Alastuei

Alastuei (Alastuey en castellano) ye un lugar aragonés perteneixent a lo municipio de Bailo, en a comarca d'a Chacetania y provincia de Uesca, definiu como entidat local menor. Listado de entidades locales menores de Aragón. Fa parte d'o partiu chudicial de Chaca.

A suya población yera de 14 habitants en 2023. 

 Toponimia 
Seguntes Agustín Ubieto Arteta, os nombres documentaus d'o lugar son Alastuey, Alastue (1090) y Alastus, y la suya primera cita ye en 987, en o Cartulario de Sant Chuan d'a Penya. Antonio Ubieto Arteta: Toponimia aragonesa medieval, Valencia, 1972. En o Libro del Reparo del General de 1489-1491 s'escribe Alastue.

Seguntes Ramón Menéndez Pidal ye una deformación d'o basco Last-toi, "puesto con rigachuelo", sindembargo Gerhard Rohlfs considera que ye analogo con l'occitán Allasac en Corrèze, que deriva d'o chentilicio Alacius, documentau en Galia Cisalpina, con una terminación -ué que deriva d'un sufixo baixoimperial u altomedieval que indica pertenencia, como ye o caso d'a terminación -ac en occitán y a terminación -asco en o norte d'Italia. Gerhard Rohlfs: Le suffixe préroman -ué, -uy dans la toponymie aragonnaise et catalane, en Archivo de Filología Aragonesa IV, 1952.

Seguntes Manuel Benito Moliner, miembro de l'Instituto de Estudios Altoaragoneses, tien o suyo orichen en un antrotoponimo latino, Alastarius, con un sufixo celta -uey, etimolochía comun con o toponimo Alastrué. Pueblos del Alto Aragón: el origen de sus nombres (A).

 Historia 
O lugar d'Alastuei perteneixeba a lo monesterio de Sant Chuan d'a Penya. As suyas primeras citas en os anyos 980 y en o sieglo XI son consideradas falsificacions d'o monesterio ta apoderar-se d'o lugar. Alastuey, .pdf editau por a comarca d'a Chacetania.

En 1090, o rei Sancho Remíriz cedió los dreitos eclesiasticos d'o lugar a Chaca, y as rendas reyals a lo monesterio de Sant Chuan d'a Penya.

En 1414 yera lugar de reyalenco. Iglesia de San Miguel Arcángel de Alastuey.

En 1428, o rei Alifonso V d'Aragón confirmó la cesión d'o lugar a lo monesterio, y en dependió dica lla desamortización de Mendizábal en 1835. Karina Jara Alastuey: Los Alastuey.

Dica os anyos 1860, estió la capital d'un municipio conchunto con Arbués, que en ixa calendata lo substituyó como capital d'o municipio.

 Demografía 

 Molimentos 
 Ilesia parroquial, consagrada a sant Miguel Arcánchel, d'estilo romanico, d'o sieglo XII, muy modificada en o sieglo XVII. En prencipio, yera un templo d'una sola nau con abside semicircular con cubierta de fusta y una torre-campanar adosada.
 Retablo mayor, d'estilo barroco, obra de Melchor de Ruesta.
 Retablo de sant Bertolomeu, d'estilo barroco, procedent d'a desapareixida ermita de Sant Bertolomeu.

 Fiestas 
 29 de setiembre, por sant Miguel.
 30 de chulio, fiestas menors, por sant Abdón y sant Senén.

 Vinclos externos 

  A ilesia de Sant Miguel Arcánchel d'Alastuei.
  Alastuey Románico.
  Ilesia de Sant Miguel d'Alastuei en a pachina web d'o Sistema d'Información d'o Patrimonio Cultural Aragonés.

 Referencias 

*