Militos ato mipalasawad

Militos ato mipalasawad 選舉與罷免 

 O sa’ayaway a sowal. 前言 
O pilitos hananay i matiya to o piketon to dademakan, pakayni to pipili’ to lalitosen a tamdaw ato demak, samaw pakayni i pilitos a mafana’ to papili’en, ano o tamdaw to ano o kalomaanmaan a demakan, matiya to ano mikihatiya a comikay i, ilasaca kopi litos to cacomikay, ano mipacakay to sapacakay i, ilaay to kopi litos to papacakayen, olanan a militosay a demak i, o todongay topi pasadak tona faloco’an a halateng ami pili’ to fangcalay matatodongay a demak, ilako no tekedan a pilitos ato no sakapolongan a pilitos, ono sakapolongan a pilitos i, matiya o sapilikec to niyalo’ a demak, mipili’ to matatodongay a tamdaw ami demak to tayal no niyalo’, ano caay katatodong i o mama palasawad a mafalah, oka kotayen no loma a tamdaw.

Opipili’ ami litos to mami likec to demak no niyalo’ i, o tadamaanay ato o macakatay a tayal no hekal itini sakapolongan no niyalo’, nikaolira, alatek iraay ko kacango’otan nira, nawhani olanan api pilic ami litos a demak I, ano dodoen ko kasasiloma no faloco’ ato haladen no tamtamdaw i caay koka fana’an, sanaw pakayni i pasadak to sowal to nafaloco’an a halateng, ato itini a malalicalicay, dodosato tiya pakayni to pipili’ ami litos, likol sato ami hapinang icowaay ko so’linay o matatodongay itini to a masapinang, olanan a pipili’ ami litos i, caay ko nano mippacician, no niya a faloco’ ato halateng palitemek, cecay a tamdaw cecay a litos, sanaw olanan apipili’ ami litos hananay i, oma latapangay ko kalo kahacecey a tamtamdawan, nikaolira ano caay ka ‘edeng ko to’as ama ‘ikes ko faloco’ ato halateng a tamdawan i, caay ka nga’ay aci todong tora pipili’ ami litos, lomasato, ano o misamangahan ato omi sa’fitan ko pilitos ami pili’ i, caayay ka tatodong ko mahaenay a demak, sanaw ola pipili’ ami litos haw i, caay ka ngaay a pacefaay ko demak, ngalefen to oya papili’en a tamdaw ato demak, caay ka nga’ay a pacefaay ko papili’en, 

Ano dodoen kola pipili’ ami litos hananay a demak i, matiyaay to itiniay i todongay o citodongay a makakotakotayay to tayal a niyaro’ ato kanatal, pakayni to pipili’ ami litos to matatodongay o makapahay kosa cakacakat no tayal ato dademaken, pakayni i kasa’opoan a malalicalicay ami kilim to fangcalay ato matatodongay a demak to sakacakat no finaworan o sanay, matiyato malatapangay no niyalo’ aca o kanatal a tamdaw, ano caay ko matatongay o tadafangcalay a tamdaw koma pili’ay i, alatek osaka tatiih osaka rawraw no niyalo ato demak, sanaw o nana’oen ami halateng no kahacicacicay no citodongay ami pili’ ami litos kohatiniay, ano no teked to a demak, ano no sakapolongan to a demak, o hatiniay hananay apipili’ ami litos i, saheto tadamaanay, caay kangaay ami pacefa to demak. 

 O ketong a sowal to pipili’ ami litos. 民主選舉的定義 
Ano dodoen tora tayal to niyalo’ ato kanatal hananay i, ano caay kapi dodo to so’linay a faloco’ ami liki’ tosapi dipot to finaolan i, alatek caay ka tatodong to sapidipotaw to finaweran, sanaw pakaynien tola pipili’ ami litos ko sa’yaway a tayal, tiya matatodong i faloco’ no finaworan, nikaolira olanan a pipili’ ami litos hananay a demak i, caay ka‘eca kaawa kopi likec to dadodoen a tayal, nawhani itini i tatiihay a finaweran a kanatal i, mafana’ay ami sa’^fit ato misamangahay to faloco’ a tamdaw, ano hatila i caay to ka tatodong kola pipili’ ami litos to so’linay fangcalay ato matatodongay a demak.  

Masamaanay ko so’linay a pipili’ ami lotos to matatodongay a demak aca ato tamdaw, dodo sanay tononiya a fana’ ato halateng ato faloco’, tiya oninian so’linay ato matatodongay osanay, ano pakanien i sowal no mikingkiway a tamdaw to pakaylaay toya pipili’ ami litos hananay a demak i, paakylaay toya awaay ko mangah, awaay ko pisa^fit, awaay tatiihay, awaay ko kalali’ang, awaay ko pacefaay a masasisolit, olanan a pipili’ ami litos, omi dodoay to palitemek ami sa’icel ato ami satikotiko a pahapinang tona niketonan no demak, pakayni to pipili’ no ‘alomanay a tamdaw kosaka ila no matayalay to finawaran i niyalo’, midodoay to likec to sakacakat a tala’ayaw no ‘orip no tamdaw ato no finaweran itini i niyalo’ ato kanatal sanay, ano ‘alawen kono macakatay a loma a kanatal i, ma^deng pakaalaay to to pinapina a mihecaan koka pisaliyaliyaw ami demak to hatiniay a pipili’ ami litos, onian ko sakacakat no ‘orip nangla, a caay haca kacitolas ami saliyaliaw ami pili’ ami litos to lalitosen.

Romasato itini tola pipili’ ami litos tola litosen hananay a demak aca o tamdaw hananay i, caay ka^ca iraay to ko kacango’ot nila, ano samaama^enen to ami songila’, ato midodo ko likec i, ilaay to ko lawa nila, sanaw o tamdaw hananay i, caay ka^ca ka awa ko rawraw, ano icowaay to a niyaro’ ato ano icowaay to a kanatal, tangasa imatini sahetoay to iraay ko rawraw no tamdaw, kamansa misaliyaliyaw ami salof to dadodoen a likic, tosaka nga’ayaw no demak tola pipili’ ami litos hananay a tayal, nikaolira ano caay ka ha^enen ko demak a pakayni tola pilitos ami mipili’ tomatatodongay amama tayal ami demak to dademaken a tamdaw i, caay ko mamacakat ko ‘orip no tamdaw, onian ko sasa’icelen no kalo tamtamdaw, tiya caay ka tomelep aca talalikol ko ‘orip no tamdaw to pakaylaay to tayal i tini i niyalo ato kanatar.

 Masamaanay ko pipili’ hananay. 選舉的特色 
Ano ‘alawen ko nahelekan ami pili’ i, ano oniyalo’ay to ano onokanatalay to, ‘alawen ko helek no demak, itilaay a mahapinang koka caka ato katalalikol no demak, sanaw ola a finaworan kopi ‘alawan, o fangcalay a finaworan i o fangcalay koma pili’ay, o tatiihay a finaworan i o tatiihay koma pili’ay.

 Masamaanay ko lalitosen. 投票的資格 
Mikihatiyaay ami litos ato lalitosen i, ilaay kopi hapinang tola militosay ato lalitosen a tamdaw, oloma a niyalo’ ato kanatal i, caay papi litos to masingkiay ato maapaay a tamdaw, lomasato o caay ho ka^deng ko to’as ama ‘ikes a wawaay ho a tamdaw, ato olalitosen to i hatilaay to a caay papi litosen. Lomasato, ano caay kono niya a niyalo’ ato kanatalay a tamdaw i, caay ka papihatiyaen ami litos ato lalitosen.

 O pipili’ ami litos hananay ato lomi’ad. 選舉的方式與時間 
O pipili’ ami litos i, ilaay ko tata’a:kay a pipili’ ami litos, matiya to no kanatalay to tapangtapang , ilaay ko ki^mi:ngay a pipili’ ami litos, matiya to no niyalo’ay a kakelidang, ato o tala’ayaway a pipili’ ami litos, matia to citodongay hakiya sanay a tamdaw ami hapinang, ato o patikoray ami saliyaw a pipili’ ami litos, matiya to caay ka^deng a patongal to pipili’ ami litos. Ora a pipili’an a lomi’ad i, o ‘alow to patatodongan a lomi’ad, lilaay ko cecay miheca nacecay, ato tosa ano tolo ano sepat nacecay ami pili’ ami litos, o likec to sa’osi kopi ‘alowan, nawhani awaay ko pinang to todongay o dademaken.

 O pipalasawad a pilitos. 罷免 
O pipalasawad a militos sanay a sowal i, matiyaay to omalitosay to a tamdaw ato demak, likor sato hato caay yaca katatodong o sanay, sanaw o papalasawaden aca, nikaolira ano nipalasawad to omapili’ay to a tamdaw ato demak i, mi’law to halateng ato faloco’ no sakapolongan, caay ka pacefa saan ami palasawad to omapili’ay to a tamdaw ato demak, nawhani olanan a pipili’ ami litos hananay a demak, caay ko misalamaay, nasakapolongan a demak i, o sakapolongan ami demak, ano caay ka o polong komi pasadakay to sapi palasawad caay ka nga’ay ami litos ami palasawad, sanaw o piketon to hatiniay a demakan i, iraay kopi sa’osi ami pasadak todongay to pipalasawad a sowal to tamdawan, ano caay ka tafesiw ko sa’osi omi pasadakay to sowal to caay katatodong sanay a sawal i, caay ka ngaay ami palasawad to nahelekan to ami pili’ ami litos, lomasato ano caay pakaala to pihapinagan a lomi’ad ato mihecaan i, caay ka ngaay a tasol sa ami palasawad to nahelekan to ami pili’ ami litosan to a tamdaw ato demak, sanaw ilaay ko pipatatodong to dademaken ami palasawad to mapili’ay to a tamdaw.( Siwkolan Pangcah/’Amis Suman 0820’25)

 O tahapinangan a tilid參考文獻: 

 The Recall Elections Blog: The Year in Recalls - 151 Recalls in 2011 (edited to add another recall). Recallelections.blogspot.tw. 2011-12-27 [2014-05-03]. （原始內容存檔於2016-12-20）.
 陳朝建. 20140507有話好說：割闌尾？斬綠草？立委太爛怎麼辦？. 台灣: 公共電視: 22:00. 2014-05-07 [2014-05-09]. （原始內容存檔於2015-06-21）.
 公職人員選舉罷免法-全國法規資料庫入口網站. Law.moj.gov.tw. 2011-06-20 [2014-05-03]. （原始內容存檔於2018-01-21）.