Moetie

Moetie is die tradisionele medisyne wat soms nog gebruik word in die volksgeneeskunde van die inheemse volkere van Suider-Afrika. Dit maak ‘n belangrike deel uit van die historiese Afrika-kultuur.

Medisyne
Sekere gebruike van die voorgeslagte het in alle kulture deur die eeue van verandering bly bestaan. Een van hierdie ou gebruike is om bolle, wortels, bas, blare en blomme van sekere plantspesies en deel van diere vir mitiese en geneeskundige doeleindes aan te wend omdat hulle magiese eienskappe besit. Hierdie geneeskuns van die sangoma word nie slegs gebruik om siektes te besweer nie, maar ook byvoorbeeld om goeie menseverhoudinge te bewerkstellig, sukses in die sakewêreld te verseker, liefdesverdriet te besweer en sportprestasies te verbeter. Feite oor die bestanddele en besondere samestelling van die moetie vir elke besondere situasie word deur die sangoma geheim gehou omdat geglo word dat dit andersins nie werk nie. Die geloof in magiese hulpmiddels gaan die nugtere en logiese denke te bowe. In die moderne geneeskuns word die gebruik van moetie egter dikwels as duiwelskuns bestempel.

Daar is altyd ‘n verband tussen die toormiddel en die doel waarvoor dit aangewend is. ‘n Verwagtende vrou kan byvoorbeeld die geslag van ‘n kind bepaal volgens die vorm van die wortels wat aan haar verskaf word. Reënmakers gebruik dele van diere wat volgens die sangoma ten nouste met reën in verband staan om die toormiddels suksesvol te maak.

Die moetie word begrawe, geëet, gebrink, in die vorm van amulette gedra, as ‘n salf aangesmeer of op ‘n ander wyse aangewend soos deur die sangoma voorgeskryf. Toordokters beoefen hul vaardighede in belang van hul gemeenskap en nie met kwaadwillige bedoelings nie.

Rituele moorde
In die verlede is baie waarde geheg aan menslike liggaamsdele as ‘n bestanddeel van moetie. Alhoewel so ‘n moord as ‘n antisosiale daad beskou is, is dit geregverdig as beskerming en in belang van die gemeenskap. Om vrugbaarheid van die menslike saad te verseker is semen en geslagdele van viriele persone in moetie verwerk. Kragmedisyne vir die heersersklas het dikwels bestaan uit ‘n salf bevattende menslike selle waarmee die leiers hul liggame ingesmeer het om sodoende meer in vloed te verkry. Slagoffers is daarom gekies om hul besondere fisiese eienskappe, Hierdie rituele moorde is deur toordokters aangemoedig soms met medewete van leiers in die gemeenskap. Familielede het soms selfs deel gehad in die aanwys van ‘n slagoffer.

Verstedeliking
Weens die stroom van mense van die platteland na stedelike gebiede word baie inheemse plante in die gebiede rondom die stede gestroop. Sulke plante raak dan soms skaars en selfs bedreig. Om hierdie probleem op te los, bestaan daar tans kwekerye wat hulle toepsits op die kweek van plante wat as moetie gebruik kan word.

 Sien ook 
 Volksgeneeskunde in Suid-Afrika

 Bronnelys 
Bruwer, J.P.: Die Bantoe van Suid-Afrika. Johannesburg:Afrikaanse Pers-boekhandel, 1963
van Niekerk, Louise: Meeting the Muthi demand. In: Conserva. Deel 9, nr. 4, Augustus-Oktober 1994

Kategorie: Volksgeneeskunde
Kategorie: Geneesmiddels