Idioma frisón

O frisón ye una luenga u conchunto de luengas chermanicas que se charran en os Países Baixos y tamién en bellas rechions de Dinamarca y Alemanya, chunto a la mar d'o Norte. En istas dos zagueras zonas se tracta de variedaz cuasi amortadas, fabladas nomás que por chent gran.

Perteneixe a la branca occidental d'as luengas chermanicas y ye a luenga mas amanada a l'anglés y a l'anglico escocés. O motivo ye que istas dos zagueras luengas son derivación de l'amalgama d'as luengas d'os anglos, os saxons y os chutos, que charraban a mesma luenga (u muit amanada) que a luenga que charraban os antigos frisons y d'a que en desciende l'actual luenga frisona.

 Historia 
Os documentos oficials mas antigos escritos en frisón estioron escritos en o sieglo XI, en a variant dita antigo frisón, que dica l'anyo 1500 se converte en o frisón medieval y a partir de 1800 evoluciona a o frisón moderno, que ye parlau actualment.

O frisón ye una luenga relativament pareixida a l'anglés, perteneixient a o grupo anglo-frisón, aintro d'a branca occidental d'as luengas chermanicas. L'idioma poseye parolas pareixitas a las anglesas, como a parola "mocet" (boi en frisio y boy en anglés).

Dende comencipios d'o sieglo XIX pareixeba que a luenga desapareixería en os Países Baixos debant de l'abance y espardidura d'o neerlandés pero con o romanticismo surchió o intrés por a vida local y se creyoron sociedaz ta a preservación d'a cultura y l'idioma frisio. Os obchectivos d'iste movimiento se fuoron alcanzando, mas que mas en Frisia.

En 1937 a luenga yera optativa en as escuelas primarias. A l'anyo siguient s'establió l'Academia d'o frisón, publicando-se a Biblia en ista luenga.

División
Existen tres variedaz d'a luenga frisona: frisón occidental, frisón oriental y frisón septentrional. Bels lingüistas consideran que istas tres variedaz, atamas d'a suya no intelichibilidat mutua, son dialectos d'una sola luenga frisona, mientres que atros, incluyius os suyos fablants, afirman que son tres idiomas diferents. O frisón occidental ye muit influyenciau por o neerlandés y, igual que ista zaguera luenga, se describe como un idioma "entre" l'anglés y l'alemán. Tanimientres as atras variedaz frisonas tienen influyencias de l'alemán, o baixo alemán y o danés. O frisón septentrional ye especialment trestallau en cuantos dialectos prou diferents entre sí. O Stadsfries no ye frisón, so que un dialecto neerlandés influyenciau por o frisón. O frisón se diz Frysk en frisón occidental, Fräisk en frisón oriental y Frasch, Fresk, Freesk u Friisk en os dialectos d'o frisón septentrional.

A situación d'a luenga en a provincia neerlandesa de Groningen y a rechión alemana de Frisia Oriental ye mos complexa: os subdialectos locals d'o baixo saxón, o Gronings y o baixo saxón de Frisia Oriental son una mezcla d'o frisón y os dialectos baixosaxons. Se creye que o frisón i estió charrau d'antis mas y que se reeplazó gradualment por a luenga d'a ciudat de Groningen. Ista variedat local ye actualment en proceso de reemplazo por o neerlandés estándard.

Referencias

 Se veiga tamién 
 Ried fan de Fryske Beweging.
 Frisia.

*