Rutuliërs

Rutuliërs (Rutulies: Мыхабыр, MıxaӀbır) Rutulianers (Rutulies: Myhabyr, Мыхабыр, MıxaӀbır) is 'n etniese groep van Noord-Kaukasiese oorsprong wat hoofsaaklik in die suidelike deel van Dagestan in Rusland en in aangrensende gebiede van Azerbeidjan woon. Hulle praat Rutulies, 'n Noordoos-Kaukasiese taal, as hul moedertaal, terwyl Russies en Azerbeidjans dikwels as tweede taal gebruik word. Die Rutulianers bely Sunni-Islam. Die grootste deel van hierdie bevolkingsgroep is in Dagestan gevestig, met 'n minderheid wat in Azerbeidjan woon.
duimnael|links|Verspreiding van Rutuls in die Kaukasus-streek in donker-oranje

 Verspreiding 
Die tradisionele gebied van die Rutuliërs omvat berghange en valleie van die Samur-rivier en sy bye (hoofsaaklik in die Rutul-distrik van Dagestan), met gemeenskappe oor die grens in Azerbeidjan.

 Taal 
Die Rutul-taal is 'n lid van die Noordoos-Kaukasiërse taalfamilie (Samurese groep). Baie Rutulsprekers gebruik ook Russies en Azeri. 

 Bevolking 
Volgens onlangse sensusse en skattinge is die aantal Rutuliërs in Rusland in die tienduisende (bv. 2010 sensusse toon ongeveer 35 000 in sommige tellings; ander bronne gee hoër skattinge). 

 Kultuur en samelewing 
Rutulgemeenskappe het ryk mondelinge letterkunde (insluitend ashug-liedere) en tradisionele klederdraer en feesvieringe. Die sosiale organisasie is histories gebaseer op bergdorp-strukture en familie-verband.

 Geskiedenis 
Die Rutuliërs het 'n geskiedenis wat in die Kaukasië geanker is en wat deur kontak met omliggende volke en historiese politieke entiteite gevorm is.

Die geskiedenis van die Rutuliërs is nou verbind met die antieke staat van Kaukasiese Albanië, 'n historiese koninkryk wat groot dele van die Kaukasus in die ou tydperk beslaan het. Die voorouers van die Rutuliërs het deel van hierdie kultuur en politieke strukture gevorm, wat hul taal, godsdiens en sosiale organisasie beïnvloed het. Hierdie geskiedkundige verband illustreer die lang en ryk wortels van die Rutuliërs in die Kaukasiese streek.

Tydens die Russies-Kaukasiërse oorlog in die 19de eeu het die Rutuliërs dapper weerstand teen die Russe Ryk gebied. Hulle het hul berggebiede gebruik om verweer te maak teen die indringers en het deelgeneem aan verskeie gevegte en opstande as deel van die groter Kaukasiërse teenstand teen die imperialistiese uitbreidingspogings. Hierdie heldhaftige verzet het ’n belangrike rol gespeel in die geskiedenis van die streek en die behoud van Rutulse identiteit.

 Religie 
Volgens bronne het die Rutuliërs vroeg die Islam aanvaar — die vroegste pogings van die Arabiere om in Dagestan vas te setel dateer uit die 7de eeu, en op die gebied van die Rutuliërs was hulle die suksesvolste. Dit word bewys deur die oudste monument van die Moslem-kultuur in die Kaukasus — die grafplaat van Sheikh Muhammad ibn Asad ibn Mughal, wat in 657 n.C. in Hnov begrawe is.

 Navorserbronne en verdere lees 

 Eksterne skakels 

Kategorie:Etniese groepe in Rusland