Favara (Zaragoza)

Favara (en catalán Favara de Matarranya, en castellano Fabara) ye una villa y municipio aragonés en a provincia de Zaragoza, ubicato en a comarca d'o Baixo Aragón-Casp.

A suya población ye de 1.225 habitants (2009) en una superficie de 101,63 km², con una densidat de población de 12,05 hab/km².

 Cheografía 
A localidat de Favara ye situata a 242 metros d'altaria sobre o ran d'o mar y as suyas cordenadas son 41º10' N  0º10' E. Se troba a una distancia de 127 km enta l'este d'a ciudat de Zaragoza, y a 29 km d'a capital d'a suya comarca, Casp. Historicament se considera integrant d'a rechión d'a Francha Oriental d'Aragón, caracterizata lingüisticament por o emplego d'o catalán.

O barrio urbano se devanta practicament en a marguin d'o río Matarranya, mientres que o río Algars fa parte d'o limite oriental d'a comarca, que ye igualment muga con Catalunya.

 Mugas 
O suyo termin municipal muga a lo norte con Nonasp, a l'este con Batea, a lo sud con Maella y a l'ueste con Casp.

  Nonasp  Casp 85px|Favara Batea  Maella 

 Apellitos 
Ye muito común l'apellito Panillo.

 Historia 
O chacimiento arqueolochico de Roquizal del Rullo ye considerato d'entre os chacimiento d'a Edat de Fierro mas importants d'Aragón.

D'epoca romana tenemos o Mausoleu de Lucio Emilio Lupo, uno d'os millors eixemplos d'arquitectura funeraria de l'Imperio Romano, declarato molimento nacional en 1931.

Manimenos a primera mención d'o lugar ye d'o sieglo XIII. Dica 1428 perteneixió a os Calatravos d'Alcanyiz.

 Etimolochía 
O nombre Favara provién d'una tribu berber dita Hawwara, que tenió bels establimientos en Levant.

 Luengas y parla 
En Favara se charra catalán nordoccidental, con bel caracter meridional.

La influencia aragonesa se manifiesta en lo verbo puyar en cuenta de pujar y en l'apichat de la G: txove, txermà, coincidindo con la parla de Maella. Manimenos, a diferencia de lo maellán y coincidindo con l'apichat de La Fraixneda, no plega a enchordir la S sonora.

Bi ha castellanismos no guaire frecuents en las parlas de lo Matarranya como amarill y llevar en cuenta de groc y portar.

 Demografía 

 Administración 
 Reparto de concellers 
Eleccions municipals Partiu 1979 1983 1987 1991 1995 1999 2003 2007 2011 Partido de los Socialistas de Aragón         5 Partido Popular         4 Total                 9

 Alcaldes 
 Lista d'alcaldes Lechislatura Nombre Partiu politico1979–1983 Pedro Canceller Buson  Treinta aniversario de las primeras elecciones municipales de la democracia. Independient 1983–1987  1987–1991  1991–1995  1995–1999  1999–2003  2003–2007  2007–2011 Francisco Javier Domenech Villagrasa Partido de los Socialistas de Aragón2011–2015 Francisco Javier Domenech Villagrasa Partido de los Socialistas de Aragón2015–2019  2019–2023  2023–2027 Juan Jesús Villalba Forner  Consulta el listado de alcaldes que han sido proclamados en Aragón en Heraldo de Aragón Aragón Existe

 Molimentos 
 Mausoleu de Favara, d'o sieglo II.
 Ilesia de Sant Chuan Baptista, un edificio d'os sieglos XIII-XIV en estilo gotico, adedicato a Sant Chuan Baptista.

Referencias

 Vinclos externos 

  Pachina web oficial municipal.

 Bibliografía 
 Quintana, Artur: Els parlars del Baix Matarranya, en Estudis de Llengua i Literatura Catalanes, XIV. Publicacions de l'Abadia de Montserrat, Barcelona, pàg. 155-187. 1987.

*