Ayerbe

Ayerbe ye una villa y municipio aragonés d'a provincia de Uesca, situato en a comarca d'a Plana de Uesca. Fa parte d'o partiu chudicial de Uesca.

A suya población ye de  habitants en una superficie de 63,89 km², con una densidat de población de  hab/km².

 Cheografía 
Ayerbe se troba situato a 582 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 29 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'o suyo partiu chudicial, d'a suya comarca y d'a suya provincia.

 Mugas 
O termin municipal d'Ayerbe muga a o norte con As Penyas de Riglos y Lobarre; a l'este con Lobarre y Os Corrals; a o sud con Lopinyén-Ortiella; y a l'ueste con Biscarrués y Morillo de Galligo.

  As Penyas de Riglos y Lobarre  Biscarrués y Morillo de Galligo 85px|Ayerbe Lobarre y Os Corrals  Lopinyén-Ortiella 

 Historia 
A localidat d'Ayerbe fue conquiesta por o reino d'Aragón en 1083, dende l'amanata base abanzata que yera o castiello de Lobarre. José Luis García Lloret: La escultura románica del Maestro de San Juan de la Peña, Institución Fernando el Católico, Zaragoza, 2005, pachina 14, ISBN 84-7820-798-8

Chaime I d'Aragón creyó a baronía d'Ayerbe que en l'anyo 1720 se convertió en o marquesau d'Ayerbe.

 Toponimia 
En bel texto medieval s'escribe Ayerb u Aierb, como en un texto de 1140 de l'Archivo de lo Pilar:

 Parla 
L'aragonés d'Ayerbe forma parte de l'aragonés meridional pero tien bellas caracteristicas en común con l'aragonés occidental y se fa servir a denominación común d'ayerbense pa dicir l'aragonés d'os lugars d'a suya comarca. Ayerbe ye una d'as localidaz d'a Plana de Uesca an l'aragonés tien mas vitalidat.

 Demografía 

 Administración 
 Reparto de concellers 
Eleccions municipalsArchivo electoral Partiu 1979 1983 1987 1991 1995 1999 2003 2007 2011 2015 2019 Partido de los Socialistas de Aragón - 4 3 3 2 4 6 4 3 5 6 Partido Popular - - - 2 2 3 - 3 3 3 3 Partido Aragonés - 5 5 3 4 2 2 1 1 0 0 Chunta Aragonesista - - - - 1 0 1 1 2 1 - Izquierda Unida de Aragón - - - 1 - - - - - - - Centro Democrático y Social - - 1 - - - - - - - - Unión Democrática y Progresista 5 - - - - - - - - - - Unión de Centro Democrático 4 - - - - - - - - - - Total 9 9 9 9 9 9 9 9 9 9 9

 Alcaldes 
 Lista d'alcaldes Lechislatura Nombre Partiu politico1979–1983 José Antonio Sarasa Torralba Partido de los Socialistas de Aragón1983–1987 Agustín Aylagas García Partido Aragonés1987–1991 Agustín Aylagas García Partido Aragonés1991–1995 María del Carmen Gállego Villamayor Partido Aragonés1995–1999 María del Carmen Gállego Villamayor Partido Aragonés1999–2003 José Antonio Sarasa Torralba Partido de los Socialistas de Aragón2003–2007 José Antonio Sarasa Torralba Partido de los Socialistas de Aragón2007–2011 José Antonio Sarasa Torralba Partido de los Socialistas de Aragón2011–2015 Carlos Jesús Marco Binué Partido Popular2015–2019  2019–2023  2023–2027 Antonio Biescas Gimenez  Consulta el listado de alcaldes que han sido proclamados en Aragón en Heraldo de Aragón PSOE

 Molimentos 

250px|thumb|dreita|Torre de Sant Pero d'Ayerbe.
 Palacio d'os marqueses d'Urriés. Declarato Molimento Nacional en 1931, ye protechito amás dende 2003 con a suya declaración como Bien d'Intrés Cultural. Declaración d'o Palacio d'os marqueses d'Urriés d'Ayerbe como Bien d'Intrés Cultural en o BOA. Se devantó dencima de l'antigo casal d'o linache d'os Diest en o sieglo XV, y tien elementos en estilo cotico, con repuis d'un patio en estilo renaixentista.
 Torre de Sant Pero (O Campanal), repui de l'antiga ilesia romanica de Sant Pero, enrunata a prencipios d'o sieglo XIX. Ye protechito legalment con a suya declaración como Bien d'Intrés Cultural. Publicación en o BOA d'una Orden de 2003 que complementa a declaración orichinaria d'o molimento como Bien d'Intrés Cultural
 Torre d'o Reloch d'Ayerbe, de 1798, devantata dencima d'os repuis de l'antiga ilesia de Santa María.
 Ilesia de Sant Pero d'Ayerbe.
 Palacio d'os Luna d'Ayerbe, un edificio en estilo renaixentista.
 Casa Normante, d'o sieglo XVI.

 Personalidaz naixitas d'Ayerbe 
 :Categoría:Naixius d'Ayerbe

 Localidaz achirmanatas 
22px Garlin (Pireneus Atlanticos, Occitania).

 Vinclos externos 

  Pachina web oficial municipal d'Ayerbe.
  Ayerbe en a Gran Enciclopedia Aragonesa.

 Referencias 

*