Moriello de Monclús

Iste articlo tracta sobre Moriello de Monclús, que ye un lugar que en l'actualidat fa parte d'o municipio d'a Fueva. Ta o municipio historico que incluiba iste lugar, se veiga Moriello de Monclús (municipio).

Moriello de Monclús (oficialment, en castellano, Morillo de Monclús) ye un lugar aragonés d'o municipio d'a Fueva, en a provincia de Uesca y comarca de Sobrarbe. A suya población ye de 45 habitants (2011 «Morillo de Monclús» en a subpachina «Relación de unidades poblacionales» d'o Instituto Nacional de Estadística, consultada o 22 de marzo de 2012.)

O lugar o forman dos barrios de casas esparzas en as garras d'un tozal anisolau en sud-sud-este de Tierrantona. Como lo propio Tierrantona y belaltros nuclios, se troba rodeyau d'a plana natural d'a Fueva, anque a menos d'un kilometro d'a base d'o tozal a on se troba, en dirección nord-este, se i devantan as garras d'a sierra de Campanué que por a par de Moriello s'enfila t'alto d'os 1500 metros d'altaria sobre o nivel d'a mar, en a punta d'o Campanué (1548 m).

Garra d'os dos barrios que forman Moriello no presenta una estructura urbana definida, y as casas, dispersas u en formando grupillons chicorrons de dos u tres, s'alternan con eras y campichoz en o costau meridional d'o tozal que sinyoreya a ilesia. A dita ilesia, consagrada a l'advocación de Sant Cristofo, comparte a punta d'o tozal con o cimenterio y cualques enrunas d'o que va estar o castiello. «Morillo de Monclús» en a pachina RomanicoAragonés.com, consultada lo 19 d'octubre de 2010. A presencia d'as trazas d'o castiello ye significativa, pus como en tantos altros lugars que han nombre «Mur», «Muro» u «Muriello/Moriello», o nombre dimana d'una fortificación u construcción defensiva en pirol d'un tozal u cerro, que pareix que ye o que se designaba con a parola «muro» en a Edat Meya. PALLARUELO CAMPO, Severino et al. Comarca de Sobrarbe Num. 23 en a Colección Territorio. Gobierno de Aragón; Zaragoza, 2007. ISBN 84-7753-630-9

Moriello de Monclús le va dar nombre a un municipio historico, en l'actualidat auxidido, que o incluiba en chunto con Tierrantona, Ranyín y o Lumo de Ranyín, Pallaruelo, Formigals y Troncedo. «Morillo de Monclús» en a subpachina «Alteraciones de los municipios en los Censos de Población desde 1842» d'o Instituto Nacional de Estadística, consultada o 19 d'octubre de 2010 O municipio teneba a cabecera municipal en Tierrantona anque tenese ixe nombre, y desapareixió en a decada de 1960 en fusionar-se o municipio de a Fueva que ye l'actual.

Nombre

En a Fueva, a Moriello de Monclús a sobén se siente decir-le por l'apellido, «Monclús», pero se tracta d'una error con radices historicas. Moriello de Monclús (enantes, «Moriello de Tierrantona» «Morillo de Monclús» en o pachina oficial de l'achuntamiendo d'a Fueva; consultada lo 19 d'octubre de 2010.) lo va vender a la baronía de Monclús (con seu en una villa desapareixida que i heba en a val d'a Cinca, a man de Mediano) o rei Chuan II, en 1460. Dentrada La baronía de Monclús en o blog Historia y Genealogía, consultau o 19 d'octubre de 2010. D'os tiempos que va fer partes d'aquella baronía, o nombre le cambió como Moriello de Monclús, y en l'actualidat, en habendo desapareixido aquel Monclús historico, o nombre d'a villa s'ha ido fendo mas común que le s'aplique a Moriello. Son, cal que se deixe claro, dos localidaz dieferents, en dos subcomarcas diferents a dintro de o Sobrarbe (Moriello en a Fueva, Monclús en a val d'a Cinca), en distando 10 u 12 kilometros a una y l'atra, pero que se troban ligadas por un segundo nombre que no ye si que un vestichio que da treslau d'ixa pertenencia de tiempos historicos de a una a la baronía que dimanaba de l'altra.

No guaire luent de Moriello de Monclús por as garras d'o Campanué, a demés, existe un despoblau que se diz Pallaruelo de Monclús, y que posiblement troba ixe nombre no pas por Moriello sino por haber feito parte tamién de a dita baronía de Monclús.

Por demés, a Moriello de Monclús se o troba documentau como «Murel de Terrantona» en 1102, dando-nos una imáchen de como d'antigo ye o lugar, u mas probablement, o castiello que o sinyoraba. O historiador Ubieto Arteta en deciba d'haber-lo trobau tamién como «Moriello».

 Demografía 

Imáchens

Fiestas
8 de mayo, fiesta chica, fendo-le honras a Sant Miguel.
10 de chuliol, Fiesta Mayor d'enantes, fendo-le honras a Sant Cristofo.
28 d'agosto, Fiesta Mayor actual, fendo-le honras a Sant Agostín. «Fiestas en agosto» en a subpachina «Calendario Festivo» d'o portal oficial d'a Comarca de Sobrarbe, www.Sobrarbe.com; consultada o 19 d'octubre de 2010

Referencias

Vinclos externos

Categoría:Lugars d'a Fueva
Categoría:Localidaz d'Aragón con fiestas patronals ta sant Miguel
Categoría:Localidaz d'Aragón con fiestas patronals ta sant Agostín d'Hipona
Categoría:Localidaz d'a diocesi de Balbastro-Monzón en Sobrarbe