Interslawies

Interslawies (medžuslovjansky jezyk, меджусловјанскы језык) is 'n kunsmatige taal wat ontwerp is om kommunikasie tussen sprekers van verskillende Slawiese tale te vergemaklik. Die grondgedagte is dat die Slawiese tale so eenders is dat dit op grond van gemeenskaplike eienskappe moontlik moet wees om 'n taal te skep wat deur alle Slawiese volke verstaan kan word, sonder voorafgaande studie. Grammatika sowel as woordeskat is gebaseer op die ooreenkomste. Gevolglik het Interslawies drie geslagte en 'n volledige verbuiging en vervoeging, in teenstelling met hoogs vereenvoudigde internasionale hulptale soos Esperanto en Interlingua. Interslawies word geskryf met sowel die Latynse as die Cyrilliese alfabet.

Die taal word hoofsaaklik in internetverkeer gebruik, maar bevat ook 'n aantal elektroniese en gedrukte publikasies. Boonop vind internasionale konferensies sedert 2017 plaas. In teenstelling met baie soortgelyke projekte het Interslawies nie 'n sambreelorganisasie nie, maar kan die ongeveer 15 000 gebruikers en belangstellendes hoofsaaklik op sosiale media gevind word. Besluite oor leerhulpbronne, grammatika en woordeskat word deur 'n komitee van vyf lede geneem.

 Geskiedenis 
Deur die eeue heen is baie pogings aangewend om 'n gemeenskaplike letterkundige taal vir Slawiërs te skep. Die eerste Pan-Slawiese grammatika is in die jare 1659-'66 deur die Kroatiese priester Juraj Križanić geskryf. Tientalle ander projekte het in die 19de en 20ste eeu die lig gesien. Aanvanklik het hul skrywers geglo dat alle Slawiërs verenig kon word deur 'n gemeenskaplike skryftaal, wat 'n moderne voortsetting van die Ou Kerkslawies sou wees. Later het die doelstelling geleidelik verander en het hulle bloot probeer om (dikwels met Esperanto as voorbeeld) 'n taal vir die onderlinge kommunikasie tussen verskillende Slawiese volke te skep. Na die Tweede Wêreldoorlog het hierdie idee op die agtergrond verdwyn, maar aan die begin van die 21ste eeu het dit danksy die koms van die internet 'n nuwe hupstoot gekry. 

Die hedendaagse Interslawies is in 2006 onder die naam Slovianski begin deur 'n groep mense uit verskillende lande. Hulle het 'n eenvoudige en naturalistiese taal beoog wat die Slawiërs kan verstaan sonder dat hulle dit geleer het, en wat slegs bestaan uit materiaal wat in alle of die meeste Slawiese tale voorkom, sonder kunsmatige toevoegings. In 2012 het Slovianski etlike honderde sprekers gehad.Iliev, G. Short History of the Cyrillic Alphabet (Plovdiv, 2012), bl. 67. HTML weergawe 

In 2010 het die Tsjeggiese informatikus Vojtěch Merunka 'n ander Pan-Slawiese taalprojek publiseer, genaamd Novoslovienskij ("Nieuslawies").Merunka, Vojtěch. Jazyk novoslovienskij. Prague 2010, ). Anders as Slovianski, was dit nie baseer op die moderne Slawiese tale nie, maar was dit 'n poging om Ou Kerkslawies te vereenvoudig en by die moderne tyd aan te pas. Vanaf 2011 het albei projekte nou saamgewerk onder die gemeenskaplike naam Interslawies, 'n naam wat in 1908 vir die eerste keer deur die Tsjeg Ignác Hošek voorgestel is.Рупосова, bl. 55. In 2017 het hulle uiteindelik saamgesmelt in een enkele standaardtaal.

Interslawies speel ook 'n rol in die Tsjeggiese regisseur Václav Marhoul se rolprent The Painted Bird, wat tydens die Venesiaanse filmfees van 2019 uitgereik is. Die rolprent, 'n swart-wit verfilming van Jerzy Kosinski se roman Die geverfde voël, beskryf die ervarings van 'n (waarskynlik Joodse) seuntjie wat in die Tweede Wêreldoorlog op die platteland iewers in Oos-Europa rondval en tussen wrede kleinboere wegkruip. Hierin is Interslawies die taal van die plattelandse inwoners. Marhoul was op soek na 'n "Slawiese Esperanto" om nie 'n spesifieke Slawiese volk te identifiseer met die gruweldade wat in die prent afspeel nie.

Veral sedert die première van die prent het die gebruikersgemeenskap van Interslawies vinnig gegroei. Tans het die hoofgroep op Facebook meer as 15 000 gebruikers en belangstellendes.

 Eienskappe 
 Skryfstelsel                          
'n Belangrike beginsel van Interslawies is dat elke Slawiër die taal maklik op sy eie sleutelbord kan skryf. Daarom kan dit met die Latynse sowel as die Cyrilliese alfabet geskryf word. Die Latynse alfabet bestaan uit 30 letters, insluitend drie digrawe (dž, lj, nj) en vier letters met 'n omgekeerde kappie (š, ž, č, ě). Die Cyrilliese alfabet bevat letters uit Serwies en Masedonies (ј, љ, њ), Russies en Belarussies (ы) en Oekraïens (є). Alternatiewe spellings word voorgestel vir letters wat nie op alle Slawiese sleutelborde voorkom nie.

- Latyns A  B  C  Č  D  DŽ  E  Ě  F  G  H  I  J  K  L  LJ  M  N  NJ  O  P  R  S  Š  T  U  V  Y  Z  Ž Cyrillies А  Б  Ц  Ч  Д  ДЖ  Е  Є  Ф  Г  Х  И  Ј  К  Л  Љ  М  Н  Њ  О  П  Р  С  Ш  Т  У  В  Ы  З  Ж Uitspraak (IFA)                                                           

Afgesien van die basiese alfabet hierbo, kan in die Latynse alfabet ook 'n reeks addisionele letters gebruik word. Hulle verskil van die standaardortografie deur 'n diakritiese teken toe te voeg en is bedoel om bykomende etimologiese inligting oor te dra en Interslawies direk aan Ou Kerkslawies te koppel.

 Opsionele tekens Å  Ć  D́ Đ  Ė  Ę  Ĺ  Ń  Ȯ  Ŕ  Ś  T́  Ų  Ź Uitspraak (IFA)                           

 Grammatika 
Interslawies het, net soos die ander Slawiese tale, drie geslagte (manlik, vroulik, onsydig). Selfstandige naamwoorde, byvoeglike naamwoorde, voornaamwoorde en telwoorde word verbuig in ses naamvalle (nominatief, genitief, datief, akkusatief, instrumenteel en lokatief) in enkelvoud en meervoud. Daar bestaan rofweg vier verbuigings. Daar is geen lidwoorde in Interslawies nie. Werkwoorde word vervoeg volgens tyd (teenwoordige tyd, verlede tyd, toekomende tyd), persoon, wyse en getal. Daarnaas beskik werkwoorde oor die kategorie aspek, waarmee die voltooidheid of onvoltooidheid van 'n handeling uitgedruk word. 

Dit is kenmerke wat gewoonlik in internasionale hulptale angsvallig vermy word. Nogtans is 'n hoë mate van vereenvoudiging bereik deur onreëlmatigheid tot 'n minimum te beperk.

Woordeskat
Woorde in Interslawies is geskoei op 'n vergelyking van die woordeskat in die moderne Slawiese tale. Vir dié doel word laasgenoemde in ses groepe verdeel:
 Russies
 Oekraïens en Belarussies
 Pools
 Tsjeggies en Slowaaks
 Sloweens en Serwo-Kroaties
 Bulgaars en Masedonies

Dié groepe word op gelyke voet hanteer. Soms word selfs kleiner tale, soos Kasjoebies en Sorbies, ingesluit. Interslawiese woorde is so opgestel dat die woorde vir 'n maksimum Slawiessprekendes verstaanbaar sal wees.

+ Voorbeeldwoorde in Interslawies, in vergelyking met ander Slawiese tale.AfrikaansInterslawiesRussiesUkraïens en BelarussiesPoolsTsjeggies en SlowaaksSloweens en Serwo-KroatiesMasedonies en Bulgaars Ongeklassifiseer Oekraïens Belarussies Tsjeggies Slowaaks Slo­weens Serwo-Kroaties Mase­donies Bul­gaars Opper-Sorbies Mens, persoon člověk / чловєк  человек чоловік (net manlik; "mens" is "людина")  чалавек / čalaviek człowiek  člověk  človek  človek čovjek, čovek / човјек, човек  човек  човек  čłowjek Hond pes / пес  пёс, собака  пес, собака  сабака / sabaka pies  pes  pes  pes  pas, kuče / пас, куче  пес, куче  пес, куче  pos, psykWolfvolk / волк волк вовк воўк / voŭkwilk vlk vlk volk vuk / вук волк вълк wjelk Huis dom / дом  дом  дім, будинок  дом, будынак / dom, budynak dom  dům  dom  dom, hiša dom, kuća / дом, кућа  дом, куќа  дом, къща  dom Boek kniga / книга  книга  книжка, книга  кніга / kniha książka, księga  kniha  kniha  knjiga knjiga / књига  книга  книга  kniha Nag noč / ноч  ночь  ніч  ноч / noč noc  noc  noc  noč  noć / ноћ  ноќ  нощ  nóc Brief pismo / писмо  письмо  лист  пісьмо, ліст / piśmo, list list, pismo  dopis  list  pismo pismo / писмо  писмо  писмо  list Groot veliky / великы  большой, великий  великий  вялікі / vialiki wielki  velký  veľký  velik velik, golem / велик, голем  голем  голям  wulki Nuut novy / новы  новый  новий  новы / novy nowy  nový  nový  nov  nov / нов  нов  нов  nowyOudstary / стары старый старий стары / starystary starý starý star star / стар стар стар staryTaaljezyk / језык язык мова мова / movajęzyk, mowa jazyk jazyk jezik jezik / језик јазик език jazyk

 Voorbeeld 
Hier volg die Onse Vader in Interslawies:

 Latynse alfabet  Cyrilliese alfabet  VertalingOtče naš, ktory jesi v nebesah, 
nehaj sveti se ime Tvoje. 
Nehaj prijde kraljevstvo Tvoje, 
nehaj bude volja Tvoja, kako v nebu tako i na zemji. 
Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes, 
i odpusti nam naše grěhy, 
tako kako my odpuščajemo našim grěšnikam. 
I ne vvedi nas v pokušenje, 
ale izbavi nas od zlogo. 
Ibo Tvoje jest kraljevstvo i moč i slava, na věky věkov. 
Amin.Отче наш, кторы јеси в небесах, 
нехај свети се име Твоје. 
Нехај пријде краљевство Твоје, 
нехај буде воља Твоја, како в небу тако и на земји. 
Хлєб наш всакоденны дај нам днес, 
и одпусти нам наше грєхы, 
тако како мы одпушчајемо нашим грєшникам. 
И не введи нас в покушенје, 
але избави нас од злого. 
Ибо Твоје јест краљевство и моч и слава, на вєкы вєков. 
Амин. 
Onse Vader wat in die hemele is, 
laat u Naam geheilig word,
laat u koninkryk kom,
laat u wil geskied, soos in die hemel net so ook op die aarde. 
Gee ons vandag ons daaglikse brood,
en vergeef ons ons skulde,
soos ons ook ons skuldenaars vergewe.
En lei ons nie in die versoeking nie,
maar verlos ons van die Bose. 
Want aan U behoort die koninkryk en die krag en die heerlikheid tot in ewigheid.
Amen.

 Verwysings 

Bronne

  Barandovská-Frank, Věra. Panslawische Variationen. Brosch, Ciril i Fiedler, Sabine (ed.), Florilegium Interlinguisticum. Festschrift für Detlev Blanke zum 70. Geburtstag. Peter Lang Internationaler Verlag der Wissenschaften, Frankfurt am Main, 2011, , bl. 209–236.
  Duličenko, Aleksandr D. Pravigo de la slava interlingvistiko: slava reciprokeco kaj tutslava lingvo en la historio de Slavoj. Grundlagenstudien aus Kybernetik und Geisteswissenschaft, no. 57:2, June 2016, Akademia Libroservo, ISSN 0723-4899, bl. 75–101.
  Kocór, Maria, et al. Zonal Constructed Language and Education Support of e-Democracy – The Interslavic Experience. Sokratis K. Katsikas & Vasilios Zorkadis eds.}}, E-Democracy – Privacy-Preserving, Secure, Intelligent E-Government Services. 7th International Conference, E-Democracy 2017, Athens, Greece, December 14–15, 2017, Proceedings (Communications in Computer and Information Science no. 792, Springer International Publishing, 2017, , 978-3-319-71117-1), bl. 15–30.
  Kuznetsov, Nikolai. The Interslavic Language: Way of Communication Among the Slavic Nations and Ethnic Groups. Journal of Ethnophilosophical Questions and Global Ethics 2.1 (2018): bl. 18-28.
  Meyer, Anna-Maria. Slavic constructed languages in the internet age. Language Problems & Language Planning, vol. 40 no. 3 (January 2016), bl. 287–315.
  Meyer, Anna-Maria. Wiederbelebung einer Utopie. Probleme und Perspektiven slavischer Plansprachen im Zeitalter des Internets. Bamberger Beiträge zur Linguistik 6, Bamberg: Univ. of Bamberg Press, 2014, .
  Merunka, Vojtěch, Interslavic zonal constructed language: an introduction for English-speakers (Lukáš Lhoťan, 2018, ).
  Merunka, Vojtěch. Neoslavonic zonal constructed language. České Budějovice, 2012, .
  Merunka, Vojtěch; Heršak, Emil; Molhanec, Martin. Neoslavonic Language. Grundlagenstudien aus Kybernetik und Geisteswissenschaft, no. 57:2, June 2016, Akademia Libroservo, ISSN 0723-4899, bl. 114–134.
  Рупосова, Л.П., История межславянского языка . Вестник Московского государственного областного университета. Московский государственный областной университет, 2012 no. 1 (), bl. 51–56.
  Steenbergen, Jan van. Constructed Slavic languages in the 21st century. Grundlagenstudien aus Kybernetik und Geisteswissenschaft, no. 57:2, June 2016, Akademia Libroservo, ISSN 0723-4899, bl. 102–113.
  Steenbergen, Jan van. Język międzysłowiański jako lingua franca dla Europy Środkowej . Ilona Koutny, Ida Stria (eds.): Język / Komunikacja / Informacja nr XIII (2018). Poznań: Wydawnictwo Rys, 2018. , ISSN 1896-9585, bl. 47–61.

 Eksterne skakels 
 Amptelike webwerf
 Interslawiese inligtingsportaal
 Meertalige Interslawiese woordeboek
 Slovjani.info: wetenskaplike tydskrif in Interslawies
 Interslawiese wiki
 CISLa - Conference on InterSlavic Language

Kategorie:Slawiese tale
Kategorie:Kunsmatige taal