Barcabo

Barcabo (Bárcabo en castellano) ye un municipio d'a provincia de Uesca. A población ye de  habitants en una superficie de 88,08 km² y una densidat de  hab/km².

Plazau en as Siarras Exteriors d'o Prepirineu de Uesca, iste municipio resultó de l'asociación de bellos lugarons d'as sierras d'Olsón, vals de l'alto Vero y Viello Sobrarbe. A suya orografía ye definida por ra coexistencia de fincas d'altiplanas y versantes forestals mediterranias (montes de carrascas, coscollas, chinebreros y matullar) sulcadas por profundos barrancos en beluns d'os cuals se i fan hoi en día esportes d'aventura.

Garra d'es nuclios que forman o municipio no supera la trentena d'habitants, y ne son cuantos els que compiten con lo de Barcabo en población, asinas, a designación d'o nombre d'o municipio como Barcabo pareixe aleatoria. Atros lugarons, manimenos, han quedau dica hoi abandonaus, como en os casos de Suelves u cuasi en os meses d'hibierno, de l'Eripol.

 Cheografía 

As rustidas y xutas versantes sud d'as sierras exteriors, en o pleno prepirineu ciarran, chunto con o municipio, a extensión de la comarca de Sobrarbe enta os ya semontaneses municipios d'Azara, Colungo y Alquezra, a traviés d'un espectacular collau de penya calsinosa roya (Collau de San Caprasio), por a on trangan as auguas d'o Vero, mas allá d'o lugar de Lecina. Ye precisament a ras fuents d'iste lugar a on que se-i troba ra vió naixedera d'iste important curso fluvial, con espelungas –as famosas Esplugas de Lecina– habitadas dende o paleolitico, que trascruzará dimpués as tiarras d'o semontano enta la morir a ra Cinca en a ciudat baixo montanyesa de Balbastro.

As siarras de Guara (belunos de lures famosos canyons amanixen-se a ro municipio) y d'Olsón ciarran o municipio per l'ueste y l'este respectivament, deixando o solo horizonte ubierto enta o norte, a traviés de la irregular altiplana d'o Viello Sobrarbe, que se-i estendilla dica a rengla imachinaria d'Almazore y l'Eripol enta las afuevadas tiarras de l'Arcusa, ya en o municipio de l'Aínsa-Sobrarbe. O tozal de l'Asba, con es suyos 1743m, fote ra buega con os municipios de l'Aínsa-Sobrarbe y Boltanya.

 Mugas municipals 
 l'Aínsa-Sobrarbe l'Aínsa-Sobrarbe l'Aínsa-Sobrarbe Adauesca 50px l'Aínsa-Sobrarbe / Nabal Adauesca / Alquezra Alquezra / Colungo Oz y Costeán / Nabal

 Historia 
A ocupación de muchos d'es lugars de l'actual municipio de Barcabo enzatere-se a tiempos prehistoricos, como s'heba dicho, feito demostrau por as pinturadas rupestres d'as Esplugas de Lecina, pero no estiore enta l'epoca visigotica cuan a ro mesmo lugar s'alzaba ro monastiro de Sant Cucufate, oi en diya desapareixiu.

A epoca posiblement mas important de la historia de Barcabo (como a tot ro que oi clamamos Viello Sobrarbe) estión os removitos sieglos VII y VIII, con l'arribada de la dominación sarradina enta la tot ro baixo Sobrarbe, establemiento d'una muga (dimpués de bellos intentos arabes de transcruzar os pireneus) con rL'Imperio Carolinchio de Francia. Ista muga estariba clamada Marca Hispanica y consistiriba durantes d'as anyadas posteriors en un conchunto de "tiarras ta dengún" que de facto estariban mas a servicio d'os francos que no d'os sarradíns, per ra naturaleza cristiana d'as suyas chents.

A muga d'entre d'os territorios dominaus por os arabes y ros territorios de la Marca Hispanica estió, en ista parti d'o pais, en a fortificación de l'Aínsa, restando per tanto, os lugars de Barcabo baixo dominio musulmán. Ye por ixo que muitos historiadors situan l'orichen d'es fetos que esemboqueren en a derrota d'es musulmans de l'Aínsa precisament a istas fincas, y a mas aberiba estau ro suco de cautivo d'as enrestidas posteriors de l'enzatanza d'a reconquista dende Sobrarbe, cómo a pavors d'os musulmans que habión de fortificar os lugars de Alquezra como muchos atros en a muga.

A influencia de la tiarra baixa fa-se patente a ista parti de Sobrarbe mas que a garra atra, no nomás en a fesionomía de la vechetación, que contrastariba fuertement con a una de ras altas vals pirinencas, si que a mas en l'uso d'os materials de construcción, a on se-i troba bella suerte de transición d'entre ra piatra y losa d'os Pireneus enta l'adoba y tellas d'o semontán.


 Camins 
Camins, pistas y senders que naixcan d'o nuclio prencipal y vaigan ta altros lugars d'a comarca.

 Betorz / Río Vero Almazore / L'Hespitalet (Ctra. A-2205) Río Vero 75px Lecina / Colungo (Ctra. A-2205) / Río Vero Suelves

Demografía 

 Administración 
 Reparto de concellers 
Eleccions municipalsArchivo electoral Partiu 1979 1983 1987 1991 1995 1999 2003 2007 2011 2015 2019 Partido de los Socialistas de Aragón - 1 3 3 4 3 2 3 3 4 4 Partido Popular - 4 2 2 1 2 3 2 2 1 1 Unión de Centro Democrático 5 - - - - - - - - - - Total 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5

 Alcaldes 
 Lista d'alcaldes Lechislatura Nombre Partiu politico1979–1983 Plana Pardina, Manuel UCD1983–1987 Plana Pardina, Manuel AP/PDP/UL1987–1991 Blasco Franco, Miguel Angel PSOE1991–1995 Blasco Franco, Miguel A. PSOE1995–1999 Blasco Franco Miguel A. PSOE1999–2003 Blasco Frango, Miguel A. PSOE2003–2007 Manuel Colungo Herran PP2007–2011  2011–2015 Carmen Lalueza Giral Partido de los Socialistas de Aragón2015–2019  2019–2023  2023–2027 Carmen Lalueza Giral  Consulta el listado de alcaldes que han sido proclamados en Aragón en Heraldo de Aragón PSOE

 Monimentes 

A ilesia d'o lugar ye consagrada ta Santa Cecilia y estió romanica en os suyos orichenes. Oi día se troban restas d'ista primichenia construcción a baixo de la moderna ilesia d'o sieglo XVIII, como un crismón a l'antiguo abside d'o templo.

Bellas trazas d'uno castiello amaneixen a poquez metros d'iste templo, sines que sían cosa remarcable, bi ha bellos segmentos de piatras y ras parez exteriors d'o que podeba estar-ne ra capiella. No se'n conoixe l'orichen d'ista fortificación, ni la suya trascendencia defensiva a ra comarca.

 Fiastas 
17 de chinero; empresa de ras fogatas de Sant Antón.
27 de marzo; romería enta l'ermita de la virchen d'as Siarras.
Día lunes de Pentecostés (chunio); como en atros lugars d'a comarca, romería enta o santuario de Santa María dera Noguera.
15 d'agosto; Fiasta Mayor, fendo honor ta ra Santa María de l'Asumpción.
22 de noviembre; ''Fiasta'' d'Hibierne, fendo honor ta Santa Cecilia.

Referencias

 Veyer también 
Lista de municipios de Uesca

 Vinclos externes 

 Barcabo en romanicoaragonés.com.
 Barcabo en Sobrarbe.com.

*