A Canal de Berdún

A Canal de Berdún Toponimos oficials de Chacetania en www.lenguasdearagon.org (en castellano Canal de Berdún) ye un municipio aragonés d'a provincia de Uesca, comarca d'a Chacetania y partiu chudicial de Chaca, que depende d'a diocesi de Chaca. A capital d'o municipio ye en o lugar de Berdún.

A suya población ye de  habitants en una superficie de 133,3 km² y una densidat de población de  hab/km².

 Cheografía 
O termin municipal d'a Canal de Berdún ye situato en a zona occidental d'a comarca d'a Chacetania y en a provincia de Uesca, ya en a muga con a comarca de Cinco Villas y con a provincia de Zaragoza. Ye perteneixient a o partiu chudicial de Chaca. A suya capital, Berdún, se troba situata a 688 metros d'altaria sobre o livel d'a mar y a una distancia de 80 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya provincia y de 28 km de Chaca, a capital d'a suya comarca y d'o suyo partiu chudicial.

O termin municipal d'a Canal de Berdún ye trescruzato por o río Aragón d'este ta ueste, y de norte a sud por o río Veral, afluent d'o río Aragón, y por o río Maixons, afluent d'o río Veral. Ye un lugar a os historicament ha habiu inundacions como as de Martés en l'anyo 1923 con inundacions en as riberas d'o río Aragón y Galligo que tamién se notoron en Zaragoza.

D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Berdún, Biniés, Huertolo, Maixons, Martés y Villa-reyal d'a Canal.

En primerias d'os anyos 1920, concretament dende l'anyo 1923 dica o 1925 s'escaició un periodo de alta actividat sismica en a Canal de Berdún, conoixito como Periodo sismico d'a Canal de Berdún, seguntes rechistros y diarios d'a epoca o martes 10 de chulio de 1923 se produció un tierratremo de VIII graus d'intensidat en a escala de Mercal·li conoixito como o terratremo de Martés, por ser ista la población mas danyata d'as que se trobaban en o suyo epicentro. Entre as 5:31 y as 13:41 horas bi habió cinco tremolons, y as ondas sismicas plegoron dica Zaragoza. Muitas casas s'esvoldregoron y muitos habitants habioron de vivir en tiendas de campanya de l'exercito en verano. Ixe mesmo anyo Martés estió l'epicentro d'atros 3 seismos, y en Villarreyal d'a Canal en rechistroron atros seis mes entre octubre de 1923 y chulio de 1924.

 Mugas 
O suyo termin municipal muga a lo norte con Fago y Ansó; a l'este con Puent d'a Reina de Chaca y Bailo; a lo sud con Longars, en a provincia de Zaragoza y comarca de Cinco Villas; y a l'ueste con Bagüés, Mianos, Sigüés y Salvatierra d'Esca.

  Fago y Ansó  Bagüés, Mianos, Sigüés y Salvatierra d'Esca 85px|A Canal de Berdún Puent d'a Reina de Chaca y Bailo  Longars 

 Etimolochía 
O municipio tien o nombre de canal por a val u canal que forma o río Aragón en trescruzar o municipio, entre as montanyas a lo sud d'a sierra de Santo Domingo y as suyas estribacions septentionals y as montanyas d'as sierras prepirenencas, val dita tamién canal de Berdún.

Berdún ye un toponimo d'orichen celta, relacionato con a tribu celta d'os suessetans, y o suyo significato ye o pueblo en a montanya (de berg, "montanya" y dunum, "lugar" u "pueblo"), nombre que describe perfectament a situación d'o lugar en un pueyo enclavato en bel meyo d'a val d'o río Aragón.

 Demografía 

 Administración 
 Reparto de concellers 
Eleccions municipalsArchivo electoral Partiu 1979 1983 1987 1991 1995 1999 2003 2007 2011 2015 2019 Partido de los Socialistas de Aragón 3 4 3 2 3 - 2 2 3 5 5 Partido Popular - 3 - 1 1 1 0 0 1 2 2 Partido Aragonés - - 4 4 3 4 4 4 3 - - Chunta Aragonesista - - - - - 2 1 1 - - - Unión de Centro Democrático 4 - - - - - - - - - - Total 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7

 Alcaldes 
 Lista d'alcaldes Lechislatura Nombre Partiu politico1979–1983  1983–1987  1987–1991  1991–1995  1995–1999  1999–2003  2003–2007  2007–2011 Manuel Torralba Ortiz  Partido Aragonés2011–2015 Francisco Javier Pérez Franco Partido de los Socialistas de Aragón2015–2019 Francisco Javier Pérez Franco Partido de los Socialistas de Aragón2019–2023 Francisco Javier Pérez Franco Partido de los Socialistas de Aragón2023–2027 Francis Javier Perez Franco  Consulta el listado de alcaldes que han sido proclamados en Aragón en Heraldo de Aragón PSOE

 Bibliografía 
  Rey Pastor, A. El periodo sísmico de La Canal de Berdún (Pirineos). Instituto Cheografico y Catastral, Toledo, 1931.

 Veyer tamién 
 Lista de municipios de Uesca.

 Vinclo externos 

 Referencias 

*