Romi’ad no mama

Romi’ad no mama (父親節) 
Romi’ad no manma o todong sapiahowid to malamamaay a romi’ad, polong no kasaniyaroaro’ kasasiroma no likisi, ponkaan mikilim to masasiromaay a romi’ad. Malawawaay itiya toya romi’ad pafeli to sapakaolah to mama. Ira ko no saka 6 folad saka tolo pilipayan ko saadihayay niyaro’ kitakit ko midemakay to romi’ad no mama, halo Europa Asiya ato Amilika a safaniyot mata’elifay ko 80 kitakit ano eca sa’etal.

O Congko awaay ko patodongan to romi’ad no mama, nika o Hongkong Macau finawlan lekakawa ato Europa Amilika malecad i saka 6 folad saka tolo pa’aliwacan/pilipayan, o Congko a nika falican to misitapang i saka 6 folad saka tolo pa’aliwacan ko paromi’adan no mama. O Taywan naikoran to no kalaloodan a miteka, ato Congko a minko romi’ad, milecad to 8 folad 8 romi’ad. Adihay ko kitakit o “se-ci-lan a hana ko kalohana no malamamaay”.

 Lalengawan (起源) 

 Conghuaminko (中華民國) 
I 1945 (34) mihecaan 8 folad 8 romi’ad, kasapinangan to ko kalaloodan no Congko ato Dipong, i Shanghai ira ko halikitakitay a tamdaw palowad to “Romi’ad no mama” a mipakaolah mihirateng to mapatayay i kalaloodan a mama, mapolong pangangan ko palowaday 10 tamdaw, masasilsil: Yan Huiqing, Yuan Xilian, Chen Qingshi, Mei Lanfang, Shi Zhifu, Yan Duhe, Fei Mu, Lu Qianchen, Fu Wenshou, Zhang Yiqu itiya. Miliyangan to Dipong malowid to ukor, Shanghai kasarekarekad tadamaanay tamdaw ca Wu Zhihui, Li Shizeng, Pan Gongzhan, Du Yuesheng, masapinang ko katadamaan no malamamaay, saka palowad to romi’ad no mama a dademaken; nanoya, malekapot to Shanghaisisifo palokiyol tayra i sakakaay sifo, mihayda mitelek i 8 folad 8 romi’ad to mihecahecaan ko romi’ad no mama, pakafana’ to polong no kitakit midotoc to nian. Romi’ad no mama matelek i 8 folad 8 romi’ad no mihecaan, nawhani “pa-pa” ato papa malecaday ko ngiha. Orasaka, pakayni i “pa-pa” ko pidoedoan, matiya o cecay “mama” sanay a tilid. Orasaka, matelek 8 folad 8 romi’ad ko romi’ad no mama.

 Amilika (美國) 
I 1909 miheca, itiraay i Amilika Washington a Spokane niyaro’ ci Dude a fafahiyan, mikihatiya cingra to lihay no kiwkay to pihiratengan to ina, ikor harateng sa cingra: “Itini i hakal ano awaay ko malecaday to piharatengay to ina a miharateng to mama?”

Ci Dude a fafahiyan, 13 ko ’orip no mihecaan ningra mapatay to ko ina, masiday ko 6 a wawa to fa’inayan fafahiyan; o mama ni Dude a fafahiyan ci William Smart masacecay itiya, miketon a caay to piliyaw a ci fafahi, itira cingra i sawalian no Amilika Washington no walian a maomahay, malamama ato malaina ko pipalahad ningra to 6 a wawa to fa’inayan fafahiyan (halo safoc hananay ho a wawa).

I 1909 miheca, mapatay to ci Smart. Ci Dude a fafahiyan itira i piharatengan kansyasay a lihay, masasowal to cingra to foksi no kiwkay ci Remax to pidipot no mama cangraan o wawa to piolah ato pisa’icelan; mangalay cingra ira ko cecay romi’ad, pasimama no niyah ko pingodoan, todong piharatengan to katadamaan no mama, orasaka padamso cingra to sapi patirengaw to romi’ad no mama to pikeroh, nanay o i hekalay patodongen ko romi’ad no mama to piharatengan romi’ad saan.

Matengil no foksi ci Remax ko pakimad ni Dude a fafahiyan, mapacekil ko faloco’ ato olah ningra to katadamaan ni Smart, nanoya micoker to faloco’ ni Dude a fafahiyan to picikeroh masa’icel a patireng to romi’ad no mama.

Mipatilid cingra patayra i kakeridan no Spokanesi ato Washington safaniyot pakayay to harateng ato pikeroh. Ici Dude a fafahiyan ko pasarakarakatan misa’icel, o kakeridan no Spokanesi ato kakeridan no Washington safaniyot mihapiw mihayda tonini, nanoya o Washington safaniyot itira i 1910 miheca 6 folad 19 romi’ad ko pidemakan no polong no hekal sakina cecay malisaot to romi’ad no mama.

I 1924 miheca, Amilika congtong ci Kevin Coolidge micoker to romi’ad no mama i polong no kitakit.

I 1966 miheca, Amilika congtong ci Lyndon Johnson mipili’ to kasofocan ni Smart a folad, mihapiw toya mihecaan 6 folad ko romi’ad no mama a folad.

I 1972 miheca, Amilika congtong ci Nickerson misongila’ mitilid to tilid, saka 6 folad saka tolo pa’aliwacan to mihecahecaan ko romi’ad no mama no Amilika sato, nanoyaan mada’ocay a piharatengan romi’ad no Amilika.

 Romi’ad (日期) 
Kasakitakit ato kasa’etal mitelekan to romi’ad no mama a kasasiromaroma. (各國及地區官方制定的父親節日期都不同。)
公曆日期國家或地區3月19日聖若瑟節（耶穌義父）玻利維亞

 宏都拉斯 義大利（Festa del Papà）

 列支敦斯登

 提契諾州 (瑞士的一個州)安道爾

 葡萄牙

 西班牙（Día del Padre）5月5日羅馬尼亞（Ziua Barbatului）5月8日韓國（雙親節）基督升天日德國六月的第一個星期日（介於6月1日至6月7日之間）立陶宛

 瑞士6月5日（憲法紀念日）丹麥六月的第二個星期日（介於6月8日至6月14日之間）奧地利

比利時六月的第三個星期日（介於6月15日至6月21日之間）阿根廷

 安地卡島

 巴哈馬

 孟加拉國

 保加利亞

 加拿大

 智利

 哥倫比亞

 哥斯大黎加古巴 

 賽普勒斯

 捷克

 厄瓜多

 法國

 迦納

 希臘

 圭亞那

 香港

 匈牙利印度

 愛爾蘭

 牙買加

 日本

 澳門

 馬來西亞

 馬耳他

 模里西斯

 墨西哥 

 荷蘭巴基斯坦

 巴拿馬 

 巴拉圭

 秘魯 

 菲律賓 

 波多黎各

 聖文森及格瑞那丁新加坡

 斯洛伐克

 南非

 斯里蘭卡

 千里達及托巴哥

 土耳其

 英國烏克蘭

 美國

 委內瑞拉

 辛巴威

 巴貝多

 中華人民共和國6月17日薩爾瓦多 

 瓜地馬拉6月21日黎巴嫩6月23日尼加拉瓜

 波蘭烏干達六月的最後一個星期日（介於6月24日至6月30日之間）海地 七月的第二個星期日（介於7月8日至7月14日之間）烏拉圭七月的最後一個星期日（介於7月25日至7月31日之間）多明尼加共和國八月的第二個星期日（介於8月8日至8月14日之間）巴西8月8日中華民國  蒙古國十一月的第二個星期日（介於11月8日至11月15日之間）愛沙尼亞

 芬蘭挪威

 瑞典11月12日印尼12月5日（前泰王生日）泰國伊斯蘭曆日期國家或地區賴哲卜月13日伊朗 

 Pilecadan (參見) 
Romi’ad no ina

Polong no cikiw romi’ad no mama ina

 Pinengneng to tilid (參考資料) 
1.父親節的由來-愛網. [2018-08-08]. （原始內容存檔於2018-01-14）.

2.Se instituye el Día del Padre, Decreto Número 13. 1960-02-09 [2008-07-19]. （原始內容存檔於2007-08-09）. （西班牙文）

3.Principales efemérides. Mes Junio. Unión de Periodistas de Cuba. [2008-06-07]. （原始內容存檔於2008-06-05）. （西班牙文）

4.Notimex. Preparados los capitalinos para festejar el día del padre. La Crónica de Hoy. 2008-06-14 [2008-06-23]. （原始內容存檔於2011-06-13）.（西班牙文）

5.Días Festivos para el mes de Junio del 2008. Biblioteca Nacional de Panamá. [2008-06-23]. （原始內容存檔於2008-12-17） （西班牙語）.

6.Calendario Cívico Escolar. Dirección Regional de Educación de Lima Metropolitana. [2008-06-07]. （原始內容存檔於2015-09-09） （西班牙語）.

7.Jerome Aning. Daughter of missing NDF consultant believes he is still alive. Philippine Daily Inquirer. 2008-06-14 [2008-06-23]. （原始內容存檔於2008-06-17）.（當天是六月的第三個星期日）

8.17 de Junio, Día del Padre en El Salvador. Ministerio de Relaciones Exteriores de El Salvador. 1969-05-08 [2008-06-07]. （原始內容存檔於2008-03-27）. Asamblea Legislativa de la República de El Salvador. 08 de mayo de 1969 （西班牙文）

9.6310.- Fêtes et Jours Fériés en Haiti. [2008-07-08]. （原始內容存檔於2008-04-01） （法語）.

10.Father's Day Celebration in different countries. [2008-07-19]. （原始內容存檔於2010-08-26）. In Iran it is celebrated on the Birthday of First shiite Imam (Imam Ali (as)) on 13 of Rajab islamic calendar.

11.Zahra Akbari (Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran). Linguistic and Non-Linguistic Discourse Cues in Iranian Advertisements: a Critical Discourse Study. [2008-07-19].