Veldsampioen

Die veldsampioen of kampernoelie (Agaricus campestris) is 'n eetbare en in Suid-Afrika lokaal algemene swamspesie. Dit is een van die kleiner Agaricus-spesies, en is naverwant aan die gekweekte sampioen. Die Latynse spesienaam campestris beteken "van die velde". In Engels staan dit onder meer as die field mushroom (Engeland), meadow mushroom (Amerika), of pink bottom bekend.

 Taksonomie 
Die spesie is aanvanklik in 1753 deur Carl Linnaeus vermeld en benaam as Agaricus campestris. In 1872 het Lucien Quélet dit in genus Psalliota geplaas. Sekere variëteite is met verloop van tyd geïsoleer, waaraan enkeles tans die status van spesie toegeken word, byvoorbeeld, A. bernardii Quel., 1878, A. bisporus (J.E. Lange) Imbach, 1946, A. bitorquis (Quel.) Sacc., 1887, A. cappellianus Hlavacek, 1987 en A. silvicola (Vittad.) Peck, 1872. Sekeres was egter so eenders dat hulle tans nie eens variëteit-status geniet nie, terwyl ander dit weer behou het. Agaricus campestris var. equestris (F.H.Moller) Pilat, 1951 is byvoorbeeld steeds geldig, benewens moontlik A. campestris var. isabellinus (F.H.Moller) Pilat (1951) en A. campestris var. radicatus.

'n Ontleding van die ribosoom-DNS van 'n beperkte getal lede van die genus het aangedui dat A. campestris 'n vroeë afstammeling in die genus is, en wel 'n sustertakson van A. cupreobrunneus.

Beskrywing
Die hoed is wit, en mag fyn skubbe hê, en is 3 tot 12 cm in deursnee; dit is aanvanklik hemisferies in vorm, voordat dit met volgroeidheid uitplat. 'n Residuele fraiing-gordyntjie bly al langs die rand van die effens donsige hoed aanwesig. Die kieue is aanvanklik rosig, dan rooibruin en laastens 'n donkerbruin tot swarterige kleur, soos tewens die spoorafdruk. Die stewige stingel staan 3 tot 10 cm hoog en 1 tot 2 cm wyd, is oorwegend wit en dra 'n enkele dun wit steelrompie. Dit het 'n "eetbare" geur en milde smaak. Die wit flees kneus tot 'n vuil-rooibruin kleur, in teenstelling met die geel kneuskleur van die giftige A. xanthodermus en soortgelyke spesies, wat ook aan hul chemiese geure onderskeibaar is. Die dikwandige, donkerbruin, elliptiese spore het elk 'n afmeting van 5.5–8 μm by 4–5 μm. Cheilosistiede is afwesig.

Soortgelyke spesies
Etlike spesies kan met A. campestris verwar word. In die Noordelike Halfrond is die mees gevaarlike verwarring met die dodelik giftige Amanita virosa (klewerige knolamaniet), of met die insgelyk dodelik giftige A. hygroscopica (blosende knolamaniet). In die Verenigde State kan dit met die giftige Agaricus californicus of A. hondensis verwar word. 'n Meer algemene maar minder ernstige verwarring is met Agaricus xanthodermus, die geelvlekpaddastoel, wat maagaandoening by baie mense veroorsaak. Die eenderse perdesampioen, A. arvensis, is besonder eetbaar. Dit is ook byna identies, behalwe mikroskopies, aan die eetbare Agaricus andrewii en A. solidipes. Wit Clitocybe-spesies groei insgelyk in grasryke areas en kan toksies wees.

Verspreiding en habitat
duimnael|regs|250px|'n Heksekring van die veldsampioen in Spanje
A. campestris word wêreldwyd na laatsomerreëns in weiveld en grasryke areas gevind. Dit word dikwels op grasperke in voorstede aangetref, waar dit klein heksekringe vorm, of as enkelinge voorkom. Weens die hedendaagse afwesigheid van perderytuie en die gevolglike afname van perde op weiveld, is die eenvormige uitbrake van vergange dae nou 'n toenemend seldsame verskynsel. Die spesie word by uitsondering in boomveld aangetref. Die swam is in Asië, Europa, Noord- en Suidelike Afrika, Australië, Nieu-Seeland en Noord-Amerika aangeteken. 

Gebruike
Alhoewel eetbaar en 'n keurgereg, word hierdie paddastoel nie kommersieel verbou nie, en wel weens die vinnige maturering en kort raklewe. Kulinêre gebruike van die veldsampioen sluit in om dit gesauteer of gebraai te eet, in souse, of selfs om dit rou gesny in slaaie in te sluit. Wat geur en tekstuur betref is hierdie sampioen soortgelyk aan die gekweekte sampioen wat in kruidenierswinkels in die meeste Westerse lande beskikbaar is.

 Bioaktiewe eienskappe 
Waterekstrakte van A. campestris bevoordeel die afskeiding van insulien, en het in vitro insulienagtige effekte op glukosemetabolisme, alhoewel die meganisme nog nie verstaan word nie.

 Verwysings 

Kategorie:Swamflora van Suid-Afrika
campestris