Politipe

Politipes is 'n verskynsel in die kristallografie van gelaagde verbindings. Hierdie vastestowwe kan soms in heelparty effens andere strukture kristalliseer. In stowwe met 'n driedimensionale (nie-gelaagde) struktuur wat op diggepakte lae gebaseer is, volg die atome gewoonlik óf 'n kubiese óf 'n heksagonale pakmodus (óf -ABCABCABC- 'of -ABABAB-) Andere rangskikkings is gewoonlik energeties nie gunstig nie.

Die struktuur in gelaagde verbindings is dikwels in twee rigtings a en b amper dieselfde maar hulle verskil in die derde rigting deur 'n andere pakmodus.

Silikonkarbied
'n Goeie voorbeeld hiervan is karborundum  waarvan so 'n 300 politipes bekend is.

Die  struktuur  van  SiC  kan  beskryf  word  as  ’n samestelling wat bestaan uit lae tetraëdra wat rondom óf silikon- óf koolstofatome gesentreer is. Hierdie rangskikking stel ’n diggepakte raamwerk daar, met slegs die helfte van die beskikbare roosterposisies gevul. ’n Verskeidenheid pakmodusse gee aanleiding tot ’n uitgebreide reeks politipes wat afhang van die rangskikking langs die c-as. Hierdie politipes word aangegee met simbole soos 2H, 3C, 4H, 15R ensomeer. Die nommer gee aan ná hoeveel gepakte lae die struktuur hom langs die c-as herhaal. Die letter gee aan wat die simmetrie van die gevormde eenheidsel is: H vir heksagonaal, C vir kubies, R vir romboëdries en T vir trigonaal. Die heksagonale 2H, 4H, 6H en 15R (α-SiC) en 3C (β-SiC) fases kom mees algemeen voor. 

Voorbeelde
duimnael|links|Die 2H politipe; rangskikking ...ABABAB...duimnael|links|Die 4H politipe; rangskikking ...ABACABACABAC...duimnael|links|Die 6H politipe; rangskikking ... ABCACBABCACBABCACB

Van-der-Waals-materiale
duimnael|Die toebroodjiestruktuur van 
Politipe tree ook by -verbindings op waarby X 'n anioon van periode 3 of hoër is. In hierdie verbindings vorm die anione 'n digpakking en die M-metaalkatione bevind hulle tussen twee anioonlae, gewoonlik in oktaëderposisies. Hierdie toebroodjielae is bo-op mekaar gestapel volgens 'n bepaalde pakmodus. Tussen die een toebroodjie en die volgende is 'n laag sonder metaalione wat beteken dat hulle net deur swakke kragte byeengehou word. Hierdie stowwe word soms gelaagde Van-der-Waals-materiale genoem. Goeie voorbeelde is kadmiumjodied  of loodjodied . 

In gelaagde politipes kan die rangskikking baie wissel omdat die energieverskil tussen pakmodusse en baie klein is. Wat bepaal watter politipe gevorm is dalk kinetiese faktore wat saamhang met die groeimeganisme van die kristal. Skroefontwrigtings speel daarin 'n hoofrol.

Verwysings

Kategorie:Kristallografie
Kategorie:Vastestofchemie