Bichuesca

Bichuesca (Bijuesca en castellano) ye un municipio d'a provincia de Zaragoza situato en a comarca d'a Comunidat de Calatayú.

A suya superficie ye de 57,10 km² y a suya población de 114 habitants (2009, en l'anyo 1920 bi heba 896 habitants). A suya densidat de población ye de 2,00 hab/km².

 Cheografía 
A localidat de Bichuesca se troba situata a una distancia de 50 km d'a ciudat de Calatayú, a capital d'a suya comarca, 56 de Soria y 139 de Zaragoza, a capital d'Aragón.

Trescruzato por o río Manubles, afluent d'o Xalón, se troba a una altaria de 920 metros dencima d'o livel d'a mar.

 Mugas 
O suyo termin municipal muga con Verdello, con un cantón d'o termin de Torre la Palla, con Malanquiella, con Clarés de Ribota, con Turrillo en territorio aragonés y con Deza, con La Alameda y con Carabantes en territorio d'a provincia de Soria.

 Toponimia 
Seguntes Joaquín Caridad Arias ye un toponimo d'orichen celta que sería relacionato con bels toponimos gallegos actuals (Vixoi, Vixou, Vixán, Vixoteira), bels toponimos celtas antigos (Vigiacum, Vigobri y talment Bigorra), y bels antroponimos antigos (Vigius, Vigio y una trobata en as inscripcions de Luixón, Biho-tus). A terminación -uesca vendría d'a terminación -essica.

Esta localidat ye citata en a Bula de Lucio III de 1183, en a que aprobaba a patrimonialidat d'as ilesias d'a Comunidat de Calatayú dimpués que Alifonso I d'Aragón lis dase lo fuero:

Si s'escribiba con -ll- se puet explicar como una hipercorrección feita por o escriba, en base a que en bellas variedaz d'aragonés como o tensino a -LL- latina evolucionó ta -ch-, feito que ye en retacule. Manimenos en a Edat Meya bi ha chent con apellito de Villuesca en os textos provinients de Calatayú.

En "Rationes decimarum Hispaniae (1279-80): Aragón y Navarra" s'escribe Viivesca.

En atros textos medievals como as Cronicas d'os Chueces de Teruel la claman Vijuesca. En o Fogache de 1495 s'escribe Vixuesca, castellanizato ya con x como atros lugars de l'este de Zaragoza y Teruel (Castexón, Val de Conexos, Foz de la Viexa, etcetera..., que en aragonés cheneral estioron con -ll- y en aragonés d'as comunidaz aragonesas estioron con -ch-). En 1610 l'astronomo João Batista Labanha escribe Biguesca. En o sieglo XVII a x castellana esdeviene a j velar actual.

 Historia 
En o sieglo XIV feba part d'a seixma d'el río Manubles, adintro d'a Comunidat de Calatayú.

 Demografía 

 Administración 
 Reparto de concellers 
Eleccions municipals Partiu 1979 1983 1987 1991 1995 1999 2003 2007 2011 Partido de los Socialistas de Aragón         5 Total                 5

 Alcaldes 
 Lista d'alcaldes Lechislatura Nombre Partito politico1979–1983  1983–1987  1987–1991  1991–1995  1995–1999  1999–2003  2003–2007  2007–2011  2011–2015 Ángel Millán Marín Rubio Partido de los Socialistas de Aragón2015–2019  2019–2023  2023–2027 Angel Millán Marín Rubio  Consulta el listado de alcaldes que han sido proclamados en Aragón en Heraldo de Aragón PSOE

 Molimentos y puestos intresants 
O suyo castiello estió una fortaleza mui important estratechicament por a suya situación mugant con Castiella. En 1357 Pero IV lo Cerimonioso mandó fortificar o castiello y a ilesia anque o rei de Castiella Pero I lo Cruel lo conquistó en a invasión de 1358. Dimpués se tornó a conquistar por parti d'Aragón y se perdió atra vegada en a enrestida de 1362. Dimpués d'a remontadura zaguera Pero IV lo mandó escatumbar, encara que nomás se fació en parti.

Tamién son intresants o "Pozo de los Chorros", cascant d'augua con una gorga en o río Manubles poco antis de dentrar en Bichuesca, a Fuent de "los canyos" y o puent romano.

 Fiestas 
As fiestas patronals se celebran o día 15 d'agosto, festividat d'a Virchen d'o Castiello, y o 16 d'agosto día de sant Roque.

 Referencias 

*