Accelerando (roman)

Accelerando is 'n wetenskapfiksieroman uit 2005 wat bestaan uit 'n reeks onderling gekoppelde kortverhale geskryf deur die Britse skrywer Charles Stross. Benewens normale hardeband- en sagtebanduitgawes, is dit vrygestel as 'n gratis e-boek onder die CC BY-NC-ND-lisensie. Accelerando het die Locus-toekenning in 2006 gewen en is in 2005 en 2006 vir verskeie ander toekennings genomineer, insluitend die Hugo-, Campbell-, Clarke- en British Science Fiction Association-toekennings.

Titel
In Italiaans beteken accelerando "versnel" en word as 'n tempo-aanduiding in musieknotasie gebruik. In Stross se roman verwys dit na die versnellende tempo waarteen die mensdom in die algemeen, en/of die roman se karakters, na die tegnologiese singulariteit beweeg.

Inleiding tot die storielyn
Die boek is 'n versameling van nege kortverhale wat die verhaal van drie generasies van 'n familie voor, tydens en na 'n tegnologiese singulariteit vertel. Dit is oorspronklik geskryf as 'n reeks novellette en novelles, almal gepubliseer in Asimov se Science Fiction-tydskrif in die tydperk 2001 tot 2004. Volgens Stross was die aanvanklike inspirasie vir die verhale sy ervaring as programmeerder vir 'n snelgroeiende maatskappy tydens die dot-com-oplewing van die 1990's.Charles Stross, On beginnings ..., Charlie's Diary, 10 Junie 2005.

Die eerste drie verhale volg die karakter van die agalmiese "ondernemings-altruïs" Manfred Macx, wat in die vroeë 21ste eeu begin; die volgende drie verhale volg sy dogter Amber; en die laaste drie fokus grootliks op Amber se seun Sirhan in die volledig getransformeerde wêreld aan die einde van die eeu.

Storielynkonsepte
Stross beskryf die mensdom se situasie in Accelerando as haglik:
 “Teen die agtergrond van wat lyk soos 'n Panglossiaanse tegno-optimistiese roman, gebeur verskriklike dinge. Die meeste van die mensdom word uitgewis, dan arbitrêr opgewek in verminkte vorm deur die veragtelike nageslag. Kapitalisme eet alles, dan stoot die logika van kompetisie dit so ver dat bloot menslike entiteite nie meer kan meeding nie; ons is 'n vet, stadig bewegende, smaaklike hulpbron – soos die dodo. Ons narratiewe perspektief, Aineko, is nie 'n pratende kat nie: dit is 'n uiters superintelligente KI, koel berekenend, wat uitgewerk het dat mense makliker gemanipuleer word as hulle dink hulle het te doen met 'n harige speelding. Die katliggaam is 'n sokkiepop wat deur 'n mishandelende monster gehanteer word.”

Soos gebeure in Accelerando vorder, word die planete van die Sonnestelsel mettertyd uitmekaar gehaal om 'n matrjosjka-brein te vorm, 'n enorme sonkrag-aangedrewe rekenaartoestel wat bewoon word deur gedagtes wat ondenkbaar meer gevorderd en kompleks is as natuurlik ontwikkelde intelligensies soos mense. Dit blyk 'n normale stadium in die lewensiklus van 'n bewoonde sonnestelsel te wees; die sterrestelsels word onthul as gevul met sulke matrjosjka-breine. Intelligente bewussyns buite matrjosjka-breine kan via wurmgatnetwerke kommunikeer.

Die idee dat die heelal oorheers word deur 'n kommunikasienetwerk van superintelligensies, vergelykbaar met Olaf Stapledon se wetenskapfiksieroman Star Maker uit 1937, hoewel Stapledon se gevorderde beskawings glo psigies eerder as informaties kommunikeer.

Karakters
Manfred Macx: Waag-altruïs, protagonis van die vroeë stories.
Aineko: Manfred se robotiese, toenemend intelligente kat.
Die Krewe: Sentiënte senuweestelsel-toestandvektore wat ontstaan het uit Panulirus interruptus, die Kaliforniese stekelkreef.
Bob Franklin: Miljardêr-belegger; oorsprong van die Franklin Collective, 'n "borganisme" wat bestaan uit verskeie liggame wat dieselfde gees deel.
Annette Dimarcos: Arianespace-werknemer; Manfred se tweede vrou.
Pamela: Manfred se lewensmaat, later eerste vrou.
Gianni Vittoria: Voormalige Italiaanse Minister van Ekonomiese Sake, soms Minister van Transmenslike Sake, ekonomiese teoretikus.
Amber Macx: Manfred en Pamela se dogter.
Dr. Sadeq Khurasani: Moslem-imam, ingenieur, Field Circus-bemanningslid.
Die Wunch: Roofdieragtige uitheemse virtuele konstrukte ingebed in die wurmgatroeteerder wat om Hyundai wentel.
Die Slak: Bewuste uitheemse korporasie/ekonomie/419-bedrogspul van die router.
Sirhan al-Khurasani: Seun van Amber en Sadeq se fisiese weergawes.
Vile Offspring: Neerhalende term vir die postmenslike "swak goddelike intelligensies" wat die binneste Sonnestelsel teen die einde van die roman bewoon.

Storielynopsomming en uiteensetting per storie
In die volgende tabel word die hoofstuknommer (#), hoofstuknaam en oorspronklike tydskrif se publikasiedatum, asook 'n kort sinopsis gegee. Die nege stories word in drie dele gegroepeer.

# Hoofstuk/Datum van oorspronklike publikasie Deel 1: Stadige Begin  – Sinopsis1"Lobsters"Junie 2001In die vroeë 21ste eeu in Amsterdam ontvang Manfred 'n oproep op 'n koerier-afgelewerde foon van entiteite wat beweer dat hulle 'n internet-gebaseerde KI is wat vir KGB .ru werk en sy hulp soek oor hoe om oor te loop. Uiteindelik ontdek hy dat die oproepmakers eintlik opgelaaide breinskanderings is van die Kaliforniese stekelkreef wat probeer ontsnap aan die mensdom se inmenging. Gedrewe deur sy toewyding aan agalmiese ekonomie, slaag hy daarin om hulle saam te span met entrepreneur Bob Franklin, wat op soek is na 'n KI om sy ontluikende ruimtevaartprojek te beman - die bou van 'n selfrepliserende fabriekskompleks uit komeetmateriaal. 'n Regspresedent word geskep wat sal help om die regte van toekomstige KI's en opgelaaide gedagtes te definieer. Later dwing Manfred se roofsugtige verloofde Pamela hom om met haar te trou en swanger te raak in 'n poging om hom te beheer.2"Troubadour"Oktober 2001Drie jaar later is Manfred in die greep van 'n bittere egskeiding, en het 'n dogter uit sy huwelik met Pamela, gevries as 'n pas bevrugte embrio. Hy ontmoet Annette weer en begin 'n verhouding met haar. Drie skemas – 'n werkbare staatsgesentraliseerde beplanningsapparaat wat met eksterne markstelsels kan koppel, 'n manier om die geheel van die 20ste eeu se buite-kopiereg film en musiek op die internet op te laai, en 'n plan om sy aanstellerige vrou en haar prokureurs te dwarsboom – kom perfek bymekaar. Amber, Manfred se dogter, is ontdooi en gebore, en word deur Pamela grootgemaak.3"Tourist"Februarie 2002 In Edinburgh, vyf jaar later, word Manfred beroof en sy herinneringe (gestoor in kuberware) word gesteel, wat hom dwing om te herontdek wie hy is en wat hy in Edinburgh doen. Intussen floreer die Krewe in kolonies geleë by die L5-punt, en op 'n komeet in die asteroïedgordel; hulle, saam met die Jet Propulsion Laboratory en die ESA, het geïnkripteerde seine van buite die Sonnestelsel opgetel. Bob Franklin, nou oorlede, word persoonlikheidsgewys gerekonstrueer in die Franklin Collective. Manfred, sy herinneringe herwin, beweeg om die regte van nie-menslike intelligensies verder uit te brei. Aineko begin sy eie studie - en dekodering - van die uitheemse seine.#HoofstukPart 2 : Deel 2: Infleksiepunt – Sinopsis4"Halo"Junie 2002‘n Dekade later breek Amber Macx – nou in haar vroeë tienerjare – uiteindelik vry van haar dominante moeder deur 'n komplekse komplot te gebruik, uitgedink deur Manfred en Annette, waarin sy haarself verslaaf via 'n Jemenitiese dopkorporasie en later aan boord van 'n Franklin Collective-besit, jeugbemande ruimtetuig aansluit, waar sy materiaal van  Amaltea, Jupiter se derde maan, ontgin. Pamela versoek die imam Sadeq om 'n Islamitiese regsvonnis teen Amber uit te reik, wat sy dwarsboom deur haar eie ryk op 'n klein, privaatbesit asteroïde te stig, en sodoende haarself soewerein maak. Intussen is die vreemde seine gedekodeer, en 'n fisiese reis na 'n genoemde "router" word beplan.5"Router"September 2002 Die buiteruimse router, wat om 'n 3 ligjaar verre bruin dwergster genaamd Hyundai +4904/-56 wentel, word besoek deur die ruimtetuig Field Circus, 'n Coke-blikkie-grootte massa komputronium wat aangedryf word deur 'n Jupiter-gebaseerde laser en 'n ligseil. Amber en 62 ander het hulself opgelaai om die gevirtualiseerde bemanning te word. Hulle word gekontak deur 'n groep uitheemse wesens genaamd "The Wunch", wat virtuele liggame beset gebaseer op Kreef-patrone wat "geleen" is van Manfred se oorspronklike uitsendings. Die Wunch blyk diefstalagtige, derdeklas "barbare" te wees wat, na 'n stryd, gedwarsboom word. Amber en 'n paar ander neem die besluit om diep in die router se wurmgatnetwerk te reis.6"Nightfall"April 2003 Die “router”-verkenners bevind hulself vasgevang deur nog meer kwaadwillige vreemdelinge in 'n verskeidenheid virtuele ruimtes, maar word uiteindelik vrygelaat deur Aineko se dade. Hulle ontdek dat hulle gehuisves word in 'n Matrioshka-brein, waarvan die bouers blykbaar verdwyn het (of deur hul eie skeppings vernietig is), wat 'n anargie laat wat regeer word deur intelligente, virale korporasies en aasdiere wat probeer om nuwelinge as betaalmiddel te gebruik. Die bemanning ontsnap uiteindelik deur 'n "skelm vreemdelingkorporasie" ('n "piramideskema gekruis met 'n 419-bedrogspul"), gevirtualiseer as 'n reuse-slak, wat 'n aangedrewe roete oopmaak. Daarna begin die bemanning die reis terug huis toe.#Hoofstuk Deel 3: Singulariteit – Sinopsis7"Curator"Desember 2003 Terug in die Aarde se Sonnestelsel ontdek die bemanning dat "tuiste" nou Saturnus is, op 'n drywende habitat in die planeet se boonste atmosfeer, waar hulle Sirhan ontmoet, seun van die fisiese Amber en Sadeq, wat albei tuis gebly (en gesterf het). Die bemanning laai hul virtuele toestande op na nuwe liggame en ontdek dat hulle almal nou bankrot is, nie in staat om mee te ding met die nuwe Ekonomie 2.0-model wat deur die postmenslike intelligensies van die binnestelsel beoefen word nie. Manfred, Pamela en Annette is in verskillende vorme teenwoordig. Balju's - bewuste afdwingingskonstrukte - arriveer om Amber en Aineko "terug te neem", maar 'n plan word beraam waardeur die Slak aan Ekonomie 2.0 bekendgestel word, wat beide konstrukte baie besig hou..8"Elector"September 2004 In die toenemend bevolkte Saturniese drywende stede begin Amber, Annette, Gianni en Manfred 'n politieke veldtog om 'n skema te finansier om die roofdiere van die "Vile Offspring" te ontsnap deur weer eens na die routernetwerk te reis, met Amber as die leier van die "Accelerationista"-party. Sy verloor die verkiesing (teen die bly-by-die-huis "conservationista"-faksie), maar weereens tree die Krewe in om te help deur deurgang aan oplaaiers op hul groot skepe aan te bied as die mense instem om as ontdekkingsreisigers en karteerders op te tree.9"Survivor"Oktober 2004In die eeue na die singulariteit is die router weereens bereik. Deur daaruit te leer, het die vlugtelinge hul eie netwerk geskep, wat hulle in staat stel om groot afstande te verken. Habitatte wat rondom Hyundai gebou is, is die tuiste van kopieë wat wil bly, insluitend kinderklone. Aineko keer terug om Manfred 'n aanbod te maak wat, as hy dit aanvaar, daartoe sal lei dat Aineko hulle vir ewig alleen sal laat.

Verwysings na kontemporêre wetenskap
Die roman bevat talle verwysings na werklike wetenskaplike konsepte en individue, insluitend:

Die kreef-stomatogastriese ganglion (STG)
Rubberbeton
Die Fermi-paradoks: Stross bied 'n oplossing vir die paradoks en beweer dat die skynbare gebrek aan intelligente lewe in die heelal 'n illusie is wat geskep word deur 'n tekort aan bandwydte (sien inligtingsteorie).
Die Menger-spons
Die Oostenrykse robotikus en futuris Hans Moravec, wat talle kere genoem word
Kwantumtoestandvektore
Die nano-samestelling-konformasieprobleem
Ken Thompson se samesteller-kortpad
Penrose-teëlwerk
Noam Chomsky se voorbeeldsin, "Kleurlose groen idees slaap woedend"
'n Dyson-sfeer en sy variante
Aerogel

Toekennings en nominasies
Accelerando het die 2006 Locus-toekenning vir beste wetenskapfiksieroman gewen, en die 2010 Estlandse WF-toekenning vir beste vertaalde roman van 2009. I get mail, from Stross's blog, posted 2 November 2010. Besoek 8 Desember 2010. Daarbenewens is die roman op die kortlys vir verskeie ander toekennings geplaas, insluitend:
2005 BSFA-toekenning
2006 Hugo toekenning vir beste roman
2006 Arthur C. Clarke-toekenning
2006 John W. Campbell herdenking toekenning

 Verwysings 

Kategorie:Engelse romans