Bandaliés

Bandaliés ye un lugar aragonés d'o concello municipal de Loporzano, situato en a provincia de Uesca y comarca d'a Plana de Uesca.

A suya población ye de 48 habitants (2010).

En o lugar se troba, dende 1982, o Museu de Ceramica de Bandaliés.

 Cheografía 
O lugar de Bandaliés se troba situato a 502 metros d'altaria sobre o ran d'a mar, a una distancia de 9 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya provincia.

 Etimolochía 
Seguntes Manuel Benito Moliner, o nombre d'o lugar deriva d'o nombre d'o propietario d'un antigo fundus en o lugar, que yera dito Vandalus (relacionando-se iste antroponimo con o pueblo d'os vandalos). Manuel Benito Moliner: Pueblos del Alto Aragón: el origen de sus nombres.

 Historia 
Seguntes Agustín Ubieto Arteta, a primera cita d'o lugar ye de 1094 u 1096, recullita en a obra de su chermano Antonio Ubieto Arteta Colección diplomática de Pedro I de Aragón y Navarra (Zaragoza, 1951), y documenta as variants Bandalies, Bandales, Bandaliesse, Vandaless y Vandalies. Ubieto Arteta, Agustín: Toponimia aragonesa medieval, Valencia, 1972, pachina 51.

En 1391, o monesterio de Mont Aragón mercó o lugar de Bandaliés, chunto con atros 23 lugars, pagando 1.000 florins a Chuan I d'Aragón. Bizén d'o Río Martínez: La cerámica de Bandaliés, en Argensola: Revista de Ciencias Sociales del Instituto de Estudios Altoaragoneses.

En o sieglo XV perteneixeba a lo Monesterio de Casbas. Fernando Arroyo Ilera División señorial de Aragón en el siglo XV (PDF) en Saitabi: revista de la Facultat de Geografia i Història'', ISSN 0210-9980, Nº. 24, 1974, pp. 65-102

 Cultura 
 L'alfarería de Bandaliés 
Bandaliés ye prou conoixito por a suya alfarería, plegando o conte d'Aranda a portar alfarers de Bandaliés enta l'Alcora, en o País Valenciano, ta que amostrasen a los Valencianos cómo fer as soperas tal como se feban en Bandaliés.

Tamién Bandaliés, chunto con Benabarri, estioron os solos lugars de l'Alto Aragón a on se fabricoron feguras ta as portals de Belén, encara que no se conoix denguna que haiga plegato dica hue; sí se conoixen os suyos moldes.

Cuantas familias d'a localidat (os Albero, Ballarín, Barfalluy, Berdiel, Cajal y Laguarta) mercaban as produccions d'os obradors d'o lugar ta dimpués vender-las en as suyas rotas comercials a traviés de tot Aragón, dende Berdún u Chaca en a Chacetania dica Casp en o Baixo Aragón.

 Demografía 

 Molimentos 
 Ilesia d'a Natividat de Nuestra Sinyora de Bandaliés, una ilesia d'o sieglo XVIII.

 Vinclos externos 
  Cerámica Abió, talle artesano de ceramica de Bandaliés.

 Referencias 

Categoría:Lugars d'a provincia de Uesca
Categoría:Localidaz d'Aragón con fiestas patronals ta la Natividat de Santa María
Categoría:Lugars de Loporzano
Categoría:Localidaz d'a diocesi de Uesca en a Plana de Uesca