Chuslivol

Chuslivol (Juslibol en castellano) ye un barrio rural d'a ciudat de Zaragoza, en o districto rural.

A suya población ye de 1.156 habitants (2006).

 Cheografía 

Chuslivol ye situato a una altaria de 214 metros sobre o ran d'a mar, a una distancia de 3 km de Zaragoza capital.

Beluns d'os suyos habitants viven en espelungas aliniatas de raso ta las comodidaz de hue lo día. Poseye una explendida huerta regata por o Galligo encara que l'Ebro ye muito mas amán y destaca o espacio natural d'o galacho con una gran dibersidat de fauna y flora.

Ye situato baixo grans parez de cheso d'as que d'antis mas se quitaba esta roca en as chesas existents en o lugar. Tamién bi heba a-saber-los furnos de cheso, hue albandonatos y muitos d'éls esvoldregatos dende fa anyos.

A suya posición estratechica le permite acucutar tota la ciudat de Zaragoza y la depresión central de l'Ebro. En días en que fa buen orache se i puet veyer prou bien o Moncayo.

 Historia 
Chuslivol lo establió lo rei d'Aragón Pero I en l'anyo 1101 en o mesmo puesto a on que se trobaba o lugar musulmán de Mezimeeger. D'asti salioron as tropas d'Alifonso I enta la conquiesta de Saraqusta, enristindo con o chilo cruzato de Deus lo vol (Dios lo quier) que mas tardi le darba nombre a lo lugar. D'ixas envueltas s'alza encara o dito "Picote de Sant Martín", parti de l'antigo castiello medieval.

Con o paso d'os sieglos Chuslivol se convertió en puesto de descanso d'os arcebispes de Zaragoza y mas tardi d'atros nobles que fuyindo d'o rudio d'a capital construyioron casas de verano en iste barrio, allora lugar amán de Zaragoza.

En l'anyo 1477 Ferrando II construyió l'actual "Palacio de l'Arcebispe" ta o suyo fillo Alonso II, arcebispe de Zaragoza con 9 anyos d'edat.

Mas tardi, cuan os noble deixoron de pasar o verano en o lugar se convertió en un barrio de treballadors y labradors. Muitos d'os vecins que teneban menos diners prencipioron dende fa 400 anyos a construir as suyas casas en espelungas escarbatas en as parez d'o mont.

 Nombre 
Prene nombre d'o grito de guerra d'os caballers occitans que luitaban a favor d'Aragón contra os moros. En una donación d'Alfonso I se leye: 

En un texto de 1127 apareixe en un sintagma en o que en fa part un pronombre atono en acusativo: Deus o uol (la U se pronuncia como consonan V). Seguntes Manuel Alvar ye latinizato, pero no ye de descartar o pronombre neutro ho, present en catalán y benasqués.

Asinas en o sieglo XII yera Deus o uol, Deus lo vol. Tamién trobamos as formas Deslibol (1147), Deuslibol en os documentos reyals de Roda, mas amán de l'actual. Formas mas latinizatas son Deus illi vult, Deus illu vult, mas adecuatas en os textos latinos d'on provienen.

Si en primeras se clamaba Deus-lo-vol u Deus li vol, por a evolución d'os grupos DEO, DIA, etcetera en occitán (jorn, jos, jana) y aragonés (chuso-chus-chos en o segundo caso), cambió primero ta J (africata prepalatal sonora cuasi CH que trobamos en italiano y valenciano), y dimpués CH. A evolución en castellano habría estato Yuslibol, como Yuso, yugo, yerno, yermo, etc...

En o sieglo XV ya trobamos Juslibor, que podeba pronunciarse con Ch igual que gitar, y dimpués se castellanizó seguntes a evolución d'o castellano primero enta una X y dimpués enta una J belar actual.

DEORSUM > juso/jus/jos... benasqués actual chos, en di chós, dimpués de preposición de.

 Molimentos 
Existe una torre escachata, o "Picote de Sant Martín", amán d'o Galacho a on se diz que yera presonera Urraca de Castiella y Leyón, muller d'Alifonso I.
A ilesia parroquial de "Nuestra Sinyora de l'Asumpción", obra barroca prencipiata en epoca d'o vicario Juan Marco Latassa y rematata en l'anyo 1784. Obra de l'arquitecto Agustín Sanz (anque atros dicen que ye obra d'a familia Yarza) tien planta central con forma d'ovalo.
Respective a l'arquitectura civil destaca o "Palacio de l'Arcebispe", feito construir en 1477 por Ferrando II ta o suyo fillo Alonso d'Aragón, s'alza hue no mas d'a frontera. Atros casalicios d'os sieglos XVI y XVII tamién son importants, como a d'a familia Mur, a on se puet veyer o suyo escudo d'armas.
Se puet plegar ta lo barrio y ta o Galacho con o trenet turistico "El Carrizal" que puya dende Zaragoza, con un recorrido de bels 4,4 km.

 Fiestas 
As suyas fiestas son a zaguera semana de chulio en honor a Sant Pantaleón.

 Referencias 

 Bibliografía 
 Juslibol. Camino del Galacho. Folleto informativo. (Asociación de Mujeres de Juslibol y Concello de Zaragoza).

 Vinclos externos 

  Ta vesitar os Galachos de Chuslivol.

*