King-verslag oor korporatiewe bestuur

Die King-verslag oor korporatiewe bestuur is 'n dokument met riglyne vir die bestuurstrukture en -bedrywighede van maatskappye in Suid-Afrika. Dit word deur die King-komitee oor korporatiewe bestuur uitgereik. Drie verslae is in 1994 (King I), 2002 (King II) en 2009 (King III) uitgereik en 'n vierde hersiening (King IV) in 2016. Die vyfde hersiening, King V, is tans (2025) beskikbaar in konsepvorm, met die oog op die inwin van kommentaar deur belanghebbendes. Die Instituut van Direkteure in Suider-Afrika (IoDSA) besit die kopiereg van die King-verslag oor korporatiewe bestuur en die King-kode vir korporatiewe bestuur. Voldoening aan die King-verslae is 'n vereiste vir maatskappye wat op die Johannesburgse Aandelebeurs genoteer is.   Die King-verslag oor korporatiewe bestuur word beskou as "die mees doeltreffende opsomming van die beste internasionale praktyke in korporatiewe bestuur". 

 Geskiedenis 
In Julie 1993 het die Instituut van Direkteure in Suider-Afrika afgetrede regter Mervyn E. King van die Hooggeregshof van Suid-Afrika gevra om die voorsitter van 'n komitee oor korporatiewe bestuur te wees. Hy het dit beskou as 'n geleentheid om die nuwe demokratiese Suid-Afrikaanse publiek op te voed oor die werking van 'n vrye ekonomie.  Die komitee se verslag sou die eerste verslag van sy soort in Suid-Afrika wees. 

 Benadering 
Anders as sommige ander korporatiewe bestuurskodes, soos Sarbanes-Oxley, is die KIng kode nie deur wetgewing ingestel nie en is dit gebaseer op beginsels en praktyke. Die uitgangspunt is "pas toe of verduidelik" (later: "pas toe en verduidelik"), soos in Nederland en nou ook in die 2010 Gekombineerde Kode van die Verenigde Koninkryk.

Daar is drie sleutelelemente onderliggend aan die onderliggende filosofie:  leierskap, volhoubaarheid en goeie korporatiewe burgerskap. Goeie bestuur word in wese as effektiewe, etiese leierskap beskou. King glo dat leiers maatskappye moet rig om volhoubare ekonomiese, sosiale en omgewingsukses te behaal. Volhoubaarheid word as 'n primêre morele en ekonomiese noodsaaklikheid vir hierdie eeu beskou. Die kode se siening van korporatiewe burgerskap vloei voort uit 'n maatskappy se aansien as 'n regspersoon, welke aansien op 'n volhoubare wyse behoort te manifesteer. 

 King I 
In 1994 is die eerste King-verslag oor korporatiewe bestuur (King 1) gepubliseer, die eerste korporatiewe bestuurskode vir Suid-Afrika. Dit het gedragstandaarde vir direksies en direkteure van genoteerde maatskappye, banke en sekere ondernemings in staatsbesit voorgestel. Dit het nie net finansiële en regulatoriese aspekte ingesluit nie, maar het 'n geïntegreerde benadering aanbeveel wat alle belanghebbendes betrek het. 

Die Kode was van toepassing op alle maatskappye wat op die hoofbord van die Johannesburgse Aandelebeurs genoteer is, groot openbare entiteite soos omskryf deur die Wet op Openbare Entiteite van Suid-Afrika; banke, finansiële en versekeringsmaatskappye soos omskryf deur die Wet op Finansiële Dienste van Suid-Afrika; en groot ongenoteerde maatskappye. "Groot" is  gedefinieer as maatskappye met 'n aandeelhouersbelang van meer as R50 miljoen, maar alle maatskappye is aangemoedig om die kode aan te neem.

Die sleutelbeginsels uit die eerste King-verslag dek die volgende aspekte:

 Die samestelling en mandaat van die raad van direkteure, insluitend die rol van nie-uitvoerende direkteure; dit verskaf ook leiding oor die kategorieë mense wat die nie-uitvoerende direkteure behoort te wees
 Aanstellings in die direksie en leiding oor die maksimum termyn vir uitvoerende direkteure
 Bepaling en openbaarmaking van die vergoeding van uitvoerende en nie-uitvoerende direkteure
 Frekwensie van raadsvergaderings
 Gebalanseerde jaarlikse verslagdoening
 Die vereiste vir effektiewe ouditering
 Regstellendeaksie-programme
 Die maatskappy se etiese kode 

 King II 
In 2002, toe die Earth Summit in Johannesburg gehou is, het King aangedring op 'n hersiening van die verslag (King II), insluitend nuwe afdelings oor volhoubaarheid,  die rol van die korporatiewe direksie,  en risikobestuur .  Hierdie hersiene kode van bestuur was vanaf Maart 2002 van toepassing.

Benewens die kategorieë organisasies wat in King I gelys is, was King II van toepassing op departemente van nasionale, provinsiale of plaaslike regering, sowel as openbare instellings of funksionarisse wat 'n bevoegdheid uitoefen of 'n funksie verrig ingevolge die grondwet, of enige ander wetgewing, uitgesluit howe en geregsdienaars. Soos voorheen moedig dit alle maatskappye aan om die toepaslike beginsels uit die kode oor te neem. 

Die sleutelbeginsels uit die tweede King-verslag dek volgende gebiede:

 Direkteure en hul verantwoordelikheid
 Risikobestuur
 Interne oudit
 Geïntegreerde volhoubaarheidsverslagdoening
 Rekeningkunde en ouditering 

 Regskrag 
Soos voorheen word die kode nie deur wetgewing afgedwing nie. Dit moet egter saam met 'n aantal wette wat op maatskappye en direkteure van toepassing is, insluitend die Maatskappywet, beskou word. Verder vind verdere afdwinging plaas deur regulasies, soos die JSE se beursnoteringsvereistes. 

 King III 
Mervyn King het gemeen dat die King II-verslag nie volhoubaarheid as 'n aparte hoofstuk moes insluit nie, aangesien dit daartoe gelei het dat maatskappye afsonderlik van ander faktore daaroor verslag sou doen. In die volgende weergawe, die 2009 King III-verslag,  is bestuur, strategie en volhoubaarheid derhalwe geïntegreer.  In die verslag word aanbeveel dat organisasies 'n geïntegreerde verslag, eerder as slegs 'n finansiële verslag en 'n afsonderlike volhoubaarheidsverslag, ooreenkomstig die Global Reporting Initiative se riglyne oor volhoubaarheidsverslagdoening publiseer. 

In teenstelling met die vroeëre weergawes, is King III van toepassing op alle entiteite, publiek, privaat en nie-winsgewend. King moedig alle entiteite aan om die King III-beginsels te aanvaar en om te verduidelik hoe dit toegepas is of nie toegepas is nie ("pas toe en verduidelik", eerder as "pas toe of verduidelik"). Die kode is vanaf Maart 2010 van toepassing. 

Die verslag sluit 'n aantal wêreldwye opkomende bestuurstendense in:

 Alternatiewe geskilbeslegting
 Risiko-gebaseerde interne oudit
 Aandeelhouersgoedkeuring van die vergoeding van nie-uitvoerende direkteure
 Evaluering van die prestasie van direksie as geheel en van direkteure  

Dit het ook 'n aantal nuwe beginsels ingesluit om elemente wat nie voorheen in die King-verslae ingesluit is nie, te inkorporeer:

 IT-bestuur
 Besigheidsredding
 Fundamentele en geaffekteerde transaksies in terme van direkteure se verantwoordelikhede tydens samesmeltings, verkrygings en amalgamasies. 

Ook die King III-kode word nie deur wetgewing afgedwing nie. As gevolg van ontwikkeling in die Suid-Afrikaanse reg word baie van die beginsels wat in King II vervat word, nou as wet in die Maatskappywet (2008) van Suid-Afrika  beliggaam. Benewens die Maatskappywet, is daar bykomende toepaslike statute wat sommige van die beginsels van King III omvat, soos die Wet op Openbare Finansiële Bestuur en die Wet op die Bevordering van Toegang tot Inligting. 

 King IV 
"Daar was beduidende plaaslike en internasionale ontwikkelinge in korporatiewe bestuur en regulatoriese raamwerke sedert King III in 2009 uitgereik is. Daarbenewens, terwyl genoteerde maatskappye King III algemeen toegepas het, het nie-winsgewende organisasies, private maatskappye en entiteite in die openbare sektor uitdagings ervaar om King III te interpreteer en by hulle bepaalde omstandighede aan te pas. Die doel van die verbeteringe was om KingIV meer toeganklik vir alle soorte entiteite oor alle sektore te maak." 

King IV is op 1 November 2016 gepubliseer  en dit het in werking getree vir finansiële jare wat op of na 1 April 2017 begin het.

Die Instituut van Direkteure in Suider-Afrika (IoDSA)  is die bewaarder van die King-verslae en die houer van hul kopiereg. Die King IV Komitee beheer die opstelproses en het uiteindelik die KingIV verslag goedgekeur.KING V

 King V 
Ten einde te verseker dat die riglyne vir korporatiewe bestuur toepaslik bly, asook in die lig van ontwikkelinge sedert die publikasie van King IV in 2016, het die King Komitee besluit om die King-kode weer op te dateer. Ontwikkelinge in maatskappywetgewing, vergoedingsbestuur, in verslagdoeining vir volhoubaarheid en snelle tegnologiese vooruitgang, het sodanige opdatering genoodsaak. Daarbenewens is besluit om die kode meer gebrukersvriendelik te maak, sodat dit vir ’n groter gehoor toeganklik sal wees, asook om openbaarmaking ten opsigte van die toepassing van die KIng-beginsels te standardiseer en te vergemaklik.https://iodsa.co.za/publications besoek op 18 Maart 2025. 

 Verwysings 

Kategorie:Ekonomie van Suid-Afrika
Kategorie:Finansies
Kategorie:Bestuur
Kategorie:Korporatiewe bestuur