Estaus Federaus de Micronesia

Os Estaus Federaus de Micronesia (tamién conoixius simplament como Micronesia) son un país y estau localizaus en l'Oceano Pacifico en Oceanía, a lo nord-este de Papúa y Nueva Guinea. Fan parte de l'archipelago d'as islas Carolinas.

A suya población ye de 135.869 habitants (2000) en una superficie de 702 km², con una densidat de población de 194 hab/km².

Independient d'Estaus Unius dende o 10 de mayo de 1979, a suya capital se troba en a ciudat de Palikir (9.000 habitants en 2004), encara que a mayor ciudat d'o país por o suyo numero d'habitants ye Moen. Politicament, o país ye una Republica federal democratica, estando o suyo actual President Manny Mori. L'idioma oficial d'o país ye l'anglés y a suya moneda ye o dólar estausunidense.

 Historia 

Arredol d'o 3000 aC, alto u baixo, bellos pueblos de cautivadors de roz marchoron dende a China d'o sud enta a isla de Formosa (l'actual Taiwán), y 1.000 anyadas dimpués (alto u baixo en 2000 aC), marchoron enta o sud, ocupando as islas Filipinas. Poco dimpués prencipió una atra serie de migracions enta Sulawesi y Timor y enta atras islas de l'archipelago de l'actual Indonesia, y dende 1500 aC tamién se producioron emigracions dende Filipinas enta Nueva Guinea y enta atros puestos de Micronesia. Asinas, os primers habitants d'o territorio i plegoron fa alto u baixo 3.000 anyadas, y charraban luengas austronesias.

Dende o sieglo XVI amanixioron os descubridors y navegants europeus, en primeras os portugueses y dimpués os espanyols. Os espanyols establioron sobre o territorio una sobiranía teorica, que lis fue confirmada en 1885 por o Papa León XIII.

En rematar a guerra hispano-estausunidense en 1898, istas islas continoron en mans d'os espanyols, como os zaguers repuis d'o suyo imperio colonial en Asia, encara que heban perdiu a suya prencipal colonia en as Filipinas. Sindembargo, vendioron istas posesions en 1899 a l'Imperio Alemán, que quereba tener posesions colonials en a redolada. En 1914, cuan esclató a Primera Guerra Mundial, Chapón dentró a fer parte d'os Aliaus y conquirió as islas a los alemans, que feban parte d'as Potencias Centrals. En 1922 a Sociedat d'as Nacions confirmó o dominio chaponés, en forma de mandato, y Chapón i fació obras ta fortalecer a suya presencia militar en l'oceano Pacifico.

Mientres a Segunda Guerra Mundial as islas fuoron conquiestas por l'Exercito estausunidense, y en 1947 a Organización d'as Nacions Unidas concedió a os Estaus Unius un mandato sobre as islas, o dito Territorio en fideicomiso d'as islas d'o Pacifico. Dica 1951 o territotio estió baixo o control dreito d'a US Navy, pero dende ixas envueltas prencipió un proceso enta a independencia d'as islas. En primeras, os Estaus Unius creyoron un Congreso d'a Micronesia, que teneba a misión de redactar una Constitución ta os seis "estaus" que formaban o territorio, pero a bellas partes d'o territorio lis intresoron mas atras vías. Asinas, l'1 d'abril de 1978 se desaparoron as islas Marianas d'o Norte, que continoron tenendo una relación mas estreita con os estausunidenses, y en 1979 tamién se desaparoron Palau y as islas Marshall, que establiron os suyos propios estaus independients.

En 1982, os Estaus Federaus de Micronesia sinyoron un alcuerdo de libre asociación con os Estaus Unius, convertindo-se en un estau independient o 3 de noviembre de 1986, formau por cuatre d'os antigos "estaus" d'o territorio. As Nacions Unidas ratificoron ista independencia o 22 d'aviento de 1990 y o país dentró en a ONU como estau sobirán o 17 de setiembre de 1991.

 Politica 
Os Estaus Federaus de Micronesia son gubernaus d'alcuerdo a la constitución de 1979, que guarancia os dreitos humans y estableixe una deseparación de poders. O congreso unicameral tien catorce miembros electos por votación popular. Cuatre senadors, un por cada estau, se trigan cada cuatre anyos; os atros diez representan a diferents districtos seguntes a población d'istos, y se trigan por un periodo de dos anyos. O president y vice-president son esleitos por o congreso d'entre os senadors y fan parti d'o executivo mientres un periodo de cuatre anyos. No existen formalment os partius politicos.

En cuestions de politica internacional, os estaus Federatos de Micronesia votan por un regular chunto a Estaus Unius as resolucions de l'Asamblea Cheneral d'as Nacions Unidas.General Assembly - Overall Votes - Comparison with U.S. vote lists Micronesia as in the country with the fourth high coincidence of votes. Micronesia has always been in the top four.

 Divisions administrativas 

O cuatre estaus d'a federación son:
BanderaestauCapitalGubernadorSuperficieFSM government website - GeographyPoblaciónFSM government website - PopulationDensidatde poblaciónborder|50px  Chuuk  Weno  Wesley Simina  127 km²  54.595  420 hab/km²border|50px  Kosrae  Tofol   Lyndon Jackson  110 km²  9.686  66 hab/km² border|50px  Pohnpei  Kolonia  John Ehsa  345 km²  34.685  98 hab/km² border|50px  Yap  Colonia  Sebastian Anefal  118 km²  16.436  94 hab/km² 

Os estaus se dividen amás en municipios.

 Cheografía 
Os Estaus Federaus de Micronesia son formaus por 607 islas que s'estendillan por 2.900 km de largaria de l'archipelago d'as Islas Carolinas, a l'este d'as Filipinas. Os cuatre grupos d'islas constituyents son Yap, Chuuk (dito Truk dica chinero de 1990), Pohnpei (conoixiu como "Ponape" dica noviembre de 1984), y Kosrae (d'antis mas Kusaie). Toz cuatre estaus son representaus por una estrela blanca en a bandera nacional. A capital ye Palikir, en o estau de Pohnpei.

O país tien siet luengas oficials: anglés, ulithiano, woleaiano, yap, pohnpeiano, kosraeano y chuukés.

Atras luengas que se parlan en o país son pingelapés, ngatikés, satawalés, kapingamarangi, nukuoro, puluwatés, mortlockés, y mokilés.

 Economía 
A economía micronesia se basa mas que mas en l'agricultura de subsistencia y en a pescata, exportando os productos que se obtienen mas que mas a Chapón. Fueras d'los fosfatos, l'actividat menera ye irrelevant. O sector turistico tien bella importancia, con 17.000 turistas en 2002, pero encara no bi ha infraestructuras capables d'acullir os posibles intresaus.

A prencipal fuent d'ingresos ye l'aduya forana, provenient d'Estaus Unius, país con que se troba librement asociau, y que aportó en 2001 109 millons de dólars, que representan alto u baixo un 65% d'os ingresos d'o Estau. Atros países con aportacions significativas son Australia y Nueva Zelanda.

Tamién ye fuent d'ingreso a emisión d'estampetas destinadas mas que mas a o coleccionismo filatelico.

O sector publico representa encara o 45% d'o conchunto de l'actividat economica, y o proceso de liberalización encetato en 2002 no ha conseguiu situar a economía en os termins pactaus con Estaus Unius y o Banco Mundial.

A moneda de curso legal en o país ye o dólar estausunidense.

 Transporte 
Os estaus Federatos de Micronesia tienen cuatre aeropuertos internacionals.
 Aeropuerto internacional de Pohnpei en a isla prencipal d'o estau de Pohnpei.
 Aeropuerto internacional de Chuuk situato en a isla prencipal d'o estau de Chuuk.
 Aeropuerto internacional de Kosrae situato en a isla prencipal d'o estau de Kosrae.
 Aeropuerto internacional de Yap situato en a isla prencipal d'o estau de Yap.

 Demografía 
A población indichena d'os estaus Federatos de Micronesia, que ye mas que mas d'etnia micronesia, se composa de cuantos grupos etnolinguisticos: os chuukeses son un 48.8%, os pohnpeians un 24.2%, os kosraeans 6.2%, os yapeses un 5.2%, os habitants d'as islas perifericas de Yap son un 4.5% y tamién bi ha un 1.8% d'asiaticos y un 1.5% de polinesios. L'anglés ye a luenga mas popular. A tasa de creiximiento poblacional se mantiene arredol d'un 3% encara que ye una mica menor por a creciente emigración. En Pohnpei son comuns os casos d'estremo daltonismo, conoixito como acromatopsia.

Existe una creixient población d'estausunidenses, australianos, europeus y residents de China y as Filipinas. L'anglés s'ha convertiu en l'idioma d'uso común d'o gubierno, y ta a educación secundaria y terciaria. Difuera d'as prencipals ciudaz, as capitals d'os cuatre Estaus Federaus de Micronesia, os idiomas locals son os mas parlaus. O creiximiento d'a población contina puyando en mas d'un 3% anyalment, lo que compensa en bella mida a emigración neta.

 Cultura 
Encara que cadagún d'os cuatre Estaus tien a suya propia cultura y tradicions, existen lazos culturals y economicos que unen a o país dende fa sieglos. Un d'os rasgos culturals comuns son os sistemas de clans, por un regular matriarcals. Istos clans pueden mesmo estendillar-se amás d'una isla d'o país, creyando un sistema de relacions prou complexo. Atro rasgo común d'a cultura micronesia ye a importancia tradicional d'as familias grans, a on a casa incluye a os pais, abuelos, fillos, primos y mesmo parients mas leixanos.

A isla de Yap ye famosa por os suyos "diners de piedra" conoixitos como piedras rai, uns grans discos de calsinera, de dica 4 metros de diametro y un gran forau en o centro. En estar de tanta grandaria, por un regular no se cambea de puesto a piedra, sino que se traspasa a suya propiedat. Bi ha cinco tipos prencipals: Mmbul, Gaw, Rai, Yar y Reng, ista zaguera de nomás 0,3 metros de diametro. A suya valura se basa tanto en a grandaria como en a suya historia. A mayoría d'ellas provienen d'atras islas, ya que no bi ha calsinera en Yap, bellas mesmo tan luent como Nueva Guinea, encara que cuasi todas provienen de Palau. Se calcula que bi ha bellas 6.500 monedas repartitas por toda a isla.

A danza y a musica fan parti important d'a cultura d'o país. Os bailes tradicionals incluyen o baile d'o palo, a on se danza a la vegada que se simula una luita con un palo, practicato en as islas de Yap, Chuuk y Pohnpei. Iste baile se realiza por ninos, hombres y mullers a la vegada, a diferencia d'os bailes de piet, que los realizan deseparaus. D'atra man, en as islas de Yap y Chuuk se realizan tamién bailes posaus, mas que mas por mullers.

 Idiomas 
Entre as luengas parladas en os estaus Federatos de Micronesia s'incluyen l'anglés (luenga oficial y d'uso mas común), o chuukés, o pohnpeiano, yap y o  kosraeano.CIA World Factbook

Bi ha tamién alto u baixo 3.000 parladors de kapingamarangi y ulithiano, y menos de 1.000 parladors de nukuoro.

 Literatura 
S'han feito bellas publicacions literarias en os estaus Federatos de Micronesia. "Seeking Micronesian literary writers", Marianas Variety, 18 de febrero de 2009 En 2008, Emelihter Kihleng se convirtió en o primer micronesio d'a historia en publicar una colección de poesía en anglés. "Micronesian Poet Publishes Collection of Poems", Office of Insular Affairs, May 12, 2008

 Fiestas oficials 
O calandario de fiestas oficials ye fixo toz os anyos en tot o país, estando fixadas as siguients fiestas:Articlo 601 d'o capítol 6 d'o títol 1 d'o Codigo d'os estaus Federatos de Micronesia.

 Fiestas nacionals Fecha  Nombre  Notas 1 de chinero  Cabo d'anyo  10 de mayo  Día d'os estaus Federatos de Micronesia Cabo d'anyo d'a Constitución 24 d'octubre  Día d'as Nacions Unidas  3 de noviembre  Día d'a independencia  Cabo d'anyo d'a fin d'o protectorau. 25 d'aviento  Día de Nadal  Naixencia de Chesús

Si un fiesta coindice con o dominche, se celebra en tot o país o luns siguient. Igualment, si una fiesta ye sabado, se celebra o viernes anterior. Articlo 602 d'o capítol 6 d'o títol 1 d'o Codigo d'os estaus Federatos de Micronesia.

D'atra man, cada Estau tiene a suyas fiestas particulars: Micronesia public holidays 2008

 Fiestas particulars en cada estau Calendata  Nombre  Estau 11 de chinero  Día d'a Constitución de Kosrae  Kosrae  1 de marzo  Día de Yap  Yap  Marzo u abril  Viernes Santo  Pohnpei Marzo u abril  Dominche de Pascua  Pohnpei  31 de marzo  Día d'a cultura  Chuuk y Pohnpei  21 d'agosto  Día d'o Evanchelio  Kosrae  8 de setiembre  Día d'a liberación  Kosrae  11 de setiembre  Día d'a liberación  Pohnpei  1 d'octubre  Día d'a Constitución de Chuuk  Chuuk 8 de noviembre  Día d'a Constitución de Pohnpei  Pohnpei  Cuatreno chueves de noviembre  Día d'Acción de gracias  Chuuk  24 d'aviento  Día d'a Constitución de Yap  Yap 

 Referencias 

 Vinclos externos 

 Pachina web oficial d'o Gubierno d'os Estaus Federaus de Micronesia.

Categoría:Estaus Federaus de Micronesia