Suid-Afrika-Albanië-betrekkinge

duimnael
Suid-Afrika-Albanië-betrekkinge verwys na die formele diplomatieke betrekkinge tussen die Republiek van Albanië en die Republiek van Suid-Afrika, wat in 1992 aangeknoop is. Albanië het die eerste veelpartyverkiesings na die einde van die kommunistiese era gehou, en Suid-Afrika was in die laat fase van apartheid tydens die presidentskap van Frederik de Klerk.

Geskiedenis
Voor die vestiging van diplomatieke betrekkinge
In 1979 moes die Albanese koninklike familie (Huis van Zogoe), wat in ballingskap in Spanje gewoon het, onder leiding van Leka Zogoe, die land verlaat wat aan hulle in 1961 asiel verleen het.  'n Aansienlike hoeveelheid militêre wapens gevind tydens 'n deursoeking van hul herehuis in Pozuelo de Alarcón, bekend aan die Spaanse poniekoerante as "Ons Dame van Guadalupe".

Na onderhandelinge met die Spaanse Ministerie van Buitelandse Sake en met die steun van die Spaanse koninklike familie van Juan Carlos I de Borbón, wat Leka voor sy kroning as koning van Spanje ontmoet het, is die familie toegelaat om die land per vliegtuig na Gaboen te verlaat, waar president El Hadj Omar Bongo Ondimba hulle beskerming belowe het. Maar die vliegtuig van Gaboen het nooit opgedaag nie. Na nog 'n ingryping deur die Spaanse koninklike familie het die uitvoerende beampte van Adolfo Suárez 'n vliegtuig van die huurmaatskappy Spantax gehuur, wat die familie na Libreville geneem het. Na landing het die Liberiese owerhede 'n voorskot van 35 miljoen pesetas van die familie geëis om hulle in staat te stel om daar ontvang te word. Spaanse diplomasie het die familie bygestaan en nadat die vliegtuig 'n dag lank op die lughawe se aanloopbaan geparkeer was, het dit op 3 Februarie 1979 na Rhodesië gevlieg, waar Ian Smith ingestem het om die ongewone passasiers in te neem.

Die transformasie van Rhodesië na Zimbabwe in 1980 en die toetrede van die latere president Robert Mugabe tot die uitvoerende gesag het nie goed voorspel vir die Huis van Zogu nie, wat weer verhuis het. By hierdie geleentheid het hulle na Suid-Afrika gereis, waar hy met diplomatieke status en amptelike verblyf in Johannesburg ontvang het.

Hierdie toedrag van sake het die verhoudings tussen kommunistiese Albanië en apartheid-Suid-Afrika onder druk geplaas. In Tirana is aangeneem dat Leka subversiewe aktiwiteite teen die Albaniese regering beplan het om die monargie in die land te herstel. Toe 'n ballingskap-milisie op 26 September 1982 aan die Albaniese kus geland het, het nuusagentskappe dit as monargistiese milisies onder die direkte bevel van Leka Zogoe geklassifiseer. In dieselfde jaar 1982 is Leka se enigste seun, Leka Anwar Zog Reza, gebore. Sedert 30 November 2011 is hy die hoof van die Huis van Zogoe en die huidige aanspraakmaker op die Albaniese troon. Hy het egter gesweer om geen subversiewe dade te pleeg nie en is in diens van die Albanese Ministerie van Binnelandse Sake.

Aanknoop van formele betrekkinge
Diplomatieke betrekkinge tussen die Republieke van Albanië en Suid-Afrika is eers in 1992 geformaliseer, na die Albanese parlementêre verkiesings van 1991 en 1992, die eerste veelpartyverkiesings in die land se geskiedenis. Na hierdie verkiesings het Aleksandër Meksi die Eerste Minister van Albanië geword en Sali Berisha die President. Vir Albanië, wat tydens die Koue Oorlog 'n selfonderhoudende staat was, was die vroeë jare as 'n demokrasie vol uitdagings. Leka het vir die eerste keer in 54 jaar voet op Albanese bodem gesit, van Johannesburg na Tirana verhuis en steun gesoek vir die idee om die monargie te herstel.

Terselfdertyd het Suid-Afrika weens die land se apartheidsbeleid aansienlike internasionaal geïsoleer het. Uit vrees vir die invloed van kommunisme tydens die dekolonisasie van Afrika, het die land geen diplomatieke betrekkinge met kommunistiese of sosialistiese state aangeknoop nie. In die 1990's het die inhuldiging van Frederik de Klerk as president die einde van hierdie stelsel gemerk – 1992 was die laaste jaar waarin slegs die wit minderheid toegelaat is om te stem.

Diplomatieke betrekkinge tussen Albanië en Suid-Afrika het in 1992 begin, hoewel dit eers in Desember 1993 formeel tot stand gekom het.

Ekonomiese verhoudings
Albanië se uitvoere na Suid-Afrika beloop net meer as $1.5 miljoen, met skoene en leergoedere as die hoofprodukte.

Suid-Afrikaanse uitvoere na Albanië beloop nou net meer as 40 miljoen Amerikaanse dollar vir die Suid-Afrikaanse industrie, met ferrolegering as die belangrikste produkte.https://oec.world/en/profile/bilateral-country/alb/partner/zaf OEC. Albanien / Südafrika . www.oec.world Besoek 2025-05-01

Evaluasie
Tot dusver was diplomatieke betrekkinge tussen die twee state nie 'n besondere prioriteit vir enige van die kante nie. Suid-Afrika word in Albanië verteenwoordig deur sy ambassadeur in Italië, maar het 'n erekonsulaat in Tirana. Albanië, aan die ander kant, het nie 'n diplomatieke sending in Suid-Afrika of enige ander Afrikaland as Egipte nie (vanaf 2025).

 Verwysings

Kategorie:Internasionale betrekkinge
Kategorie:Suid-Afrika
Kategorie:Albanië