Marxisme en die Afrikaanse letterkunde

Ampie Coetzee se Marxisme en die Afrikaanse LetterkundeCoetzee, Ampie. 1988. Marxisme en die Afrikaans literatuur. Universiteit van Wes-Kaapland. is 'n ondersoek na 'n alternatiewe benadering tot die Afrikaanse letterkunde, met 'n fokus op Marxistiese teorie. Coetzee argumenteer dat die letterkunde nie 'n geïsoleerde, estetiese entiteit is nie, maar eerder 'n produk van dieselfde maatskaplike, politieke en ekonomiese magte wat die samelewing vorm. Hy ondersoek spesifiek hoe die Afrikaanse letterkunde, veral prosatekste, ideologies gekondisioneer is en hoe dit deelneem aan die vorming en verspreiding van ideologie. Die boek is nie 'n blote literêr-sosiologiese studie wat die samelewing deur die lens van die letterkunde interpreteer nie, maar eerder 'n poging om die letterkunde te verstaan as 'n aktiewe deelnemer in die ideologiese stryd.

Coetzee beklemtoon dat die literêre teks 'n belangriker ideologiese rol speel as wat dikwels erken word. Hy sien die teks nie net as 'n medium vir betekenis nie, maar as betekenis self. In sy analise van verskeie prosawerke, soos Bywoners, Ampie en Die onterfdes, ondersoek hy hoe hierdie tekste die ideologiese spanninge en verskuiwings van hul tydperk weerspieël. Hy wys byvoorbeeld hoe karakters in hierdie werke nie net fiktiewe figure is nie, maar ook ideologiese "proefkonyne" wat die Afrikaner se plek in 'n veranderende samelewing ondersoek. Coetzee argumenteer dat romanskrywers, deur hul skepping van karakters en narratiewe, dikwels onbewustelik ideologiese formules uitwerk.

Die boek ondersoek ook die rol van kapitalisme in die vorming van die Afrikaner-identiteit en hoe hierdie proses in die letterkunde uitgebeeld word. Nadat kapitalisme die dominante ideologie geword het, het die tema van bevryding ook die Afrikaanse roman begin deurdring. Coetzee ontleed werke van Karel Schoeman, soos Om te sterwe en Na die geliefde land, in hierdie konteks. Hy beskou ook Die Kremetartekspedisie, ten spyte van sy modernisme, as 'n verset teen klas, akkumulasie en eksploitasie. Verder probeer Coetzee om Marxisme en Dekonstruksie te verenig in sy bespreking van hierdie teks, as deel van 'n poging om alternatiewe literêr-kritiese benaderings te ontwikkel.

Coetzee stel dat die Afrikaanse letterkunde in sy geheel as 'n politieke diskoers gelees kan word. Dit beteken nie dat elke teks eksplisiet politiek is nie, maar dat die hoof literêre strominge en invloedryke werke direk of indirek deur politieke, sosiale en ekonomiese verhoudings bepaal word. Hy pleit vir 'n dialektiese kritiek wat die ideologiese milieu waarin 'n teks ontstaan het, as 'n medebepalende faktor in ag neem. Hy verduidelik Marxistiese konsepte soos materialisme, produksie en ideologie, en hoe hierdie konsepte toegepas kan word op die literêre analise. Uiteindelik is Marxisme en die Afrikaanse Letterkunde 'n uitnodiging om die Afrikaanse literatuur met 'n kritiese, ideologies bewuste blik te lees.

 Verwysings