Monzón

Iste articlo ye sobre un municipio aragonés en a Cinca Meya, provincia de Uesca. Ta atros usos se veiga Monzón (desambigación).

Monzón ye una ciudatCon o títol historico de villa. y municipio aragonés d'a provincia de Uesca, situata en a comarca d'a Cinca Meya (en ye a suya capital).

A suya población ye de  habitants en una superficie de 155 km².

 Cheografía 
Ye situato chunto a los ríos Cinca y Sosa, baixo un castiello, que ye en l'alto d'un tozal, a 279 metros d'altaria sobre o livel d'a mar y a una distancia de 70 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya provincia.

Monzón ye trescruzato por a N-240, y por a linia de ferrocarril Madrit - Barcelona. Poseye importants industrias quimicas.

 Mugas 
O suyo termin municipal muga con L'Almunia de Sant Chuan, Sant Istevan de Litera, Binéfar, Binacet, Pueyo de Santa Cruz, Sant Miguel de Cinca, Peralta d'Alcofeya, Ilche y Castillón d'o Puent.

 Historia 
A ciudat s'ha esparracato baixo o castiello.

En a epoca de dominación musulmana se disputaban Monzón os Banu Sabrit de Uesca y os Banu Qasi de Leida. En lo sieglo XI perteneixeba a os Banu Hud y se diz que la prenió lo Cit en 1083. A los cristianos lis caleba conquerir Monzón pa tallar as comunicacions entre los reinos taifas de Zaragoza y Leida.

L'infant Pero reconquerió Monzón en 1089 cuan lo reinato d'o suyo pai Sancho Remíriz d'Aragón. Sancho Remíriz creyó o Reino de Monzón pa o infant, futuro Pero I enantes d'estar rei d'Aragón. En 1143 pasó a perteneixer a os templers.

 Toponimia 
Puede tener etimolochía procedent de Mont de Sión, nombre que puet ilustrar as relacions d'os templers con as cruzatas en Tierra Santa. Atros autors lo derivan d'o latín montione "montanyeta". Marcelino Cortés Valenciano Toponimia aragonesa antroponímica con la terminación -ón (I), Alazet, n° 30, 2018, ISSN 0214-7602, p.68

O lugar de Conchel s'escribiba Cunchiel en o Libro del Reparo del General de 1489-1491.

 Demografía 

 Administración 
 Reparto de concellers 
Eleccions municipalsDatos Eleccions MIRhttps://web.archive.org/web/20110105133451/http://portal.aragob.es/archelec/index.jsp Partiu 1979 1983 1987 1991 1995 1999 2003 2007 2011 2015 2019 2023 Partido Popular - 5 3 3 7 9 7 7 7 5 5 11 Partido de los Socialistas de Aragón 4 6 6 9 6 6 6 7 5 6 6 3 Partido Aragonés - - 2 2 1 0 2 1 2 2 3 1 Cambiar Monzón - - - - - - - - - 3 2 1 Vox - - - - - - - - - - 0 1 Ciudadanos - - - - - - - - - 1 1 0 Chunta Aragonesista - - 0 0 1 2 1 1 1 0 0 0 Independients 2 - - - - - - - 0 - - 0 Partido Comunista de Aragón/Izquierda Unida 6 6 4 3 2 0 1 1 2 -Integrato en a coalición Cambiar Monzón - - Centro Democrático y Social - - 2 0 - - - - - - - - Unión de Centro Democrático 3 - - - - - - - - - - - Total 15 17 17 17 17 17 17 17 17 17 17 17

 Alcaldes 
 Lista d'alcaldes Lechislatura Nombre Partiu politico1979–1983 Joaquín Saludas Joaquín Saludas en a pachina d'o Diario del Alto Aragón. Partiu Comunista d'Aragón1983–1987 Carlos Allué Carlos Allué en a pachina d'o Diario del Alto Aragón. Partido de los Socialistas de Aragón1987–1991 Ernesto Baringo Ernesto Baringo en a pachina d'o Diario del Alto Aragón. Partido de los Socialistas de Aragón1991–1995 Ernesto Baringo Partido de los Socialistas de Aragón1995–1999 Nicolás Fortuño Nicolás Fortuño en a pachina d'o Diario del Alto Aragón. Partido Popular1999–2003 Nicolás Fortuño Partido Popular2003–2007 Fernando Heras Laderas Fernando Heras Laderas en a pachina web d'as Corz d'Aragón. Partido de los Socialistas de Aragón2007–2011 Fernando Heras Laderas Partido de los Socialistas de Aragón2011-2015 Rosa María Lanau Morancho Partido Popular2015-2019 Álvaro Burrell Bustos Partido de los Socialistas de Aragón2019-2023 Isaac Claver Ortigosa Partido Popular2023-2027 Isaac Claver Ortigosa  Isaac Claver (PP) repite como alcalde de Monzón: así ha sido el pleno de investidura en Heraldo de Aragón Partido Popular

 Molimentos 
250px|right|thumb|Torre de l'homenache d'o castiello de Monzón.
 Un impresionant castiello construito por os templers.
 O Puent Viello sobre o río Sosa, constuito l'anyo 1768.
 La seu de Santa María d'o Romeral, construita entre zaguerías d'o sieglo XII y primerías d'o sieglo XIII.
 Casa d'a ciudat.

 Cultura 
Dende l'anyo 2005, se i celebra cada anyo la Feria d'o Libro Aragonés de Monzón. A Feria d'o Libro Aragonés ubre as suyas puertas en Monzón, en Arredol.

 Esportes 
 Tien un d'os millors equipos d'atletismo d'Aragón, o Club Atletismo Monzón.
 O fútbol ye representato por o Club Atlético de Monzón.

 Fiestas 
 Sant Mateu (Fiestas Mayors), 21 de setiembre.
 Luns de Pascua, romería a l'ermita de Nuestra Sinyora d'o Enfuelgo.

 Comunicacions 
N-240.
Linia 200 d'Adif.
Estación de Monzón-Río Cinca.

 Personalidaz naixitas de Monzón 
Categoría principal: Naixitos de Monzón.
 Joaquín Costa (1846-1911), politico, churista, economista y historiador.
 Javier Moracho (1957), atleta.
 Conchita Martínez (1972), tenista.
 Eliseo Martin (1973), atleta.
 Álvaro Burrell, decatleta y ex-alcalde de Monzón.
 Delfín Campo.
 Javier Gazol, atleta.
 Luz Gabás, escritora y politica.
 Cristina Espejo, atleta.
 Nacho Ordín, exchugador de basketbol.

 Vinclos externos 

Notas

 Referencias 

*