Lee Kuan Yew

Lee Kuan Yew GCMG CH SPMJ (gebore Harry Lee Kuan Yew; 16 September 1923 - 23 Maart 2015), waarna dikwels verwys word deur sy voorletters LKY en soms in sy vroeëre jare verwys word as Harry Lee, was 'n Singapoerse politikus en prokureur wat die eerste premier van Singapoer was van 1959 tot 1990. As een van die stigterslede van die People's Action Party, word Lee erken as die stigtersvader van die land, gekrediteer deur vinnig die land van 'n ontwikkelende derde wêreld in 'n ontwikkelde eerste wêreldland om te skakel binne 'n enkele generasie onder sy leiding.

Nadat hy aan die London School of Economics studeer het, behaal Lee 'n eersteklas honneurs in die regte aan die Fitzwilliam College in Cambridge. Hy word in 1950 'n advokaat van die Midde-Tempel en het tot 1959 regte beoefen. Lee het in 1954 die People's Action Party (PAP) gestig en was die party se eerste sekretaris-generaal tot 1992. Hy het die party tot agt opeenvolgende oorwinnings gelei. Nadat Lee in 1990 as premier bedank het, het hy as Senior Minister onder sy opvolger Goh Chok Tong tot 2004 gedien, daarna as Minister Mentor ('n adviespos) tot 2011, onder sy eie seun Lee Hsien Loong. In totaal het Lee vir 56 jaar opeenvolgende ministeriële poste beklee. Hy was vir bykans 60 jaar lid van die parlement tot sy dood in 2015 en het Tanjong Pagar-kiesafdeling verteenwoordig. Vanaf 1991 het hy die vyf-lid Tanjong Pagar-groepsverteenwoordigende kiesafdeling gehelp en  hy is vir 'n rekord vyf verkiesings onbestrede verkies.

Lee het 'n veldtog teen Brittanje gedoen om van hul koloniale bewind afstand te doen, en uiteindelik deur middel van 'n nasionale referendum 'n samesmelting met ander voormalige Britse gebiede om Maleisië in 1963 te vorm gelei. Met 'n oorweldigende parlementêre beheer by elke verkiesing, het Lee toesig gehou oor die transformasie van Singapoer van 'n Britse kroonkolonie met 'n natuurlike diep hawe na 'n ontwikkelde land met 'n hoë-inkomste-ekonomie. In die proses het hy 'n stelsel van meritokratiese, hoogs effektiewe en nie-korrupte regering en staatsdiens gesmee. Baie van sy beleid word nou by die Lee Kuan Yew School of Public Policy aangebied. Lee het 'n populistiese beleid ontwyk ten gunste van langtermyn sosiale en ekonomiese beplanning. Hy het meritokrasie en veelrassigheid as regeringsbeginsels voorgestaan, wat Engels die omgangstaal gemaak het om die immigrantegemeenskap te integreer en om die handel met die Weste te vergemaklik, terwyl tweetaligheid in skole die student se moedertaal en etniese identiteit behou het.

Lee se heerskappy word gekritiseer omdat hy burgerlike vryhede ingekort het (mediabeheer en beperkinge op openbare betogings) en om laster teen politieke opponente aanhangig te maak. Hy het aangevoer dat sulke tugmaatreëls noodsaaklik was vir politieke stabiliteit, wat tesame met die oppergesag van die reg noodsaaklik is vir ekonomiese vooruitgang, en het eenmaal gesê: "Enigiemand wat besluit om my aan te neem, sal moet kneukelbeskermers aantrek. As u dink u kan my seerder maak as ek vir u, probeer gerus. Daar is geen ander manier waarop u 'n Chinese samelewing kan regeer nie." Hy is op 23 Maart 2015 op die ouderdom van 91 jaar aan longontsteking oorlede. In 'n week van nasionale rou het 1,7 miljoen inwoners en wêreldleiers hulde aan hom gebring waar hy in die parlementshuis vertoon is, en in huldeblyke oral op die eiland.
Vroeë lewe en opvoeding
Lee is op 16 September 1923 in 'n tweeverdieping-bungalow huis by 92 Kampong Java Road in Singapoer toe die land nog deel was van die Britse Ryk, gebore. Hy was die eerste kind van Lee Chin Koon en Chua Jim Neo. Ten tyde van sy geboorte was sy moeder maar net 16, terwyl sy vader 20 was. Hulle het die jaar voor sy geboorte getrou. Lee het met sy drie broers, een suster en sewe niggies in dieselfde huis grootgeword.

In Januarie 1930 het Lee by die Telok Kurau Engelse Skool begin skoolgaan. Tydens sy laaste jaar by die skool het hy eerste in sy graad gekom en 'n plek in die Raffles Institution gewen, wat net die topstudente ingeneem het. Hy het by die Raffles Institution presteer en het baie goed in die 1940 Senior Cambridge-eksamens presteer wat daartoe gelei dat hy 'n John Anderson-beurs verwerf het om Raffles-kollege by te woon. Hy het sy toekomstige vrou, Kwa Geok Choo, by die prysuitdeling ontmoet. Sy studies by die Raffles-kollege is deur die Tweede Wêreldoorlog onderbreek.

Lee het in Augustus 1942 'n Japannese taalvaardigheidsertifikaat verwerf en daarna by 'n vriend se maatskappy en toe die Kumiai, wat noodsaaklike items beheer het, gewerk. Hy het in laat 1943 'n werk by die Japannese propaganda-afdeling gekry en vir die Japannese owerheid as 'n Engelse spesialis gewerk.

Na die Tweede Wêreldoorlog het Lee na die Verenigde Koningkryk getrek waar hy aanvanklik by die London School of Economics begin studeer het. Lee het nie van die lewe in die Britse hoofstad gehou nie en het gevolglik homself by die Fitzwilliam College van  die Universiteit van Cambridge ingeskryf waar hy later 'n regsgraad verwerf het.

Politieke loopbaan
Tydens sy studies in Brittanje, het Lee vir Goh Keng Swee en Toh Chin Chye ontmoet. Hulle sou later die People's Action Party in 1954 gestig. 'n Jaar later is Lee na die Singapoerse parlement verkies en het leier van die opposisie geword.

In die parlementêre verkiesing op 30 Mei 1959 het die PAP 43 uit die 51 beskikbare setels in die Singapoerse parlement gewen. Op 3 Junie het Singapoer 'n selfregerende staat geword wat 140 jaar van direkte Britse heerskappy beëindig het. Lee is op 5 Junie as eerste minister ingehuldig.

Lee en sy kollegas het geglo dat Singapoer slegs deur samesmelting met Malaya kan oorleef en was nie bereid om vir volkome onafhanklikheid te vra nie. Op 1 September 1962 het die kiesers van Singapoer oorweldigend gestem om deel van die Federasie van Malaya (vandag Maleisië) te word. Singapore het op 16 September 1963 deel van Maleisië geword maar het op 9 Augustus 1965 Maleisië verlaat om 'n onafhanklike land te word. Lee het gevolglik die eerste Eerste Minister van 'n onafhanklike Singapoer geword.

Tydens Lee se leierskap van Singapoer het die eiland 'n hoogs ontwikkelde stadstaat geword. Lee is op 28 November 1990 deur  Goh Chok Tong as eerste minister opgevolg. Goh het vir Lee as 'n senior minister aangewys. In 2004 het Lee se oudste seun, Lee Hsien Loong vir Goh as eerste minister opgevolg. Lee het tot 2011 as senior minister gedien.

Dood
Lee is op 23 Maart 2015 op die ouderdom van 91 aan longontsteking. Sy seun, Hsien Loong, het sy dood aangekondig. 'n Week van nasionale rou het plaasgevind, waartydens Lee by die Parlementshuis gelê het. As 'n teken van respek is staatsvlae by alle regeringsgeboue halfmas gewaai. Gedurende hierdie tyd het 1,7 miljoen inwoners van Singapoer sowel as wêreldleiers hulde gebring aan hom by die parlementshuis en gemeenskapshuldigingsterreine regoor die land. 'n Staatsbegrafnis is vir Lee op 29 Maart gehou en hy is later daardie dag veras.
Verwysings

 Eksterne skakels 

Kategorie:Eerste Ministers van Singapoer
Kategorie:Diktators
Kategorie:Geboortes in 1923
Kategorie:Sterftes in 2015