Moerbei

duimnael|Ryp moerbeie (swart) en groen (onryp), geoes in Valencia (Spanje), 30 Mei 2019.

Morus, 'n genus van blomplante in die Moraceae familie, bestaan uit 10–16 bladwisselende bome wat algemeen bekend is as moerbeie, groei wild en onder verbouing in baie gematigde wêreldstreke.

Kenmerke en benutting
Moerbeibome groei vinnig as hulle jonk is, maar word gou stadig-groeiend, en groei selde meer as 10–15 m hoog. Die blomme word gewoonlik tweehuisig gedra (die vroulike blomme word op een boom en die manlike blomme op 'n ander gedra), maar eenhuisige bome is algemeen bekend en selfs bome met tweeslagtige blomme het al voorgekom. Die moerbei plant maklik deur middel van steggies voort, maar kan net so maklik van saad gekweek word.

In Europa en die Ooste word dit egter op groot skaal vir die sybedryf verbou. Die sywurm is inheems aan China en om hierdie rede het die sybedryf sy oorsprong hier gehad. Dit het saam met die moerbei na Europa versprei. Daar bestaan geen georganiseerde sybedryf in Suid-Afrika of Amerika nie.

Verspreiding en spesies
Die moerbei is nie inheems aan Suid-Afrika nie en die bome wat hier aangetref word, is almal aangeplant. Die boom kom oorspronklik uit die Ooste en aard besonder goed in China en Japan. Die twee moerbeispesies wat in Suid-Afrika voorkom (Morus nigra en Morus alba), kom uit Europa, waarheen dit oorspronklik uit China gebring is. In die Ooste kom nog 'n belangrike spesie voor, tewete Morus multicaulis, Perr. Laasgenoemde boom se blare dien as hoofvoedselbron vir die Oosterse sywurmbedryf.

Morus nigra staan bekend as die swartmoerbei en word sedert die vroegste tye vir sy vrugte en blare in Suid-Europa aangeplant. Hoewel Morus alba as die witmoerbei bekend staan, dra sekere variëteite ook donkerrooi en swart vrugte. Dit het sedert die 16de eeu die swartmoerbei as sywurmvoedselplant vervang. Die moerbei het groot, getande blare.

Saamgestelde vrugte
Die moerbeivrug is 'n saamgestelde vrug, met ander woorde dit bestaan uit 'n sentrale as waarop 'n hele aantal vlesige vruggies, elk van 'n afsonderlike blommetjie afkomstig, styf teenmekaar sit. Dit ontwikkel dus uit 'n volledige bloeiwyse. Moerbeie as 'n vars vrug is heerlik, veral witmoerbeie (Morus alba) in vrugteslaai, maar dit kan ook tot konfyt verwerk word. In Suid-Afrika is moerbei-aanplantings beperk tot enkele bome in huistuine.

 Spesies 
Die genus het sewentien spesies:https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30004492-2

 Morus acidosa Griff.
 Morus alba L.
 Morus boninensis Koidz.
 Morus cathayana Hemsl.
 Morus celtidifolia Kunth
 Morus indica L.
 Morus koordersiana J.-F.Leroy
 Morus liboensis S.S.Chang
 Morus macroura Miq.
 Morus microphylla Buckley
 Morus miyabeana Hotta
 Morus mongolica (Bureau) C.K.Schneid.
 Morus nigra L.
 Morus notabilis C.K.Schneid.
 Morus rubra L.
 Morus serrata Roxb.
 Morus trilobata (S.S.Chang) Z.Y.Cao

 Bronne 
 KENNIS, 1980, , volume 646, 647

 Verwysings 

 Eksterne skakels 

Kategorie:Moraceae