የአእምሮ እድገት ውስንነት

ማህበራዊ መስተጋብሮች እና ግንኙነቶች ላይ ባለ እክል እንዲሁም በተገደበ እና ተደጋጋሚ በሆነ ባህሪ የሚገለፅ የእድገት መዛባት ነው፡፡ ወላጆች አብዛኛው ጊዜ ይህን ምልክት በልጆቻቸው የመጀመሪያዎቹ 3 አመቶች ላይ ያስተዋላሉ፡፡ ] እነዚህ ምልክቶች አብዛኛው ጊዜ በጊዜ ሂደት እየጎሉ የሚመጡ ቢሆንም፤ አንዳንድ በአእምሮ እድገት ውስንነት የሚጠቁ ልጆች ግን በመደበኛ የእድገት ሂደት ውስጥ እያሉ የግንኙነት እንዲሁም በማህበራዊ መስተጋብር ክህሎታቸው ሊቀንስ ይችላል፡፡

የአእምሮ እድገት ውስንነት ከዘር ወደ ዘር መተላለፍ እንዲሁም ከአካባቢው ምክንያቶች ጋር ይያያዛል፡፡ በእርግዝና ወቅት ሊኖሩ የሚችሉ እንደ ኩፍኝ፣ እንደ ቫልፕሮይክ አሲድ፣ አልኮል፣ ኮኬን፣ ፀረ-ተባይ እንዲሁም ሊድ ያሉ ጎጂ ንጥረ ነገሮች መጋለጥ እንዲሁም የአየር ብክለት፣ የፅንሱ እድገት መገደብ እንዲሁም ራስን በራስ የመከላከል የጤና መዛባት ያሉ ነገሮች የአእምሮ እድገት ውስንነትን የመከሰት እድል ሊጨምሩ ይችላሉ፡፡ እንደክትባት ያሉ አንዳንድ አካባብያዊ ምክንያቶች የአእምሮ እድገት ውስንነት መንስኤ ሊሆኑ ይችላል የሚለው መላምት ውሸት እንደሆነ ተረጋግጧል፡፡ የአእምሮ እድገት ውስነንት የአእምሮን መረጃን የመሰብሰብ እና የማዋቀር ሂደትን እንዲሁም የነርቭ ህዋሳት እና መጋጠሚያዎች የሚጋጠሙበትን እና የሚሰሩበትን ሂደት ያዛባል፤ ይሄ እንዴት እንደሚሆን ግን እስካሁን ግልፅ በሆነ መልኩ አልተረዳነውም፡፡ ዲያግኖስቲክስ እና ስታትስቲካል ማንዋል ኦፍ ሜንታል ዲሶርደርስ (ዲ.ኤስ.ኤም-5) የአእምሮ እድገት ውስንነትን እና፤ ልክ እንደ አስፐርገር ሲንድረም እንዲሁም በሌላ መንገድ ያልተገለፀ የተንሰራፋ የእድገት መዛባት (ፒ.ዲ.ዲ-ኤን.ኦ.ኤስ) ያሉ መለስ የአእምሮ እድገት ውስንነት አይነቶችን ኦቲዝም ስፔክትረም ዲስኦርደር (ኤ.ኤስ.ዲ) በሚለው ምረመራ ውስጥ ያካትታቸዋል፡፡

ቀደም ብሎ የሚደረግ የባህሪ መዛባት ህክምና ወይም የንግግር ህክምና የአእምሮ እድገት ውስንነት ያለባቸውን ልጆች ራሳቸውን እንዲንከባከቡ እንዲሁም የተሻለ የማህበራዊ እና ከሰዎች ጋር ያለ የግንኙነት ክህሎት እንዲኖራቸው ይረዳቸዋል፡፡ ምንም እንኳን የታወቅ ፍቱን መድሃኒት ባይኖረውም]አንዳንድ ግን ያገገሙ ልጆች እንዳሉ የህክምናው ማህደር ያሳያል፡፡ አንዳንድ በአእምሮ እድገት ውስንነት የተጠቁ አዋቂዎች ለብቻቸው መኖር አይችሉም፡፡ የአእምሮ እድገት ውስንነትን በተመለከተ ሁለት ሃሳቦች ዳብረዋል፤ አንዳንድ ሰዎች ፍቱን የሆነ መፍትሄ እየፈለጉለት ሲሆን ሌሎች ደግሞ የአእምሮ እድገት ውስንነትን እንደልዩነት ተቀብለን መቀጠል አለብን ይላሉ፡፡ 

በአለም አቀፍ ደረጃ፣ በ2015 በተደረገው ጥናት 24.8 ሚሊየን ሰዎች የአእምሮ እድገት ውስንነት ተጠቂዎች ናቸው፡፡ በ 2000ዎቹ አመተምህረት ውስጥ በአለም ላይ ካሉ 1000 ሰዎች ከ1 እስከ 2 ሰዎች በዚህ ይጠቁ ነበር፡፡ Iበ2017 አመተ ምህረት በተሰራው ጥናት ባደጉት ሃገራት ውስጥ ካሉት ልጆች ውስጥ 1.5% በኤ.ኤስ.ዲ የተጠቁ ናቸውበ2000 ከነበረው 0.7% ዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ የሚገኙ ነበሩ  ከሴቶች ይልቅ ወንዶች ላይ ከ4 እስከ 5 እጥፍ ይከሰታል፡፡ በዚህም የተጠቁ ሰዎች ከ1960 ጀምሮ ባለው አመተምህረት በአስገራሚ ሁኔታ ጨምሯል፤ ይሄም ሊሆን የቻለው ምናልባት የህክምናውም ሂደተ ስለተለወጠ ሊሆን ይችላል፡፡ በአእምሮ እድገት ውስንነት የተጠቁ ሰዎች ቁጥር በእርግጥ ጨምሯል ወይ? የሚለው መልስ የሚሻ ጥያቄ ነው፡፡

 References 

Category:Translated from MDWiki