Jeanne Dielman, 23 quai du Commerce, 1080 Bruxelles

Jeanne Dielman, 23 quai du Commerce, 1080 Bruxelles is 'n rolprent uit 1975 wat geskryf en geregisseer is deur die Belgiese rolprentvervaardiger Chantal Akerman. Dit is oor 5 weke verfilm in Brussel, en by wyse van 'n $120 000 toegif gefinansier wat toegeken is deur die Belgiese regering. Die rolprent word gekenmerk deur sy stadige tempo en statiese kamerawerk, en beeld oor die verloop van drie dae die lewe uit van 'n weduwee-huisvrou (Delphine Seyrig).

Met vrystelling het die rolprent gemengde kritiek ontvang; weens blootstelling in Europa het dit later 'n klassieke kultusrolprent geword. Dit word tans beskou as een van die beste rolprente wat ooit gemaak is. Dit word beskou as 'n voorbeeld van die "slow cinema"-genre, en ook as 'n feministiese rolprent. Tydens 'n peiling in 2000 deur The Village Voice, is die rolprent as die 19de beste rolprent van die twintigste eeu aangewys. In 'n peiling van kritici, wat in 2022 deur die Britse Filminstituut se tydskrif, Sight and Sound, gepubliseer is, het dit die eerste plek behaal.

 Verhaallyn 
Die rolprent ondersoek 'n moeder en weduwee se streng skedule van kosmaak, skoonmaak, opvoeding van haar tienerseun en alledaagse take oor drie dae. Die vrou (wie se naam, Jeanne Dielman, slegs uit die titel en 'n brief wat sy vir haar seun voorlees afgelei kan word) verdien haar brood deur elke middag seks met 'n ander kliënt te hê, voordat haar seun van die skool af tuiskom. Soos haar ander bedrywighede, is Jeanne se prostitusie deel van 'n daaglikse, vervelige roetine.

Ná ’n besoek deur ’n kliënt op die tweede dag, vind daar op subtiele wyse 'n ommekeer plaas in haar ordelike gedrag. Volgens die regisseuse, Chantal Akerman, sou die karakter 'n orgasme gehad het, wat haar daaglikse roetine vernietig het.Dan Callahan (2009): Jeanne Dielman, Three Decades Later: A Q & A with Chantal Akerman. Besoek op 20 Januarie 2025. Dit word nie op die skerm gewys of na verwys nie. Terwyl sy besig is om die aandete voor te berei, brand sy die aartappels, en dwaal daarna in die woonstel rond met die aartappelpot. Sy vergeet om die deksel op die porselein urn te sit waarin sy haar geld bêre, vergeet om die ligte af te skakel in die kamers wat sy verlaat, verloor 'n knoop op haar jas en laat val 'n nuutgewasde lepel. Die veranderinge aan Jeanne se roetine duur voort totdat haar kliënt op die derde dag opdaag. Tydens seks kry sy weer 'n orgasme, trek dan haarself aan, stap terug na die bed waar haar kliënt ontspan, en steek hom met 'n skêr dood. Hierna gaan sit sy rustig aan haar eetkamertafel.

 Rolverdeling 
 Delphine Seyrig as Jeanne Dielman
 Jan Decorte as Sylvain Dielman
 Henri Storck as die eerste kliënt
 Jacques Doniol-Valcroze as die tweede kliënt
 Yves Bical as die derde kliënt 
 Chantal Akerman as die stem van die buurvrou in die gang

 Vervaardiging 
Nadat sy haar in 1974 as 'n belangrike rolprentregisseuse gevestig het met Je, tu, il, elle, het Akerman gesê dat sy "gereed voel om 'n rolprent te maak met meer fondse", en aansoek gedoen om 'n toelaag van die Belgiese regering vir finansiële ondersteuning. Sy het 'n draaiboek ingedien, wat Jane Clarke beskryf het as die uitbeelding van "'n streng regime [gekonstrueer] rondom kos ... en 'n roetine van seks in die namiddag". Hierdie draaiboek het op die ou einde slegs 'n rowwe skets gevorm vir Jeanne Dielman, 23 quai du Commerce, 1080 Bruxelles, want nadat Akerman die staatstoelaag van $120 000 ontvang het en met vervaardiging begin het, het sy die draaiboek weggegooi en in pleks daarvan 'n splinternuwe rolprent begin maak. Akerman het ook verduidelik dat sy 'n vrou-gesentreerde rolprent wou maak, want "op daardie stadium het almal oor vroue gepraat" en ook dat "die tyd ryp was" daarvoor.

Die skiet van Jeanne Dielman, 23 quai du Commerce, 1080 Brussel het vyf weke geduur, en Akerman het dit "'n liefdesrolprent vir my moeder" genoem. "Dit gee erkenning aan daardie soort vrou."  Slegs vroue was deel van die verfilmingspan, wat Akerman later gesê het "nie so goed uitgedraai het nie – nie omdat hulle vroue was nie, maar omdat ek hulle nie gekies het nie. Dit was genoeg om net 'n vrou te wees om aan my rolprent te werk ... so die skietery was aaklig." Akerman het verder verklaar dat die rolprent 'n reaksie was op "'n hiërargie van beelde" in rolprente wat 'n motorongeluk of 'n soen "hoër in die hiërargie plaas as om op te was... En dit is nie per ongeluk nie, maar hou verband met die plek van die vrou in die maatskaplike hiërargie... Vrouewerk spruit uit onderdrukking, en wat ook al teweeggebring word deur onderdrukking, is interessanter. Jy moet beslis wees."

Die rolprent beeld lang oomblikke uit die lewe van Jeanne Dielman in reële tyd uit, wat volgens Akerman "die enigste manier was om die film te skiet – om te verhoed dat die handelinge op honderd plekke gesny word, om versigtig te kyk en respekvol te wees. Die beelde was bedoel om haar spasie, haarself en haar gebare in die rolprent te respekteer." Die lang, statiese filmgrepe verseker dat die kyker "altyd weet waar ek is".

 Ontvangs 

 Aanvanklike vrystelling 
Jeanne Dielman, 23 quai du Commerce, 1080 Bruxelles het sy premiére ontvang tydens die Quinzaine des cinéastes van die Cannes-rolprentfees 1975. Dit is aanvanklik met gemengde kritiese reaksie begroet; baie het dit gekritiseer as 'n vervelige of betekenislose proeflopie in minimalisme, terwyl andere groot lof gehad het vir die rolprent se visuele aspekte en gebruik van tyd. Die rolprent se reikwydte en finansiële sukses in Europa het Akerman gehelp om befondsing te bekom vir haar 1978-rolprent, Les Rendez-vous d'Anna. Jeanne Dielman is eers in 1983 vrygestel in die Verenigde State.

Tydens die rolprent se vrystelling het die kritikus Louis Marcorelles dit die "eerste vroulike meesterstuk in die geskiedenis van die rolprentwese" genoem. Jonathan Rosenbaum het die rolprent se draaityd en tempo verdedig, en gesê dat die rolprent "die draaityd nodig het, want die onderwerp is epies, en die algehele atmosfeer... beweeg 'n mens daartoe om die skommelinge en nuanse te herken en daarop te reageer. Indien 'n radikale rolprent iets is wat tot die wortels van ervaring gaan, is dié ten minste 'n rolprent wat wys waar en hoe sommige van hierdie wortels begrawe is. Die kritikus Gary Indiana het gesê dat "Akerman se briljantheid in haar vermoë lê om die kyker gefassineerd te hou deur alles te wys wat normaalweg uit rolprente gelaat word". B. Ruby Rich het gesê dat "nooit tevore is die wesenlikheid van die vrou se tyd in die huis so natuurlik weergegee nie... Sy het 'n nuwe taal bedink wat in staat daartoe is om waarhede wat voorheen onuitgesproke was, oortuigend oor te dra". Marsha Kinder het dit "die beste vroulike rolprentskepping wat ek nog ooit gesien het" genoem. Akerman het daarvan weggeskram om as feministiese rolprentvervaardiger beskou te word en verklaar: "Ek dink nie die vroulike rolprentwese bestaan nie".

 Toekennings 
Die rolprent is in 2000 gekies as die 19de grootste rolprent van die 20ste eeu in 'n peiling van kritici wat deur The Village Voice gehou is. In 2012 het dit 35ste plek behaal tydends die Sight & Sound "Greatest Films of All Time"-peiling, maar dit was nie deel van die top 100 van die 2012 regisseurslys nie. In 2022 is die rolprent gekies as Sight & Sound se "beste rolprent ooit". Die rolprent het die eerste plek behaal tydens 'n peiling van kritici en die gesamentlike 4de plek in die peiling vir beste regisseurs/regisseuse. Dit is slegs die 4de rolprent om bo-aan die peiling te verskyn, ná die Italiaanse rolprent Ladri di biciclette (In Engels bekend as Bicycle Thieves of The Bicycle Thief), Citizen Kane en Vertigo, en die eerste deur 'n vroulike regisseuse om so te doen.

 Sien ook 
 Lys van kultusrolprente
 Kultusrolprent

 Verwysings 

 Eksterne skakels 




Kategorie:Franse rolprente
Kategorie:Dramarolprente