ገሊላ ዘካሪያ

1.    ገሊላ ኢየሱስ አቡነ ዘካርያስ ገዳም

ገሊላ የተመሠረተችው በ4ኛው መቶ ክፍለ ዘመን በዐፄ ዓምደ ጽዮን ዘመነ መንግሥት ነው፡፡ ያቀኑትም ጻድቅ አቡነ ዘካርያስ ይባላሉ፡፡ አቡነ ዘካርያስ ትውልድ ሀገራቸው ሽዋ ቡልጋ ነው፡፡ እርሳቸውም ከዐፄ ዓምደ ጽዮን መኳንንቶች የአንዱ ልጅ ናቸው፡፡ በገድላቸ እመኳንንተ ንጉሥ ይላል ከንጉሥ ባለሟል ወገን ማለት ነው፡፡ አቡነ ያሳይ ከደብረ በንኮል ገዳም ተመልሰው ማን እንደ አባ ደርሰው ተመልሰው ወደ ሽዋ ሂደው ሳለ አብረው ጐርጐራ መጥተዋል፡፡ ከዚያም ወደ ገሊላ ገቡ ይህችም ገሊላ ደሴት የኢየሩሳሌሚቱን ገሊላ ትመስላለች፡፡ “ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ወደ ገሊላ ማዶ ባለው ባሕር ሄደ” ዮሐ.6-1 ገሊላ የባሕር አካባቢ ወደብ እንደሆነች ይህችም ገሊላ የባሕር ደሴት ናት፡፡ ደግሞ “ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ የይሁዳን ምድር ትቶ ወደ ገሊላ ሄደ” ዮሐ.4÷3፡፡ ገሊላ የሚለው በመጽሓፍ ቅዱስ በርካታ ነው፡፡ ጌታ ኢየሱስ ክርስቶስ መጀመሪያ ተአምር ያደረገው በገሊላ ነው፡፡የገዳሙ ታሪክ

ገድለ አቡነ ዘካርያስ ዘገሊላ

ሰላም ለኪ ወላዲተ ፍቅር ገሊላ፦

አምሳለ ገነት አንቲ ምልዕተ ፍሥሃ ወተድላ፦

እስመአንቲ ካእበ ለደብረሲና አምሳላ፦

ኢይርአይኪ ዐይነ አንስት እስከነ ዘመን ከዋላ፦

ዘካርያስ ወሰነኪ በብዙኅ መሀላ፡፡

ትርጓሜ የእግዚአብሔርን ፍቅር የምታስገኝ ገሊላ ሆይ ሰላም እልሻለው ደግሞ ደስታን የተመላች ገነትን ትመስሊ አለሽ የደብረሲናም አምሳያ ነሽ ስለዚህ እስከመጨረሻው ዘመን ድረስ ሴቶች እንዳይገቡብሽና በዓይናቸው እንዳያዩሽ አቡነ ዘካርያስ በጥብቅ ግዝት አስተላለፉ፡፡ ይህ ማለት ገሊላ በተራራነቷ ሙሴ አርባ ቀን አርባ ሌሊት ፁሞ ትዛዛት የተጻፉባቸውን ፅላት የተቀበለባት ደብረሲናን ትመስላለች፡፡ ሌላም “ዘካርያስ ሙሴ ነብይ ዘደብረሲና ነዓ ነዓ መንገለ ረሑቅ ፍና እንዘ ዘባነ ባሕር ትከይድ ወአኮ ደመና"መልክአ ዘካርያስ

ትርጓሜ የደብረሲናው ነብይ ዘካርያስ ሆይ ከሩቅ መንገድ ደመና ሳይሆን የባሕሩን ጀርባ እየጠቀጠቅህ ናና ይላል፡፡ ሁለተኛም ገሊላና ዳጋ እስጢፋኖስ ከሌሊቱ እና ከቀኑ በዘጠኝ ሰዓት የገነት ነፋስ ይነፍሳል፡፡ ከየብስ ራቅ ማለቷም ገነትን ያስመስላታል፡፡ በዚህችም ገዳም ሥውር ገሊላ እየተባለ የሚጠራ አካባቢ አለ፡፡ የበቁ አባቶች ወደ ሥውሩ ገሊላ የሚቀላቀሉበት ጊዜም ነበር፡፡ ከዕለታት አንድ ቀን አንድ ሰው ከደብሩ በደቡብ በኩል ሁኖ ሲጸልይ ሥውሩ ገሊላ ተገለጸለት ወዲያው ለሰው በዚህ አካባቢ እንደዚህ ያለ መንደር ያሸበረቀ ከተማ አየሁ ብሎ ሲናገር ወዲያው ዓይኑን ታወረ በኋላም ሞተ እስከአሁንም ድረስ የዘመኑን ሰው አያስፈልገኝም ያለች ትመስላለች፡፡ በመከራውም ጊዜ ብዙ ቅዱሳኖችን ይዛ ትሠወራለች ይባላል፡፡ ወደ ጥንት ነገራችን እንመለስና አቡነ ዘካርያስ ወደ ገሊላ መግባታቸውን እናንሣ፡፡ አባታችን አቡነ ዘካርያስ ከወንድሞቻቸው ከእነ አቡነ ያሳይ ጋር ከቆራጣ (ባሕርዳር) ወደ ቀንዶ ከወጡ በኋላ ቦታ ለመከፋፈል እጣ ሲጣጣሉ ለአቡነ ዘካርያስ ገሊላ ደረሰቻቸውና ደስ አላቸው፡፡ ጥሩ ከሰው ገለል ያለች ቦታ ደረሰችኝ ብለዋል በዚህ ገሊላ ተባለች የሚሉ አሉ፡፡ አቡነ ዘካርያስም በአጽፋቸው ወደ ገሊላ ገቡ፡፡ ከዚህ በኋላ ገዳሙን ገድመው አኃውን ሰብስበው ተቀመጡ በገድላቸው እንደሚገኘው ከወደ ምሥራቅ ሰዎች ታቦተ ኢየሱስን አመጡላቸው ይላል፡፡ እርሳቸውም ተቀብለው ቤተክርስቲያን ሠርተው ሲያገለግሉት ኖሩ ቤተክርስቲያኑንም በሚሠሩበት ጊዜ ከላይ ከተራራው ጫፍ ትልቅ ዋርካ ነበር እርሱን ቆርጠው ግንዱን ለግድግዳም ለጣራም፤ ለበርም፤ ለመስኮትም፤ አድርገው ሠሩት፡፡ ዐፄ ፋሲል እስከሚያድሰው ድረስም ቆይቷል፡፡ አቡነ ዘካርያስ ከአቡነ ያፍቅረነ እግዚእ ጋር የጠበቀ ትስስር ነበራቸው የሚገናኙትም ከደራ ጉጉቤን አንሥቶ እስከ ገሊላ ያለው የጣና ባሕር ተከፍሎላቸው በእግራቸው ይመላለሱ ነበር፡፡ አባታችን አቡነ ዘካርያስ እስከ አለፉ ድረስ እየወጡ ያስተምራሉ ከእለታት አንድ ቀን ወደ አለፋ ሲሄዱ ከገሊላ እስከ ደልጊ የጣናን ባሕር እንደ ሜዳ እየጠቀጠቁ ደልጊ ከወደቡ ሲደርሱ ጂኒካ(ዲኒካላ) በሚባል ዛፍ ቅጠል እግራቸውን ቢአራግፉት ቡል ቡል ብሏል፡፡ በውሃው ላይ ሲሄዱ ቆይተው ውሃው አልነካቸውም ማለት ነው፡፡የገዳሙ ታሪክ

ያች ያራገፉባትን ቅጠል ከዚያው ሲጥሏት ለምልማ አድጋ ትልቅ ዛፍ ሆነች እስከአሁንም ዲኒካላ (ጂኒካ) እየተባለች በደልጊ ማርያም ትገኛለች፡፡ በአቡነ ዘካርያስ ስም የወጣ ጸበልም አላት ደግሞ በገድላቸው እንደምናገኘው አንድፊልሞና የተባለ ረድዕ ነበራቸው፡፡ አቡነ ዘካርያስ ከውስጥ ከደሴቱ ሁነው እርሱ በዶግ ታንኳ ይወጣ ይገባ ነበር፡፡ ከእለታት አንድ ቀን ጉዳዩን ፈጽሞ በታንኳ ወደ ገዳሙ ሲገባ አንዲት ጉማሬ ከመንገድ ገለበጠችውና ከባሕሩ ወደቀ ወዲያው በአምላከ ዘካርያስ አስይዤሻለሁ ወስደሽ ከአባቴ አድርሽኝ አላት። ጉማሬይቱም ሰዉየዉን ተሸክማ ወደ ገዳሙ ወስዳ አደረሰችው፡፡ አቡነ ዘካርያስም በመንፈስ አይተው ከባሕሩ ወርደው ጉማሬይቱን ከዛሬ ጀምሮ እስከ ዕለተ ምጽአት ድረስ እንደአትነኪ ብለው አወገዙአት። እስከ አሁንም ድረስ ዓሰኛውን ስትገለብጥ ወደገሊላ የሚገባውን አትነካም። ስለ አቡነ ዘካርያስ ዝርዝር ታሪክ በገድላቸው ሙሉዉን ማየት ይቻላል፡፡ አቡነ ዘካርያስ ከጣና ተሳቱ ቅዱሳን አንዱ ናቸው፡፡ ዕረፍታቸውም ታኅሣሥ ሰባት ቀን ነው፡፡ገድለ አቡነ ዘካርያስ ዘገሊላ