Niël Barnard

Lukas Daniël Barnard (14 Junie 1949 - 13 Januarie 2025), bekend as Niël Barnard, was 'n voormalige hoof van Suid-Afrika se Nasionale Intelligensiediens (NID) en was bekend vir sy rol agter die skerms in die voorbereiding van Nelson Mandela en die Suid-Afrikaanse presidente P.W. Botha en F.W. de Klerk vir Mandela se uiteindelike en, soos hy dit beskou het, onvermydelik, vrylating uit die gevangenis en vordering tot 'n posisie van politieke mag in Suid-Afrika.

 Vroeë lewe  
Niël Barnard is in 1949 in Otjiwarongo, Suidwes-Afrika gebore. Sy vader was skoolhoof en hoofinspekteur van onderwys in SWA/Namibië. Barnard was in sy tienerjare ten tyde van die Rivonia-verhoor van 1963, waarin Nelson Mandela en verskeie ander leiers van die African National Congress skuldig bevind is aan hoogverraad en tot lewenslange tronkstraf gevonnis is. Hy het sy verpligte militêre diens in die kommandostelsel gedoen en die rang van kaptein bereik. Hy was toe deel van die Burgermag in Bloemfontein. Hy het sy vrou, Engela Brand, in 1968 ontmoet en hulle is op 1 April 1972 getroud.

 Universiteitsloopbaan  
Barnard begin sy opleiding aan die Universiteit van die Oranje-Vrystaat in 1968 en verwerf 'n Baccalaureus Artium in staatsleer en geskiedenis. Hy volg dit op deur 'n meestersgraad in 1972 en 'n PhD in 1975 te verwerf. Teen 1973 was Barnard 'n dosent in staatsleer aan dieselfde universiteit. In 1977 was hy 'n senior lektor en teen 1978 professor in politieke studies.

 Intelligensieloopbaan 
Hy het onder die aandag van P.W. Botha gekom nadat hy 'n PhD-proefskrif aan die Universiteit van die Vrystaat voltooi het, hoewel Barnard in 'n koerantonderhoud in 1992 beweer het dat hy onseker was waarom hy gekies is aangesien hy nie 'n intelligensieagtergrond gehad het nie. In die nasleep van die Inligtingsdebakel waarin die Buro vir Staatsveiligheid (BOSS) verstrengel geraak het, het Botha Barnard in November 1979 aangestel om 'n nuwe intelligensiediens te vorm. Hy begin op 3 Desember 1979 by die Departement van Nasionale Veiligheid (DONS) as hoofsekretaris. Hy sou op 1 Junie 1980 by die DONS oorneem na die aftrede van die destydse hoof, Alec van Wyk. Die Departement van Nasionale Veiligheid was die nuwe naam van die Buro vir Staatsveiligheid (BOSS) en is in September 1978 hernoem na die aftrede van sy hoof Hendrik van den Berg in Junie 1978. Die Nasionale Intelligensiediens het in 1980 in werking getree.

Sentraal in die nuwe Nasionale Intelligensiediens was 'n debat wat deur Niël Barnard ontketen is oor die strategiese doelwit van die nuwe intelligensiestruktuur. Barnard het geglo dat as die verwysende voorwerp staatsveiligheid is, dit in wese beteken dat die intelligensiestrukture die regering teen sy eie burgers moet beveilig. As alternatief het Barnard 'n nasionale veiligheidsfokus voorgestel, wat beteken dat veiligheid die beste bereik kon word deur te fokus op bedreigings vir die nasie, eerder as op die staat. In wese het hierdie grondwetlike hervorming 'n algemene stemreg in werking gestel en sodoende die grondslag gelê vir die onderhandelde oorgang na demokrasie wat in KODESA plaasgevind het en deur NID voorsien is.Turton, A.R. 2010. Shaking Hands with Billy: The Private Memoirs of Anthony Richard Turton. Durban: Just Done Publications. http://www.shakinghandswithbilly.com  Om hierdie rede het Barnard na die departement van grondwetlike aangeleenthede oorgegaan net toe Kodesa 'n punt van geen terugkeer bereik het.

Die logika wat die nuwe diens ondersteun het, was een van nasionale veiligheid, wat fundamenteel verskil van die staatsveiligheidsparadigma wat BOSS onderlê het. Die kernoortuiging in hierdie nuwe visie was dat die ontwikkeling van 'n nuwe nasie die enigste manier was om blywende veiligheid te vind en dat die grondwet heronderhandel moet word om alle Suid-Afrikaners in te sluit, ongeag ras.

As hoof van die Suid-Afrikaanse NID het hy erken dat sy land 'n politieke skikking sal moet vind om apartheid uit te skakel en dat Nelson Mandela 'n fundamentele rol in die proses sal moet speel. Hy ontmoet Mandela eers in 1988 in die gevangenis. Hy het baiekeer met Mandela vergader om hom oor die politieke situasie buite die gevangenis in te lig en hom te adviseer oor hoe hy met die Suid-Afrikaanse president P.W. Botha sou onderhandel. Terwyl geheime gesprekke begin het, het Barnard gereël dat Nelson Mandela van Robbeneiland na die vasteland verskuif word om meer gereelde kontak te vergemaklik, maar ook om te verhoed dat die media bewus word van die status van hierdie kontak. 

Om hierdie proses te vergemaklik het hy Operasie Vula laat voortgaan omdat dit die kontak tussen Nelson Mandela en die ballingskap van die ANC verdiep het.Turton, A.R. 2017. Operation Vula. In Nongqai, Journal of National Security History in Southern Africa, Vol. 8; No. 7. Pp 48 – 61. Aanlyn beskikbaar by https://issuu.com/hennieheymans/docs/nongqai_vol_8_no_7  Hy het gereël dat Mandela 'n pak klere kry wat pas by 'n toekomstige leier, en dat toekomstige vergaderings in 'n privaat woning naby die gevangenis sou plaasvind. Terwyl hy albei partye raad gegee het oor hoe om ooreenkomste te vind oor die voorwaardes vir die uiteindelike vrylating van Mandela, reël hy nog verskeie vergaderings. Toe die gesondheid van Botha hom dwing om te bedank, het Barnard voortgegaan om die gesprekke tussen Mandela en die nuwe president, F.W. de Klerk, te fasiliteer.

 Loopbaan na die NID 
Barnard was direkteur-generaal van die NIS van 1980 tot 1992, toe hy deur sy jare lange adjunk, Mike Louw, vervang is. In 1994 neem Barnard 'n pos in die departement van grondwetlike ontwikkeling en provinsiale aangeleenthede onder Roelf Meyer in die regering van nasionale eenheid. Dit was hierdie kernlogika wat die uiteindelike rol omskryf het wat Barnard moes speel in die skepping van die politieke klimaat agter die skerms vir die Konvensie vir 'n Demokratiese Suid-Afrika (KODESA), wat uiteindelik die grondwet opgestel het wat die oorgang na demokrasie in 1994 ondersteun het.

Op 1 Februarie 1992 het Barnard die bestuur van die Grondwetlike Ontwikkelingsdiens in die Ministerie van Provinsiale Sake en Staatkundige Ontwikkeling onder Roelf Meyer oorgeneem. Hy het dus voortgegaan om 'n pos binne die Suid-Afrikaanse regering te beklee, nou op die rang van Direkteur-generaal.Shelag Gastrow: Who’s Who in South African Politics, Number 5. Ravan Press, Johannesburg 1995 bl. xxiii Hy het hierdie pos beklee tot 30 November 1996.Province of the Western Cape: Establishment of the Desai Commission . by www.westerncape.gov.za, PDF-Dokument S. 5 en 122

Barnard het later na die administrasie van die Wes-Kaap Provinsie verhuis, waar hy as die hoogste nie-politieke verteenwoordiger met die rang van Direkteur-generaal van die Provinsiale Administrasie van die Provinsie Wes-Kaap aan die hoof van die provinsiale administrasie gestaan het. Hy het hierdie pos van 1 Desember 1996 tot 31 Januarie 2002 beklee.Waarheid-en-versoeningskommissie: Truth and Reconciliation: State Staatsveiligheidsraad. 4 Desember 1997. Kaapstad . op www.justice.gov.za

Selfs ná die einde van sy administratiewe loopbaan het Barnard beskikbaar gebly vir verteenwoordigers van die provinsiale regering en amptenare van die Nasionale Intelligensie-agentskap oor veiligheidskwessies binne die provinsiale administrasie, veral oor teen-intelligensiekwessies.Province of the Western Cape: Establishment of the Desai Commission . op www.westerncape.gov.za, PDF-Dokument S. 127 ff. Van 2002 tot 2012 het Neil Barnard gedien as HUB van Bernhardt Holdings in Kaapstad, wat as 'n konsultasiemaatskappy funksioneer wat dienste verskaf oor Afrika-spesifieke kwessies.Edward Louis Mienie: South Africa's Paradox: A Case Study of Latent State Fragility. Verhandeling, Kennesaw State University, Kennesaw, 2014, aanlyn te www.digitalcommons.kennesaw.edu, PDF-Dokument bl. 300 

In 2009 het Barnard 'n diensmaatskappy genaamd Kalliston (Edms.) Bpk. gestig, wat in die Bellville-woonbuurt van Kaapstad gesetel is.D&B Hoovers: Inskrywing by D&B Hoovers.

Afsterwe
Barnard sterf op 13 Januarie 2025 in Gansbaai na ‘n lang stryd teen kanker. Hy was 75 jaar oud. Barnard is deur sy vrou, Engela, twee seuns en vyf kleinkinders oorleef.Netwerk24, Voormalige spioenbaas Niël Barnard  sterf. Besoek 13 Januarie 2025

 Verwysings 

 Verdere leeswerk 





 Notas 

Kategorie:Apartheid
Kategorie:Afrikaners
Kategorie:Geboortes in 1949
Kategorie:Sterftes in 2025