Petroglief

'n Petroglief is 'n beeld wat geskep word deur 'n gedeelte van 'n rotsoppervlak te verwyder deur insnyding, pikwerk, kerwing of skaafwerk as 'n vorm van rotskuns. Die term verwys gewoonlik na rotsgraveerwerk van antieke oorsprong wat dikwels verbind word met voorhistoriese mense. Die oudste petrogliewe in die wêreld word beskou as dié by Murujuga in Wes-Australië, wat 40 000 tot 50 000 jaar oud is. Sommige petrogliewe is geklassifiseer as beskermde monumente en sommige is op die lys van Unesco se Wêrelderfenisgebiede gevoeg, of aansoek is gedoen vir sodanige status.

Etimologie en betekenis
Die woord "petroglief" kom van die Griekse voorvoegsel petro-, van πέτρα (petra), "klip", en γλύφω (glýphō), wat "kerf" beteken, en is oorspronklik in Frans geskep as pétroglyphe.

In akademiese tekste is 'n petroglief 'n rotsgraveerwerk, terwyl 'n petrograaf (of piktograaf) 'n rotsverfwerk is. In algemene gebruik word die woorde soms uitgeruil.

Geskiedenis
Petrogliewe is al in alle dele van die wêreld gevind buiten Antarktika, met die grootste konsentrasies in dele van Afrika, Skandinawië en Siberië. Die oudstes is dié in Murujuga, Wes-Australië, waarvan sommige na raming 40 000 tot 50 000 jaar oud is. Die Murujuga-terrein is in Julie 2025 tot ’n Wêrelderfenisgebied verklaar.

Ongeveer 7 000 tot 9 000 jaar gelede, ná die opkoms van verskeie voorlopers van skryfstelsels, het die bestaan en skepping van petrogliewe begin afneem en is hulle al hoe minder gemaak. Ander vorme van kuns, soos piktograwe en ideogramme, het hulle plek begin inneem. Petrogliewe is egter steeds geskep en het betreklik algemeen gebly, met verskillende kulture wat hulle vir verskillende tydperke bly gebruik het – tot in die 19de en 20ste eeu.

Vertolking
Baie hipoteses bestaan oor die doel van petrogliewe, na gelang van hulle ligging, ouderdom en onderwerp. Sommige petrogliefbeelde het waarskynlik ’n diep kulturele en godsdienstige betekenis gehad vir die gemeenskappe wat dit geskep het. Daar word geglo baie petrogliewe verteenwoordig ’n soort simboliese of rituele taal of kommunikasiestyl wat nog nie ten volle verstaan word nie. 

Sommige petrogliefkaarte beeld roetes uit en bevat simbole wat die tyd en afstande aandui wat aan dié roetes afgelê is; ander petrogliefkaarte dien as sterrekundige merkers. Ander kon ook ’n neweproduk van verskeie rituele gewees het: Terreine in Indië het byvoorbeeld petrogliewe opgelewer wat as musiekinstrumente geïdentifiseer is.Ancient Indians made 'rock music'. BBC News (2004-03-19). Besoek op 12 Februarie 2013.

Sommige petrogliewe het waarskynlik soorte simboliese kommunikasie gevorm, soos vroeë vorme van protoskrif. Latere gliewe uit die Nordiese Bronstydperk in Skandinawië blyk te verwys na ’n vorm van territoriale grense tussen stamme, benewens moontlike godsdienstige betekenisse. Petrogliefstyle is geïdentifiseer as streek- of plaaslike “dialekte” onder soortgelyke of naburige volke. Siberiese inskripsies het losweg ooreenkomste met ’n vroeë vorm van die rune-alfabet, alhoewel geen direkte verband vasgestel is nie.

Petrogliewe van verskillende kontinente toon ooreenkomste. Al sou mense deur hulle onmiddellike omgewing geïnspireer gewees het, is dit moeiliker om die gemeenskaplike style te verklaar. Dit kan bloot toeval wees, of ’n aanduiding dat sekere groepe mense wyd van ’n oorspronklike gemeenskaplike gebied af migreer het, of ’n teken van ’n gemeenskaplike oorsprong. 

Ander teorieë stel voor dat petrogliewe in ’n veranderde bewussynstoestand deur geestelike leiers, soos sjamane, gekerf is.D. Lewis-Williams, A Cosmos in Stone: Interpreting Religion and Society through Rock Art (Walnut Creek, CA: Altamira Press, 2002).] Dié toestand is moontlik veroorsaak deur die gebruik van natuurlike hallusinogene plante, fungusse en diere. Baie van die meetkundige patrone wat in petrogliewe en grottekeninge herhaal word, staan bekend as vormkonstantes en is volgens David Lewis-Williams ingebore in die menslike brein. Hierdie patrone kom dikwels voor tydens visuele versteurings en hallusinasies wat veroorsaak word deur middels, migraine en ander stimuli.

Die Instituut vir Rotskunsnavorsing van die Universiteit van die Witwatersrand bestudeer huidige verbande tussen godsdiens en rotskuns onder die San van die Kalahariwoestyn in Suider-Afrika.Rockart.wits.ac.za  Retrieved on 2013-02-12. Al is die San se kunswerke hoofsaaklik skilderye, kan die oortuigings agter die kuns moontlik as ’n basis dien om ander vorme van rotskuns, insluitend petrogliewe, te help verstaan.

Verwysings

Skakels

Kategorie:Beeldende kuns
Kategorie:Voorgeskiedenis
Kategorie:Monumente