Акалака (суу)

Акалака ()Карта Монголии, масштаб 1:3 000 000, Роскартография, 2002 год. — Россияда Алтай Республиканыҥ Кош-Агаш аймагында суу.

 Этимологиязы 
Ак — , алака , эмезе јердиҥ адыла Акалака деп адалган, (ӧскӧ бичигени Ак-Алаха).

 Физико-географиялык темдектери 
Суу Тӱштӱк Алтайдыҥ тӱндӱк келтейинеҥ Кош-Агаш аймактыҥ мӧҥкӱ тайгаларынаҥ, Канас деп мӧҥкӱ тоштоҥ башталып, Канас боочынаҥ кӱнбадыш јаныла агат. Акалака сууныҥ узуны 126 кмДлина Аргута с Акалахой за вычетом километража впадения Джазатора: . Јазатыр суула биригеле Аркыттыҥ суузы башталат. Ӱкектиҥ таскылыныҥ суулары бириккен јер. Чуйдыҥ суузына оҥ јанынаҥ келип кирет. Бу сууны кайылган тош ло кардыҥ, јаҥмырдыҥ суулары толтырат. Суузы боро, соок (10—15 °С). Кӱчӱрген айдыҥ бажында (кезикте јаҥар айдыҥ бажында) сууга тош тура берет, кандык айдыҥ бажында сууныҥ тожы тӱжет.
Сууныҥ бажы талайдыҥ кемјӱзинеҥ 2370 метрге бийик. Сууныҥ оозы талайдыҥ кемјӱзинеҥ 1531,4 метр бийикте јадат.

Бу сууныҥ коолында, Ӱкек таскылда пазырык культураныҥ Ак-Алаха-1 деп курганы барPilipenko A. S. et al. A paleogenetic study of pazyryk people buried at Ak-Alakha-1, the Altai mountains in Russian / Палеогенетическое исследование носителей пазырыкской культуры из могильника Ак-Алаха-1 (Горный Алтай). Археология, этнография и антропология Евразии. Том 43 № 4 2015..
Јуук деген јон јаткан јерлер…
Јуугында јурттар јок.

 Суу реестрдиҥ чотогоныла 
Суу Россияныҥ государстволык сууныҥ реестры аайынча Верхнеобский бассейновый округка кирет, сууээлем бӧлӱги — Кадын, суу подбассейны — Бий ле Кадын. Суу бассейны — (Ӱстӱги) Оп суунаҥ ала Эрчишке киргенине јетире

 Сууныҥ бассейны 
Суу-объекттер бажынаҥ ала оозына јетире (км бажынаҥ ала: ← сол кош суу | → оҥ кош суу | — сууныҥ коолында объект):
 Акалака, Акалаха
 → Байжигит (суу) 
 ← Караалака 
 Алака кӧл 
 ← Акбулак — Караалаканыҥ кош суузы, 
 ← Талдыбулак, 
 ← Јаҥжыгол (суу), 
 → Карабулак (Акалаканыҥ кош суузы), 
 → Аккӧл (Акалаканыҥ кош суузы), 
 ← Калјанкӧл, 
 Калјан-Кӧл, 
 Калјан-Кӧль-Бас, 
 → Калгуты (суу), 
 ← Музды-Булак, 
 Музды-Булак, 
 ← Кара-Чад, 
 → Каскӧлдӧҥ чыгара аккан, 
 Каскӧл, 
 Аргамјы (суу) (Кара-Чадтыҥ кош суузы), 
 → Аргамјы (Калгутыныҥ алтыгы кош суузы)|Аргамјы]] (Калгутыныҥ алтыгы кош суузы), 
 ← Аргамјы  (нижний приток Калгуты), 
 → Аргамјы (Калгутыныҥ орто кош суузы), 
 ← Аргамјы (Калгутыныҥ алтыгы кош суузы), 
 ← Кара-Булак, 
 Ӱкек, 
 Кара-Булак, 
 → Бетсу-Канас, 
 ← Канас кӧлдӧҥ чыгара аккан 
 Канас (кӧл, Россия), 
 ← Ӱкек, 
 → Аккӧлдӧҥ чыгара аккан, 
 Аккӧл, 

 Јуруктардыҥ кӧмзӧзи 

 Ајарулар 

 Топографиялык картазы 
Карта/Таблица M-45-XXII/M-45-XXVIII
M-45-XXII,XXVIII. Геологическая карта СССР. Серия Горно-Алтайская

 Литературазы 
 Ресурсы поверхностных вод СССР: Гидрологическая изученность. Т. 15. Алтай и Западная Сибирь. Вып. 1. Горный Алтай и Верхний Иртыш / под ред. В. В. Зееберг. — Л.: Гидрометеоиздат, 1966. — 216 с.

 Тайантылар 


 Официальный сайт Росводресурсов
 Положение о Федеральном агентстве водных ресурсов

Категория:Аркыттыҥ кош суулары
Категория:Кош-Агаш аймактыҥ суулары
Категория:Ар-бÿткен географиялык объекттери
Категория:Алтай Республиканыҥ суу байлыктары
Категория:Алтай Республиканыҥ суу объекттери