Kawakawasan ratoh:sawa'

Sawa’ (莎娃) 

 Maala no Piyuma ci Sawa' (卑南族人誘拐莎娃)臺北帝國大學言語學研究室調查。《原語による臺灣高砂族伝説集》。台北。昭和十年(1935) P.491-503。  
Iyaiyaan ci Sawa’ o wawa ni Pongo, sa ci kaka saan irray ci Angah Alimolo. Namaomahay ci Pongo itira inapanayan hananay a pala, ci sawa’ saan i talo’an to a moko, so’elinay ira ko palafangay a Piyuma, taynian i Tafalong, ci Pongo sato mihilam to wawa nira i talo’an, awaway ci Sawa’, so’elinay helap han to ko taliyok no talo’an away ci sawa’, matiya sato, ” o maan konini nasaripa’an, o narakatan no tamdaw, tadamaanay a naripa’an ” sa ko faloco’ sato ci ina nira ci Pongo, ”caay ko maalaay no Piyuma ko wawa ako” sato ko pisafaloco’ nira a minokay.

So’elinay tangasa sato i loma’ ” matini mama ina ko nika away ni Sawa’ i talo’an, safaloco’ sato kako i, aw o Piyuma kira ko mialaay ci Sawa’an, matinitini sato ko nipisafaloco’ nomako kira mama” sato ko sowal ni Pongo i ci mamaan aci inaan nira. 

Ci kaka ni Sawa’ ci Angah Alimolo, ” naw imatini yo ala han no Piyuma ko safa nomako, a kilimen to nomako ko safa nomako itira i Piyuma” sato ko sowal ni Angah Alimolo. So’elinay misaromi’ami’ad a misateked (misaliway) ci Angah Alimolo. so’elinay a ma’edeng to koya romi’ad i, ”a dahemaw ko tireng nomako a mafekac(comikay)” sato ci Angah Alimolo,     

 I Raranges pala ci Ma'awid mipadang miala ci Sawa'an (拉拉格斯協助把莎娃搶回來) 
So’elinay o lowad to ni Angah Alimolo a mikilim to safa nira ci Sawa’an. So’elinay cafer saan ci Angah Alimolo ikaitiraan no Raranges pala. Sowal sato ci Angah Alimolo i ci Ma’awidan i, ” matiniay kini, maala no Piyuma ko safa nomako, o mikilimay kako a taynian” sato ko sowal ni Angah Alimolo i ci Ma’awidan, ci Ma’awid sato “ hai saw, a mafolod kita haw a mikilim to safa nomiso itira i Piyuma” sato ko sowal ni Ma’awid i ci Angahan Alimolo, so’elinay o lowad to nangra a tatosa a tayra i Piyuma.

Tangasa to i Piyuma, sanga’sanga’an tono kawas i, tangsol a matepa nangra ko matiyaay ci Sawa’an a wawa, sowal sato ci Angah Alimolo “cima kiso” han to nira a mitengil, kiyaan sato ci Sawa’ cecay i loma’ sowal sato ci Sawa’ i,”ci fayifayi kako” sato kiyaan a sowal ni Sawa’, ci kaka sato niira ci Angah Alimolo i:

” ca caay ka ci fayifayi kiso, o safa ako kiso ci Sawa’ ” han to ni kaka niira, sowal sato ci Sawa’ ” o sowal ni mama aci ina i,naitafalongay a tamdaw kiso saan ko sowal i takowan hakini, o so’elinay kiraan a sowal, hakira saca kako a misafaloco’”, ci Angah Alimolo sato i,” o so’elinay ko nika o Tafalong kiso, o tada safa nomako kiso ci Sawa’ ko ngangan nomiso” han to ni kaka niira a somowal, “anohacowa kamo a ilisin ko Piyuma” han to ni kaka niira,sowal sato ci Sawa’ ” a i cangladan no folad ko sakailisin noniyam kira” saan ko sowal ni Sawa'.

kiyaan a sowal ni Sawa’, ci Angah Alimolo sato i,”a itiya kami a taynian a mialal i tisoan haw, o demak sato nomiso haw i,aminen nomiso ko safohekad a mica’edong haw, tatodong ko likoda no kapah a patakid kiso haw” han to ni kaka niira ci Sawa’, ci Sawa’ sato ”hai a matira kira ko demak nomako” sato ci Sawa’.

 Midakaw i teloc no fitonay ci Ma'awid(馬阿衛騎在刺竹的頂端) 
So’elinay canglal to ko folad, “iyaan a sowal nomita to sapiala to safa nomako i Piyuma, palowad kita anini” han to ni Angah Alimolo ci Ma’awid, so’elinay o folod(malahakelong) to niira a tatosa, tangsa i Piyuma o piliyawan ko cidal, madakaw to ci Ma’awid i teloteloc no fitonay, ci Angah Alimolo sato milimek i tapangan no fitonay, ci Ma’awid samatiya sato o maan ko nikakahengan no fodoy(riko’) satowictowic sato, tangasangasa sato i sasera kiya mipakafitan a cacoy.

So’elinay o kapah sato no Piyuma pakokawas ci Ma’awidan ” o kapahay ko kawas nomita a niyaro’ madakaw to ko Malataw i teloc no fitonay, o makalahay to a nitala to likoda nomita a kapah” sato cangra a misafaloco’. So’elinay tatodong to ko likoda patakid to ci Sawa’, itiya to a cefis han to ni Ma’awid ci Sawa’ a miala, o kapah sato no Piyuma “ maala no Malataw ci Sawa’ nomita kini” sato, mongaw(faheka) sato kiyaan a finawlan.

Nasaan i, ma’araw to no Piyuma ko nikacifodoy ni Ma’awid, “ ira malataw ko mialaay ci Sawa’an saca kita, hilam han i,ci Ma’awid kini hewa, a patayen nomita ci Ma’awid ” sato ko Piyuma.

 mingayaw to Raranges ko Piyuma(卑南族人獵殺拉拉格斯氏族) 
Tayraan to i niyaro’ no Raranges ko kapah no Piyuma a mingayaw, so’elinay ala saan ko kapah  no Piyuma, cecay ko tafad niira to tamdaw no Raranges, so’elinay safaloco’ sato ci Ma’awid ” naw tayni saan a mingayaw ko kapah no Piyuma, a mico’ay kako a mingayaw i Piyuma” sato ci Ma’awid, tosa ko nira a tafad, o Piyuma sato “ ano tosa ko ni Ma’awid a nipipatay to tamdaw nomita a niyaro’ a tolo ko nomita a nipipatay to tamdaw no Raranges ”, so’elinay lowad sato a mingayaw i,tolo ko nira a tafad. “ matini i, tolo ko nira a nipatayan no niyaro’ i, a’enem ko nomako a nipipatay to tamdaw no namo o Piyuma” sato ci Ma’awid. 

So’elinay lowad sato a mingaw i,a’enem ko tafad ni Ma’awid to tamdaw no Piyuma, “matini i,napakacowa ci Ma’awid a micomod i niyaro’ ta itira i tatodong no niyaro ko nipipatay ci Ma’awaidan, a helapen nomita ko pakayraan ni Ma’awid a micomod i niyaro” sato ko Piyuma.  

So’elinay kilim sato to pakayraan ni Ma’awaid i,pakateloteloc no ’icep a palaracaracar, tanoremes sato ko ’ice’icepan, “ ira napakayni ci Ma’awid han i,a itini a pafafiketen no mita ko pana’ i tapangan no ’icep” sato ko Piyuma, so’elinay “ mitiyola to kako a mingayaw” sato ci Ma’awid tahafikod to ci Ma’awid to pana’ no Piyuma o patay to niira.  

“Mapatay to ci Ma’awid o mipatayay to tamdaw no niyaro’ a cima haca ko mamiso’ayaw a milood titanan,away to, a tekopen nomita ko tamdaw no Raranges i ” sato ko Piyuma.  

Iyaan  sato o komod no Raranges milekal to kapah “ ano tayni ko Piyuma i,mato cowa katalaw to patay han no mita a panengneng, orasaka, pakafiten nomita ko saripa’ i saripata a talod to cowa ka ngiyangi ko tatirengan” sato ko nikasasowasowal niyaan o Rararnges, so’elinay a ira to ko Piyuam a tayni, mingayaw sato i,pasiket to a ma’emin to wa’ay i saripata’mifedfeday to 'o'o a pasiket a talod., so’elinay ira to ko Piyuma, iyaan sato a kapah no Raranges i, maanen haca a milaliw ko mifalodan ko wa’ay i saripata’, so’elinay ira a ha’emin han to no kapah no Piyuma kiyaan a Raranges a mipatay. Matira ko demak.  

 Milood to Tafalong ko Piyuma(卑南族人攻打太靶塱部落) 

“ Mapatay to ko Raranges,a milood to kita to Tafalong” sato ko Piyuma , so’elinay o lowad to niira a pasa’amis, tangasa i Taolayan(三笠山), malalitemoh aci Faniw Niwac aci Naodok Koring, sowal sato ca Faniw Niwac aci Naodok Koring, “ mimaanay kamo” han to niira kiyaan a kapah no Piyuma, “o matiniay kini wa mingayaw kami a tala Tafalong, sanay kira ko faloco’ noniyam ta taynian” sowal sato ca Faniw Niwac aci Naodok Koring “ hai haw, o mamimingaw kamo to Tafalong haw" sato kinian a sowal  na Faniw Niwac aci Naodok Koring.

Ca Faniw Niwac sato aci Naodok Koring i,”aka hen, kasa’sa hen itini, imatini milood kita to Tafalong saca kamo, tadamaanay ko kaharakat no kapah no Tafalong, malecafi’ a hen kita itini i Taolayan, ano macafi’ niyam kamo i, a madawa no Tafalong kamo kira, ano pakacafi’ kamo i tamiyanan i,a ma’edeng kamo kira a milood to Tafalong”.

So’elinay lacafi’ sato malecad ko fekac(cikay) nangra, sowal sato ci Faniw Niwac aci Naodok Koring i,”matini o harakatay kamo haw i,ma’edeng kamo kira a misi’ayaw to Tafalong” sato kiyaan a sowal na Faniw Niwac aci Naodok Koring. Matira kina demak.

Naw fo’oten itini ko Piyuma a malacafi’, helap han kiyaan a faloco’ na Faniw Niwac aci Naodok Koring i,pakilasolay ci Tioc ato Malongoc ato Lakowa’ a selal paco’ormicocokan i sera a macidemay a 'aol o sapicocok to tamdaw. to ’aol, matira ko demak.

So’elinay a maherek to a paco’or, ca FaniwNiwac aci Naodok Koring i,comikay to a pasi’amis tangasa i sa’amisan nona Taolayan,pasa’sa’ hen itira, sowal sato ci Faniw Niwac aci Naodok Koring to lakowa’ a selal, “ ka cirengot(cipengec) kamo to kowa’ haw, demak sato no namo i,a comikay kamo nani’amis wa wa wa sa a milekal” han to na Faniw Niwac aci Naodok Koring.

So’elinay fahal o nikatapol no lakowa’ selal nani’amis a milekal, ca Faniw Niwac aci Naodok Koring “ini to ko Tafalong a militemohay titanan a milood ” han to na Faniw Niwac aci Naodok Koring kiyaan a Piyuma, ’efer’efer han to ni Faniw Niwac aci Naodok Koring kiyaan a co’or, Piyuma sato caay ka paka’efer tiyaan co'or a folo’ ma’emin macocok a matekop a mapatay a tahaco’or, matiraay ko demak kira a lalood no piyuma.

 Malatao ko Piyuma ato Tafalong(卑南族和太靶塱部落成了世仇) 
O Tafalong sato to nikasaan na Faniw Niwac aci Naodok Koring, hilam han “o sanay ko nipidipot no tamdaw no Kiwit i titaanan, ano caay hanen na Faniw Niwac aci Naodok Koring, moraraw ko nikatekop nomita o Tafalong” sato ko faloco’ no tamdaw no Tafalong, sowal sato:“malikakaay to kita o Tafalong ato Kiwit” saan ko sowal no mato’asay no Tafalong .

Saan i, tadamaan to ko kapah no Piyuma “ a milood ho kita to Tafalong” sato i,so’elinay aro’ saan i sa’etipan no niyaro’ no Tafalong, milimek to ma’edengay a takecen no a’enemay a tamdaw a kilang, saheto sato a milimek a mikowang(misongarad) to kinapinapina, so’elinay o Tafalong sato i, caay ka sadasadak to tolo a romi’ad, misafaloco’ hen to sapilood a likakawa, so’elinay (ha to cimapatayay ko Tafalong away aca).awa ko cecacecay ko mapatayay a tamdaw no Tafalong.

Midemak sato ko kakita’an to lalood “pa’efer han ko kohecalay a ’ayam i ’adawang, fangcal ko nika’er no ’ayam a pasitimol, a ma’edeng a pakadawa kita kira to Piyuma” sato ko sowal no kakita’an.

So’elinay o lood to a misi’ayaw to Piyuma, ci Pahafoka’ sato i,pasadak han to nira ko faho a lipa, so’elinay matiya o mafaliyosay ko fali ato ’orad, matira ko demak, Piyuma sato matakol to ato metalaw to Tafalong a milood, feleng sato a milaliw a pasitimol, tooren tono Tafalong a tangsa Ci’okakay.

Matiya sato o maan ko ka’aloman(kasorikiran) no mapatayay no Piyuma i lilis no lalan , matira kira haw awaay to ko sasowalen, toa sasotao sato to Piyuma, matiraay kira ko laloodan no Piyuma ato Tafalong, saan ko sowal no mato’asay.

 Pacefaday Tilid(註解)