Rookgat

Rookgate kom voor by hipotermiese bronne op die bodem van die diepsee. Hier ontsnap warm water, wat verskeie opgeloste minerale bevat, en meng met die kouer omliggende water. In die proses slaan die opgeloste minerale in rofweg ronde mineraalstrukture neer en vorm donker of ligte wolke fyn deeltjies, na gelang van hulle samestelling. Dit wek die indruk van 'n rookwolk wat uit 'n skoorsteenvormige struktuur trek.

Sommige van dié strukture kan tot 60 m hoog word. 'n Voorbeeld was "Godzilla", 'n struktuur op die bodem van die Stille Oseaan naby Oregon wat 40 m hoog geword het voordat dit in 1996 omgeval het.

 Kenmerke 
Sulfiede en ander soute van yster, mangaan, koper en sink word opgelos in die water wat by rookgate ontsnap. Dié water kan 'n temperatuur van tot 300 °C bereik. Dit kom in aanraking met die koue seewater van sowat 2 °C. Tydens die verkoelingsproses slaan fyn mineraaldeeltjies neer en vorm die "skoorsteen" sowel as die "rook" wat deur die gate vrygestel word. As die deeltjies ryk is aan ystersoute het dit 'n kenmerkende swartgrys kleur, en daarom word daarna verwys as 'n swart rookgat. Indien groot hoeveelhede sulfate in die water opgelos is, word 'n ligte wolk gevorm, wat 'n wit rookgat genoem word.

Beide swart en wit rookgate kan in 'n hidrotermiese veld voorkom: swart rookgate gewoonlik in die middel en wit rookgate aan die kant, op 'n sekere afstand van die hittebronne. 

Sommige swart rookgate in die Azores-deel van die Mid-Atlantiese Rug is uiters ryk aan metale soos yster. Hulle is in 1979 die eerste keer aan die Oos-Pasifiese Rug ontdek deur wetenskaplikes van die Scripps-instituut van Oseanografie. Nog swart rookgate is nou bekend in die Atlantiese en Stille Oseaan, op 'n gemiddelde diepte van 2 100 m. Die noordelikste swart rookgate is 'n groep van vyf wat as Loki's Castle bekend is. Hulle is in 2008 tussen Groenland en Noorweë ontdek deur wetenskaplikes van die Universiteit van Bergen. Dié swart rookgate is noemenswaardig omdat hulle voorkom in 'n stabieler gebied van die aardkors, waar tektoniese kragte minder is en die gevolglike velde hidrotermiese bronne minder algemeen is. 

Wit rookgate stel minerale van 'n ligter kleur vry, soos dié wat barium, kalsium en silikon bevat. Hulle het ook gewoonlik pluime van 'n laer temperatuur, moontlik omdat hulle dikwels verder van hulle hittebron af geleë is.

Lees ook
Draakasemgat

Verwysings

Skakels

Kategorie:Oseanografie
Kategorie:Vulkanisme