Puértolas

PuértolasCon pronuncia dandalosa, Puertolas u Puertolás ye un municipio d'a provincia de Uesca. A suya población ye de  habitants en una superficie de 99,9 km² y una densidat de  hab/km².

O lugar de Puértolas per se no ye si que un chicolón nuclio cerioso a la versant sud d'o tozal d'o mesmo nombre. O concello d'o municipio finca dende fa decadas en o lugar mes poblato d'a val, o lugar d'Escalona, a piez d'a carretera A-138, sobre a desembocadura d'o Bellós enta a Cinca.

 O lugar 
Puértolas yera tradicionalment un lugar d'estibada ta es semontaneses (y prou que de puestos encara mes leixos) que marcheban pastors con as bestias transhumants dende a tierra plana enta as estibas d'a cabelera d'a valle de Puértolas. A importancia economica d'a trashumancia faciere que o lugar creixore d'entre es sieglos XV y XVII, afincando-se-ie mes que mes zapaters, fustiadors y atros artesanos que veyoren negocio en treballar ta a cada vegada mes grande comunidat de pastors que puyaban enta istes lugars (cal recordar que con Bestué, Puértolas preside a cabelera d'a val). 
As casas d'o lugar en atras epocas teneban amos ricos, y ixo ye cosa que s'amuestra en l'arquitectura singular de muitas d'ellas. Atras, producto de l'abandón, han reblato debant o tiempo y agora raden enronadas u reformadas como a segundas residencias ta beluns d'es fillos d'o lugar.

A ilesia d'o lugar, alzada en o sieglo XII, ye chunto con altros edificios d'a localidat, un testimonio vivo d'es cambios que ha habito de sofrir o nuclio, perdendo en o zaguer sieglo ixa importancia que el feba estar a cabelera d'ista val pirinenca, y puesto de pleganza d'es rematos de mutos puestos d'Aragón. Con a desaparición de l'actividat transhumant, que zaguerament no bi ha remaso a guaires trazas mes luego d'es lugars d'a propia val, as casas de Puértolas veyoren progresivament como es fillos y encara es amos marcheban ta as grans ciudaz, deixando es lugars altos d'a val despoblatos.  

Como toz es lugars d'a valle, Puértolas teniba representación en o concello d'ista, asemblea vecinal que actualment ye extra-oficial, pero que como en d'atros puestos de Sobrarbe antigament (en a epoca que no bi heba ayuntamientos) rechiba as explotacions d'es monts comunals. O concello de Puértolas plegore ta tener prou vecinos que aintro de Sobrarbe n'estiore o mes important. D'ista epoca en son calendatas belunas d'as faceras transhumants d'as que encara huei s'efectuan d'entre Tierra Plana y a Montanya Sensa (estibas d'a cabelera d'a Yaga).

 A Guerra Civil en Puértolas 
A l'anyada d'o 1938, durant o replegue d'as tropas republicanas, s'entablitoren en a val de Puértolas es hombres d'a 43ena División de l'exercito republicano prebando de resistir astí a enrestida d'es nacionals, producindo-se una previa enta o fenomeno d'a famosa Bolsa de Bielsa cuan quedeban encirclatos per as tropas faixistas, que fación cuartel en Escalona en a propia boca d'a val.

As tropas republicanas mantenioren durantes semanas as posicions suyas situyando o frente de combate d'entre es lugars de Belsierre (que habría de quedar destruyito en o transcurso d'a contienda) y Puyarruego, mientres que es nacionals no deixoren ir o lugar d'Escalona, a o cual seguntes bella persona d'o lugar, habioren un aliato en l'alcalde d'o lugar.

 Demografía 

 Administración 
 Reparto de concellers 
Eleccions municipalsArchivo electoral Partito 1979 1983 1987 1991 1995 1999 2003 2007 2011 2015 2019 Partido de los Socialistas de Aragón - 0 1 2 4 1 1 1 0 4 4 Partido Popular - 5 4 3 1 4 4 4 3 1 1 Partido Aragonés - - - 0 - - - 0 2 - 0 Agrupación de Electores del Municipio de Puértolas 4 - - - - - - - - - - Independients 1Como Agrupación de Electores Independientes - - - - - - - - - - Total 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5

 Alcaldes 
 Lista d'alcaldes Lechislatura Nombre Partito politico1979–1983  1983–1987  1987–1991  1991–1995  1995–1999  1999–2003  2003–2007  2007–2011 Ramiro Antonio Revestido Vispe Partido Popular2011–2015 Ramiro Antonio Revestido Vispe Partido Popular2015–2019  2019–2023  2023–2027 Jose Manuel Bielsa Manzano  Consulta el listado de alcaldes que han sido proclamados en Aragón en Heraldo de Aragón PSOE

 Fiestas 
12 d'octubre: Fiesta Mayor fendo honor enta a Virchen d'o Pilar.
13 d'aviento: Fiesta de Santa Lucia.

 Veyer tamién 
Chuan Ralla.
Lista de municipios de Uesca.

Notas

Referencias

 Vinclos Externos 

Ayuntamiento del Valle de Puértolas (en castellano).

*