en a redolada. En o pasau, cuasi todas as comunicacions d'ista comarca con l'exterior s'heban de fer a traviés d'iste tipo de pasos naturals, SATUÉ OLIVÁN, Enrique. Ainielle, la memoria amarilla. Ed. PRAMES. Zaragoza, 2003. ISBN 84-8321-154-8 pus o cauce d'os cursos d'augua que l'abandonan no gosa estar practicable a piet.

 Puertos interiors 

Cuello d'Ainielle.
Cuello Basarán.
Cuello Cortiellas.
Cuello de Sant Cocobat.

 Puertos exteriors 

Contra la valle de l'Ara:
Cuello Otal.
Cuello Pelopín.
Collada de Fuendes Blancas.
Collada de Feners.
Contra la valle de Basa:
Collau de Petralba.
Collada de la Cruz.
Collada d'o Cuezo.
Cuello de las Tres Cruces.
Puerto de Sant Cocobat.
Contra la valle d'o Galligo:
Portiello de lo Reguero (en o puerto de Santa Orosia).
Portiello de Leramaza (por a part d'Ainielle).
Puerto d'o Boalar (Ainielle).

 Referencias 

Categoría:Cheografía de Sobrarbe
Categoría:Cheografía de l'Alto Galligo
Categoría:Comarcas tradicionals de Uesca