Wallaroos

Hierdie artikel handel oor die Australiese nasionale vrouerugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale mansrugbyspan, sien Wallabies.

Die Wallaroos is die nasionale vrouerugbyspan wat Australië in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Die Wallaroos is na die wallaroe, een van verskeie spesies uit die familie van die kangaroes genoem, wat die nasionale dier van Australië is.

Vir die Wallaroos is hul belangrikste internasionale verskyning om aan die vierjaarlikse vrouerugbywêreldbekertoernooi deel te neem. Die Wallaroos het sedert 1998 aan al die vrouewêreldbekertoernooie deelgeneem. Hul beste prestasie was die derde plek tydens die Vrouerugbywêreldbeker 2010 in Engeland. Die Wallaroos neem jaarliks aan die Stille Oseaan-vierreeks deel, saam met Kanada, Nieu-Seeland en die Verenigde State.

In Australië word daar sedert die laat 1930’s vrouerugby in Nieu-Suid-Wallis gespeel. In 1992 is die eerste vrouetoernooi in Newcastle beslis. In die daaropvolgende jaar is die Australiese Vrouerugbyunie gestig en die nasionale vrouerugbyspan het sy bynaam gekry. Dit is ontleen aan een van die oudste rugbyklubs in die land, die Wallaroo Voetbalklub (Wallaroo Football Club) wat in 1870 gestig is. 

In 1994 het die Wallaroos in hul eerste internasionale wedstryd teen die Black Ferns in Sydney te staan gekom. Rugby word in Australië geadministreer deur Rugby Australia wat ’n volle lid is van Wêreldrugby. Die Australiese vrouerugbyspan is tans (September 2025) sewende op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.  Een voormalige Wallaroo is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. Die Wallaroos speel beide hul tuis- en wegwedstryde in goud en groen, die tradisionele sportkleure van Australië.

 Beheerliggaam 

Die beheerliggaam vir rugby in Australië is Rugby Australia, tot in 2017 die Australiese Rugbyunie (Australian Rugby Union, ARU) genoem. Die ARU is in 1949 gestig en het in dieselfde jaar by die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou Wêreldrugby) aangesluit.  Daarbenewens was die Australiese beheerliggaam in 2000 ’n stigtingslid van die Vereniging van Oseaniese Rugbyunies (Federation of Oceania Rugby Unions, FORU; nou Oseanië Rugby).  Rugby Australia bestaan uit agt plaaslike beheerliggame, wat elkeen ’n deelstaat of gebied verteenwoordig.  Die belangrikste rugbyliga in Australië is Superrugbyvroue, waaraan vyf Australiese spanne en een uit Fidji deelneem. 

 Geskiedenis 
 Vroeë jare 
Vrouerugby het begin verskyn met die verspreiding van rugby in Australië en die eerste gedokumenteerde spele is in die laat 1930’s in Nieu-Suid-Wallis gespeel.

Met mansrugby se toenemende gewildheid in die 1970’s en 1980’s het ook die belangstelling in vrouerugby gegroei ná die heel eerste mansrugbywêreldbekertoernooi in 1987.

Ná die eerste vrouetoetswedstryd in 1982 en die eerste Europese Vrouerugbybeker 1988, waaraan Groot-Brittanje, Frankryk, Italië en Nederland deelgeneem het, is die Britse span vervang met nasionale spanne van die lande vervang, met Engeland en Wallis wat hul eerste toetswedstryd in 1987 gespeel het, en waarby in dieselfde jaar Kanada en die Verenigde State aangesluit het. Die Black Ferns het in 1990 gevolg, waarna die eerste Vrouerugbywêreldbeker 1991 beslis is.

In 1992 is in Australië die eerste Nasionale Vrouetoernooi in Newcastle beslis en een jaar later is die Australiese Vrouerugbyunie gestig. Dié beheerliggaam het Wallaroos as ’n bynaam vir die nuut gestigte nasionale vrouerugbyspan gekies, ontleen aan die ouste rugbyklub in die land wat tydens die latere Shute Shield Sydney/Nieu-Suid-Wallis verteenwoordig het.

 Die nasionale span se eerste jare 
In 1994 het die Wallaroos in hul eerste toetswedstryd teen Nieu-Seeland te staan gekom. Nieu-Seeland kon dié wedstryd op die Noord-Sydney-ovaal met 37–0 wen. Karla Clay het die eerste Australiese nasionale speler geword en in 2008 het sy terugwerkend haar kappie ontvang met die invoering van die toetswedstrydstatistieke vir die Wallaroos.

Australië se eerste wedstryde was beperk op jaarlikse wedstryde teen die buurland Nieu-Seeland, waarmee die mededinging om die Laurie O’Reilly-beker afgeskop het. In 1997 het die Wallaroos hul eerste wedstryd teen ’n ander opponent gespeel, die Verenigde State.

Gedurende die 1990’s het die Wallaroos altesaam elf toetswedstryde gespeel. In 1998 kon hulle vir die eerste keer vir die Vrouerugbywêreldbeker in Nederland kwalifiseer en in hul eerste groepwedstryd teen Ierland kon hulle met 21–0 hul eerste oorwinning ooit aanteken. Hulle het dié toernooi in die vyfde plek onder 16 deelnemende nasionale spanne afgesluit. 

 Die nuwe millennium 
Gedurende die 2000’s was die Wallaroos se ontwikkeling traag met altesaam 16 toetswedstryde, waarvan die meeste tydens vrouerugbywêreldbekertoernooie. Tydens die Vrouerugbywêreldbeker 2002 in Barcelona het hulle weer die vyfde plek behaal nadat hulle oorwinnings oor Wallis, Skotland, Suid-Afrika en ook die 1991-wêreldkampioene, die Verenigde State. 

Tussen die Vrouerugbywêreldbeker 2002 en Vrouerugbywêreldbeker 2006 het die Wallaroos nie een enkele toetswedstryd gespeel nie en die 2006-toernooi in Kanada het hulle in die sewende plek geëindig.  In 2007 het hulle die jaarlikse ontmoetings met die Black Ferns hervat, voordat die Wallaroos onder hul nuwe afrigter John Manenti tydens die Vrouerugbywêreldbeker 2010 teen Samoa met 87–0 hul destyds hoogste oorwinning kon aanteken.

 Groei, hoop en herleefde nasionale kampioenskap 
duimnael|Australië tydens die bei der Vrouerugbywêreldbeker 2014
Onder Manenti het die Wallaroos tydens die Vrouerugbywêreldbeker 2010 in Engeland ook hul destyds beste prestasie behaal, nadat hulle hul Groep A in die tweede plek kon afsluit en vir die eerste keer die halfeindstryd gehaal het. Hulle het egter teen die gasvroue met 0–15 vasgeval, waarna hulle in die bronseindstryd op The Stoop Frankryk vir die eerste keer met 22–8 kon klop. 

Ná Manentis se uittrede as afrigter het hulle egter vir die volgende vier jaar weer geen enkele toetswedstryd gespeel nie en in 2013 het Paul Verrell die nuwe afrigter geword. In 2014 het die Wallaroos twee toetswedstryde in Nieu-Seeland teen die Black Ferns en Kanada gespeel. Hoewel hulle in albei wedstryde geklop is, het die Wallaroos hierdie ervarings na die Vrouerugbywêreldbeker 2014 saamgeneem. Hulle het hul groep in die tweede plek ná die gasvroue Frankryk afgesluit en die eerste uitspeelwedstryd naelskraap teen die Verenigde State verloor, waarna hulle ná ’n oorwinning oor Wallis in hul laaste wedstryd die sewende plek kon haal. 

Met die groei van vrouerugby in die tweede helfte van die 2010’s het die span meer toetswedstryde gespeel en kon tydens die Vrouerugbywêreldbeker 2017 die sesde plek behaal. 

In 2018 is die Superrugbyvroue, geskoei op die mans se Superrugby, vir die eerste keer beslis – destyds met die naam Super W – en dit het die Nasionale Vrouerugbykampioenskap as die belangrikste vrouerugbyliga in Australië vervang. Daarmee sou die professionele vrouerugby oor die volgende dekade verder ontwikkel word.

 Volskaalse professionalisering en eerste internasionale titel 
Vanweë die wêreldwye Covid-19-pandemie kon in 2020 en 2021 geen enkele toetswedstryd gehou word nie en die vir 2021 beplande Vrouerugbywêreldbeker moes met een jaar uitgestel word. 

Daarna het vrouerugby egter ’n hupstoot gekry nadat Wêreldrugby meer finansiële ondersteuning in die vroueweergawe en die stigting van die nuwe WXV-toernooi aangekondig het, daarnaas is met die jaarlikse Stille Oseaan-vierreeks tussen Australië, Kanada, Nieu-Seeland en die Verenigde State ’n nuwe toernooi vir die Stille Oseaangebied van stapel gestuur.

Die Wallaroos het nog ’n bloei ontvang onder die nuwe afrigter Jay Tregonning en die aansluiting van die span Fijiana Drua aan die Superrugbyvroue, waarvolgens 2022 die eerste jaar was, waartydens die span ’n volle seisoen kon speel.

Nadat hulle in hul eerste wedstryd in 2022 Fidji kon klop – ’n ontmoeting wat sedertdien jaarliks gehou word – het die Wallaroos hul eerste deelname aan die Stille Oseaan-vierreeks in die vierde en daarmee laaste plek afgesluit. Nogtans het die span vordering gemaak en kon tydens die Laurie O’Reilly-beker sy beste uitslag teen die Black Ferns in Adelaide aanteken en het met 14–22 verloor.

Tydens die Vrouerugbywêreldbeker 2021 se openingswedstryd het Australië teen die gasvroue verrassend sterk begin, die eerste drie drieë gedruk en het teen halftyd voorgeloop. Die gasvroue – en latere wêreldkampioene – het egter hul staal gewys en die wedstryd met 41–17 beklink. Nogtans het die Wallaroos die kwarteindstryd gehaal ná oorwinnings oor Skotland en Wallis, maar hulle het teen die latere naaswenner Engeland in Auckland met 5–41 vasgeval.  In dieselfde jaar is Australië as gasvroue van die Vrouerugbywêreldbeker 2029 aangewys.

In 2023 het die Wallaroos se goeie ontwikkeling aangehou en hulle het tydens die Stille Oseaan-vierreeks die derde plek behaal, waarmee hulle die eerste WXV 1-toernooi gehaal het. Daar kon hulle weer verbeter en het ná ’n oorwinning oor die Sesnasies se naaswenner Frankryk die derde plek beklee.

In 2024 het die Wallaroos groot veranderinge ondergaan. Tregonning het as afrigter bedank en hy is vervang met die voormalige Engelse nasionale speler Joanne Yapp, wat die nasionale span se eerste voltydse afrigter geword het. In dié jaar kon hulle ook meer toetswedstryde en toerwedstryde in die Superrugbyvroue speel, buitendien is daar meer spelerskontrakte op nasionale en klubvlak onderteken, waaronder die eerste professionele kontrakte.

Nogtans was die jaar ’n heen en weer vir die span wat tydens die Stille Oseaan-vierreeks slegs die “houtleupel” kon inpalm en die WXV 1-kwalifisering misgeloop het. Daarop het swak nederlae gevolg teen Black Ferns en aan die einde van die jaar is hulle vir die eerste keer deur Wallis geklop. Nogtans sou die span onder Yapp die jaar met verskeie historiese prestasies afsluit en met 64–5 die hoogste oorwinning ooit oor Fidji aanteken. Die span het die jaar met sy eerste titel afgesluit, nadat hulle die WXV 2 in Suid-Afrika onoorwonne voor die gasvroue beklink het en ook vir die Vrouerugbywêreldbeker 2025 kon kwalifiseer.   Die Wallaroos het ’n moeilike groep gehad met Engeland, Samoa en die Verenigde State, maar ná ’n nederlaag, ’n oorwinning en ’n gelykopuitslag die kwarteindrondte gehaal, waar hulle teen Kanada vasgeval het. 

 Kleure en naam 
Die Wallaroos speel in Australië se tradisionele sportkleure groen en goud. Die bynaam “Wallaroos” is ontleen aan die in Australië inheemse wallaroe.

 Tuisstadion 
Die Wallaroos se amptelike tuisstadion is die Ballymorestadion in Brisbane in die deelstaat Queensland. 

 Vrouerugbywêreldbekerstadions 

Australië sal die Vrouerugbywêreldbeker 2029 aanbied. 

 Toetswedstryde 
Australië het 34 van sy 95 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 36,96%. Australië se statistieke in toetswedstryde teen alle lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2025):

 Opponent Gespeel Gewen Verloor Gelykop % Gewen   8  0  8  0  0,00   4  4  0  0  100,00   6  2  4  0  33,33   5  3  2  0  60,00   4  3  1  0  75,00   8  0  8  0  0,00   29  0  29  0  0,00   2  2  0  0  100,00   4  4  0  0  100,00   1  1  0  0  100,00   4  4  0  0  100,00   10  3  6  1  30,00   10  8  2  0  80,00Algeheel  95  34  60  1  36,96

 Wedywering met ander nasionale spanne 
Soos in ander sportsoorte (veral krieket, rugby league, netbal en op die Statebondspele) handhaaf Australië tradisioneel goeie wedywering met sy buurland Nieu-Seeland,   waarna dikwels as “wedywering onder sibbes” (sibling rivalry) verwys word.   Die eerste toetswedstryd tussen albei spanne is tydens die Nieu-Seelandse besoek aan Australië in 1994 gespeel. Sedertdien ding albei spanne mee om die Laurie O’Reilly-beker, een van die oudste trofeë in internasionale vrouerugby. Van die 29 toetswedstryde tot dusver het Nieu-Seeland al die wedstryde gewen.

Australië handhaaf ook ’n sekere mededinging met Engeland, waarvan Engeland al die agt ontmoetings kon wen. ’n Bykomende aspek in hul wedywering met Engeland is die sedert die laat 19de eeu bestaande intensiewe, sportiewe wedywering tussen Australië en Engeland, wat ook in ander sportsoorte (veral krieket en op die Statebondspele) ’n besondere status geniet. 

 Rekords 
 Wêreldbekerrekord 
Australië het tot dusver aan agt vrouerugbywêreldbekertoernooie deelgeneem. Hul beste prestasie was die derde plek tydens die 2010-toernooi.

 Jaar  Uitslag 1991  Nie deelgeneem nie 1994  Nie deelgeneem nie 1998  Vyfde plek 2002  Vyfde plek 2006  Sewende plek 2010  Derde plek 2014  Sewende plek 2017  Sesde plek 2021  Vyfde plek 2025  Kwarteindrondte 2029  gekwalifiseer as gasheer 2033  

 Stille Oseaan-vierreeks 
Australië se enigste jaarlikse toernooi is die Stille Oseaan-vierreeks, waar hulle teen drie ander lande van die Stille Oseaangebied speel: Kanada, Nieu-Seeland en die Verenigde State. Die Stille Oseaan-vierreeks is in 2021 vir die eerste keer tussen Kanada en die Verenigde State beslis, Australië en Nieu-Seeland het in 2022 by dié toernooi aangesluit.  Die Wallaroos het tot dusver nog geen toernooi gewen nie.

 Ander toetswedstryde 
Sedert 1994 ding Australië met Nieu-Seeland mee om die Laurie O’Reilly-beker en sedert 2025 met Fidji om die Women’s Vuvale Bowl.

 Spelers 
 Huidige span 
Die volgende spelers het die Wallaroosspan gevorm tydens die Vrouerugbywêreldbeker 2025: 

+ Agterspelers (backs) Speler  Posisie  Klub  Toetswedstryde Layne Morgan  Skrumskakel  Reds  36 Samantha Wood  Skrumskakel  Western Force  7 Waiaria Ellis  Losskakel  Waratahs  3 Tia Hinds  Losskakel  Brumbies  6 Faitala Moleka  Losskakel  Brumbies  21 Georgina Friedrichs  Senter  Waratahs  34 Trilleen Pomare  Senter  Western Force  40 Cecilia Smith  Senter  Western Force  24 Manuʻa Moleka  Senter  Brumbies  0 Desiree Miller  Vleuel  Waratahs  19 Maya Stewart  Vleuel  Waratahs  18 Caitlin Urwin  Vleuel  Reds  0 Charlotte Caslick  Heelagter  Reds  5 Lori Cramer  Heelagter  Reds  30 Caitlyn Halse  Heelagter  Waratahs  11+ Voorspelers (forwards) Speler  Posisie  Klub  Toetswedstryde Katalina Amosa  Haker  Brumbies  6 Tania Naden  Haker  Brumbies  25 Adiana Talakai  Haker  Waratahs  18 Bree-Anna Browne  Stut  Reds  13 Brianna Hoy  Stut  Waratahs  8 Asoiva Karpani  Stut  Reds  37 Lydia Kavoa  Stut  Brumbies  9 Bridie O’Gorman  Stut  Waratahs  33 Faliki Pohiva  Stut  Waratahs  4 Annabelle Codey  Slot  Waratahs  7 Ashley Fernandez  Slot  Brumbies  4 Kaitlan Leaney  Slot  Waratahs  31 Michaela Leonard  Slot  Western Force  38 Emily Chancellor 15px|Kaptein  Losvoorspeler  Waratahs  30 Piper Duck  Losvoorspeler  Waratahs  18 Ashley Marsters  Losvoorspeler  Western Force  41 Siokapesi Palu 15px|Kaptein  Losvoorspeler  Brumbies  21 Tabua Tuinakauvadra  Losvoorspeler  Brumbies  18

 Bekende spelers 
Een voormalige Australiese speler is vir haar uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem: 

 Speler  Posisie  Inskrywing Cheryl McAfee  Skrumskakel  2021

 Afrigters 
Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Wallaroos gedien:

 Naam  Tydperk  Col Spence  1994  Bob Hitchcock  1995–1998  Don Parry  ca. 2000–2002  Steve Hamson  2005–2008  John Manenti  2009–2010  Paul Verrell  2013–2017  Dwayne Nestor  2018–2021  Jay Tregonning  2021–2023  Joanne Yapp  sedert 2024

 Sien ook 

 Australiese nasionale vrouekrieketspan
 Wallabies

 Verwysings 

 Eksterne skakels 

  Amptelike webwerf van Rugby Australia
  Australië by Wêreldrugby

Kategorie:Australiese rugbyspanne
Kategorie:Nasionale vrouerugbyspanne