Judea Pearl

Judea Pearl (Hebreeus: יהודה פרל; gebore 4 September 1936) is 'n Israelies-Amerikaanse rekenaarwetenskaplike en filosoof, veral bekend vir sy voorstanders van die probabilistiese benadering tot kunsmatige intelligensie en die ontwikkeling van Bayesiaanse netwerke. Hy word ook erken vir die ontwikkeling van 'n teorie van oorsaaklike en kontrafaktuele inferensie gebaseer op strukturele modelle. In 2011 het die Vereniging vir Rekenaarmasjinerie (ACM) Pearl die Turing-toekenning toegeken, die hoogste onderskeiding in rekenaarwetenskap, "vir fundamentele bydraes tot kunsmatige intelligensie deur die ontwikkeling van 'n calculus vir probabilistiese en oorsaaklike redenasie".Judea Pearl – A. M. Turing Award winner, ACM, besoek 14 Maart 2012. Hy is die outeur van verskeie boeke, insluitend die tegniese Causality: Models, Reasoning and Inference, en The Book of Why, 'n boek oor oorsaaklikheid gemik op die algemene publiek.

Judea Pearl is die vader van die joernalis Daniel Pearl, wat in 2002 deur terroriste in Pakistan ontvoer en vermoor is wat met Al-Kaïda en die Internasionale Islamitiese Front verbind is.

Biografie
Judea Pearl is in 1936 in Tel Aviv, Britse Mandaat vir Palestina, gebore as seun van Eliezer en Tova Pearl, Pools-Joodse immigrante, wat in Bnei Brak grootgeword het. Sy oupa, Chaim Pearl, was een van Bnei Brak se stigters.Judea Pearl: Reflections on Loss, Artificial Intelligence, and “Zionophobia”The Audacious Joy of Judea Pearl Hy is 'n afstammeling van Menachem Mendel van Kotzk aan moederskant. Nadat hy in die Israeliese Weermag gedien het en by 'n kibboets aangesluit het, het Pearl in 1956 besluit om ingenieurswese te studeer. Hy het in 1960 'n B.Sc. in elektriese ingenieurswese van die Technion verwerf. In dieselfde jaar het hy na die Verenigde State geëmigreer en nagraadse studies gevolg. Hy het in 1961 'n M.Sc. in elektriese ingenieurswese van die Newark College of Engineering (nou New Jersey Institute of Technology) verwerf, en het in 1965 'n M.Sc. in fisika van die Rutgers Universiteit en 'n PhD in elektriese ingenieurswese van die Polytechnic Institute of Brooklyn (nou die New York University Tandon School of Engineering) verwerf. Hy het by RCA Research Laboratories (nou SRI International) in Princeton, New Jersey, gewerk aan supergeleidende parametriese versterkers en stoortoestelle en by Electronic Memories, Inc., aan gevorderde geheuestelsels. Toe halfgeleiers Pearl se werk "uitgewis" het, soos hy dit later gestel het, het hy in 1970 by UCLA se Skool vir Ingenieurswese aangesluit en begin werk aan probabilistiese kunsmatige intelligensie. Hy is een van die stigtersredakteurs van die Journal of Causal Inference.

Pearl is tans 'n professor in rekenaarwetenskap en statistiek en direkteur van die Cognitive Systems Laboratory by UCLA. Hy en sy vrou, Ruth, het drie kinders gehad. Daarbenewens is hy vanaf 2011 'n lid van die Internasionale Adviesraad van NGO Monitor.

Voormalige Israeliese hoofrabbi, Rabbi Yisrael Meir Lau, het saam met Judea Pearl gewerk in die dokumentêr With My Whole Broken Heart.

Moord op Daniel Pearl
In 2002 is sy seun, Daniel Pearl, 'n joernalis wat vir The Wall Street Journal gewerk het, in Pakistan ontvoer en vermoor, wat Judea en die ander lede van die familie en vriende daartoe gelei het om die Daniel Pearl-stigting te stig. Op die sewende herdenking van Daniel se dood het Judea 'n artikel in die Wall Street Journal geskryf met die titel Daniel Pearl en die Normalisering van die Kwaad: Wanneer sal ons ligte ophou om verskonings vir terreur te maak?.

Emeritus Hoofrabbi Jonathan Sacks het Judea Pearl se oortuigings in 'n les oor Judaïsme aangehaal: "Ek het Judea Pearl, vader van die vermoorde joernalis Daniel Pearl, gevra waarom hy werk vir versoening tussen Jode en Moslems... hy het met hartverskeurende helderheid geantwoord: 'Haat het my seun doodgemaak. Daarom is ek vasbeslote om haat te beveg.'"

Menings
Oor sy godsdienstige sienings sê Pearl dat hy 'n "praktiserende ongelowige" is. Hy is baie verbind met Joodse tradisies soos vakansiedae en kiddush op Vrydagaand.<ref>{{cite news|last1=Fishman Orlins|first1=Susan|title=The Price of Being Jewish: An Interview with Judea Pearl|url=http://www.momentmag.com/the-price-of-being-jewish-an-interview-with-judea-pearl/|agency=Moment|date=November 2006|quote=Het jy gebid vir Danny se veilige terugkeer? Nee, ek glo nie in 'n God wat na my sal luister nie. Maar ek bid elke oggend. Ek lê tefillin. Ek het 'n jaar gelede begin. Maar is jy nie 'n sekulêre Jood nie? Ek sal jou dieselfde antwoord gee as wat ek vir 10 Moslems gegee het wat een Vrydagaand by my aangesluit het vir aandete. Ek het gesê: 'O, dis Vrydagaand. Ek moet Kiddush doen.}}</ref>

Pearl dien op die internasionale adviesraad van NGO Monitor,, 'n organisasie in Jerusalem wat verslag doen oor nie-regeringsorganisasie-aktiwiteite vanuit 'n pro-Israel-perspektief.

Navorsing
Judea Pearl word erken vir die "legging van die grondslag van moderne kunsmatige intelligensie, sodat rekenaarstelsels onsekerheid kan verwerk en oorsake met gevolge kan verbind."BBVA Foundation Frontiers of Knowledge Award (2021). Judea Pearl – Announcement Speech, Junie 2022. Hy is een van die pioniers van Bayesiaanse netwerke en die probabilistiese benadering tot kunsmatige intelligensie, en een van die eerstes wat oorsaaklike modellering in die empiriese wetenskappe gematiseer het. Sy werk is ook bedoel as 'n hoëvlak kognitiewe model. Hy stel belang in die wetenskapsfilosofie, kennisvoorstelling, niestandaardlogika en leer. Pearl word beskryf as "een van die reuse op die gebied van kunsmatige intelligensie" deur UCLA-rekenaarwetenskapprofessor Richard E. Korf. Sy werk oor oorsaaklikheid het "die begrip van oorsaaklikheid in statistiek, sielkunde, medisyne en die sosiale wetenskappe gerevolusioneer" volgens die Vereniging vir Rekenaarmasjinerie. 

Evaluasie en nalatenskap
Judea Pearl se werk het ’n deurslaggewende invloed gehad op die moderne begrip van oorsaaklikheid in statistiek, kunsmatige intelligensie en die empiriese wetenskappe. Hy word algemeen erken as ’n sleutelfiguur in die herinstelling van oorsaak-en-gevolg-redenasie as ’n formeel hanteerbare en metodologies robuuste konsep.

Sy ontwikkeling van strukturele oorsaaklike modelle en die gebruik van gerigte asikliese grafieke het ’n sistematiese raamwerk verskaf om oorsaaklike verhoudings te analiseer, veral in situasies waar gerandomiseerde eksperimente onprakties of onmoontlik is. Die invoering van die do-operator het ’n fundamentele onderskeid gevestig tussen waarneming en ingryping, wat ’n belangrike metodologiese vooruitgang in oorsaaklike inferensie verteenwoordig.
Pearl se werk het beduidende invloed uitgeoefen op uiteenlopende dissiplines, insluitend epidemiologie, ekonometrie, sosiale wetenskappe en beleidsanalise. In die veld van kunsmatige intelligensie het hy volgehou dat suiwer statistiese leer onvoldoende is vir gevorderde intelligensie, en aangevoer dat oorsaaklike modellering noodsaaklik is vir verduidelikbaarheid, generalisering en teenfaktuele redenasie.

Alhoewel sommige navorsers kritiek gelewer het op die aannames wat strukturele oorsaaklike modelle vereis, word Pearl se bydraes algemeen beskou as ’n paradigmaskuif wat die metodologiese grondslag van empiriese navorsing verdiep en uitgebrei het. Sy nalatenskap lê in die vestiging van oorsaaklike inferensie as ’n sentrale komponent van moderne wetenskaplike en rekenaargebaseerde redenasie. Pearl, Judea. Causality: Models, Reasoning, and Inference. 2de uitg. Cambridge: Cambridge University Press, 2009. Pearl, Judea & Mackenzie, Dana. The Book of Why: The New Science of Cause and Effect. New York: Basic Books, 2018.Glymour, Clark; Pearl, Judea & Jewell, Nicholas P. Causal Inference in Statistics: A Primer. Chichester: Wiley, 2016.Imbens, Guido W. & Rubin, Donald B. Causal Inference for Statistics, Social, and Biomedical Sciences. Cambridge: Cambridge University Press, 2015.Stanford Encyclopedia of Philosophy. “Causal Models.” https://plato.stanford.edu/entries/causal-models/ Besoek 29 Januarie 2026.

Boeke
 Heuristics, Addison-Wesley, 1984
 Probabilistic Reasoning in Intelligent Systems, Morgan-Kaufmann, 1988

 I Am Jewish: Personal Reflections Inspired by the Last Words of Daniel Pearl, Jewish Lights, 2004. (Wenner van die 2004 National Jewish Book Award)
 Causal Inference in Statistics: A Primer'', (with Madelyn Glymour and Nicholas Jewell), Wiley, 2016. 
 A previous survey: Causal inference in statistics: An overview, Statistics Surveys,  3:96–146, 2009.


 Verwysings 

Kategorie:Geboortes in 1936
Kategorie:Lewende mense
Kategorie:Kunsmatige intelligensie