Тӧгӧрик

Тӧгӧрик () јурт Россияда Алтай Республиканыҥ Кӧксу-Оозы аймагында Кӧксу-Оозыныҥ јурт јеезезине кирет.

 Этимологиязы 
Тӧгӧрик .

 Физико-географиялык темдектери 

 Географиязы 
Јурт Туулу Алтайдыҥ тӱштӱк-кӱнбадыш келтейинде, Сайлугемниҥ, Теректиниҥ, Кадын-Бажы Ӱч-Сӱмердиҥ, Ыйыктуныҥ, Тӧгӧриктиҥ тайгаларыныҥ эдегинде, Кӧк-Сууныҥ јарадында турат. Јуртта 10 ором: Кайыҥду, Јолду, Агашту, Јииттердиҥ, Јараттай, Суулу, Тӧс, Школдыҥ оромы, Чибилӱ кош ором, Меесте кош ором. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 1008 метрге бийикТюгурюк.

 Климады 
Климады орто-континентал. Казак чӧлдӧрдӧҥ јылу салкындар, изӱ кей келип, айдыҥ-кӱнниҥ айалгаларын кубултар аргалу. Кыш узун, јаан карлу, ӱлӱрген айдыҥ учынаҥ ала кандык айдыҥ бажына једет, 6-7 ай, јай кыска кичӱ изӱ айдаҥ ала куран айдыҥ учына јетире, 3 ле ай. Чаган айдыҥ соок деген кӱнинде −30°,-40°, јаан изӱ айда эҥ тыҥ изӱ +30°,+35° болот. Јут-чыктыҥ кеми јеткилинче: 700—750 мм. Салкынныҥ ортојылдык кеми : 4,7 м.

 Аҥ-куштары 
Тайгалары аҥдык : ирбис, айу, бӧрӱ, тӱлкӱ, јуҥма, марал, элик, тооргы, шӱлӱзин, сарас, јоонмойын, агас, кӧрӱк, тийиҥ ле о.ӧ. аҥдар. Чай, кӱртӱк, бӧднӧ, торлоо, ӱкӱ, кӱӱк, талеҥко, каргаа, кускун, карчага, мӱркӱт, тейлеген, јерлик кас, ӧртӧк деп куштар Кадын-Бажыныҥ биосферный заповеднигинде бар. Сууныҥ балыгы кӧлдӧрдӧ лӧ Кӧк сууда болот, чараган, јылмай, чортон, бел ле о.ӧ.Кучин А. П. Всемирный фонд дикой природы. Флора и фауна Алтая. — Горно-Алтайск: [б.и.], 2001.. Чай, кӱртӱк, бӧднӧ, торлоо, ӱкӱ, кӱӱк, талеҥко, каргаа, кускун, карчага, мӱркӱт, тейлеген, јерлик кас, ӧртӧк деп куштар Кадын-Бажыныҥ биосферный заповеднигинде барКучин А. П. Птицы Алтая.- Горно-Алтайск: [б.и.], 2004.. Сууныҥ балыгы кӧлдӧрдӧ лӧ Кӧк сууда болот: чараган, јылмай, чортон, бел ле о.ӧ.

 Ӧзӱмдери 
Айландыра тайгазы агашла бӱркелген, мӧш, кайыҥ, чиби, терек, тыт агаш ӧзӧт. Ак јалаҥдары кыралу, јайым телкем одорлу. Јакшы јылда мында кырада, маалада ла јердиҥ ажы јакшы тӱжӱм берет. Арка-туузы агашка бӱркеткен мӧш, тыт, чиби, кайыҥ, јодро, беле, каргана, ыргай агаш. Бийиктей кырларда кӧп сабазы тыт, чиби, јойгон, кайыҥ агаш ӧзӧтТорбоков Т. Алтайдыҥ ӧзӱмдери. Растения Алтая. — Горно-Алтайск: АУ РА "Литературно-издательский Дом «Алтын-Туу», 2020., суулардыҥ коолында јодро, тал, тайа, беле, ыргай, каргана, чычрана јайылган, элбек чӧл-јалаҥдарда мешке, јердиҥ јиилеги, уйкӧс, бороҥот, кызылгат, јодро. «Алтай Респубдиканыҥ Кызыл бичигине» кирген ӧзӱмдер: кызыл тазыл, алтын тазыл, марал чечек Красная книга Республики Алтай: растения / Горно-Алтайский гос. ун-т. СО РАН. Центральный сиб. бот. сад. Горно-Алтайский бот. сад. — 3-е изд., перераб. и доп. — Горно-Алтайск: ГАГУ, 2017. — 267 с.: ил. — Библиогр.: с. 233—256. — ISBN 978-5-93809-086-6. — Текст: электронный. Сас јанында тайа, јыраа, тал, кӧгӧзин, кыйгак ӧлӧҥ.

 Јери ле јолдоры 
Талду — Тӱҥӱр деп јолдо турат, 84К-134 темдектӱ.
 Тӧгӧрик јурттаҥ ала ӧскӧ јурттарга јетире  Аймактыҥ тӧс јери Кӧксу-Оозы  21 км  Республикан тӧс кала Улалу  300 км  Јаш-Тураныҥ темир јолыныҥ вокзалы  360 км, 390 км  Тергеениҥ тӧс калазы Москва  4000 км  Чуйдыҥ трагы (Р-256) 514,5 км-деҥ  220 км  Чуйдыҥ трагы (Р-256) 610,8 км-деҥ 190 км

 Тӱӱкизи 
Јурт 1860 јылдарда, кӧчкин јаржактар келгениле тӧзӧлгӧни колбулу.

 Эл-јон 

 Ук-калыктары 
Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 320 кижи болгон, олордыҥ 91 % орустар, ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон
 Коряков Ю. Б. База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»..

 Инфраструктуразы 
 Орто ӱредӱлӱ школ;
 балдардыҥ туразы «Веснянка»;
 эмчилик;
 јурттыҥ клубы;
 библиотека;
 стадион;
 магазин;
 пилорама;
 турбаза.

 Экономиказы 
Кажы ла биле таҥынаҥ ээлемдӱ. Мал азыраары, аш салары, адару тудары, агаш белетеери. Туризм.

 Кереестер 

 Тӱӱкилик 

 Археологиялык 

 Ар-бӱткендик 
 Байлу туузы Ӱч-Сӱмер (1505);
 Аржан суу (1509);
 Байлу боочы Ыйыкту (1507).
Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичиктеОйношев В. П., Урбанова С. Е. Свод обьектов культурного наследия Республики Алтай. — Горно-Алтайск: АУ РА «АКИН РА», 2013.

 Јуруктардыҥ кӧмзӧзи 

 Јарлу улузы 

 Ајарулар 

 Тайантылар 

 Окылу сайт «Кӧксу-Оозы аймак»

Категория:Кӧксу-Оозы аймактыҥ јурттары
Категория:Алфавит аайынча јон јаткан јерлери
Категория:Алтай Республиканыҥ јон јаткан јерлери алфавитле