Fort Lijdzaamheid

Fort Lijdzaamheid was in die vroeë 18de eeu ‘n vesting en handelspos van die VOC by die huidige Maputo.

Vestiging
Die VOC wou ook graag deelneem aan die winsgewende handel aan die ooskus van Afrika. Veral op die gewaande ryk goudvelde van Monomotapa het hulle hul oog gehad. Met hierdie doel voor oë  stuur die Kaapse goew. Jan de la Fontaine op 14 Februarie 1721 ‘n ekspedisie van 113 man onder Willem van Taak met die skip Zeeland van Tafelbaai na Delagoabaai waar ‘n twintig jaar tevore die Portugese hul basis ontruim het. Deur die inheemse bevolking is hulle vriendelik ontvang en kry toestemming om Fort Lagoa daar op te rig. In 1726 koop kommandeur Jan de Koning grond rondom die fort aan en bou die vyfhoekige fort (van hout!) genaamd Fort Lijdzaamheid.

Probleme
Van die begin af stuit die nuwe handelspos op allerhande struikelblokke. Sterfgevalle weens die koors vind bijna daagliks plaas. ‘n Groot deel van die garnisoen  is selfs uitgewis. Ook kommandeur De Koning sterf aan malaria. Die amptenare vind dit moeilik om voorrade te kry om handel mee te dryf. Handel is beperk tot ivoor, byewas en enkele slawe. ‘n Bietjie suikerriet en indigo is aangeplant. Verkennings- en handelstogte na die binneland lewer weinig op. Daarby hinder die Portugese  boonop nog. In April 1722 word die fort deur Engelse seerowers aangeval.  Hulle bly daar tot einde Junie en in die periode plunder  hulle die fort, verwoes die handelspos en vang selfs kommandeur Jean Michel. Onder die manskappe bars ‘n opstand los en sommiges dros toe ‘n komplot aan die lig kom dat van hulle met die voorrade na die Portugese fort meer noord in Mosambiek wil oorloop.  Die waarnemende kommandeur Jan van de Capelle en die waarnemende fiskaal Jan Monna tree dadelik streng op om  behoud van die nedersetting te verseker. Van die 186 man onder hul bevel is 67 gearresteer waarvan 22 ter dood veroordeel word weens muitery en drostery. Boonop het boonop die verhoudinge met die inheemse bevolking versuur.

Einde
Weens al hierdie probleme en veral omdat dit nie lonend was nie, het die Here XVII op 18 Maart 1729 besluit om die vestiging aan Delagoabaai op te hef. Op 11 Junie 1730 gee goew. De la Fontaine opdrag dat die fort met die grond gelyk gemaak moet word. Kommandeur Jan van de Capelle, 133 blankes en 25 slawe vertrek op 27 Desember 1730 met die skepe Snuffelaar, Zeepost en Feyenoord terug na Tafelbaai.

Naskrif
Daar is ook ‘n Fort Lijdzaamheid in Ghana.
’n Sinoniem vir die woord lydsaam is geduldig.

Bibliografie
 https://www.atlasofmutualheritage.nl/page/4700/maputo
 https://www.canonvannederland.nl/nl/page/32210/fort-lijdzaamheid
 https://douwevandergalien.wordpress.com/2021/07/03/de-deserteurs-van-fort-lijdzaamheid/

Kategorie: Mosambiek
Kategorie: VOC
Kategorie: 18de eeu