Afrikaanse literatuurgeskiedenis

Oorsig

Die Afrikaanse literatuurgeskiedenis is 'n komplekse en dinamiese veld, deurspek met debatte oor periodisering, invloede, en selfs die definisie van wat as "Afrikaanse letterkunde" beskou moet word. In Ernst Lindenberg se artikel, "'n Probleem van die Afrikaanse Literatuurgeskiedenis"Lindenberg, Ernst. 1954. 'n Probleem van die Afrikaanse Literatuurgeskiedenis. Tydskrif vir Letterkunde. word een van die mees omstrede kwessies aangespreek, naamlik die begindatum van die Afrikaanse letterkunde en die verwante vraag oor 'n "Suid-Afrikaanse" letterkunde. Lindenberg kritiseer Antonissen se siening dat "Suid-Afrikaanse" letterkunde 'n "nasionale begrip" is en dat werke in Nederlands en selfs Engels en Duits wat "van die Afrikaanse gees" getuig, ingesluit moet word. Lindenberg argumenteer eerder vir 'n meer taalgebaseerde definisie: "By die vasstelling van wat wel en wat nie tot die Afrikaanse letterkunde behoort nie, geld slegs twee vrae: (1) Is dit Afrikaans? en (2) Is dit letterkunde?" Hierdie debat oor die definisie en grense van die Afrikaanse letterkunde is 'n deurlopende tema in die literatuurgeskiedskrywing.

Die kwessie van periodisering is 'n ander sentrale tema. In Shawna-Leze Meiring se MA-verhandelingMeiring, Shawna-Leze. 2018. Literatuurgeskiedenis en "Eurochronologiese periordisering" - 'n Eksperiment op die Afrikaanse letterkunde. MA-verhandeling: Universiteit van Pretoria. word die probleem van "Eurochronologie" ondersoek. Meiring wys daarop dat literatuurgeskiedenisse dikwels nasionaal georiënteerd is, maar in 'n globaliserende wêreld is daar pogings om nasionale letterkundes binne 'n groter konteks van wêreldletterkunde te plaas. Sy kritiseer die toepassing van Europese periodes soos realisme, romantiek, modernisme, en postmodernisme op die Afrikaanse literatuur, en stel voor om eerder "die 'fiksiewêrelde van tekste'" te ondersoek. Hierdie benadering kan volgens haar help om weg te beweeg van "tradisionele' periodieke indelings" en alternatiewe leesmoontlikhede oop te maak. Hierdie siening word verder uitgebrei in haar opvolg artikelMeiring, Shawna-Leze. 2018. Eurochronologie in Afrikaanse literatuurgeskiedenis- voorstel vir ŉ alternatiewe bestudering van tekste aan die hand van “fiksiewêrelde van tekste”. Stilet waar Meiring die toepassing van eurochronologie as 'n geïsoleerde benadering tot die Afrikaanse letterkunde in die Suid-Afrikaanse konteks kritiseer.

Meiring wys op die probleme wat ontstaan wanneer die Afrikaanse letterkunde geïsoleerd bestudeer word, los van die ander literêre tradisies in Suid-Afrika. Sy stel Eric Hayot se konsep van "fiksiewêrelde van tekste" voor as 'n alternatiewe benadering wat die vergelyking van tekste op gelyke voet moontlik maak, oor taal- en nasionale grense heen. Hierdie perspektief daag die tradisionele periodisering uit en moedig 'n meer inklusiewe en vergelykende benadering tot die literatuurgeskiedenis aan.

Die kwessie van vergelyking is ook belangrik, soos blyk uit Jerzy Koch se artikel, "Komparatistiese klassifikasie, of die dampkring van die Afrikaanse literêre historiografie"Koch, Jerzy. 2014. Komparatistiese klassifikasie, of die dampkring van die Afrikaanse literêre historiografie. Stilet. Koch ondersoek die gebruik van komparatistiese klassifikasie in literatuurgeskiedenisse, waar Afrikaanse skrywers met internasionale figure vergelyk word (bv. Boniface as die "Suid-Afrikaanse Molière"). Hy wys daarop dat hierdie vergelykings 'n manier is om die Afrikaanse literatuur te posisioneer en 'n verwysingsraamwerk te skep. Koch analiseer die gebruik van hierdie vergelykings in literatuurgeskiedenisse deur Gerrit Dekker, Rob Antonissen, en J.C. Kannemeyer, en vind 'n toename in die aantal buitelandse outeurs wat genoem word oor tyd. Hy bespreek ook die verskille tussen verskillende uitgawes van Kannemeyer se werk, wat 'n aanduiding gee van die veranderende verwagtingshorisonne van die leserspubliek.

Laastens is daar die kwessie van kanonisering, met onlangse oproepe om die kanon meer inklusief te maak.Senekal, B.A. 2024. 'n Netwerkwetenskaplike oorsig en verkenning van netwerke rondom die Ontlaeringprojek. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Hierdie is 'n deurlopende tema in die Afrikaanse literatuurgeskiedskrywing.

Daar is geen eenvoudige of eensydige verhaal rondom die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde nie, maar eerder 'n voortdurende proses van herinterpretasie, herdefiniëring, en herposisionering. Die debatte oor definisie, periodisering, vergelyking, en kanonisering is alles deel van hierdie voortdurende proses. Dit is hierdie dinamiek wat die Afrikaanse literatuurgeskiedenis so 'n boeiende studieveld maak.

Die Afrikaanse literatuurgeskiedenis is dus nie net 'n chronologiese opsomming van werke nie, maar 'n voortdurende gesprek oor identiteit, kultuur, en die plek van die Afrikaanse letterkunde in 'n groter wêreldkonteks. 

Afrikaanse literatuurgeskiedenisse

Afrikaanse literatuurgeskiedenisse sluit in die volgende:

 Antonissen, Rob. 1962. Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede. Kaapstad: Nasou Antonissen, Rob. 1962. Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede. Kaapstad: Nasou. (verskillende herdrukke).
 Attwell, David en Attridge, Derek. 2012. The Cambridge History of South African Literature. Cambridge: Cambridge University Press.Attwell, David en Attridge, Derek. 2012. The Cambridge History of South African Literature. Cambridge: Cambridge University Press.
 Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. 1952. Skrywers en rigtings. Pretoria: JL Van Schaik.<ref>Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. 1952. Skrywers en rigtings. Pretoria: JL Van Schaik.</ref>
 Cloete, T.T. (red.). 1980. Die Afrikaanse literatuur sedert Sestig. Bloemfontein: Nasou Beperk.Cloete, T.T. (red.). 1980. Die Afrikaanse literatuur sedert Sestig. Bloemfontein: Nasou Beperk.
 Dekker, G. 1935. Afrikaanse literatuurgeskiedenis. Kaapstad: Nasionale Pers.Dekker, G. 1935. Afrikaanse literatuurgeskiedenis. Kaapstad: Nasionale Pers. (verskillende herdrukke).
 Heywood, Christopher. 2004. A history of South African literature. Cambridge: Cambridge University Press.Heywood, Christopher. 2004. A history of South African literature. Cambridge: Cambridge University Press.
 Kannemeyer, J.C. 1984.  Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.Kannemeyer, J.C. 1984. Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1. Academica, Pretoria / Kaapstad.
 Kannemeyer, J.C. 1983.  Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2. Academica, Pretoria / Kaapstad.Kannemeyer, J.C. 1983. Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2. Academica, Pretoria / Kaapstad.
 Kannemeyer, J.C. 2005. Die Afrikaanse literatuur 1652-2004. Kaapstad: Human & Rousseau.Kannemeyer, J.C. 2005. Die Afrikaanse literatuur 1652-2004. Kaapstad: Human & Rousseau.
 Koch, J. 2015. A history of South African literature. Afrikaans literature 17th-19th centuries. Pretoria: Van Schaik.Koch, J. 2015. A history of South African literature. Afrikaans literature 17th-19th centuries. Pretoria: Van Schaik.
 Lindenberg, E. 1965. Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde. Pretoria, Kaapstad: Academica.Lindenberg, E. 1965. Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde. Pretoria, Kaapstad: Academica.
 Nienaber, P.J. 1960. Perspektief en profiel. Kaapstad: Pers Boekhandel.Nienaber, P.J. 1960. Perspektief en profiel. Kaapstad: Pers Boekhandel. (verskeie uitgawes).
 Nienaber, P.J., Senekal, J.H. en Bothma, T.C. 1951. Mylpale in die Geskiedenis van die Afrikaanse Letterkunde. Kaapstad: Afrikaanse Per-Boekhandel.Nienaber, P.J., Senekal, J.H. en Bothma, T.C. 1951. Mylpale in die Geskiedenis van die Afrikaanse Letterkunde. Kaapstad: Afrikaanse Per-Boekhandel.
 Opperman, D.J. 1967. Digters van Dertig. Kaapstad: Nasou.Opperman, D.J. 1967. Digters van Dertig. Kaapstad: Nasou.
 Van Coller, H.P. (red.) 1998. Perspektief en profiel. 'n Afrikaanse literatuurgeskiedenis, deel 1. Pretoria: Van Schaik. Van Coller, H.P. (red.) 1998. Perspektief en profiel. ŉ Afrikaanse literatuurgeskiedenis, deel 1. Pretoria: Van Schaik.
 Van Coller, H.P. (red.) 1999. Perspektief en profiel. 'n Afrikaanse literatuurgeskiedenis, deel 2''. Pretoria: Van Schaik.Van Coller, H.P. (red.) 1999. Perspektief en profiel. 'n Afrikaanse literatuurgeskiedenis, deel 2. Pretoria: Van Schaik. (verskillende weergawes).

Sien ook
Die Ontwikkeling van die Afrikaanse Letterkunde
Bronne