Een setlaar, een koeël

Een setlaar, een koeël was 'n oproep en slagspreuk wat ontstaan het by die Azanian People's Liberation Army (APLA), die gewapende vleuel van die Pan Africanist Congress of Azania (PAC), tydens die stryd van die 1980's teen apartheid in Suid-Afrika. Die slagspreuk was 'n grimmige parodie op die African National Congress (ANC) se slagspreuk "een man, een stem", wat later "een person, een stem" geword het. Dit moet nie verwar word met die omstrede proteslied "Skiet die Boer" nie.

 Geskiedenis 
Die slagspreuk is nooit amptelik deur die PAC goedgekeur nie, maar is dikwels deur partylede tydens saamtrekke gebruik. Ná die afskaffing van apartheid in 1994 het PAC-amptenare herhaaldelik hulself en die party van die slagspreuk gedistansieer en dit 'n "oorlogskreet van sy gewapende vleuel" genoem wat onversoenbaar is met sy "huidige versoeningstandpunt".

Teen 1991, toe die stryd teen apartheid sy einde nader, het PAC Algemene Sekretaris Benny Alexander gepoog om 'n setlaar te herdefinieer: hy het dit 'n wit of Asiatiese persoon genoem wat deelneem aan die onderdrukking van inheemse mense. Hy het mense in drie groepe geklassifiseer: "inheemse" mense, Blankes en Asiate wie se lojaliteit uitsluitlik aan die nasie is en wat geen ander tuiste het nie, en "setlaars".

Selfs ná 1991 het grassroots-ondersteuners van die PAC die slagspreuk soms geïnterpreteer as 'n oproep tot aanvalle op blankes in die algemeen, en sekere aanvalle op blankes, soos die 1993-moord op die Amerikaanse Anti-Apartheid aktivis Amy Biehl, is gesien as direk gemotiveer deur die slagspreuk.

In Oktober 1999, tydens die begrafnis van voormalige APLA-soldaat Sibusiso Madubela, die dader van die 1999 Tempe militêre basis skietery, wat teen blankes gemik was, het PAC-ondersteuners die slagspreuk gesing. Die begrafnisgangers is deur die polisie beskut, en drie is gewond.
In 2015 het die studentaktiviste-groep RhodesMustFall en ander verwante bewegings die slagspreuk laat herleef deur "Een Setlaar Een Koeël" by saamtrekke aan die Universiteit van Kaapstad te sing en deur verklarings op sosiale media.

 Variante 
 "Vermoor die Boer" - mededingende slagspreuk, dikwels gebruik tydens die sing van die strydlied "Skiet die Boer", na bewering ontstaan deur Peter Mokaba van die ANC by die April 1993-begrafnis van die vermoorde leier van die Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party, Chris Hani.
 "Een handelaar, een koeël" - gebruik deur People Against Gangsterism and Drugs, 'n Islamistiese vigilantegroep in post-apartheid Suid-Afrika. ("Handelaar" verwys na dwelmhandelaars.)

 Verwysings 

Kategorie:Afrika- en swart nasionalisme in Suid-Afrika