Os Molins

Iste articlo tracta sobre os Molins. Ta altros emplegos d'a parola «molins» se veiga Molins (desambigación).

Os Molins BLAS GABARDA, Fernando et ROMANOS HERNANDO, Fernando, El Aragonés de Baixo Peñas; Gara d'Edizions. Zaragoza, 2005. ISBN 84-8094-054-9 u os Molinos (oficialment, en castellano, «Los Molinos») ye un lugar aragonés d'o municipio de o Pueyo d'Araguás, en a comarca de Sobrarbe y a provincia de Uesca. A suya población ye de 20 habitants (2011 «(Los) Molinos» en a subpachina «Relación de unidades poblacionales» d'o Instituto Nacional de Estadística, consultada o 22 de marzo de 2012.)

Estió a capital municipal d'un municipio historico, que se deciba os Molins (oficialment, en castellano, «Los Molinos» «(Los) Molinos» en a subpachina «Alteraciones de los municipios en los Censos de Población desde 1842» d'o Instituto Nacional de Estadística, consultada o 4 de frebero de 2011.) y que desapareixió en o periodo intercensal 1842-1857, en incoporando-se a l'achuntamiento d'o Pueyo d'Araguás. «(El) Pueyo de Araguás» en a subpachina «Alteraciones de los municipios en los Censos de Población desde 1842» d'o Instituto Nacional de Estadística, consultada o 4 de frebero de 2011. L'antigo municipio importaba, a demés de o lugar d'os Molins, as aldeyas d'Oncins, a Muera y o Plano, y o Reyal Monesterio de Sant Veturián, que tamién yera en o suyo termin municipal.

En l'actualidat, tiene status de Entidat Local Menor, reconoixida por a Deputación Cheneral d'Aragón.

 Cheografía 

O lugar d'os Molins se troba a 751 metros sobre o nivel d'a mar, en a baixant fovana de a collada de Torrolisa, aman d'o naixedero d'o barranco dito «de os Molins», que ye afluent d'o barranco d'o Plano. Como toz os nuclios de a compleguera de o barranco d'o Plano, se troba a l'este de a collada de Torrolisa, y por ixo ye cheograficament a dintro d'a depresión y subcomarca natural que ye a Fueva, anque por as eventualidaz historicas no faiga parte de o municipio d'a Fueva. fa parte d'o sector norte d'a Fueva, que en a redolada se conoix como «Baixo Penyas».

Os Molins s'asienta en un cantimplano de moderada inclinación, orientau ta sud, de buena insolación (solano). Tiene pistas asfaltadas que o comunican con a Espunya por Torrolisa y Ceresa, con un interesant recorriu que pasa por debaixo de toz os calcils d'a Penya Montanyesa, y con Arro por a cuenca d'o barranco d'o Plano t'abaixo, que ye o principal camín d'acceso.

Con o Pueyo d'Araguás, a suya cabecera municipal, no tiene si que una pista forestal de bels 5,5 km que pasa, dende Torrolisa, por a sierra d'Arro y baixa por o Soto.

Urbanistica
O lugar d'Os Molins se troba formau de dos barrios. La un, d'alto, contiene as casas mas antigas d'a localidat, que se datan en o sieglo XVI y XVII. Iste grupo tiene as casas arrocladas a redol de o forcallo d'os camins que puyan dende Arro ta Torrolisa por un costau, y ta Sant Veturián por l'altro.

O barrio d'abaixo, con as casas esparzas, contiene a ilesia parroquial, moderna y consagrada a l'adviocación de l'apóstol Sant Pavlo.

Economía
En os Molins, a economía tradicional se basaba en a ganadería y en l'agricultura, en estando que disposa de millors campos que no as aldeyas que en dependen, pus no se troba a tanta altitut como ellas.

Manimenos, en os zaguers anyos i ha habido un incremento d'o turismo, especialment o que se relaciona con o Reyal Monesterio de Sant Veturián, que ye accesible dende o lugar, y con o entorno de gran valor paisachistico que suposan as garras d'a Penya Montanyesa. Por tot ixo, en l'actualidat se i oferta cualques casas ta turismo rural, y i existe un restaurant reconoixido en a comarca.

Demografía

Imáchens

 Fiestas 
 25 de chinero; fiesta d'hibierno fendo honras a la conversión de Sant Pavlo. «Fiestas», en a pachina oficial de l'achuntamiento de o Pueyo d'Araguás; consultada o 4 de febrero de 2011.
 29 d'abril; romería ta a ermita de Santa Catalina.
 16 d'agosto; Fiesta Mayor fendo-le honras a Sant Roque.

Referencias

 Vinclos externos 

 Imáchen panoramica d'os Molins

Categoría:Lugars d'o Pueyo d'Araguás
Categoría:Entidaz locals menors d'Aragón
Categoría:Localidaz d'a diocesi de Balbastro-Monzón en Sobrarbe