Aceite

La palabra aceiteEn femenín y tamién en masculín. Pronunciau en benasqués /a·'sei·te/. Con a variant azaite. Silbia Garcés Lardiés, Francho Rodés Orquín:Un borguil de parolas.Bocabulario dialeutal escolar, Gubierno d'Aragón, 2006, ISBN 84-689-7358-0, p.14 (de l'arabe az-zait, "suco d'a oliva", y iste de l'arameu zayta) u olioCon a variant oli (d'o latín oleum) ye un termin chenerico ta designar cuantos liquidos d'orichens diversos y hidrofobos (que no se disolven en augua).

Por un regular as aceites tienen acidos grasos insaturaus, como ye o caso de l'aceite d'oliva u l'aceite de chirasol. Eixemplos d'aceites con acidos grasos saturaus son l'aceite de coco y l'aceite de palma.

As aceites que se pueden minchar son lipidos cheneralment d'orichen vechetal u animal, anque un calentamiento puede esnaturalizar-las, fendo-las no aptas ta o consumo humán.

L'aceite mas comuna historicament en a dieta mediterrania ye l'aceite d'oliva. En latín se deciba oleum y d'astí a denominación en aragonés medieval olio Rafel Vidaller Tricas:Lesico do mundo natural en o sieglo XV, Luenga & Fablas 12-13, 2008-2009, Consello d'a Fabla Aragonesa, ISSN 1137-8328, pp. 227-236 que fue substituyida por l'arabismo az-zait. L'aceite d'oliva virchen s'obtién dreitament molendo y exprimindo as olivas, l'aceite d'oliva refinau s'obtién calentando os repuis d'o proceso anterior y tractando-los con disolvents quimicos.

Atras aceites vechetals, usadas en alimentación son; l'aceite de chirasol, l'aceite de soya y l'aceite de palma

 Aceite en Aragón 
En Aragón existen tres denominacions d'orichen d'aceite d'oliva:

 DOP Aceite d'o Baixo Aragón: incluye municipios d'as comarcas d'Andorra-Sierra d'Arcos, Baixo Aragón, Baixo Aragón-Casp, Campo de Belchit, Cuencas Meneras, Matarranya, Martín Baixo, Mayestrato y Ribera Baixa d'Ebro. 
 DOP Aceite d'o Semontano: incluye municipios d'as comarcas de Cinca Meya, Monegros, Plana de Uesca, Ribagorza, Semontano de Balbastro y Sobrarbe.
 DOP Aceite Sierra de Moncayo: incluye municipios d'as comarcas de Campo de Borcha y Tarazona y Moncayo.

 Tipos d'aceite 
 Aceite vechetal.
 Aceite animal.
 Aceite mineral.

Notas

Referencias

*