Pakistán

A Republica Islamica de Pakistán u Pakistán (پاکستان en Urdú) ye un estau situau en o centro-sud d'Asia, que muga con India, Irán, Afganistán, China y a mar Arabica. Pakistán tien una población de cuasi 250 millons de habitants (estimación, 2022; ye o cinqueno país d'o mundo en numero d'habitants), a mayoría d'éls de relichión musulmana, y a on l'Islam en ye a relichión oficial (ye o segundo país d'o mundo por numero d'habitants de relichón islamica). A moneda oficial d'o país ye la rupia pakistanesa.

A suya capital se troba en a ciudat d'Islamabad, encara que a ciudat d'o país con mayor numero d'habitants ye Kaarachi. A ciudat de Lahore destaca en estar a capital cultural d'o país.

A palabra Pakistán ye un acronimo ideyau por Choudhary Rahmat Ali, establidor d'o Movimiento Nacional Pakistanés, anque ye tamién una palabra que en Urdú significa tierra d'os puros.

Dende o punto de vista politico, Pakistán ye dende a suya independencia en 1947 con a partición d'a India en rematar o Rakh britanico una republica parlamentaria de tipo federal, formada por cinco provincias a mas d'un territorio federal arredol d'a capital, Islamabad. Antiparte, Pakistán ye en conflicto con o suyo país mugant a l'este, la India, por o control de  Caixmir, en reclamando Pakistán l'estau indio de Jammu y Caixmir como parti integrant d'o país. Dende la independencia d'o país, habió una guerra de secesión d'a parti oriental d'o país, clamada Pakistán Oriental, que con l'aduya d'a India plegó en a suya independencia con o nombre de Bangladesh.

Ye un país con una muit rica Historia, en estar o puesto a on se i desarrolloron importants culturas y civilizacions, como la clamada Cultura de Mehrgarh u la Civilización d'a val de l'Indo, dos d'as culturas mas antigas conoixidas. Dende alavez en o suyo territorio floreixioron importants escaicimientos historico-culturals, en destacando en estar o puesto a on se i produció un sincretismo entre la Civilización griega, la Civilización persa y o budismo, que estió l'orichen d'o clamau grecobudismo. Tamién naixió en Pakistán l'Imperio Mogol, que crontroló bella cosa d'a India dica que lo desplazoron os britanicos en o sieglo XIX, encorporando l'actual Pakistán en lo Raj britanico, en fendo-ie parte edica que en 1947 Pakistán plegó en a suya independencia.

 Toponimia 
O nombre de Pakistán significa literalment "tierra d'os puros" u "tierra de pureza", en urdú y persa Burki, Shahid Javed. "Pakistan". Brittanica. Encyclopædia Britannica, Inc. Fa referencia a la palabra پاک, que en persa y en pashto significa puro. Raverty, Henry George: A Dictionary of Pashto. O sufixo ـستان, que se translitera en as luengas occidentals (incluyindo-ie l'aragonés) como sufixo stán (y que ye muit productivo en toponimia d'Asia Central), ye d'orichen persa y significa "tierra de" u "lugar de". Ford, Mat: Kazakhstan's President Is Tired of His Country's Name Ending in 'Stan' Afghanistan, Kazakhstan: How Many "-stans" Are There?. Dictionary.com. Hayyim, Sulayman: ستان, New Persian-English Dictionary, vol. 2, Teherán, Librairie imprimerie Béroukhim.

Qui emplegó por primera vegada lo nombre Pakistán estió Choudhry Rahmat Ali en 1933. Yera un activista d'o Movimiento por Pakistán, y en fizo la suya publicación en un panfleto titulau  Agora u mai. Viviremos u moriremos ta siempre?., Texto completo d'o manifiesto. en fendo-lo servir como un acronimo ("trenta millons de chirmans musulmanes que viven en PAKISTÁN") ta referirse a las cinco rechions d'o norte d'o Raj britanico: Panchab, Afgania (Frontera d'o Nord-ueste), Caxmir, Sindh y Baluchistán.

 Historia 

 Neolitico 

La historia de l'actual territorio que ocupa Pakistán ye compartida intermitentment por Afganistán, la India y Irán, y se remonta dica los prencipios d'a vida humana en o sud d'Asia. Se i troban bellos chacimientos arqueolochicos habitaus por hominidos d'o Paleolitico en a val d'o río Soan, un d'os prencipals afluents d'o río Indo.

En trobar-se Pakistán en a rota seguida por os primers Homo sapiens en estendillar-se dende o suyo territorio orichinal en Africa, en seguindo la linia costera enta l'este, ista rechión estió un d'os primers puestos ocupaus por l'hombre moderno en Asia. Asinas, en Pakistán se i troba l'important chacimiento arqueolochico de Mehrgarh (que da o suyo nombre a la Cultura de Mehrgarh), a l'ueste d'a val d'o río Indo y entre las modernas ciudaz de Quetta, Kalat y Sibi. A importancia d'iste chacimiento se debe a que ye en iste lugar a on l'arqueologo francés Jean-François Jarrige i trobó en excavacions feitas entre 1974 y 1985 as primeras muestras d'agricultura (y tamién d'o mas antigo emplego de ceramica en Asia), practicadas por os habitants semi-nomadas d'a redolada, en cultivando trigo y hordio, entre 7000 aC y 5500 aC. Istos habitants semi-nomadas tamién practicaban a ganadería, con evidencias d'a existencia de uellas y crabas. Entre 5500 aC y 2600 aC s'han trobau en ixe mesmo chacimiento evidencias d'existencia de metalurchia.

 Edat de Bronce 

En Pakistán se i troban tamién as antigas ciudaz de l'edat de Bronce de Harappa y Mohenjo-Daro, perteneixients a la clamada Civilización d'a val de l'Indo, cultura que se considera como una continación d'a Cultura de Mehrgarh, porque se creye que os suyos habitants albandonoron o lugar como consecuencia de cambios en a climatolochía en tresladando-se mas a l'ueste enta Harappa y Mohenjo-Daro. A dita Civilización d'a val de l'Indo ye considerada por los historiadors como una d'as tres prencipals civilizacions, chunto con as Civilizacions mesopotamicas y l'Antigo Echipto.

Dica 1974, que no se conoixeba Mehrgarh, se consideraba que la cultura mas antiga de l'actual Pakistán yera la Civilización d'a val de l'Indo. A Civilización d'a val de l'Indo floreixió dende o 3000 aC en abarcando gran parte de l'actual Pakistán, a on tamién se troban atros chacimientos destacaus d'ista Cultura, como Dholavira, Ganweriwala, Lothal u Rakhigarhi.

A Civilización d'a val de l'Indo despareixió arredol de 1700 aC en plegar en a redolada pueblos nomadas procedents de l'ueste (u talment d'o norte), os pueblos indoeuropeus, en a dita migración indoaria, ubrindo-se asinas o periodo vedico.

 Periodo vedico 

En plegar en a rechión os pueblos indoiranios (conoixius como arios) con a migración indoaria s'instaloron en a redolada descrita como Siet rius sagraus en o Rigveda, ríos que hue no s'ha podiu identificar, pero que se considera que se troban en o norte de Pakistán. Istos pueblos facioron dentrar a rechión en a Edat de Fierro. Ye en este periodo cuan se constituyen as bases de l'Hinduismo y d'a Civilización hindú, entre finals d'o II milenio aC y metat d'o I milenio aC. O periodo recibe o suyo nombre d'os Vedas, os mas antigos textos sagraus d'os pueblos indoarios y que encara hue fan parte fundamental de l'Hinduismo. L'Arquelochía denomina iste periodo como Cultura d'as tumbas de Gandhara, succedida por a Cultura d'a ceramica grisa pintada.

En a ciudat de Taksila, que floreixió dende o sieglo V aC, se i redactó en o sieglo III aC o Mahābhārata, un d'os textos fundamentals de l'hinduismo.

 Persas y griegos 

250px|thumb|Mapa amostrando o territorio d'o Reino indogriego.
L'Imperio Aquemenida conquerió una parti important de l'actual Pakistán, alto u baixo dica lo río Indo enta l'este incluyindo-ie las planas d'o Panchab (actualment en la India) y os territorios d'a val de l'Indo dica la Mar Arabica mientres o reinau de Ciro II lo Gran, arredol de 520 aC, adhibiondo-los a una d'as suyas satrapías, que yera lo nombre que alavez recibiban as divisions administrativas aquemenidas. O territorio estió baixo control aquemenida dica l'esboldregamiento d'o suyo poderío con as guerras contra Aleixandre lo Gran.

En 334 aC as tropas d'o Reino de Macedonya d'Aleixandre lo Gran redotoron a l'Imperio Aquemenida, plegando enta los suyos territorios mas orientals, ye decir, en l'actual Pakistán. Con a redota de Poros d'Hidaspes (o suyo reino se trobaba arredol de l'actual Lahore, en o Panchab) en a batalla d'o río Hidaspes, os macedonyos conquerioron a mayor parte d'o Panchab. Tanimientres, as tropas macedonicas se negoron a continar avanzando enta l'Oriente y finalment Aleixandre optó por retornar y albandonar o suyo prochecto de conquiesta d'a India. Sindembargo, Aleixandre mantenió tropas en a rechión, construyendo-ie bellas fortificacions y establindo bellas ciudaz, mas que mas ta controlar o comercio d'a India a traviés de l'Asia Central entra la China. Istas guarnicions, a on i participaban de conchunto macedonyos, griegos y persas, ubrioron un amplo intercambio cultural entre dos mundos, o mundo d'a Civilización hindú y o mundo d'a Civilización griega a traviés d'os reinos helenisticos, con participación d'a Civilización persa y mugando con a Civilización chinesa y a Civilización mongol.

Con ixe sincretismo entre la Civilización griega, la Civilización persa y o budismo cristalizó en o clamau grecobudismo, que comportó dende o punto d'anvista politico la creyación d'un nuevo reino, conoixiu como Reino grecobactrián, fundau en la redolada de Bactria arredol de 250 aC por Diodoto I y que mugaba a lo norte con os escitas, a l'este con China, a lo sud-este con o Imperio Maurya, y a l'ueste con l'Imperio Parto. Cuan lo Reino grecobactrián s'esboldregó lo succedió parcialment o Reino indogriego, dende 200 aC dica 10 dC.

 L'Imperio Maurya 

Ixos reinos indogriegos convivioron con l'Imperio Maurya, establiu arredol de 320 aC por Chandragupta Maurya, fundador d'a dinastía Maurya y expandiu por Aśoka, qui estió a prencipal figura d'a historia d'iste reino, y que s'expandió por una parti important de Pakistán. Estió este imperio qui estendilló o budismo por la redolada (en estar dende Aśoka la relichión cuasi oficial de l'imperio), encara que ya teneba presencia d'antis mas. Ye con a dinastía Maurya y con os reinos indogriegos que la redolada plega en o suyo mayor periodo d'esplendor.

 L'Islam 
En 711 plegoron as tropas d'o Califato Omeya mandadas por Mohamed ben Qasim al-Taqafi, qui conquerió o sud de l'actual Pakistán (Sind y Panjab) y asentó las bases d'a posterior expansión de l'Islam en Pakistán y la India. Dende alavez, estioron sobirans d'ista relichión qui fundoron succesivos estaus en a rechión, l'Imperio Gaznavida, o Soldanato de Delhi y l'Imperio Mogol.

 L'Imperio Gaznavida 

250px|thumb|Territorios que feban parte de l'Imperio Gaznavida.
En 962 Abu-Mansur Sebüktigin, un antigo mameluco d'orichen turco, Sebuktigin en l'Encyclopædia Britannica online. establió un reino arredol d'a ciudat de Gazni, en l'actual Afganistán, y fundó l'Imperio Gaznavida, rechiu por a dinastía gaznavida, y que en a suya maxima extensión encorporó lo Panchab, baixo lo gubierno de Mahmud de Gazni, o rei mas destacau d'a dinastía.

 O Soldanato de Delhi 

O Soldanato de Delhi naixió en 1206 establito por Qutb-ud-din Aibak, un cumán que tamién estió mameluco y que fundó a dinastía ghulam (u dinastía mameluca). Iste soldanato s'estendilló por o norte d'a India y por Pakistán, mas que mas en as vals d'os ríos Gangas y Indo y l'ocuporon succesivament dimpués as dinastías Khilji, tughlaq, sayyida y Lodi. O soldanato estió muit important mas que mas en a suya vertient cultural, en marcar una etapa de floreiximiento d'a Cultura.

 L'Imperio Mogol 

En 1517 Babur, descendient de Tamerlán, redotó a Ibrahim Lodi en a batalla de Panipat y en 1526 establió un imperio de radices turco-mongols (turcomolgols) y relichión islamica (l'Imperio Mogol)que conquistó y controló Pakistán y la mayor parti d'a India dica 1858. Akbar, nieto de Babur, estió qui fació plegar l'imperio en o suyo maximo esplendor.

Dende primerías d'o sieglo XVIII l'Imperio Mogol dentró en un periodo de decadencia, que s'enampló cuan as tropas d'a Companyía Britanica d'as Indias Orientals mandadas por Robert Clive redotoron en 1757 a las tropas d'a Companyía Francesa d'as Indias Orientals en o marco d'a guerra d'as Siet Anyadas en Europa. Dimpués d'ista batalla, la Companyía Britanica d'as Indias Orientals, sin garra competencia, se convertió en un poder decisivo en la India y bien luego ixo portaría a l'enfrontamiento con l'Imperio Mogol, que heba dentrau ya en franca decadencia y se veyeba obligau mesmo a solicitar a protección britanica.

 O Raj britanico 

250px|thumb|A Torre d'o Reloch de Faisalabad, construyida mientres o Raj britanico, en 1905.
Denguno d'os territorios que hue forman Pakistán estió gubernau por os britanicos u por cualsiquier atra potencia europea dica 1839, cuan os britanicos ocuporon Karachi, que alavez no yera o que un chicot lugarón habitau por pescadors en a marguin d'a mar Arabica y en o delta d'a desembocadura d'o río Indo, en construyendo-ie una base militar que bien luego facioron servir ta las suyas operacions militars mientres a Primera guerra anglo-afgana (1838-1842).

As prencipals operacions militars que se desarrolloron posteriorment en o territorio pakistanés por parte d'a Companyía Britanica d'as Indias Orientals estioron contra la dinastía Talpur (etnicament baluchis) en 1843 en o Sindh, que rematoron con a batalla de Miani o 17 de febrero con a redota Talpur; la Primera guerra anglo-sikh (1845-1846; y la Segunda guerra anglo-sikh (1848-1849).

En 1857 os sipahi, tropas nativas a lo servicio d'a Companyía Britanica, se sublevoron en lo que se conoix como Rebelión india de 1857. La Companyía Britanica d'as Indias Orientals se veyeba incapable d'abordar en solitario la represión d'a revuelta y se veyó obligada a solicitar l'aduya d'o Reino de Gran Bretanya, que consideraba muit important lo suyo comercio con os territorios d'a India. Como consecuencia, cuan as tropas de l'Exercito britanico sofocoron la rebelión se disolvió la Companyía Britanica y Gran Bretanya asumió lo control d'o país, establindo-se asinas o Raj britanico en o marco de l'Imperio Britanico. Dende alavez, o territorio pakistanés formó parte d'a India dica que plegó en a suya independencia en 1947.

 Independencia 
Dimpués de 90 anyos de contino dominio britanico y a traviés d'os esfuerzos, d'entre atros, d'o poeta Allama Iqbal y d'o fundador d'o país, Muhammad Ali Jinnah, remató con a creyación de Pakistán en 1947. En 1948 la India s'independizó d'o Reino Uniu dividiendo-se en dos, la mayoría de cultura islamica s'establió en Pakistán y la de cultura hindú en a India. Posteriorment en l'anyo 1971 Pakistán Oriental s'independizó y pasó a formar lo nuevo estau de Bangladesh. Hue lo día encara se mantiene un conflicto con a India por lo control territorial d'a zona de Caixmir, que encara que ye de mayoría musulmana se mantiene baixo control territorial d'a India, y con China, que tamién ocupó una chicota parti de Caixmir.

 Cheografía 

La Cheografía y o clima de Pakistán son esxtremadament variaus, la cual cosa fa que la fauna y la flora d'o país seigan muit variaus. Ministerio d'Información, Radiodifusión y Patrimonio Nacional de Pakistán: Land and People. Dende las zonas costeras d'o sud dica las montanyas cheladas d'o norte, los paisaches de Pakistán varían de planas a disiertos, bosques, pueyos y mesetas. Organización d'as Nacions Unidas ta l'Agricultura y l'Alimentación: Pakistan.

La superficie de Pakistán ye de 803.940 km² (alto u baixo la suma d'as superficies de Francia y lo Reino Uniu), estando asinas o 33eno país d'o mundo por a suya superficie, anque ista clasificación puet variar seguntes cual seiga la clasificacion de territorios disputaus como Caxmir. Pakistán tien una longaria de costa de 1.046 km en o sud en a mar Arabica y lo golfo d'Omán, dende as suyas mugas con la India y con Irán y una muga de 6.774 km de longaria con Afganistán (2.430 km), China (523 km), India (2.912 km*) y Irán (909 km). Pakistan. The World Factbook, CIA. Tamién tien una muga maritima con Omán Muscat Agreement on the Delimitation of the Maritime Boundary between the Sultanate of Oman and the Islamic Republic of Pakistan, 12 June 2000, Nacions Unidas. y ye deseparau de Tachiquistán por o corredor de Wakhan. Edward Wong: In Icy Tip of Afghanistan, War Seems Remote, The New York Times.</ref> Pakistán ocupa una important ubicación dende o punto d'anvista d'a Chepolitica en un forcallo entre o sud d'Asia, Orient Meyo y l'Asia Central. Yasmeen Niaz Mohiuddin: Pakistan: a global studies handbook. ABC-CLIO, 2006. pp. 3, 317, 323–324. ISBN 978-1-85109-801-9.

Dende lo punto d'anvista d'a Cheolochía, Pakistán se troba situau en a zona de sutura Indus-Tsangpo en superponendo-se a la placa tectonica indica en as suyas provincias de Sindh y Panchab; Baluchistán y la mayor parti de Khyber Pakhtunkhwa se troban aintro d'a placa tectonica euroasiatica, mas que mas en a meseta iraní. Gilgit-Baltistán y Azad Caxmir se troban situaus en o canto d'a placa india, estando en consecuencia bien propensos a sufrir tierratremos violentos, como amuestra la lista de tierratremos en Pakistán. Ista rechión tien la tasa mas gran de sismicidat y los mas grans tierratremos de troda la redolada de l'Himalaya. Pakistan in the most active quake zone, says US Geological Survey, en Dawn.

O territorio pakistanés puet dividir-se en tres rechions cheograficas diferenciadas: as tierras altas d'o norte d'o país, a plana d'a val d'o río Indo y la meseta de Baluchistán. https://web.archive.org/web/20110721035911/http://www.pakistanstudies-aips.org/pakistan/geography/index.html About Pakistan: Geography, American Institute For Pakistan Studies. En as tierras altas d'o norte de Pakistán se troban as cordeleras d'o Karakorum, l'Hindu Kush y d'o Pamir, fendo-ne parte d'istas cordeleras bellas d'as montanyas con una mas gran altaria d'o mundo, incluyindo-ie cinco de's catorce ueitomils (montanyas de mas de 8.000 metros d'altaria) que fan plegar en iste país a alpinistas de toz os países, en destacando lo K2 (8.611 m.) y Nanga Parbat (8.126 m.). PTDC page on mountaineerin, Pakistan Tourism Development Corporation. La meseta de Baluchistán se troba a l'ueste y lo disierto de Thar a l'este. Lo río Indo, con una longaria de 1.609 km y los suyos afluents trescruzan o país dende la rechión de Caxmir en o norte dica la mar Arabica en o sud, con grans planas de formación aluvual y sasos en o Panchab y en o Sindh. Pakistan. InfoPlease. Pearson Education.

O clima pakistanés varía de tropical a templau, con clima subtropical arido en a costa sud. I hay una estación d'o monzón con inundacions frecuents por as fuertes plevias y una estación seca con muita menos plevia u mesmo con garra. I hay cuatre estacions diferents en Pakistán: un hibierno fresco y seco dende aviento dica febrero; una primavera calida y seca dende marzo dica mayo; la temporada de plevias de verano, o periodo d'o monzón d'o sud-ueste, dende chunio dica setiembre; y el período d'o monzón en reblando dende octubre dica noviembre. Country Profile: Pakistan. Library of Congress. 1995. pp. 2–3, 6, 8. La cantidat de plevias ye mui variable seguntes l'anyo, y gosan esta frecuent l'alternancia de periodos d'inundacions y de sequeras. [http://www.nationsencyclopedia.com/Asia-and-Oceania/Pakistan-CLIMATE.html Pakistan Climate. Encyclopedia of the Nations.

 Fauna y flora 

La diversidat d'o paisache y d'o clima en Pakistán fan que floreixca una gran variedat d'árbols y de plantas. En os árbols d'os suyos bosques se i troban coniferas de clima alpín y clima subalpín como abetos, pins u cedros en as montanyas d'o norte d'o país pero tamién árbols de fuella caduca en la mayor parte d'o país, y tamién de fuella perenne (como Dalbergia sissoo, un árbol pareixiu a una morera que se troba en as montanyas de Sulaimán); u palmeras, cocoteras y datileras en o sud d'o Panchab, o sud de Baluchistán y tot o Sindh. En os pueyos occidentals d'o país se i troban chinebros, tamarizas, praus y matollos. En a costa d'o sud d'o país se i troban bosques de manglars, que forman a mayor parte d'a flora d'os humedals costers.<ref> Conservation of Mangrove Forests in the Coastal Areas of Sindh and Balochistan'. WWF de Pakistán.

As selvas de coniferas se pueden trobar en altarias entre los 1.000 y los 4.000 metros en a mayor parti de las tierras altas d'o norte y d'o nord-ueste. En las rechions disierticas d'o Baluchistán, gosan trobar-se palmeras datileras y Ephedra, con muitos matullos. En la mayor parti d'o Panchab y d'o Sindh, en as planas d'o río Indo, se i troban selvas tropicals y subtropicals con árbols de fuellas amplas, y tamién matullos tropicals y xericos. Istas selvas son formadas mas que mas por especies de Morus (Morus alba en ye orichinaria), Acacia y Eucalyptus. Introduction. AIT-UNEP RRC.AP En 2010 alto u baixo lo 2,2% d'o territorio pakistanés (1,687.000 hectarias u 16.870 km2). Rhett Butler: Pakistan Deforestation Rates and Related Forestry Figures. Mongabay.com.

A fauna de Pakistan ye un reflexo d'a suya diversidat de paisaches y climas, mesmo que s'escayece con a flora. Arredol de 668 especies de d'aus se pueden trobar en o país, incluyindo-ie aus d'os cheneros Corvus, Acridotheres, Falco, y alicas. En o norte d'o país, en a cordelera de l'Himalaya, se i troba lo Tragopan melanocephalus. Muitas d'as aus de Pakistán son aus migratorias procedents d'Europa, d'Asia Central y d'a India.

En as planas d'o sud se i troban especies d'a familia Herpestidae y tamién Viverricula indica, llebres, chacals doraus, Manis crassicaudata, Felis chaus u Felis lybica. Tamién crocodilos en l'Indo, y chabalins, ciervos, Hystrix indica y chicoz radedors en tot iste sector. Os matullos arenosos d'o centro de Pakistán acubillan chacals doraus, Hyaena hyaena, gatos salvaches y leopardos. Pakistan plant and animal life. Encyclopædia Britannica. Tanimientres, a falta de cobertura vechetal, o clima severo y l'impacto d'o pastoreyo en os disiertos han deixau a los animals salvaches en una situación prou precaria. A gacela d'a India u chinkara ye o solo animal que encara se troba en cantidaz significativas en o disierto de Cholistán. Tamién se troba encara una chicota cantidat de Boselaphus tragocamelus en os arredols d'a muga en de Pakistán con a India y tamién en bellas partis d'o disierto de Cholistán. David M. Shackleton, International Union for Conservation of Nature and Natural Resources. Species Survival Commission. Caprinae Specialist Group (1997). Wild sheep and goats and their relatives: status survey and conservation action plan for caprinae. IUCN. pp. 10–13, 352. ISBN 978-2-8317-0353-4. En o norte montanyoso d'o país i viven: la subespecie Ovis ammon polii, Ovis vignei, Capra falconeri, Capra sibirica, Ursus thibetanus y Ursus arctos isabellinus. Species. WWF Pakistan Tamién se i troban especies d'animals con presencia mas chicota, como Panthera uncia u l'o mamifer fluvial Platanista minor, especie d'a cual se calcula que nomás existen que 1.100 individuos y que troban refuchio en a Indus Dolphin Reserve en o Sindh. En total, en Pakistán se han documentau 174 mamifers, 177 reptils, 22 anfibios, 198 especies de peixes d'augua dolza y 5.000 especies d'invertebraus (incluyindo-ie insectos). Biodiversity. WWF.

A flora y a fauna de Pakistán se troban con a-saber-los de problemas: Pakistán tiene la segunda mayor tasa de deforestación d'o mundo, a mas de problemas con a caza y a contaminación, con os subsiguients efectos adversos en l'ecosistema pakistanés.

 Politica 

Un elemento condiciona muitismo la vida politika pakistanesa: la situación d'a minoría relichiosa s'os musulmans en o vecín estau d'India, minoría que perdió lo suyo poder politico mientres o Raj britanico y encara mas con o proceso d'independencia y la subsiguient partición de l'antigo dominio colonial britanico entra India y Pakistán. Hussain, Rizwan. Pakistan. The Oxford Encyclopedia of the Islamic World. Pakistán se define como una republica parlamentaria federal democratica que tien l'Islam como relichión oficial. A primera Constitución d'o país, a Constitución pakistanesa de 1956, quedó en suspenso en 1958 en o gubierno d'Ayub Khan, estando sustituyida en 1962 por a Constitución pakistanesa de 1962. Cohen, Stephen Philip: The idea of Pakistan (1st pbk. ed.). Washington, DC: Brookings Institution Press. ISBN 978-0-8157-9761-6. En 1973 s'adoptó la Constitución pakistanesa de 1973, suspendida por Muhammad Zia-ul-Haq en 1977 y restaurada en a suya vichencia en 1985, estando la Constitución actualment vichent en o país y la base d'o suyo sistema politico. Os militars pakistanesos han chugau un papel bien destacau en a Historia politica de Pakistán, en dominando la suya vida politica. Asinas, en os periodos 1958-1971, 1977-1988 y 1999-2008 en Pakistán se producioron golpes d'estau militars con imposición d'a lei marcial y comandants de l'Exercito pakistanés que actuoron como presidents de facto. World: South Asia Pakistan's army and its history of politics, BBC News, 10 d'aviento de 1999. Hue, Pakistán tien un sistema parlamentario multipartidista con una clara división de poderes y controls y equilibrios entre as diferents brancas institucionals, con una evident división de poders. A primera transición enta un sistema democratico s'escaició en mayo de 2013, con as eleccions chenerals de Pakistán en 2013. Antiparte, dende 2010 se reducioron los poders d'o President de Pakistán (que dende alavez se convertió en una fegura cuasi nomás que ceremonial) en benefició d'o Primer ministro.

O Chefe d'estau en Pakistán ye lo President de Pakistán, en estar o país una republica. No ye esleyiu en eleccions directas, so que ye esleyiu indiretament, por un Colechio electoral, seguntes l'articlo 43 d'a Constitución pakistanesa de 1973, y que ye formau por os miembros d'o Senau de Pakistán (camara alta) y de l'Asemblea Nacional de Pakistán (camara baixa) y por miembros d'as Asembleas d'as cuatre provincias de Pakistán. Ye o chefe ceremonial de l'Estau pakistanés y o comandant en cabo de l'Exercito pakistanés (con o President d'o Comité de Chefes d'Estau Mayor Conchunto como lo suyo prencipal asesor militar), encara que los nombramientos militares y las confirmacions de puestos clau en as Fuerzas armadas las fa lo Primer ministro dimpués de revisar os informes sobre lo merito y capacidat d'os candidatos. Cuasi toz os nombramientos en a Chudicatura, l'Exercito, os miembros d'o Comité de Chefes d'Estau Mayor Conchunto y la cuestions lechislativas amenistan d'a confirmación executiva d'o Primer ministro, a qui lo President ha de consultar por lei. Tanimientres, os poders de perdón y amnistía corresponden a lo President de Pakistán.

O poder lechislatiu en Pakistán ye bicameral, formau por un Senau y una Asemblea Nacional. O Senau ye la Camara alta y ye formau por 104 miembros; l'Asemblea Nacional (Camara baixa) ye formada por 342. Os miembros d'a camara baixa s'esliyen con un sistema d'escrutinio uninominal a una vuelta por sufrachio universal d'os pakistanesos mayors d'edat y represnetan en l'Asemblea Nacional a los suyos districtos electorals en l'Asemblea. Seguntes reculle la Constitución pakistanesa, 70 d'as cadieras de l'Asemblea se reservan a mullers y a minorías relichiosas y s'asignan a los partius politicos en función d'a suya representación electoral. D'atra man, os miembros d'o Senau son esleyius por as Asembleas rechionals, tenendo toz os territorios d'o país la mesma representación numerica en o Senau.

Poder executiu: lo Primer Ministro de Pakistán gosa estar o lider d'o partiu con mayoría absoluta en l'Asemblea Nacional u bien qui recibe lo refirme d'una coalición de partius con mayoría absoluta. O primer ministro tien as funcions d'un chefe de Gubierno y ye o maximo dirichent d'o poder executiu. O primer ministro ye lo responsable de nombrar un gabinet composau por ministros y asesors, y tamién de dirichir las operacions de gubierno, prener y autorizar decisions executivas, nombramientos y designacions d'altos funcionarios que amenistan la confirmación executiva d'o primer ministro.

Gubiernos provincials: cadaguna d'as cuatre provincias de Pakistán tien un sistema pareixiu de gubierno, con una Asemblea provincial esleyida por sufrachio universal que nombra chefe d'o Gubierno provincial a lo lider d'o partiu o coalición que consigue la mayoría absoluta d'a Camara provincial respectiva y que nombra a lo suyo propio Gubierno en dirichindo os asuntos executius d'a suya provincia. Por un regular en Pakistán en cada provincia i hay en o suyo Gubierno partius u coalicions diferents. L'Administración provincial la diriche un secretario chefe, nombrau por o primer ministro provincial. Cadaguna d'as Asembleas provincials poseye poder lechislatiu y presenta y apreba cada anyo fiscal lo suyo propio presupuesto. Os Gubernadors provincials de Pakistán, que son os chefes ceremonials d'as provincias, son nombraus formalment por o president de Pakistán, qui refrenda asinas la suya elección por as Asembleas provincials.

Lo poder chudicial en Pakistán se troba estructurau seguntes un sistema hierarchico de corz: d'una man l'alta chusticia, d'atra man la baixa. Lo president d'o Tribunal Supremo de Pakistán ye qui supervisa toda la estructura chudicial d'o país en todos los suyos livels. La tuca d'o poder chudicial, l'alta chusticia, la forma lo dito Tribunal Supremo, con un Tribunal Federal d'a Sharia (que verifica que las leis d'o país seigan conformes con a sharia), y cinco Tribunals Superiors de Pakistán. La Constitución pakistanesa atorga a ista alta chuzticia la misión de velar, cosirar y esfender la Constitución. Cal destacar que bellas chicotas redoladas poseyen los suyos propios sistemas chudiciala deseparaus.

 Relacions internacionals de Pakistán 

Dende la suya independencia, Pakistán ha manteniu un equilibrio en as suyas relacions exteriors. Pakistán ye un aliau cerenyo de China, y toz dos países países atorgan una importancia considerable a lo mantenimiento d'una relación especial muit estreita y de refirme mutuo.<ref> [https://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-13418957 Pakistani PM hails China as his country's 'best friend''']. BBC News. 17 de mayo de 2011.</ref> Antiparte, dende l'anyo 2004 Pakistán ye tamién un d'os mas importants aliaus d'Estaus Unius fuera d'a OTAN en a luita contra lo terrorismo, un estatus alcanzado en 2004. A politica exterior y a cheoestratechia pakistanesas se centran sobretot en a economía y en seguridat front a las menazas a la suya identidat nacional y integridat territorial, y en o mantenimiento de relacions estritas con d'atros países musulmans. Foreign Policy of Pakistan. Gubierno de Pakistán.

O conflicto de Caxmir contina estando lo prencipal punto de discordia entre Pakistán y la India; tres d'as suyas cuatre guerras s'escaicioron por iste territorio. Kashmir en a Encyclopædia Britannica. En parte por as dificultaz en as suyas relacions con o suyo rival cheopolitico indio, Pakistán mantiene estreitas relacions políticas con Turquía y con Irán, Muhammad Anwar: Friends Near Home: Pakistan's Strategic Security Options. Islamabad, Pakistan: AuthorHouse, 2006. ISBN 978-1-4670-1541-7 y toz dos países han estau un punto clau en la politica exterior de Pakistán. Arabia Saudita tamién ye un atro país a qui la politica exterior pakistanesa presta muita atención, en respectando las suyas opinions.

Como parte no signataria d'o Tractau de No Proliferación Nuclear, Pakistán ye un miembro influyent de l'Organismo Internacional d'Enerchia Atomica (OIEA). Bhumitra Chakma: Pakistan's nuclear weapons. Londres, Routledge, 2009. ISBN 978-0-415-40871-4. En calendatas recients, Pakistán bloqueyó un tratau internacional ta limitar o material fisionable, en argumentando que "lo tratau apuntaba especificamente a Pakistán". Informe oficial d'o 18 de chunio de 2010: Pakistan a Responsible Nuclear Power, Official Asserts. En o sieglo XX, o programa de disuasión nuclear de Pakistán se centró en contrarrestar as ambicions nuclears d'a India en la región d'Asia d'o sud, y las prebas nuclears d'India (Pokhran-II) finalment facioron que Pakistán respondese ta mantener un equilibrio cheopolitico y convertir-se tamién en una potencia nuclear con as suyas prebas nuclears. World: Monitoring Nawaz Sharif's speech, en a BBC. Actualment, Pakistán mantien una politica de disuasión minima creyible, en calificando lo suyo programa de disuasión nuclear como vital contra l'agresión forana. Husain Haqqani: Pakistan: between mosque and military (Capítol 3). Washington, DC, United Book Press, 2005 ISBN 978-0-87003-214-1. N-deterrence to be pursued, en Dawn.

 Cultura 

 Cine 

En Pakistán existe una industria de cine local conoixida como Lollywood, tien a suya seu en a ciudat de Lahore y actualment produz mas de 40 cintas cada anyo, dinantes produciba en serie no menos de 120 cintas por anyo. Tamién i hai un atro centro de producción de cine localizau en Peshawar, conoixiu como cine pashto, que produz mas de 50 cintas cada anyo.

En primerias d'os anyos 1970 Pakistán yera o cuarto productor mundial de largometraches, manimenos, entre 1977 y 2007, a industria cinematografica de Pakistán dentró en decayedura a causa d'a islamización d'o país, l'enfortimiento d'as leis de censura cheneraron falta cheneral de calidat. Minetres os anyos 1980 y 1990, a industria d'o cine trascruzó cuantos periodos d'altibaixos, un reflecto d'a suya dependencia d'os fondos y aduyas estatals. En l'anyo 2000, a industria d'o cine de Lahore se i heba esfundiu y veyió un cambio gradual d'actors, actrices, productors y cineastas locals dende Lahore dica Karachi. En 2007, a industria cinematografica de Pakistán prencipió un resurtimiento y Karachi se consolidó como o centro d'o cine en o país, amás as nuevas tecnolochías levoron a una explosión de formas alternativas de cine, un aumento de calidat y encara conservando gran parte d'a suya identidat distintiva.

 Gastronomía 
dreita|thumb|250px|Plato pakistanés cocinau con o metodo tandoor.

La cocina pakistanesa ye semellant a la cocina india, pero ye menos condimentada y con cualques diferencias debiu prencipalment a la influencia d'a cultura islamica. Igual que aquella, utiliza en buena parte d'os suyos platos lo curry y la masala. Lo plato tipico ye lo pollo tandoori, elaborau prencipalment en un forno tipico y muito común en zonas d'a India y Pakistán (forno tandur), tamién ye popular lo kebab, que ye una especie de brocheta d'a cual se pueden distinguir tres clases: shesh kebab, de carne rustida, shami kebab, carne frita en ghee'' y tikka kebab, carne rustida y adobada condimentada con especias tradicionals.

Igual que en la India, se gosa prener una bebida elaborada con de yogur fredo batiu con augua, que puet estar dolza u salada, que ye dita lassi. Existe tamién una bebida de lima mesclada con augua y azúcar conoixida como nimbu pani.

 Esporte 
 50px  en os Chuegos Olimpicos.

250px|dreita|thumb|Imachen d'un partiu de criquet.

Os esportes nacionals de Pakistán son o hockey hierba y o cricket. Atro esporte a on destacan os esportistas paquitanís ye o scuash, esporte a on Jansher Khan ye considerau un d'os millors chugadors d'o mundo de siempre.

Internacionalment ye una d'as potencias mundials en hockey hierba y criquet, bi ha participau en os Chuegos Olimpicos a on ha ganau tres medallas d'oro en as edicions de 1960, 1968 y 1984, tres medallas d'archent y dos de bronce. Tamién ha estau cuatre vegadas campión d'o mundo en os anyos 1971, 1978, 1984 y 1994. Tamién fació destacadas actuacions en os Chuegos Asiaticos y os Chuegos d'a Commonwealth.

 Competicions esportivas 
Pakistán ha organizau a Copa Mundial de Cricket en as suyas edicions de 1987 y 1996.

 Referencias 

 Vinclos externos 

*