Талду (Оҥдой аймак)

Талду () јурт Россияда Алтай Республиканыҥ Оҥдой аймагында Кеҥиниҥ јурт јеезезине кирет.

 Этимологиязы 
Талду — тал агаш, талду јер .

 Физико-географиялык темдектери 

 Географиязы 
Јурт Алтвй Республиканыҥ ортозында, Талдуныҥ суузы Урсулга киргенинде турат. Теректиниҥ ле Себи-Бажыныҥ јаан сындары курчай турат, јуртка јууктада кобылар: Јаан, Сӧӧктӱ,Чедендӱ, Алмарлу. Ойбок, Марчалу деп јердеҥ ары Шабалин аймактыҥ гран-кыйулары башталат. Јуртты айландыра кырлар агаш јокко јуук тас. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 970 метрге бийикТалда.

 Климады 
Климады орто-континентал. Кейдиҥ ортојылдык температуразы −4,2 °С, изӱ кӱндердиҥ температуразыныҥ ӱстӱги бажы +36 °С, эҥ ле соок температураныҥ алтыгы учы −54 °С, јердиҥ ортојылдык температуразы 0 °С, јыл ичинде калганчы соок кӱн ле баштапкы соок кӱн 02.06/30.08, јыл ичинде соок јок кӱндердиҥ тоозы 87, јут-чыктыҥ кеми бир јылга 345 мм, салкынныҥ ортојылдык тӱргени 1 м/с, тыҥ салкынду кӱндердиҥ тоозы 13,1 (15 м/с тӱрген салкынду)Оҥдой. Климат.

 Аҥ-куштары 
Тайгалары аҥдык јер, айу, бӧрӱ, тӱлкӱ, киш, тийиҥ, койон ло јӱзӱн-јӱӱ аҥдар јӱрет. Куштардаҥ мында чай, кӱртӱк, ӱкӱ, мечиртке, мӱркӱт, карчага, тейлеген, торлоо, бӧднӧ, кӱӱк ле о.ӧ. бар. Оок аҥдар јӱрет: койон, тӱлкӱ, калазак, јоонмойын, сууныҥ кӱжӱли, јараа, кӧрӱк, кумдус, ӧркӧ, момон, сарас, агас, тийиҥ,токтонок, эрлен ле оноҥ до ӧскӧКучин А. П. Всемирный фонд дикой природы. Флора и фауна Алтая. — Горно-Алтайск: [б.и.], 2001.. Куштар агаш-аразында кӧп: томыртка, кӱӱле, каргаа, саҥыскан, кускун, тейлеген, мечиртке, јелечи, кӧктӧш, јалбагай ла о.ӧ. Сууларда балыктаҥ чортон, чараган, бел, ускуч, јылмай, тоозы кезем астаган да болзо, је бар.

 Ӧзӱмдери 
Айландыра ӧскӧн агаштардыҥ кӧп нургуны карагай, јойгон агаш. Суујакалай чиби, тал, каргана, кайыҥ агаштар ӧзӧт, бийиктей тытла кожо мӧш ӧзӧтТорбоков Т. Алтайдыҥ ӧзӱмдери. Растения Алтая. — Горно-Алтайск: АУ РА "Литературно-издательский Дом «Алтын-Туу», 2020.. Тайга -тажы јиилектӱ, бороҥот, уйкӧс, тийиҥкат, кызылгат, тайабаш, калба, кӧжнӧ дӧ кӧп ӧзӧт.

Чыкту ла кӧлӧткӧлӧй јерде ӧлӧҥ бийик болуп ӧзӧт, комургай, кулузын, кылбыш, башка-башка чечектер: буланат, балузын, быркырууш, саргай, кандык, кӱӱктаман, кӱнкајы ла о.ӧ. «Алтай Республиканыҥ Кызыл бичигине» кирген ӧзӱмдер кӧп, олордыҥ тоозында: арчын, алтын тазыл, марал чечек, кызыл тазыл ла о.ӧ. Красная книга Республики Алтай: растения / Горно-Алтайский гос. ун-т. СО РАН. Центральный сиб. бот. сад. Горно-Алтайский бот. сад. — 3-е изд., перераб. и доп. — Горно-Алтайск: ГАГУ, 2017. — 267 с.: ил. — Библиогр.: с. 233—256. — ISBN 978-5-93809-086-6. — Текст: электронный.

 Јери ле јолдоры 
Бир ором — Јаш-Корбо.

«Јабаган — Туйакты» деп 84К-132 темдектӱ регионал кӧӧлик јолдо турат.
Талду јурттаҥ ала ӧскӧ јурттарга јетире Администрациялык тӧс јер Кеҥи 8,8 км  Аймактыҥ тӧс јери Оҥдой  32 км  Республикан тӧс кала Улалу   180 км  Јаш-Тураныҥ темир јолыныҥ вокзалы   270 км  Тергеениҥ тӧс калазы Москва  4000 км  Чуйдыҥ трагы (Р-256) 612,0 км-деҥ 6,3 км

 Тӱӱкизи 
Јурт 1860 јылдарда тӧзӧлгон, озо оныҥ ады «Јаш-Корбо» болгон.

 Эл-јон 

 Ук-калыктары 
Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 160 кижи болгон, 99 % алтайлар ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон
 Коряков Ю. Б. База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»..

Окылу тил: орус, алтай Закон Республики Алтай от 3 марта 1993 года N 9-6 «О языках народов, проживающих на территории Республики Алтай» (с изменениями на 27 ноября 2020 года).

 Инфраструктуразы 
Бастыра инфраструктуралык обьекттер Шибее ле Кеҥи јурттарда.

 Экономиказы 
Кажы ла ээлем таҥынаҥ ээлемдӱ. Јылкы, соок тумчукту ла оок мал азыраары. Туризм.

 Кереестер 

 Тӱӱкилик 

 Археологиялык 
 Мӧҥкӱсалгыш (1150).

 Ар-бӱткендик 
 Байлу туу. Марчалу (843);
 Карышканда тоҥмок суу (931);
 Тӧгӧрик тайга (844).
Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичиктеОйношев В. П., Урбанова С. Е. Свод обьектов культурного наследия Республики Алтай. — Горно-Алтайск: АУ РА «АКИН РА», 2013..

 Јарлу улузы 
 Бардин, Александр Киндышевич (1932―2008) ― эл-јондык ишчи, маймандардыҥ јайзаҥы.

 Јуруктардыҥ кӧмзӧзи 

 Ајарулар 

 Тайантылар 
 Окылу сайт «Оҥдой аймак»

Категория:Оҥдой аймактыҥ јурттары
Категория:Алфавит аайынча јон јаткан јерлери
Категория:Алтай Республиканыҥ јон јаткан јерлери алфавитле