Brown Mogotsi

Oupa Brown Mogotsi, beter bekend as Brown Mogotsi, is 'n Suid-Afrikaanse sakeman van die Noordwes-provinsie wat 'n sentrale figuur geword het in bewerings van korrupsie, politieke inmenging en die lekkasie van vertroulike polisie-inligting. Hy word prominent bespreek in verband met die Madlanga-kommissie van ondersoek na kriminaliteit, politieke inmenging en korrupsie in die strafregstelsel.

In Julie 2025 het hy aan Sunday World gesê dat hy, in 'n informant- of "onderdekking"-hoedanigheid, betrokke was by intelligensiewerk en beweer het dat hy betrokke was by die operasie wat gelei het tot die inhegtenisneming van die voortvlugtige Thabo Bester, bewerings wat aandag getrek het omdat dit verband hou met die vraag of Mogotsi as 'n formele of informele staatsbron opgetree het. Hierdie bewerings is nie onafhanklik in die hof geverifieer nie, hulle word as Mogotsi se verklarings aangemeld.

Kriminele rekord
Sy kriminele rekord sluit skuldigbevindings in vir aanranding met die doel om ernstige liggaamlike leed te veroorsaak, regsverydeling en roekelose bestuur, onder andere oortredings. Verskeie van sy vroeëre sake dateer terug na so vroeg as 1997. Oor die jare het hy ook verskeie aanklagte in die Noordwes-provinsie in die gesig gestaar vir aanranding, diefstal en bedrog.

Brown Mogotsi-stigting
Deur die Brown Mogotsi-stigting het hy ook die administrasie van voormalige premier van Noordwes, Supra Mahumapelo, teengestaan. In 2023 het die stigting 'n aansoek ingedien om 'n spysenieringstender van R1 miljard vir gesondheidsfasiliteite in Noordwes te verbied, en verklaar dat die proses onreëlmatig was en ingryping in die openbare belang vereis het. Die aansoek het ontwrigtings en finansiële impakte vir die Noordwes-departement van gesondheid tot gevolg gehad.

Bewerings en die Madlanga-kommissie
Die Madlanga-kommissie het verskeie ernstige bewerings teen Mogotsi aangehoor, gebaseer op WhatsApp-boodskappe en getuienis van senior polisie- en intelligensiebeamptes. Volgens die hoof van Misdaadintelligensie, lt.genl. Dumisani Khumalo, word beweer dat Mogotsi betalings van sakeman Vusimuzi "Cat" Matlala gefasiliteer het in ruil vir gunste, insluitend toegang tot geklassifiseerde dokumente van die Suid-Afrikaanse Polisiediens (SAPD), lekkasies van polisie-operasies en invloed oor SAPD-tenders. 'n Belangrike uitgeligte transaksie het 'n betaling van ongeveer R38 000 aan Gotlhe Specialists behels, 'n besigheid wat met Mogotsi verbind word, wat toe geld aan hom oorgeplaas het. Khumalo beweer dat Mogotsi sy konneksies (insluitend met die minister van polisie, Senzo Mchunu) gebruik het om invloed oor kontakte in die ANC te verkry, tot die punt waar sommige van hierdie fondse vir die befondsing van ANC- of politieke geleenthede gebruik is. Daar word beweer dat Mogotsi ingelig is oor polisie-operasies, klopjagte of die ontbinding van gespesialiseerde polisie-eenhede voor ander, moontlik via uitgelek of gedeelde inligting.

Getuies het beweer dat Mogotsi as 'n tussenganger tussen sakelui en dienende of voormalige SAPD-amptenare opgetree het, insluitend bewerings dat hy toegang gehad het tot sensitiewe misdaadintelligensie-inligting en konneksies gebruik het om tender- en operasionele uitkomste te beïnvloed. Mogotsi is 'n Reël 3-kennisgewing deur die Kommissie uitgereik en gevra om op die bewerings te reageer. In Oktober 2025 het Mogotsi bykomende tyd van die Kommissie versoek om sy reaksie voor te berei.

Op 16 Oktober 2025 is Mogotsi se besigheid in Mahikeng, in die Noordwes-provinsie, deursoek na aanleiding van inligting wat aan die ad hoc-komitee by die Kommissie voorgelê is. Die polisie was op soek na vertroulike polisiedokumente en elektroniese toestelle, maar hy was nie op die toneel toe beamptes opgedaag het nie.  Die klopjag het deel gevorm van 'n voortgesette ondersoek en na 'n mislukte poging om hom op te spoor, word berig dat die polisie na Mogotsi soek. In 'n onderhoud met ENCA het Mogotsi gesê dat hoewel die klopjag binne die perke van die wet was, hy vir sy lewe vrees.

Mogotsi het gesê dat hy van voorneme is om sy digitale toestelle by die Sandton-polisiestasie in te handig en het gesê dat hy bereid is om te verskyn en getuienis te lewer voor die Madlanga-kommissie. Mogotsi het gedreig om ander mense te noem wat na bewering fondse van Matlala ontvang het en het bewerings dat die ANC homself van hom gedistansieer het, teruggewerp en daarop aangedring dat hy steeds 'n partylid is.

Op 4 November 2025 is berig dat Mogotsi 'n aanslag op sy lewe by Vosloorus oorleef het toe vier mans omstreeks 22:00 op 2 November 2025 11 koeëls op sy motor geskiet het. Na hierdie voorval het die polisie na Mogotsi gesoek om 'n verklaring af te lê. Die polisie soek hom sedert Oktober 2025 rakende die konfiskering van sy toestelle in verband met die kommissie se ondersoek. Hy het aanvanklik gesê dat hy homself by die Vosloorus-polisiestasie sou beskikbaar stel, maar het nie opgedaag nie. Hy het later met die polisie vergader, vergesel deur sy prokureur, om 'n verklaring oor hierdie voorval af te lê.

In sy getuienis voor die ad hoc-komitee het die hoof van die staf, Cedric Nkabinde, verklaar dat die geskorste minister van polisie, Senzo Mchunu, hom opdrag gegee het om vergaderings met Mogotsi en ander ANC-lede by die minister se wonings te reël. Nkabinde het opgemerk dat hy, ten spyte van die koördinering van die logistiek, nie toegelaat is om die vergaderings self by te woon nie. Nkabinde het gesê hy het twee vergaderings tussen Mchunu en Mogotsi gefasiliteer, waarvan een nie plaasgevind het nie. Mchunu het gesê dat hy Mogotsi as 'n politieke "kameraad" beskou en nie as 'n "medewerker" nie."

Op 11 November 2025 het Mogotsi voor die Madlanga-kommissie verskyn, waar hy genoem het dat Vusi Matlala in die misdaadintelligensiekringe as "John Wick" bekend staan. Dit is bekend dat John Wick sedert 2018 lede van die Boko Haram-bende in Mamelodi, Tshwane, vermoor en geterroriseer het.

Op 18 November 2025 het Mogotsi voor die Kommissie getuig en beweer dat hy as 'n polisie-informant en misdaad-intelligensie "kontakagent" gewerk het en beweer dat polisiekommissaris Lt-Gen Nhlanhla Mkhwanazi en Koning Misuzulu ka Zwelithini deur die CIA gewerf is. Hy het gesê sy werk het in die ANC se militêre vleuel in die 1990's begin en uitgebrei nadat hy kriminele aktiwiteite ontdek het, en verduidelik dat sy rol klandestiene ondersoeke en die skep van vals identiteite behels het, 'n praktyk wat hy as "legendebou" beskryf het. Mogotsi het beweer dat Mkhwanazi se Amerikaanse graad deel was van die rede waarom hy bevele gekry het om die Politieke Moorde Taakspan (PKTT) te gebruik op maniere wat Westerse belange gedien het en om regeringsamptenare te intimideer. Brown Mogotsi blameer binnelandse sake vir die verkeerde geboortedatum.

Parlementêre getuienis en verskillende weergawes
Senior polisiebeamptes het teenstrydige weergawes voor parlementêre en kommissieprosesse gegee oor die aard en diepte van hul kontakte met Mogotsi.

Shadrack Sibiya, die geskorste Adjunk Nasionale Kommissaris vir Misdaadopsporing, het aan die Parlement se ad hoc-komitee gesê dat hy Mogotsi en Vusimuzi “Cat” Matlala ken en het beperkte persoonlike ontmoetings beskryf (byvoorbeeld by 'n ANC-geleentheid op 8 Januarie), terwyl hy probeer het om homself van enige onbehoorlike verhouding te distansieer. Sibiya het gesê hy het Mogotsi 'n geringe aantal kere ontmoet en interaksies beskryf wat hy as nie-persoonlik en professioneel gekarakteriseer het.

Terselfdertyd het Sibiya ontken dat hy namens ander in die beweerde sake opgetree het en twyfel laat ontstaan oor die egtheid van sommige WhatsApp-boodskappe waarop ander getuies staatgemaak het; hy het aan komiteelede gesê dat hy Mogotsi slegs 'n paar keer ontmoet het en bewerings verwerp dat hy deel was van samesweringsvergaderings.

Sibiya het ook gesê dat toe Mogotsi kommer uitgespreek het oor Misdaadintelligensie wat hom volg, Sibiya die Nasionale Kommissaris gewaarsku het en die inligting tot sy voordeel vir persoonlike veiligheid gebruik het, 'n verslag wat na bewering die ingewikkelde operasionele en persoonlike interaksies tussen burgerlikes wat inligting aanbied en polisiebeamptes weerspieël.

Politieke affiliasie
Die African National Congress (ANC) het in die openbaar verklaar dat Mogotsi se lidmaatskap verval het (die party het homself van hom gedistansieer in die lig van die navrae), terwyl Mogotsi soms voortgesette bande beweer het of homself as 'n ANC-aktivis beskryf het.

Sien ook
Madlanga-kommissie
Vusimuzi "Cat" Matlala
Nhlanhla Mkhwanazi
Shadrack Sibiya

 Verwysings 

Kategorie:Korrupsie
Kategorie:Suid-Afrika
Kategorie:Lewende mense