Antikythera-meganisme

Die Antikythera-meganisme (/ˌæntɪkɪˈθɪərə/ AN-tik-ih-THEER-ə, ook in die VSA /ˌæntaɪkɪˈ-/ AN-ty-kih-)"Antikythera". Dictionary.com Unabridged (Aanlyn).  is 'n antieke Griekse handaangedrewe orrery (model van die Sonnestelsel). Dit is die oudste bekende voorbeeld van 'n analoog rekenaar. Dit kan gebruik word om astronomiese posisies en verduisterings dekades vooruit te voorspel. Dit kan ook gebruik word om die vierjaar-siklus van atletiese spele na te spoor, soortgelyk aan 'n Olimpiade, die siklus van die antieke Olimpiese Spele.

Die artefak was tussen wrakstukke wat in 1901 uit 'n skeepswrak langs die kus van die Griekse eiland Antikythera gehaal is. In 1902, tydens 'n besoek aan die Nasionale Argeologiese Museum in Athene, is dit deur die Griekse politikus Spyridon Stais opgemerk asof dit 'n rat bevat,  wat die eerste studie van die fragment deur sy neef, Valerios Stais, die museumdirekteur, aan die gang gesit het. Die toestel, gehuisves in die oorblyfsels van 'n houtraamkas van (onseker) totale grootte van 34 cm × 18 cm × 9 cm, is as een klomp gevind, later verdeel in drie hooffragmente wat nou na bewaringspogings in 82 afsonderlike fragmente verdeel is. Vier van hierdie fragmente bevat ratte, terwyl inskripsies op baie ander gevind word. Die grootste rat is ongeveer 13 cm in deursnee en het oorspronklik 223 tande gehad. Al hierdie fragmente van die meganisme word by die Nasionale Argeologiese Museum bewaar, saam met rekonstruksies en replikas, om te demonstreer hoe dit moontlik gelyk en gewerk het.
links|duimnael|Derek J. de Solla Price (1922–1983) met 'n model van die Antikythera-meganisme.
In 2005 het 'n span van die Universiteit van Cardiff, onder leiding van Mike Edmunds, rekenaar-X-straaltomografie en hoëresolusie-skandering gebruik om binne-in fragmente van die korsomhulde meganisme af te beeld en die vaagste inskripsies te lees wat eens die buitenste omhulsel bedek het. Hierdie skanderings dui daarop dat die meganisme 37 inmekaarpassende bronsratte gehad het wat dit in staat gestel het om die bewegings van die Maan en die Son deur die diereriem te volg, verduisterings te voorspel en die onreëlmatige wentelbaan van die Maan te modelleer, waar die Maan se snelheid hoër is in sy perigeum as in sy apogeum. Hierdie beweging is in die 2de eeu v.C. deur sterrekundige Hipparchos van Rhodos bestudeer, en hy is moontlik geraadpleeg in die konstruksie van die masjien. Daar is spekulasie dat 'n gedeelte van die meganisme ontbreek en dit het die posisies van die vyf klassieke planete bereken. Die inskripsies is verder in 2016 ontsyfer, wat getalle onthul het wat verband hou met die sinodiese siklusse van Venus en Saturnus.

Daar word geglo dat die instrument deur Hellenistiese wetenskaplikes ontwerp en gebou is en op verskillende maniere gedateer is tot ongeveer 87 v.C., tussen 150 en 100 v.C., of 205 v.C. Dit moes voor die skipbreuk gebou gewees het, wat deur verskeie bewyse gedateer is tot ongeveer 70–60 v.C. In 2022 het navorsers voorgestel dat die aanvanklike kalibrasiedatum, nie die konstruksiedatum nie, 23 Desember 178 v.C. kon gewees het. Ander kenners stel 204 v.C. voor as 'n meer waarskynlike kalibrasiedatum. Masjiene met soortgelyke kompleksiteit het eers in die 14de eeu weer in Wes-Europa begin verskyn.

 Sien ook 

 Outomaat 

 Verwysings

Kategorie:Geskiedenis van Griekeland
Kategorie:Geskiedenis van tegnologie