Escocia

Escocia (en gaelico escocés Alba, en anglés Scotland) ye una nación d'o nord-ueste d'Europa y un d'os cuatro países constituyents d'o Reino Uniu. Ocupa o tercio norte d'a isla de Gran Bretanya y muga a lo sud con Anglaterra. Ye rodiata por o mar d'o Norte a l'este, l'oceano Atlantico a lo norte y l'ueste, y a canal d'o Norte y o mar d'Irlanda a lo sud-ueste. Antimás d'a parti prencipal d'o suyo territorio bi ha alto u baixo 790 chicotas islas en Escocia.

Edimburgo ye a capital d'o país y a segunda ciudat mas gran, estando un d'os mayors puestos financieros d'Europa. A mayor ciudat d'Escocia ye Glasgow que reculle en a suya aria metropolitana, dita o Gran Glasgow (en anglés Greater Glasgow) o 40% d'a población total d'Escocia. En as auguas escocesas de l'Atlantico Norte y o mar d'o Norte se troban as mayors as mayor reservas de petrolio d'a Unión Europea

O Reino d'Escocia estió un estau independient dica l'1 de mayo de 1707 cuan con os Actos d'Unión (atamas d'as grans protestas que hi habió en toda Escocia) s'unió con o Reino d'Anglaterra ta creyar o Reino de Gran Bretanya. Sindembargo, Escocia continó mantenendo o suyo propio sistema churidico, esferenciau d'os sistemas d'Anglaterra, Galas y d'Irlanda d'o Norte. Dende o sieglo XIX renaixió un fuerte sentimiento nacionalista, que actualment ye representato por o partiu independentista Scottish National Party (Partiu Nacional d'Escocia), vencedor por mayoría simpla en as eleccions de 2007 ta o Parlamento d'Escocia y por mayoría absoluta en as eleccions d'o 5 de mayo de 2011, L'independentisme assoleix la majoria absoluta a Escòcia. a primera vegata que un partiu plega a tener una mayoría aboluta en o Parlamento.

 Cheografía 
Anque Escocia siga un país relativament chicot, ya que ocupa una superficie de 78.772 km², poseye una cheografía mui variata, que abraca dende as lowlands rurals a las highlands deserticas, o d'as grans ciudaz a las chicotas islas completament deshabitatas.

Os principals archipelagos d'Escocia son as Islas Shetland, as Islas Orcadas y as Hebridas.

 Divisions administrativas 

O territorio escocés se divide en 32 concellos (council areas en anglés, chomhairle en gaelico escocés:

Escudo d'armas Concello Capital Población Mid-Year Population Estimates, UK, June 2021. Office for National Statistics. Electors Electoral Statistics, UK, December 2021. Office for National Statistics. Superficie (km2)  Mid-Year Population Estimates, UK, June 2021. Office for National Statistics. Densidat(por km2) 40px Glasgow Glasgow 635.130 465.164 174,6 3.637 40px Edimburgo Edimburgo 526.470 397.692 263,4 1.999 40px Fife Glenrothes 374.730 286.126 1.325 283 20px Lanarkshire d'o Norte  Motherwell  341.400 262.926 470 726 20px Lanarkshire d'o Sud  Hamilton  322.630 255.924  1.772 182 - Aberdeenshire  Aberdeen  262.690 205.775 6.313 42 40px Highland  Inverness  238.060 187.428 25.653 9 40px Aberdeen Aberdeen 227.430 168.191 185,6 1.226 40px Lothian de l'Ueste  Livingston  185.580 145.310 427,7 434 20px Renfrewshire  Paisley  179.940 141.027 261,5 688 20px Falkirk  Falkirk  160.700 125.525 297,1 541 40px Perth y Kinross  Perth  153.810 119.961 5.286 29 40px Dumfries y Galloway  Dumfries  148.790 116,713 6.426 23 40px Dundee  Dundee  147.720 112.050 59,8 2.470 20px Ayrshire d'o Norte  Irvine  134.220 110.043 885,3 152 40px Ayrshire de l'Este  Kilmarnock  122.020 97.920 1.262 97 20px Angus  Forfar  116.120 91.416 2.181 53 Scottish Borders  Newtown St Boswells  116.020 93.067 4.732 25 40px Ayrshire d'o Sud  Ayr  112.450 92.888 1.222 92 40px Dunbartonshire de l'Este  Kirkintilloch  108.900 88.870 174,5 624 20px Lothian de l'Este  Haddington  109.580 87.919 679,2 161 20px Moray  Elgin  96.410 74.641 2.238 43 - Renfrewshire de l'Este Giffnock  96.580 73.583 174,2 554  Concello de Stirling  Stirling  93.470 70.977 2.186 43 40px Midlothian  Dalkeith  94.680 75.401 353,70 268 20px Dunbartonshire de l'Ueste  Dumbarton  87.790 70.219 156,8 553 20px Argyll y Bute  Lochgilphead  86.220 70.247 6.907 12 20px Inverclyde  Greenock  76.700 60.632 160,4 478 20px Clackmannanshire  Alloa  51.540 40.228 159,2 324 40px Comhairle nan Eilean Siar  Stornoway  26.640 21.626 3.056 9  Islas Shetland  Lerwick  22.940 18.059 1.467 16  Islas Orkney  Kirkwall  22.540 17.669 990,5 23

 Municipios mas poblaus 
PuestoLocalidatPoblación1Glasgow632,3502Edinburgh506,5203Aberdeen198,5904Dundee148,2105Paisley77,2706East Kilbride75,3107Livingston56,8408Dunfermline54,9909Hamilton54,48010Cumbernauld50,530

 Luengas 
A luenga oficial ye l'anglés anque en bellas zonas d'o norte y l'ueste se conserva o gaelico y l'anglico escocés.

 Toponimia 
Escocia prene nombre d'os escoz, piratas irlandeses. En fuents medievals aragonesas no bi ha guaires mencions a Escocia. Una mención la trobamos en o primer libro d'a "Grant Cronica d'Espanya", compilación historica de Chuan Ferrández d'Heredia:

 Cultura 
 Simbolos nacionals 
 A bandera d'Escocia, con a cruz de Sant Andreu.
 O estandart reyal d'Escocia.
 L'unicorni ye usato a vegatas como un simbolo heraldico d'Escocia.
 William Wallace, l'heroe nacional d'Escocia y líder en as Guerras Escocesas d'Independencia.
 O día de Sant Andreu.

 Cocina d'Escocia 
A cocina d'Escocia comparte muitos platos con a cocina anglesa pero tien unos atributos distintivos así como recetas propias, gracias, belunas d'ellas, a las influencias antigas estrancheras en comparación con as cocinas locals. Os platos consideratos tradicionals han estau, a vegatas, trayitos antigament por atros pueblos.

 Literatura d'Escocia 
A literatura d'Escocia incluye todas as obras redactatas por autors escoceses, ya siga en latín, francés, anglés, gaelico escocés u scots, dende os primers documentos dica l'actualidat.

Enantes d'a cheneralización d'o gaelico escocés y de l'anglico escocés, en o sud d'Escocia bi heba pueblos celtas que parlaban luengas britonicas en continuidat con os que bi heba en o norte de l'actual Anglaterra. Asinas, gran parte de l'antiga literatura galesa fue composata en l'actual Escocia u cerca d'ella.

 Relichión en Escocia 
Escocia, como a resta d'as nacions europeas, ye tradicionalment cristiana con un 70% de personas que profesan ista relichión. A Ilesia d'Escocia, tamién conoixita como The Kirk, ye reconoixita por a lei como a ilesia nacional d'Escocia y ye independient d'o estau en materias espirituals.

 Esporte 
 Categoría principal: Esporte en Escocia.

Lo esporte tiene un important papel en a cultura escocesa, ya que lo país alberga los suyos propios campeonatos nacionals de diversas variedaz esportivas, amás de tener representación independient d'a resta d'o Reino Uniu en eventos como lo Mundial de Futbol, lo Mundial de Rugby u los Chuegos d'a Mancomunidat (encara que no en os Chuegos Olimpicos, en os cuals Reino Uniu participa como un solo equipo). Amás, Escocia tiene los suyos propios organismos esportivos, tals como la Scottish Rugby Union y l'Asociación Escocesa de Futbol (la segunda asociación nacional de futbol mas antiga d'o mundo) estando a competición mes important a Premier League d'Escocia.

Los esportes tradicionals en a parte rural d'o país tienen un papel cultural important tanto a livel competitivo como social y reivindicatiu.

 Se veiga tamién 
 Reino d'Escocia

 Vinclos externos 

 Referencias 

*