ተረት ቀ

ቀለም ሲበጠበጥ ብርእ ሲቀረጥ 
ቀለም በቀንድ ውስጥ ጨለማ ነው ሲፃፍ ግን ብርሃን ነው 
ቀለም ሲበጠበጥ ብርእ ቅረጹልኝ 
ቀለበት ለቆማጣ ሚዶ ለመላጣ 
ቀሊል አማት ሲሶ በትር አላት 
ቀላጅ የሰይጣን ወዳጅ 
ቀላዋጭ ወጥ ያውቃል 
ቀልብ የሌለው ውሻ ጠዲቅ አምጡልኝ ይላል 
ቀልድና ቅዘን ቤት ያጠፋል 
ቀልደኛ አልቅሶ ካልተናገረ የሚያምነው የለም 
ቀልደኛ ገበሬ ሲያስቀን አደረ 
ቀልደኛ ገበሬ ናይት ክለብ ከፈተ 
ቀልደኛ ጎረምሳ እያራ ያፏጫል 
ቀልድና ቅዘን ቤት ያበላሻል 
ቀሙን ላይቀር ከነጫማቸው 
ቀማኛና ሽፍታ ጭለማና ማታ 
ቀርቀሬ ወርጄ ማር ስልስ ማር ልከፍል 
ቀስ በመቀስ አንቁላል በአግሩይሂዳል 
ቀስ እንዳይደፈረስ 
ቀስ እንዳይፈስ 
ቀስ በቀስ እንቁላል በእግሩ ይሄዳል 
ቀስ በቀስ አባይም ዝናብ ይሆናል 
ቀበሮ ናት የገጠሩዋ ሚዳቋ ናት የሰፈሩዋ 
ቀበሮ የበሬ ቆለጥ ይወድቅልኛል ብላ ስትከተል ዋለች 
ቀበቶ ለማፈኛ ሰንሰለት ለማቆራኛ 
ቀበኛ ማሰሪያውን በልቶ ያሳጥራል 
ቀበኛ ከብት ዋጋውን ያደርስ 
ቀባሪ በፈጣሪ 
ቀብረው ሲመለሱ እግዜር ይማርዎ 
ቀብሮ የሚመለስ የሚመለስ አይመስለውም 
ቀኑ የጨለመበት መንገዱ ዘንግ ነው 
ቀና ሲታጣ ይመለመላል ጎባጣ 
ቀና ቢታጣ ይመለመላል ጎባጣ 
ቀናውን ብነግራት ውልግድግዱን አለች 
ቀን ስው መስሎ ማታ ጅራት አብቅሎ 
ቀን ሲከፋ በግ ይነክሳል 
ቀን ሲጥለው ሁሉ ይጠላው 
ቀን ሲገለበጥ ውሀ ወደ ላይ ይፈሳል 
ቀን ሲደርስ አምባ ይፈርስ 
ቀን ሳይቆጥሩ ውሻ ሳይጠሩ ደረሰ በእግሩ 
ቀንበር ታርቆ ጣውንት ታርቆ ምን ይሆናል 
ቀንበር ታንቆ ጣውንት ታርቆ ምን ይሆናል 
ቀን በበቅሎ ማታ በቆሎ 
ቀን በቅሎ ማታ ቆሎ 
ቀን ቢረዝም ልብ ያደክም 
ቀን ቢረዝም ልብ ይደክም 
ቀን ቢቆጥሩ ውሻ ቢጠሩ ደረሰ በእግሩ 
ቀን ቢቆጥሩ ውሻ ቢጠሩ ይደርሳል በእግሩ 
ቀን ባጀብ ሌት በዘብ 
ቀን አይጥለው የቀለም ሰረገላ አያሰናክለው 
ቀን አይጥለው ጠጅ አያስክረው 
ቀን አይጥለው ጠጅ አያሰክረው የለም 
ቀን እስኪወጣ ያባቴ ገበሬ ያግባኝ 
ቀን እስኪያልፍልሽ ያባትሽ ሎሌ ያግባሽ 
ቀን እስኪያልፍ ያለፋል 
ቀን እስኪያልፍ ያባቴ ባሪያ ያግባኝ 
ቀን እስኪያልፍ ያባቴ ባሪያ ይግዛኝ 
ቀን እንደተራዳ ሌት እንደ ግርግዳ 
ቀን ከህዝብ ሌት ከጅብ 
ቀን ከጣለው ሁሉ ይጥለው 
ቀን ካልለቀሙ ሌት አይቅሙ 
ቀን ካለቀሙ ሌት አይቅሙ 
ቀን የሰጠው ቅል ድንጋይ ይሰብራል 
ቀን የጎደለበት ጠገራ አይጥ ይበላዋል 
ቀን ይነዳ እንደ ፍሪዳ 
ቀንና ጨርቅ እንደምንም ያልቅ 
ቀንና ጨርቅ ያልቃል ብልህ ያውቃል 
ቀንዳምን በሬ ቀንድ ቀንዱን 
ቀንዱ ሰማይ ጠቀስ ጭራው ምድር አበስ 
ቀንድ ካላት ላም ጎዳ ትከፋለች 
ቀንድና ጅራት ለዋንጫ አለፉ 
ቀንድ እገባበት ጅራት አይቀርም 
ቀንድ ውስጥ ገብቶ ጅራት አይቀርም 
ቀኝም ሰገሩ ግራም ሰገሩ መገናኛው ኮሩ 
ቀድሞ ነበር እንጂ መጥኖ መደቆስ አሁን ምን ያደርጋል ድስት ጥዶ ማልቀስ 
ቀድሞ ነበር እንጂ ተራምዶ ማለፍ አሁን ምን ይሆናል ተይዞ መለፍለፍ 
ቀይ ምላሱ ጥቁር እራሱ 
ቀይ ሰው መልክ አይፈጅም 
ቀይ እንደበርበሬ ጥሩ እንደ ብርሌ 
ቀዳዳ ያፈሳል ግቢ ያፈርሳል 
ቀድሞ ሰኞን አለመሆን ነው 
ቀድሞ የሸተውን ወፍ ይበላዋል ቀድሞ የሚናገረውን ሰው ይጠላዋል 
ቀድሞ የሸተውን ወፍ ይበላዋል ቀድሞ የተናገረውን ሰው ይጠላዋል 
ቀዶ ያለበሰ ቆርሶ ያጎረሰ 
ቀጥኜ ቢያየኝ ጅማት ለመነኝ 
ቀጥኜ ቢያዩኝ ጅማት ለመኑኝ 
ቀጥኜ ቢያዩኝ ሞዴል ነሽ አሉኝ 
ቁልቢጥ የላት ቁና አማራት 
ቁልቢጥ የላት ድርጎ አማራት 
ቁመህ ተከራከር ዙረህ ተመካከር 
ቁመህ ተናገር ዙረህ ተመካከር 
ቁመቷ  ቢያጥር እንደ ድምብላል ውዷ ክፉ ነው ይደበልላል 
ቁም እንደአላማ ቁረጥ እንደጫማ 
ቁም እንዳላማ ጥልቅ እንደጫማ 
ቁም ነገረኛ መምሰል የተለመደ አመል 
ቁም ነገር ይዞ ተረት ቂም ይዞ ጸሎት 
ቁራ ሲነጣ አህያ ቀንድ ያወጣ 
ቁራ ስሙን የጠራ 
ቁርበት ምን ያንቋቋሀል ቢሉት ባያድለኝ ነው እንጂ የነጋሪት ወንድም ነበርኩ አለ 
ቁርበት ምን ያንጓጓሀል ቢሉት ባያድለኝ ነው እንጂ የነጋሪት ወንድም ነበርኩ አለ 
ቁርጥማት ቢያብር አልጋ ላይ ያማቅቃል 
ቁርጥ ያጠግባል ተስፋ ያታልላል 
ቁቅም ከፈስ ተቆጠረች 
ቁና ለመስፈሪያ ብርብራ ለማስከሪያ 
ቁንጥጫ ይሻላል ከግልምጫ 
ቁንጫ ለትልቅ ሰው ይበረታል ይባላል 
ቁንጫ መሄድ ሳትማር መዝለል ትማራለች 
ቁንጫ ሞኝ ናት ቀን ትበራለች ተለቃቅማ ታልቃለች 
ቁንጫ ውሀ ወረጅ ቢሏት ስፈናጠር የሰው ዶጮ እሰብር አለች 
ቁጥቋጦም ሲያድግ ዛፍ ይሆናል 
ቁጥቋጦ ሲያድግ ዛፍ ይሆናል 
ቁጥቋጦ ያለዛፍ አይሆንም 
ቁጩና ብስጩ አልማችሁ ፍጩ 
ቁጭትና መረቅ ለጊዜው ይጣፍጣል 
ቁጭትና መጠጥ ለጊዜው ይጣፍጥ 
ቁፍ ቁፍ አሰኘሽ እንደቄብ ዶሮ ለመከራ ላሳርሽ ኖሮ 
ቂል ሲረግሙት የመረቁት ይመስለዋል 
ቂል አይሙት እንዲያጫውት 
ቂልን ለብቻው ስደበው ራሱን ባደባባይ እንዲሰደብ 
ቂልን አንድ ጊዜ ስደበው ሲሰደብ ይኖራል 
ቂልን ድንጋይ ተማትቶ ጌታና ሎሌ ተሟግቶ የማይሆን ነው ከቶ 
ቂል ከጠገበበት አይወጣም 
ቂል ያገኘው ፈሊጥ ውሻ የደፋው ሊጥ 
ቂምህን አትርሳ የወደቀን አንሳ 
ቂም ይዞ ጸሎት ሳል ይዞ ስርቆት 
ቂም ይዞ ጸሎት ጭድ አዝሎ ወዘት 
ቂጡን የተወጋ ውሻ እንደልቡ አይጮህም 
ቂጡ የቆሰለ ውሻ እንደልቡ አይጮህም 
ቂጥ ቢወድል ፈስ አያድን 
ቂጥ ቢያብጥ ልብ አይሆንም 
ቂጥኛም ከውርዴ ይማከራል 
ቂጥኛም ከውርዴ ይውላል 
ቂጥ ገልቦ ክንብንብ 
ቂም ቂም ያሰኘሽ እንደዶሮ ለካስ ለመከራሽ ላሳርሽ ኖሮ 
ቂፍ ቂፍ ያሰኘሽ እንደ ቄብ ዶሮ ለመከራሽ ላሳርሽ ኖሮ 
ቃልህ ሳይዘጋ እግርህ ሳይዘረጋ 
ቄሱም ዝም መጽሀፉም ዝም 
ቄስ ለኑዛዜ ፍቅር ለሚዜ 
ቄስ ምን ይሻል ጠላ ነገር ምን ይሻል ችላ 
ቄስ ኤርክሶን መምህሩ እናት አያስቀብሩ 
ቄስ እበር አረመኔ ከማህበር 
ቄስ ካናዘዘው እድሜ ያናዘዘው 
ቄስ ካፈረሰ ዲያቆን ከረከሰ 
ቄስና ንብ እያዩ እሳት ይገባሉ 
ቄስና ንብ እያየ እሳት ይገባል 
ቄስ ያዘዘህን አድርግ እንጂ ቄስ ያደረገውን አታድርግ 
ቅል ባገሩ ድንጋይ ይሰብራል 
ቅል ባገሩ ደንጊያን ይሰብራል 
ቅልና ድንጋይ ተማትቶ ሎሌና ጌታ ተሟግቶ 
ቅልና ድንጋይ ተማትቶ ሎሌና ጌታ ተሟግቶ የማይሆን ነው ከቶ 
ቅልና ድንጋይ ተማትቶ ጌታና ሎሌ ተሟግቶ የማይሆን ነው ከቶ 
ቅልውጥ አሳስቦ ይጥላል ዘመቻ 
ቅምሙ የበዛበት ወጥ አይፋጅ አይኮመጥጥ 
ቅማል እንኳን ካቅሟ ጥብጣብ ታስፈታለች 
ቅማል ውሀ ውረጅ ቢሏት ስንዳሰስ ለመቼ ልደርስ ቁንጫ ውሀ ውረጅ ቢሏት ስፈናጠር የሰው ዶጮ እሰብር አሉ 
ቅማል በጥፍር ቢድጧት ራስ ደህና አለች 
ቅማል ከአካላት ምስጢር ከቤት 
ቋንጣና ባለሟል ሳያር አይቀርም 
ቅዝምዝም ወዲያ ፍየል ወዲህ 
ቅርብ ያለ ጠበል ልጥ ይነከርበታል 
ቅርናታም ለቅርናታም ሰንቡሌ ሰንቡሌ ይባባላል 
ቅርንጫፉ እንደዛፉ 
ቅቤ መዛኝ ድርቅ ያወራል 
ቅቤ ሲለግም ወስፌ አይበሳውም 
ቅቤ ተነጥሮ ለመብላት ያባት የናት 
ቅቤና ቅልጥም ወዴት ግጥምጥም 
ቅቤ ይፍሰስ ከገንፎ አይተርፍ 
ቅቤ ይፍሰስ ከገንፎ አይለፍ 
ቅብጥና ቅልጥ አንድ ላይ ሲሄዱ ቅልጥ ብላ ቀረች ሶራስ ክመንገዱ
ቅል በአገሩ ድንጋይ ይሰብራል 
ቅናት ያደርሳል ከሞት 
ቅናት ጥናት አያገናኝ ካባት ከናት 
ቅናት ጥናት አይገኝም ከናት ካባት 
ቅና ያለው በአባቱ ከረባት ይቀናል 
ቅና ያለው በናቱ ብልት ይቀናል 
ቅን በቅን ከማገልገል ፊት ለፊት ማውደልደል 
ቅንቡርስ የት ትሄዳለህ መተማ ትደርሳለህ ልብማ 
ቅንነት ለነፍስ መድሀኒት 
ቅንድብ ለአይን ጥቅሻ አስተማረች 
ቅዝምዝም ሲወረወር ጎንበስ ብለህ አሳልፈው 
ቅዠት ተፈርቶ ሳይተኛ አይታደርም 
ቆላና ደጋ እመቤትና አልጋ 
ቆሎ ለዘር እንዶድ ለድግር አይሆንም 
ቆሎን ቢቆረጥሙት እንጂ ቢያሹት አያልቅም 
ቆመው የሰቀሉትን ቁጭ ብለው ለማውረድ ይቸግራል 
ቆማጣ ቤት አንድ ጣት ብርቅ ናት 
ቆማጣ ብለው ያው ቁምጥና ነው ሌላ ምን ይመጣል አለ 
ቆማጣን ቆማጣ ካላሉት ገብቶ ይፈተፍታል 
ቆሩ መቀበሪያው ያው ፈሩ 
ቆሩ በማን ምድር ትለፋ 
ቆርሶ ያላጎረሱትን ቀዶ ያላለበሱትን ብላቴና ማዘዝ አይገባም 
ቆቅ ወዲህ ቅዝምዝም ወዲያ 
ቆንጆና እሸት አይታለፍም 
ቆዳ ማንጓጓቱን ስሱ መጓጓቱን 
ቆዳ ማንጓጓቱን ስሱ መጓጓቱን አይተውም 
ቆዳ ሲወደድ በሬህን እረድ 
ቆጥሮ የማይሰጥ ሌባ ቆጥሮ የማይቀበል ሌባ  

መደብ:ተረቶች