Bavera

Bavera (en alemán Bayern u , literalment Estau libre de Bavera, en alamanico Freistaat Bayre, en bavaro Freistoot Boarn, en francio d'o Main Freischdood Bayan) ye l'estau mas meridional d'os deciséis Länder d'Alemanya. Klaus Michel Miebach: El federalismo en la República Federal de Alemania, Materiales de Trabajo N° 3, p.9, Friedrich Ebert Stiftung, 1997. Con un aria de 70.548 km², ye o estau mas gran por aria, estando un 20% de l'aria total d'Alemanya. Bavera ye o segundo estau mas poblau (dezaga de Renania d'o Norte-Westfalia), con 12,5 millons d'habitants. A capital y ciudat mas gran de Bavera ye a ciudat de Múnich, que ye a mas a tercera ciudat mas gran d'Alemanya. Dito estau muga con Austria, Republica Checa y os estaus alemans de Baden-Wurtemberg, Hesse, Turinchia y Saxonia.

Bavera ye un d'os estaus mas antigos que existen en Europa; s'establió como un ducau radiz, o ducau de Bavera en l'anyo 907. En o sieglo XVII, o duque de Bavera se convirtió en prencipe elector d'o Sacro Imperio Romano Chermanico. O Reino de Bavera existió dende 1806 dica 1918, y dende alavez Bavera ha estau un estau libre (republica). A Bavera moderna incluye tamién partis d'as rechions historicas de Franconia, Alto Palatinato y Suabia.

 Toponimia 
En a Cronica de los Conquiridors, compilación historica de Chuan Ferrández d'Heredia en aragonés s'escribe Bauera:

Tamién apareixe en a "Grant Cronica de Espanya":

 Cheografía 
O puesto mas baixo de Bavera se troba a uns 100 m sobre lo livel d'o mar en Kahl am Main y lo mas altero en os Alpes en a tuca Zugspitze (2962 m sobre lo livel d'o mar), a montanya mas alta d'Alemanya. As 30 tucas montanyosas mas altas d'Alemanya se troban en os Alpes bavaros, concentraus en as montanyas de Wetterstein, os Alpes de Berchtesgaden y los Alpes d'Allgäu. A tuca bavara mas alta d'os Alpes de Berchtesgaden ye lo Watzmann (2713 m) y la tuca bavara mas alta d'os Alpes d'Allgäu ye lo Hochfrottspitze (2649 m). O Großer Arber en a Selva Bavara (Bayerischen Wald) se troba a 1.455,5 m sobre lo livel d'o mar y ye la montanya mas alta de Bavera difuera d'os Alpes.

 Clima 
Entre uns 100 días as temperaturas son per debaixo de zero graus centigrados, los aires de l'ueste trayen una meya de 700 mm de precipitación, localment dica 1800 mm per anyo en l'extremo norte d'os Alpes. A duración meya anyal d'a luz solar ye d'1.600 a 1.900 horas. O mes mas calido gosa estar chulio y lo mes mas fredo ye chinero. O foehn influye en o clima en o semontano d'os Alpes. O norte de Bavera ye, per un regular, mas ixuto y calido que lo sud; a rechión arredol de Würzburg tiene los días mas soleyaus d'o sud d'Alemanya.

 Demografía 
 Evolución demografica  1950  1961  1970  1987  2007  2010 2015 9.184.466  9.515.479  10.479.386  10.902.643  12.520.332  12.538.696  12.843.514

Organización politico-administrativa
 Administración 
Bavera ye dividida administrativament en siet rechions (Regierungsbezirke):

 Alta Bavera (Oberbayern) (Múnich)
 Alta Franconia (Oberfranken) (Bayreuth)
 Alto Palatinato (Oberpfalz) (Ratisbona)
 Baixa Bavera (Niederbayern) (Landshut)
 Baixa Franconia (Unterfranken) (Würzburg)
 Franconia Meya (Mittelfranken) (Ansbach)
 Suabia (Schwaben) (Augsburg)

 Districtos y ciudaz independients 
Istas rechions agrupan a 71 districtos y 25 ciudaz independients:
+ Districtos 1. Aichach-Friedberg2. Altötting3. Amberg4. Ansbach5. Aschaffenburg6. Augsburg7. Bad Kissingen8. Bad Tölz9. Bamberg10. Bayreuth11. Berchtesgadener12. Cham13. Coburg14. Dachau15. Deggendorf16. Dillingen17. Dingolfing18. Danubio-Ries  19. Ebersberg20. Eichstätt21. Erding22. Erlangen-Höchstadt23. Forchheim24. Freising25. Freyung26. Fürstenfeldbruck27. Fürth28. Garmisch29. Günzburg30. Haßberge31. Hof32. Kelheim33. Kitzingen34. Kronach35. Kulmbach36. Landsberg  37. Landshut38. Lichtenfels39. Lindau40. Main-Spessart41. Miesbach42. Miltenberg43. Mühldorf44. Múnich45. Neuburg46. Neumarkt47. Neustadt an der Aisch48. Neustadt an der Waldnaab49. Neu-Ulm50. Nürnberger Land51. Alta Algovia52. Districto d'Algovia Oriental53. Passau54. Pfaffenhofen  55. Regen56. Ratisbona57. Rhön58. Rosenheim59. Roth60. Rottal-Inn61. Schwandorf62. Schweinfurt63. Starnberg64. Straubing65. Tirschenreu66. Traunstein67. Baixa Algovia68. Weilheim69. Weißenburg70. Wunsiedel71. Würzburg  200px|center

A 25 ciudaz independients son: Amberg, Ansbach, Aschaffenburg, Augsburg, Bamberg, Bayreuth, Coburg, Erlangen, Fürth, Hof, Ingolstadt, Kaufbeuren, Kempten, Landshut, Memmingen, Múnich, Nüremberg, Passau, Ratisbona, Rosenheim, Schwabach, Schweinfurt, Straubing, Weiden y Würzburg.

 Luengas de Bavera 
En Bavera se charran amás de l'alemán atras luengas d'orichen chermanico. Son prencipalment tres: o bavaro, o suabio y lo franco.

 Lista de ministro-presidents de Bavera 
 Ministro-presidents de Bavera  Nombre Partiu politicoLechislatura  1
 Fritz SchäfferCSU 1945-1945  2
 Wilhelm HoegnerSPD 1945-1946  3
  Hans EhardCSU 1946-1954  4
  Wilhelm HoegnerSPD 1954-1957  5
  Hanns SeidelCSU 1957-1960  6
  Hans EhardCSU 1960-1962  7
  Alfons GoppelCSU 1962-1978  8
 Franz Josef StraußCSU 1978-19889Max StreiblCSU1988-199310Edmund StoiberCSU1993-200711Günther BecksteinCSU2007-200812Horst SeehoferCSU2008-201813Markus SöderCSU2018-hue

 Gastronomía 
A cocina bavara incluye muitas carnes y platos de Knödel, ya qué usa farina. A causa d'as suyas condicions rurals y clima fredo, solament cautibos como que a remolacha y a trunfa reinan en Bavera, estando un alimento basico en a dieta alemana.

Birollas tipicas son:
Pfannkuchensuppe.
Schweinshaxe.
Steckerlfisch.
Reiberdatschi.
Kaiserschmarrn.
Dampfnudel.
Obatzda.
Weißwurst.
Crema bavara.

 Referencias 

Vinclos externos
   Pachina oficial de turismo de Bavera
  Pachina oficial d'o Gubierno de Bavera
  Pachina con información de muitas ciudaz de Bavera
  Tradición y cultura
  Estatisticas de Bavera

*