Die rooi skoentjies

Die rooi skoentjies () is 'n sprokie deur die Deense digter en skrywer Hans Christian Andersen, uitgegee deur C.A. Reitzel in Kopenhagen, Denemarke op 7 April  1845 in Nye Eventyr. Første Bind. Tredie Samling (Nuwe feëverhale, eerste volume, derde bundel), dit staan ook bekend as Die dansende skoentjies. Ander sprokies in die bundel sluit in Elverhøi, Springfyrene, Hyrdinden og Skorstensfejeren en Holger Danske.

Die sprokie is herdruk op 18 Desember 1849 as 'n deel van Eventyr. 1850. (Sprokies) en weer op 30 Maart 1863 as 'n deel van Eventyr og Historier. Andet Bind. 1863. (Sprokies en verhale. tweede volume. 1863.). Die verhaal gaan oor 'n dogtertjie wat gedwing word om voortdurend in haar rooi skoentjies te dans. Die verhaal is verwerk vir verskeie mediums, insluitende rolprent (The Red Shoes, 1948). 

 Verhaal 
Na haar moeder se dood word 'n boeremeisie genaamd Karen aangeneem terwyl sy nog baie jonk is deur 'n ryk ou dame en sy word groot as 'n bedorwe kind. Voor haar aanneming het Karen 'n grofgemaakte paar rooi skoene gehad; daarna laat sy haar aanneemma vir haar 'n paar rooi skoene koop wat geskik is vir 'n prinses. Karen is so versot op haar nuwe skoene dat sy dit na die kerk dra, al sê die ou dame vir haar: "Dit is hoogs onbehoorlik: jy mag slegs swart skoene in die kerk dra". Die volgende Sondag kan Karen dit nie weerstaan om die rooi skoene weer aan te trek nie. Terwyl sy op die punt staan om die kerk binne te gaan, ontmoet sy 'n geheimsinnige ou soldaat met 'n rooi baard. "O, watter pragtige skoene om mee te dans," sê die soldaat. Hy gee 'n klap op die sole en sê die skoene aan "om stewig aan te bly wanneer daar gedans word." Na kerk kan Karen dit nie weerstaan om 'n paar danspassies te gee nie, en sy stap weg, asof die skoene haar beheer, maar slaag daarin om na 'n paar minute te stop.

Nadat haar aanneemma siek word en sterf, woon Karen nie haar begrafnis by nie, maar kies om eerder na 'n dans te gaan. Weereens neem die rooi skoene beheer; hierdie keer kan sy nie ophou dans nie. 'n Engel met 'n swaard verskyn aan haar, en veroordeel haar daartoe om te dans, selfs nadat sy sterf, as 'n waarskuwing aan kinders van oraloor. Karen smeek om genade, maar die rooi skoene neem haar weg voordat sy die engel se antwoord hoor.

Karen vind 'n laksman en vra hom om haar voete af te kap. Hy doen dit; die skoene hou egter aan dans, selfs met Karen se geamputeerde voete daarin. Die laksman gee haar 'n paar houtvoete en krukke. Omdat sy dink dat sy genoeg gely het, besluit Karen om kerk toe te gaan sodat mense haar kan sien. Tog dans haar geamputeerde voete, steeds met die rooi skoene aan, voor haar en versper die pad. Die volgende Sondag probeer sy weer, denkende dat sy ten minste so goed is as die ander in die kerk. Weereens versper die dansende rooi skoene die pad.

Toe Sondag weer aanbreek, durf Karen nie kerk toe gaan nie. In plaas daarvan sit sy alleen by die huis en bid tot God om hulp. Die engel verskyn weer, nou met 'n bos rose, en gee Karen die genade waarvoor sy gevra het. Haar kamer verander in die kerk, en sonskyn stroom deur die venster. Haar hart word so gevul met vrede, vreugde en sonskyn dat dit bars. Haar siel vlieg op na die sonskyn en die Hemel, waar niemand die rooi skoene vermeld nie.

 Agtergrond 
Andersen het die storie se antiheldin Karen vernoem na sy eie gehate halfsuster, Karen Marie Andersen. 
Die verhaal is gebaseer op 'n voorval wat Andersen self as 'n jong kind waargeneem het. 'n Ryk dame het 'n stuk rooi sy aan sy vader, 'n skoenmaker, gestuur om 'n paar dansende pantoffels vir haar eie dogter te laat maak. Deur waardevolle rooi leer saam met die sy te gebruik, het hy versigtig 'n paar skoene gemaak, net sodat die ryk kliënt hom kon vertel dat hulle aaklig was. Sy het gesê hy het 'niks anders gedoen as om haar sy te bederf nie'. Waarop sy vader geantwoord het: "In daardie geval kan ek net sowel my leer ook bederf," en hy het die skoene voor haar opgesny.

duimnael|Die rooi skoene is gedra deur Judy Garland (as Dorothy in 'n verfilming van Die towenaar van Oz).
 Verwerkings en trivia 
 The Red Shoes is 'n Britse rolprent uit 1948 oor ballet wat gebaseer is op die sprokie.
 Tale Spinners for Children het die verhaal as 'n oudiodrama verwerk (United Artist Records 11063), met sommige besonderhede van die verhaal wat gewysig is: Karen neem danslesse, en smee planne om die hoofrol in 'n konsert wat voor die Koningin gehou sal word, los te slaan, sy oefen vir die rol, al is haar weldoener ernstig siek. Sy kies om by die konsert te dans terwyl haar weldoener sterf, en die rooi dansskoene wat spesiaal vir haar gemaak is, word permanent aan haar voete vasgemaak, en sy word veroordeel om te dans totdat sy werklik berou het. Anders as die oorspronklike storie, waarin haar voete geamputeer word, gaan Karen bloot voort om te dans totdat sy nie eers kan loop nie.
 The Red Shoes, 'n HBO Storybook Musicals-episode, soos vertel deur Ossie Davis, 7 Februarie 1990
 The Red Shoes, 'n musiekblyspel uit 1993 met 'n boek deur Marsha Norman, lirieke deur Norman en Bob Merrill (gekrediteer as Paul Stryker) en musiek deur Jule Styne.
 The Red Shoes is deur die choreograaf Matthew Bourne as 'n ballet verwerk, gebaseer op die 1948-rolprent, en het in Desember 2016 by Sadler's Wells Theatre in Londen sy première gehad.
 Die Britse sangeres-liedjieskrywer Kate Bush se sewende album, The Red Shoes, is vernoem na Powell en Pressburger se rolprent en Andersen se sprokie waarop die rolprent gebaseer is.
 Bunhongsin (The Red Shoes), 'n Suid-Koreaanse gruwelfilm geïnspireer deur die sprokie.
 The Red Shoes is 'n roman uit 2013 deur John Stewart Wynne. Dit is 'n verwerking van die verhaal, wat in die hedendaagse New York Stad afspeel.
 "The Red Shoes" is 'n flamenco-feëverhaal - 'n flamenco musiek- en dansverwerking deur A'lante Dance Ensemble, ge-choreografeer deur Olivia Chacon
 Die tweede episode van die 2020 Suid-Koreaanse drama It's Okay to Not Be Okay is getiteld "The Lady in Red Shoes," met verwysing na die sprokie.
 By die Efteling (Efteling is 'n pretpark en ontspanningskompleks in Kaatsheuvel, 'n dorpie in die Nederlandse provinsie Noord-Brabant. Benewens die pretpark, sluit die hele Wereld van de Efteling 'n teater (Efteling Teater), drie hotelle (Efteling Grand Hotel, Efteling Wonder Hotel en Efteling Loonsche Land Hotel) en twee vakansieparke (Efteling Bosrijk en Efteling Loonsche Land) in.) is die sprokie al vanaf 1953 te sien in die "Sprookjesbos". Die rooi skoentjies dans met behulp van magnete wat onder die blok versteek is. sowel die meganika van die skoentjies as die musiek waarop dit dans is oorspronklik van Jan van Oort. Ruud Bos (die huiskomponis van de Efteling) het 'n verkorte verwerking daarvan gemaak. Die stem van die verteller in die Efteling is die van Wieteke van Dort.
 Daar bestaan meerdere verhale waarin rooi skoentjies 'n rol speel, soos in The Wizard of Oz ('n verfilming van Die towenaar van Oz). Ook in Van die jenewerboom (Van die Broers Grimm, KHM47) speel rooi skoene wat die draer daarvan laat dans 'n rol. Slim Grietjie (KHM77) drae graag skoene met rooi hakke.
 'n Gedwonge dansery of uitlokking deur musiek, kom ook voor in Die wonderlike speelman (KHM8) en Die stukkend-gedanste skoentjies (KHM133). Dink hierby ook aan Die rottevanger van Hamelen.
 'n Moeder wat sterf kom ook voor in Die drie mannetjies in die bos (KHM13), Aspoestertjie (KHM21), Sneeuwitjie (KHM53), Bontpels (KHM65) en Die klossie, die skietspoel en die naald (KHM188).
 Daar is verskeie Nederlandse parodieë op die verhaal gemaak, soos De Rode Schoentjes (Booming Support), Kaplaarzen (Dingetje) en De stukgedanste schoentjes (The Feetlickers).
 Hans Christian Andersen was self seun van 'n skoenmaker. Toe hy as jongeling in die kerk aangeneem is, het hy kraaknuwe laarse gedra. Hy kon nie sy gedagtes by die seremonie hou nie.

 Sien ook 
 Sprokie
Hans Christian Andersen

 Verwysings 

 Bronnelys 
 Alle sprookjes en vertellingen van Hans Christian Andersen, vertaling deur Dr. W. van Eeden, 2000,  (Nederlands)

Kategorie:Sprokies