Mis in D-majeur, op. 106 (Missa solemnis) (Beethoven)

Beethoven se Mis in D-majeur, op. 123, beter bekend as sy Missa Solemnis, is 'n plegtige mis wat hy 1819 en 1823 gekomokneer het. Dit is vir die eerste keer op 7 April 1824 volledig uitgevoer in Sint Petersburg, Rusland, onder die beskerming van Beethoven se beskermheer Prins Nikolai Golitsyn. 'n Onvolledige uitvoering is reeds op 7 Mei 1824 in Wene gegee, toe die Kyrie, Credo en Agnus Dei deur die komponis gedirigeer is.Elliot Forbes (ed.), Thayer's Life of Beethoven, Princeton, 1970, vol. II, p. 908, p. 925 Dit word oor die algemeen beskou as een van die komponis se grootste prestasies en – saam met Bach se Mis in B-mineur – een van die mees betekenisvolle komposisies van die tydperk van Westerse klassieke harmonie.Hess, W. (red.). S.d. Beethoven: Missa Solemnis. Voorwoord. Edition Eulenburg No. 951.

Dit is min of meer in dieselfde tyd as sy Simfonie no. 9 in D-mineur, op. 125 gekomponeer, maar is Beethoven se tweede toonsetting van die mis; die eerste was sy Mis in C-majeur, op. 86. Die Missa Solemnis is opgedra aan aartshertog Rudolf van Oostenryk, aartsbiskop van Olmütz, sowel Beethoven se voorste beskermheer as sy leerling en vriend. Beethoven het op die afskrif wat hy aan Rudolf voorgelê het, geskryf: "Von Herzen – Möge es wieder –Zu Herzen geh'n!"Sien: Beethoven, L. van. 1965. Missa solemnis, Op. 123. "Kyrie". Tutzing: Schneider (faksimilee-uitgawe). (Afrikaans: Uit die hart – mag dit weer – na die hart terugkeer!).

 Geskiedenis 

 Komposisiegeskiedenis 
Die Missa Solemnis is Beethoven se derde koorkomposisie oor 'n gewyde onderwerp. Die oratorium Christus am Ölberge (1802), en sy vroeëre Mis in C-majeur, op. 86 (1807) is voor die Missa Solemnis gekomponeer. Beethoven het die Missa Solemnis gekomponeer om die inhuldiging van Rudolph van Habsburg-Lorraine as aartsbiskop van Olmütz te vier, wat op 9 Maart 1820 plaasgevind het.

 UItvoeringsgeskiedenis 
Die eerste uitvoering op 7 April 1824 (26 Maart Ou Styl) het nie in 'n gewyde omgewing plaasgevind nie, maar by die Filharmoniese Vereniging in Sint Petersburg op inisiatief van die Russiese edelman en beskermheer Nikolai Golitsyn. Die première – wat oorspronklik vir Kersfees 1823 beplan is – is vertraag deur die inoefening van die veeleisende koorparty, wat blykbaar meer tydrowend was as wat beplan is, asook deur gedeeltes wat verkeerd gekopieer is. Dit is onbekend wie die première op 7 April 1824 gedirigeer het.

Dele van die mis (die Kyrie, Credo en Agnus Dei) is op 7 Mei 1824 onder leiding van Kapellmeister Michael Umlauf in die Kärntnertor-teater in Wene uitgevoer, saam met die ouverture Die Weihe des Hauses, op. 124 en die première van die Negende Simfonie. Daar is na die drie dele van die mis wat uitgevoer is as "gesange" verwys omdat die Weense sensuurowerhede beswaar gemaak het teen die uitvoering van dele van die mis in 'n sekulêre lokaal.

Nóg 'n uitvoering van die volledige mis het in 1830 in 'n liturgiese omgewing in die kerk van Sint Petrus en Paulus in die Boheemse dorpie Varnsdorf plaasgevind.

 Orkestrasie en instrumentasie 
Die mis is gekomponeer vir 'n kwartet vokale soliste, 'n aansienlike koor en volle orkes. Elkeen word soms in virtuose, tekstuur- en melodiese hoedanighede gebruik. Die volledige kragte bestaan uit: 

 2 fluite
 2 hobo's, 
 2 klarinette (in A, C en B-mol) 
 2 fagotte 
 1 kontrafagot 
 4 horings (in D, E-mol, B-mol-basso, E en G) 
 2 trompette (D, B-mol en C)
 3 trombone (alt, tenoor en bas) 
 keteltromme
 orrel-continuo 
 strykers (viole (I en II, altviole, tjello's en basviole)
 soliste (sopraan, alt, tenoor en bas)
 gemengde koor

 Struktuur 
Die Missa Solemnis bestaan uit vyf bewegings, wat ooreenstem met die eerste vyf dele van die ordinarium.

Let wel: Onder "Nota" is die opmerkings in kursief self deur die komponis in die partituur geskryf.
DeelBewegingMatesIncipitMatesTempoOrestrasieToonaardMeterNotaKyrie eleisonAssai sostenutoSoliste, koor en orkes2/2Christe eleisonAndante assai ben marcato3/2Kyrie eleisonTempo I2/2Gloria in excelsis DeoAllegro vivaceKoor en orkesD-majeur3/4Gratias agimus tibiMeno AllegroSoliste, koor en orkesB-mol-majeurDomine DeusTempo IB-mol-majeur,F-majeurQui tollis peccata mundiLarghettoD-mineur,D-majeur,B-mol-majeur, D-majeur2/4Quoniam tu solus SanctusAllegro maestosoKoor en orkes3/4In gloria Dei Patris. AmenAllegro, ma non troppoe ben marcato4/4Poco piu Allegro2/2PrestoKoor en orkes3/4Rekapitulasie van "Gloria in excelsis Deo"Credo in unum DeumAllegro ma non troppoKoor en orkesB-mol-majorEt incarnatus estAdagioD (Dories)Et homo factus estAndanteD-majeurCrucifixus etiam pro nobisAdagio espressivoD-mineurEt resurrexit tertia dieAllegroG (Miksolidies)4/4Et ascendit in coelumAllegro molto2/4Credo in Spiritum SanctumAllegro ma non troppo4/4"Credo"-temaEt vitam venturi... AmenAllegretto ma non troppoAllegro con motoGraveKoor, soliste en orkesSanctus, Sanctus, SanctusAdagio2/4Pleni sunt coeliAllegro pesante4/4Osanna in excelsisPrestoSostenuto ma non troppoOrkesG-majeurBenedictus qui venitAndante molto cantabilee non troppo mossoSoliste, koor, soloviool en orkesG-majeur,C-majeur,G-majeur12/8Agnus DeiAdagio4/4Dona nobis pacemAllegretto vivace6/8Allegro assaiB-mol-majeur4/4Tempo IF-majeur, D-majeur6/8PrestoD-majeur,B-mol-majeur2/2Tempo IB-mol-major,D-majeur6/8
'n Uivoering van die volledige werk duur tussen 70 en 90 minute lank.

 Ontleding 
Die komposisie toon Beethoven se kenmerkende minagting van die kunstenaar. Dit is op verskeie plekke sowel tegnies as fisiek veeleisend, met skielike veranderinge aan dinamiek, metrum en tempo. Dit gebeur dwarsdeur die mis. In die opening van die Kyrie, byvoorbeeld, word die lettergrepe "Ky-ri" óf forte óf sforzando gesing en gespeel, maar die laaste lettergreep "-e" is piano. Soos hieronder aangedui, is die herhaling van die "Et vitam venturi"-fuga besonder veeleisend, aangesien dit subtiel verskil van die vorige weergawes van die tema en teentema, en teen ongeveer twee keer die tempo uitgevoer word. Die orkesdele sluit ook baie veeleisende afdelings in, insluitend die vioolsolo in die Sanctus en van die veeleisendste werke in die repertorium vir fagot en kontrafagot. Die moeilikheidsgraad van die stuk, gekombineer met die vereistes vir 'n volle orkes, groot koor en hoogs opgeleide soliste, sowel vokaal as instrumentaal, beteken dat dit nie dikwels deur amateur- of semiprofessionele ensembles uitgevoer word nie.

 Kyrie 
Die Kyrie is moontlik die mees tradisionele beweging, in 'n tradisionele ABA-struktuur gestruktureer. Die drie groot openingsakkoorde in D-majeur kontrasteer skerp met die vierde pianissimo reaksie: (GOD/mens), gevolg deur nederige dog statige koorwerk in die eerste gedeelte en meer kontrapuntale vokale teksture in die "Christe eleison"-degeelte. Die vier vokale soliste en die koor deel deurgaans die tematiese materiaal, eersgenoemde veral in die "Christe eleison"-gedeelte.

 Gloria 
Elke gedeelte van die Gloria word gekenmerk deur snel verskuiwende teksture en temas beklemtoon elke gedeelte van die Gloria-teks. Die begin van die beweging is bykans ensiklopedies is in sy verkenning van 3/4-tyd. Die beweging eindig met die eerste van die werk se twee fugas op die teks "In gloria Dei patris. Amen", wat lei tot 'n rekapitualsie van die aanvanklike Gloria-teks en musiek.

 Credo 
Die Credo kan in vier dele verdeel word:

 "Credo in unum Deum" tot en met  "descendit de coelis" in B-mol
 "Et incarnatus est' tot en met "Et resurrexit" in D
 "Et ascendit" tot en met Credo-rekapitulasie in F
 Fuga en koda "Et vitam venturi saeculi. Amen" in B-mol

Die beweging begin met 'n akkoordsekwent wat later weer in die beweging gebruik sal word om modulasies te bewerkstellig. Die woord "Credo" word herhaaldelik in 'n tweenootmotief gesing, en die werk sluit dus aan by die tradisie van sogenaamde "Credo"-misse, insluitend Wolfgang Amadeus Mozart se Missa brevis in F-majeur, K. 192 en die Mis in C-majeur, K. 257.Stauffer, G.B. 2003. Bach – The mass in B minor: The great Catholic mass, bl. 103. Die aangrypende modale harmonieë van die "Et incarnatus"-gedeelte beweeg tot steeds meer ekspressiewe hoogtes deur die "Crucifixus", en in 'n merkwaardige, a cappella-toonsetting van die "Et resurrexit", wat verby is amper voordat dit begin het. Die opvallendste gedeelte van dié beweging is egter die slotfuga op "Et vitam venturi saeculi", wat een van die moeilikste passasies in die koorrepertorium insluit, wanneer die tema teen verdubbelde tempo terugkeer vir 'n opwindende slot.

 Sanctus 
Tot en met die "Benedictus" van die Sanctus is die Missa solemnis van redelik normale klassieke proporsies. Maar dan, ná 'n orkesvoorspel, betree 'n soloviool in sy hoogste omvang – 'n simbool van die Heilige Gees wat na die aarde neerdaal in 'n merkwaardige, lang uitbreiding van die teks.

 Agnus Dei 
'n Toonsetting van die pleidooi "miserere nobis" (Afrikaans: wees ons genadig), wat in B-mineur en aanvanklik slegs die manstemme gesing, lei uiteindelik tot 'n helder gebed in D-majeur  "dona nobis pacem" (Afrikaans: gee ons vrede) in 'n pastorale styl. Na 'n kort fugale ontwikkeling word dit skielik en dramaties deur oorlogsgeluide onderbreek ('n konvensie in die 18de eeu, soos in Haydn se Missa in tempore belli), maar ná herhaalde pleidooie van "miserere", herstel dit uiteindelik en tot 'n vreedsame einde.

 Kritiese ontvangs 

Sommige kritici was ontsteld dat, soos Theodor W. Adorno dit gestel het, "there is something peculiar about the Missa solemnis."Adorno, T.W. 1976. Alienated masterpiece: The Missa solemnis. In Telos 28:113–124. DOI: journal.telospress/cgi/doi/10.3817/0676028113.  In baie opsigte is dit 'n atipiese werk; Die volgehoue tematiese ontwikkeling, wat een van Beethoven se kenmerke is, ontbreek in die werk. Die fugas aan die einde van die Gloria en Credo belyn dit met die werke uit sy laat periode, maar sy gelyktydige belangstelling in die tema-en-variasiesvorm is afwesig. In plaas daarvan bied die Missa Solemnis 'n deurlopende musikale narratief, bykans sonder enige herhaling – veral in die Gloria en Credo, die twee langste bewegings. Die styl, het Adorno opgemerk, is kom ooreen met die behandeling van temas in nabootsing, wat 'n mens in die werke van die Vlaamse meesters soos Josquin des Prez en Johannes Ockeghem aantref. Dit is egter onduidelik of Beethoven hul tegnieke doelbewus nageboots het om aan die eise van die teks van die mis te voldoen. Donald Tovey het Beethoven op 'n ander manier met die vroeëre tradisie verbind:Tovey, D.F. 1937. Essays in musical analysis. Volume V. Londen: Oxford University Press, bl. 165.

Not even Bach or Handel can show a greater sense of space and of sonority. There is no earlier choral writing that comes so near to recovering some of the lost secrets of the style of Palestrina. There is no choral and no orchestral writing, earlier or later, that shows a more thrilling sense of the individual colour of every chord, every position, and every doubled third or discord.
Michael Spitzer bied 'n alternatiewe siening van die historiese konteks van Beethoven se miskomposies aan:Spitzer, M. 2005. Beethoven. Eerste uitgawe. Oxon: Routledge, bl. 123–124.

Gregorian melodies, of course, continued to be used in the Mass throughout the eighteenth century; but by Beethoven's time they were relatively rare, especially in orchestral Masses. The one composer who still used them extensively is Michael Haydn, in his a cappella Masses for Advent and Lent. It is significant that in some of these he limits the borrowed melody to the Incarnatus and expressly labels it "Corale." In the Missa dolorum B. M. V. (1762) it is set in the style of a harmonized chorale, in the Missa tempore Qudragesima of 1794 note against note, with the Gregorian melody (Credo IV of the Liber Usualis) appearing in the soprano. I have little doubt that Beethoven knew such works of Michael Haydn, at that time the most popular composer of sacred music in Austria.

 Opnames 

 Klankopnames 
JaarDirigentOrkes en koorSolisteEtiket1928Bruno KittelBerlynse Filharmoniese Orkes,Bruno-Kittel KoorLotte Leonard/Emmy Land,Elenor Schlosshauer-Reynolds,Anton Maria Topitz/Eugen Transky,Wilhelm Guttmann/Hermann ScheyPolydor1935Arturo ToscaniniNew York Filharmoniese Orkes,New York Schola CantorumElisabeth Rethberg, Marion Telva,Giovanni Martinelli, Ezio PinzaArchipel1937Thomas BeechamLondense Filharmoniese Orkes,Leeds FeeskoorIsobel Baillie, Mary Jarred,Heddle Nash, Keith FalknerEMI1938Sergey KoussevitzkyBoston Simfonieorkes,Radcliffe Choral Society, Harvard Glee ClubJeanette Vreeland, Anna Kaskas,John Priebe, Norman CordonRCA1939Arturo ToscaniniBBC SimfonieorkesBBC KoorgemeenskapZinka Milanov, Kerstin Thorborg,Koloman von Pataky, Nicola MosconaArchipel1940Clemens KraussKoor en orkes van die Weense StaatsoperaTrude Eipperle, Luise Willer, Julius Patzak, Georg HannArchipel1940Arturo ToscaniniNBC Simfonieorkes,Westminster KoorZinka Milanov, Bruna CastagnaJussi Björling, Alexander KipnisMusic and Arts1946Erich KleiberTeatro Colon-orkes en koorNilda Hoffmann, Mafalda Rinaldi,Lydia Kindermann, Kolomon von PatakyArchipel1948Bruno WalterNew York Filharmoniese Orkes,Westminster-koorEleanor Steber, Nan Merriman,Walter Hain, Lorenzo AlvaryMusic and Arts1948Erich KleiberStockholm Filharmoniese Orkes en KoorBirgit Nilsson, Lisa Tunnel,Gosta Backlein, Sigurd BjorlingMusic and Arts1950Otto KlempererWeense SimfonieorkesAkademiekoor van WeneIlona Steingruber, Elsa Schürhoff,Ernst Maykut, Otto WienerVox1953Arturo ToscaniniNBC Simfonieorkes,Robert Shaw ChoraleLois Marshall, Nan Merriman,Eugene Conley, Jerome HinesRCA1955Otto KlempererKeulen Radiosimfonieorkes,Keulen Radiokoor,Koor van die Noordduitse RadioAnnelies Kupper, Sieglinde Wagner,Rudolf Schock, Josef GreindlArchiphon1955Karl BöhmBerlynse Filharmoniese OrkesKoor van die Sint Hedwigs-katedraalMaria Stader, Marianna Radev,Anton Dermota, Josef GreindlDeutsche Grammophon1955Volkmar AndraeWeense SimfonieorkesWeense SingvereinTeresa Stich-Randall, Hilde Rössel-Majdan,Julius Patzak, Gottlob FrickArchipel1957Carl SchurichtNoordwesduitste Filharmonie,Koor van die Sint Hedwigs-katedraalMaria Stader, Elsa Cavelti,Ernst Haefliger, Heinz RehfussArchiphon1957Otto KlempererConcertgebouw Orkes,Toonkunstkoor Amsterdam,Collegium Musicum AmstelodamenseElisabeth Schwarzkopf, Nan Merriman,József Simándy, Heinz RehfußArchipel1959Herbert von KarajanWeense Filharmoniese Orkes,Weense SingvereinLeontyne Price, Christa Ludwig,Nicolai Gedda, Nicola ZaccariaEMI1960Leonard BernsteinNew York Filharmoniese Orkes,Westminster-koorEileen Farrell, Carol Smith,Richard Lewis, Kim BorgColumbia1960Herbert von KarajanPhilharmonia-orkesWiener SingvereinElisabeth Schwarzkopf, Christa Ludwig,Nicolai Gedda, Nicola ZaccariaTestament1963Günter WandKeulse Gürzenich-orkes,Gürzenich-koorLeonore Kirchstein, Jeanne Deroubaix,Peter Schreier, Günther MorbachNonesuch. Testament1965Otto KlempererNew Philharmonia Orkes en KoorElisabeth Söderström, Marga Höffgen,Waldemar Kmentt, Martti TalvelaEMI1966Herbert von KarajanBerlynse Filharmoniese Orkes,Weense SingvereinGundula Janowitz, Christa Ludwig,Fritz Wunderlich, Walter BerryDeutsche Grammophon1967Eugene OrmandyPhiladelphia Orkes,Singing City KoreMartina Arroyo, Maureen Forrester,Richard Lewis, Cesare SiepiColumbia1967George SzellCleveland Orkes en KoorSara Mae Endich, Florence Kopleff,Ernst Haefliger, Ezio FlagelloUrania1970Eugen JochumConcertgebouw Orkes,Nederlandse RadiokoorAgnes Giebel, Marga Höffgen,Ernst Haefliger, Karl RidderbuschPhilips1973William SteinbergKeulse Radiosimfonieorkes,Keulse RadiokoorHeather Harper, Julia Hamari,Sven Olof Eliasson, Peter Mevenica classics1974Karl BöhmWeense Filharmoniese Orkes,Weense Konsertvereniging StaatsoperakoorMargaret Price, Christa Ludwig,Wiesław Ochman, Martti TalvelaDeutsche Grammophon1975Herbert von KarajanBerlynse Filharmoniese Orkes,Weense SingvereinGundula Janowitz, Agnes Baltsa,Peter Schreier, Jose Van DamEMI1975Carlo Maria GiuliniLondense Filharmoniese OrkesNew Philharmonia KoorHeather Harper, Janet Baker,Robert Tear, Hans SotinEMI1977Rafael KubelíkKoor en Simfonieorkes van die Beierse RadioHelen Donath, Brigitte Fassbänder,Peter Schreier, John Shirley-QuirkOrfeo1977Colin DavisLondense Simfonieorkes en -koorAnna Tomova-Sintow, Patricia Payne,Robert Tear, Robert LloydPhilips1978Georg SoltiChicago Simfonieorkes en -koorLucia Popp, Yvonne Minton,Mallory Walker, Gwynne HowellDecca1978Leonard BernsteinConcertgebouw Orkes,Radiokoor van die NOS, HilversumEdda Moser, Anna Schwarz,René Kollo, Kurt MollDeutsche Grammophon1982Georg SoltiLondense Filharmoniese Orkes,Edinburgh-feeskoorHelen Donath, Doris Soffel,Siegfried Jerusalem, Hans SotinLPO1985Herbert von KarajanBerlynse Filharmoniese Orkes,Weense SingvereinLella Cuberli, Trudeliese Schmidt,Vinson Cole, José van DamDeutsche GrammophonMichael GielenORF Radiosimfonieorkes van Wene,Weense SingvereinAlison Hargan, Marjana Lipovšek,Thomas Moser, Matthias HölleOrfeo1987Michael GielenSWF-Simfonieorkes Baden-Baden,Praag Filharmoniese OrkesPhyllis Bryn-Julson, Marjana Lipovšek, Josef Protschka, Kurt RydlIntercord/Aurophon1987Terje KvamThe Hanover Band,Oslo-katedraalkoorMarianne Hirsti, Carolyn Watkinson,Andrew Murgatroyd, Michael GeorgeNimbus1988Antal DorátiEuropese Simfonieorkes,Koor van die University van MarylandTina Kiberg, Rosemarie Lang,William Cochran, Mikhail KrutikovBIS1988Antal DorátiEuropese Simfonieorkes, Koor van die University van MarylandBarbara Martig-Tüller, Rosemarie Lang,William Cochran, Thomas BrandisMelodiya1988Robert ShawAtlanta Simfoniekoor en -orkesSylvia McNair, Janice TaylorJohn Aler, Tom KrauseTelarc1989John Eliot GardinerOrchestre Révolutionnaire et RomantiqueMonteverdi KoorCharlotte Margiono, Catherine Robbin,William Kendall, Alastair MilesArchiv Produktion1989Helmuth RillingBach-Collegium Stuttgart, Gächinger Kantorei StuttgartPamela Coburn, Florence Quivar,Aldo Baldin, Andreas SchmidtHänssler1990Jeffrey TateEngelse Kamerorkes,Tallis KamerkoorCarol Vaness, Waltraud Meier,Hans Peter Blochwitz, Hans TschammerEMI1991Daniel BarenboimChicago Simfonieorkes en -koorTina Kiberg, Waltraud MeierJohn Aler, Robert HollErato1991James LevineWeense Filharmoniese Orkes,Leipzig Radiokoor,Sweedse Radiokoor,Eric Ericson-kamerkoorCheryl Studer, Jessye Norman,PlácidoDomingo, Kurt MollDeutsche Grammophon1992Nikolaus HarnoncourtEuropese Kamerorkes,Arnold Schoenberg KoorEva Mei, Marjana Lipovsek,Anthony Rolfe Johnson, Robert HollTeldec1993Rudolf BarshaiRussiese Nasionale Orkes,Sveshnikov-mannekoor,Moskou Radio-kinderkoorUrsula Fiedler, Barbara Hölzl,Werner Hollweg, Jakob StämpfliCapriole1994Georg SoltiBerlynse FIlharmoniese OrkesBerlynse RadiokoorJulia Varady, Iris Vermillion,Vinson Cole, René PapeDecca1996Kurt MasurGewandhaus-orkes Leipzig,Leipzig RadiokoorAnna Tomowa-Sintow, Annalies Burmeister,Peter Schreier, Hermann Christian PolsterBerlin Classics2001David ZinmanTonhalle Orkes Zürich,Switserse KamerkoorLuba Orgonasova, Anna Larsson,Rainer Trost, Franz-Josef SeligArte Nova2001Roger NorringtonRadiosimfonieorkes Stuttgart van die SWR,NDR-koor, SWR VokalensembleAmanda Halgrimson, Cornelia Kallisch,John Aler, Alastair MilesHänssler2002Philippe HerrewegheOrchestre des Champs-Elysées,Collegium Vocale GentLa Chapelle RoyaleRosa Mannion, Birgit Remmert,James Taylor, Cornelius HauptmannHarmonia Mundi2003Kenneth SchermerhornNashville Simfonieorkes en -koorLori Phillips, Robynne Redmon,James Taylor, Jay BaylonNaxos2006Colin DavisSimfonieorkes en -koor van die Beierse RadioLuba Orgonasova, Jadwiga Rappé,Uwe Hellmann, Jan-Hendrik RooteringRCA2007Gustav KuhnBolzano-Trento Haydn-orkes,Koorakademie van die Tiroolse FeesIngrid Kaiserfeld, Hermine Haselbock,Wolfram Wittekind, Liang LiCol Legno2008Valentin RaduAma Deus EnsembleSarah Davis, Jody Kidwell,Timothy Bentch, Ed BaraLyrichord2010Alan GilbertNew York Filharmoniese Orkes,New York Choral ArtistsChristine Brewer, Jane Henschel,Anthony Dean Griffey, Eric OwensNY Philharmonic2010Enoch zu GuttenbergKlangVerwaltung Orkes en KoorSusanne Bernhard, Anke Vondung,Pavol Breslik, Yorck Felix SpeerFarao Classics2011Charles MackerrasSydney Simfonieorkes,Sydney Filharmonia KoorRosamund Illing, Elizabeth Campbell,Christopher Doig, Rodney MacannABC Classics2012Herbert BlomstedtGewandhaus Orkes,MDR RadiokoorSimone Schneider, Gerhild Romberger, Richard Croft, Jochen KupferQuerstand2012Christoph EschenbachLonden Filharmoniese Orkes en KoorAnne Schwanewilms, Annette Jahns,Nikolai Schukoff, Dietrich HenschelLPO2012Philippe HerrewegheOrchestre des Champs-Elysées,Collegium Vocale GentMarlis Petersen, Gerhild Romberger,Benjamin Hulett, David Wilson-JohnsonPHI2012John Eliot GardinerOrchestre Révolutionnaire et Romantique,Monteverdi ChoirLucy Crowe, Jennifer Johnston,James Gilchrist, Matthew RoseSDG2014Bernard HaitinkSimfonieorkes en Koor van die Beierse Radio Genia Kühlmeier, Elisabeth Kulman, Mark Padmore, Hanno Müller-BrachmannBR Klassik2015Nikolaus HarnoncourtConcentus Musicus Wien,Arnold Schoenberg KoorLaura Aikin, Bernarda Fink,Johannes Chum, Ruben DroleSony2017Daniel ReussOrkes van die Agtiende Eeu,Cappella AmsterdamCarolyn Sampson, Marianne Beate Kielland,Thomas Walker, David Wilson-JohnsonGlossa2017Marek JanowskiRadiosimfonieorkes Berlyn,MDR-Radiokoor LeipzigRegine Hangler, Elisabeth Kulman,Christian Elsner, Franz-Josef SeligPentatoneMasaaki SuzukiBach Collegium JapanAnn-Helen Moen, Roxana Constantinescu,James Gilchrist, Benjamin BevanBISFrieder BerniusHofkapel Stuttgart, Stuttgartse KamerkoorJohanna Winkel, Sophie Harmsen,Sebastian Kohlhepp,  Arttu KatajaCarusRené JacobsFreiburgse Barokorkes,RIAS KamerkoorPolina Pastirchak, Sophie Harmsen,Steve Davislim, Johannes WeisserHarmonia MundiJordi SavallLe Concert des Nations,La Capella Nacional de CatalunyaLina Johnson, Olivia Vermeulen,Martin Platz, Manuel WalserAliaVox

 Video 
YearConductorOrchestra and choirSoloistsLabel1977Rafael KubelíkSimfonieorkes en Koor van die Beierse Radio Helen Donath, Brigitte Fassbänder,Peter Schreier, John Shirley-Quirk1978Leonard BernsteinConcertgebouw Orkes,Radiokoor van die NOS, HilversumEdda Moser, Anna Schwarz,René Kollo, Kurt Moll1990Herbert von KarajanBerlynse Filharmoniese Orkes,WeenseSingvereinAnna Tomowa-Sintow, Ruža Baldani,Eric Tappy, José van DamDeutsche Grammophon1994John Eliot GardinerSimfonieorkes en Koor van die Noordduitse Radio,Monteverdi KoorLuba Orgonasova, Catherine Robbin,Anthony Rolfe Johnson, Alastair MilesZDF2005Fabio LuisiStaatskapel Dresden,Saksiese Staatsoperakoor DresdenCamilla Nylund, Birgit Remmert,Christian Elsner, René PapeEuroArts2005Gilbert LevineKoninklike Filharmoniese Orkes,Londen Filharmoniese KoorBozena Harasimowicz, Monica Groop,Jerry Hadley, Franz-Josef SeligArthaus MusikJohn Eliot GardinerOrchestre Révolutionnaire et RomantiqueMonteverdi KoorLucy Crowe, Jennifer Johnston,Michael Spyres, Mathew RoseBBC2016Nikolaus HarnoncourtConcertgebouw Orkes,Nederlandse RadiokoorMarlis Petersen, Elisabeth Kulman,Werner Güra, Gerald FinleyC Major2016Andrés Orozco-EstradaSinfonieorkes van die Hessiese Radio,Weense SingvereinRegine Hangler, Katrin Wundsam,Steve Davislim, Hanno Müller-Brachmann2016Daniel ReussOrkes van die Agtiende Eeu,Cappella AmsterdamCarolyn Sampson, Marianne Beate Kielland,Thomas Walker, David Wilson-JohnsonAvrotros/NPOFrieder BerniusHofkapel Stuttgart,Stuttgart KamerkoorJohanna Winkel, Sophie Harmsen,Sebastian Kohlhepp,  Arttu KatajaNaxos2020Christian ThielemannStaatskapel Dresden,Saksiese Staatoperakoor DresdenKrassimira Stoyanova, Elina Garanča,Michael Schade, Franz-Josef SeligC Major2021John Eliot GardinerSimfonieorkes en -koor van die Beierse RadioLucy Crowe, Gerhild Romberger,Julian Prégardien, Tareq Nazmi2021Riccardo MutiWeense Filharmoniese Orkes,Konsertvereniging van die StaatoperakoorRosa Feola, Alisa Kolosova,Dmitry Korchak, Ildar AbdrazakovUnitel2022Philippe HerrewegheOrchestre des Champs-Elysées,Collegium Vocale GentEleanor Lyons, Eva Zaïcik,Ilker Arcayürek, Hanno Müller-Brachmann

 Verwysings 

 Bronnelys 
 Lester, J. 1970. Revisions in the Autograph of the Missa Solemnis Kyrie. In Journal of the American Musicological Society 23 (3):420–438. DOI: https://doi.org/10.2307/830614.

 Eksterne skakels 
 Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Mis in D-majeur, op. 106 (Missa Solemnis) (Beethoven)
 Bladmusiek by die International Music Score Library
 Kristin Diana Trayer: Ludwig van Beethoven's Missa Solemnis, Mass in D, Op.123 fulminiesaette.it
 Jan Swafford: Missa Solemnis, a Divine Bit of Beethoven, NPR

Kategorie:Komposisies in D-majeur