Liturgiese jaar

Die liturgiese of kerklike jaar van die Rooms-Katolieke Kerk is nie gelyk aan die Kalenderjaar nie. Dit word ingedeel in twee kringe rondom die groot feesdae Kersfees en Paasfees. Die liturgiese jaar word ingelui met die Kerskring wat begin met die eerste Sondag van Advent (eintlik die vespers of aandgebed op die vooraand van dié Sondag), die Kersmis insluit en op die vierde Sondag ná Driekoningedag (Epifanie) eindig. Vervolgens begin die Paaskring wat, na gelang van die gebruikte liturgiese kalender, begin met Septuagesima (70 dae voor Paasfees) of Aswoensdag. Hierdie kring eindig 50 dae ná Paasfees met Pinkster. Die Sondag daarop volg Trinitatis (Drie-eenheid-Sondag) met die aansluitende 27 Sondae ná Trinitatis. Hierdie periode word verder onderverdeel in die somerkring (Trinitatis en die 12 Sondae daarna) en die herfskring (van die 13de tot die 27ste en laatste Sondag ná Trinitatis). Daarmee is die kring van die liturgiese jaar voltooi.

 Indeling van die Liturgiese jaar 
 Kerskring 
Die Kerskring is die eerste periode van die liturgiese jaar. Dit streek van die eerste Sondag van Advent tot aan die fees van die Doop van Jesus.

 Advent 
Advent begin op die Sondag wat die naaste aan die fees van die Heilige Andreas (30 November) val. Dié Sondag is tussen 27 November en 3 Desember.

Vanjaareen jaar begin aan die einde van NovemberVolgende jaar  Liturgiese kleur -  }} days}} -  }} days}}1ste Sondag (Levavi)pers -  }} days}} -  }} days}}2de Sondag (Populus Sion)pers -  }} days}} -  }} days}}3de Sondag (Gaudete)pienk -  }} days}} -  }} days}}4de Sondag (Rorate)pers

 Kerstyd 
VanjaarVolgende jaar  Liturgiese kleur}}}}Kersmis: Hoogfees van die geboorte van Jesuswit1| }}}} days}}1| }}}} days}}Heilige Familie Sondag vóór die oktaafdag van Kersmis, 30 Desember as Kersmis op 'n Sondag sal valwit}}}}Hoogfees van Maria (oktaafdag van Kersmis)wit -  }} days}} -  }} days}} Driekoningedag of Openbaring van die Here6 Januarie, maar word in die liturgie op die Sondag ná 1 Januarie gevierwit }} | }}}} days}} }} | }}}} days}}Doop van Jesus (1ste Sondag ná 6 Januarie).Indien die Driekoningedag op 7 of 8 Januarie sal val word die Doop van Jesus op die Maandag van 8 of 9 Januarie gevier.wit

Hiermee eindig die Kerstyd.

 Tyd deur die jaar 
VanjaarVolgende jaar  Liturgiese kleur}}}} Marialigmis of Opdrag van die Here in die tempel (Marialigmis)wit

In die periode kan die fees van Marialigmis op 'n Sondag val. Dan het dié fees voorrang voor die gewone Sondagliturgie. Die fees sluit al die feeste van die Kerskring af maar is al 'n verwysing na Paasfees.

 Paaskring 
In die Liturgiese kalender wat gebruik word tydens die gewone vorm van die Romeinse ritus begin die Paaskring met Aswoensdag en eindig met die Hoogfees Pinkster. In die kalender wat gebruik word by die buitengewone vorm begin dié kring Septuagesima (70 dae vóór Paasfees) en eindig vóór die eerste Sondag van Advent.

 Veertiendaetyd 
Hierdie periode begin op Aswoensdag, eindig met die Alleluia in die Paasnag en staan voor die Vastyd. Die vroeëre benaming van die 5de Sondag was Passiesondag. Die 6de Sondag in die Veertiendaetyd word nou Palmsondagpassie van die Here genoem en lui tewens die Goeie of Heilige Week in.

VanjaarVolgende jaar  Liturgiese kleur Aswoensdag: (Miseréris ómnium) 1ste Sondag: (Invocabit me)pers 2de Sondag: (Reminiscere)pers 3de Sondag: (Oculi)pers 4de Sondag: (Laetare)pienk 5de Sondag: (Júdica)pers Palmsondag: (Púeri Hebreaórum)rooi Wit-Donderdag: (Nos autem)wit Goeie Vrydag rooi Heilige Saterdag: (Sabbatum Sanctum)

 Paastyd 
Die Paastyd is die tyd wat loop vanaf die vooraand van Paasfees (Paasaand en -nag) tot en met Pinkster (50 dae na Paasfees).

Die eerste ag dae van Paasfees vorm die Paasoktaaf, waarby elke dag as een Hoogfees van die Here gevier word, en dus die Gloria en Credo gesing word. Die Sondag waarmee die oktaaf eindig, word Witte Sondag genoem en is die Sondag van die Goddelike Barmhartigheid.

VanjaarVolgende jaar  Liturgiese kleur        Paassondag (Resurréxi) Witte Sondag (Quasi modo geniti) 3de Paassondag (Misericórdia Dómini) 4de Paassondag (Jubiláte Deo) 5de Paassondag (Cantáte Dómino) 6de Paassondag (Vocem jucundidátis. Rogate) Hemelvaart van die Here (Viri Galilaei)wit 7de Paassondag (Exaudi, Dómine) Pinkster (Spiritus Dómini)rooi Trinitatiswit

Hiermee eindig die Paastyd.

 Tyd deur die jaar 
VanjaarVolgende jaar  Liturgiese kleur}}}} Sint Janwit}}}} Hervormingsdagrooi}}}} Allerheiligewit}}}} Allersielewit

 Kleure van die Liturgiese jaar 
duimnael|Die Rooms-Katolieke kerkjaar met die liturgiese kleure
duimnael|Die Protestantse kerkjaar met die liturgiese kleure
Tydens die Liturgiese jaar word verskillende liturgiese kleure gebruik. Elke kleur het sy eie periode in die Liturgiese jaar en sy eie betekenis.

 Pienk 
 Pienk beteken vreugde voor die komende Kersfees en Paasfees.
 Periode: Word gedra op die derde Sondag van Advent (Gaudete) en die vierde Sondag in die Veertiendaetyd (Laetare).

 Pers 
 Pers is die kleur van boete en soberheid.
 Periode: Word gedra in Advent, die tyd vóór Kersmis en die Veertiendaetyd, die tyd vóór Paasfees en tydens die dienste van die uitvaart en op Allersiele. Net tydens die uitvaart van kinders wat hul sewende lewensjaar nog nie bereik het nie ("Engelsmis"), word 'n wit kasuifel gebruik. Mens dra ook 'n pers kasuifel tydens die Kruisdae (die drie dae vóór Hemelvaartsdag) en die Quatertemperdae.

 Wit 
 Wit staan vir suiwerheid en geluk.
 Periode: wit is die kleur wat mens dra op die dae van die Kerstyd (vanaf die Hoogfees van Kersmis, 25 Desember, tot en met die Fees van die Doop van Jesus, die Sondag ná 6 Januarie). Dit word gedra in die hele Paastyd, op Hemelvaartsdag, en op die feeste van die Here wat nie in verband met Sy lyding staan nie. Verder ook op die feeste van Maria, op die Hoogfees van die geboorte van die heilige Johannes die Doper (24 Junie), sowel as op die Feesdag van die heiligen wat geen martelaars is nie, sowel op 27 Desember, die feesdag van die heilige Johannes, apostel en evangelis en op Trinitatis (die Sondag ná Pinkster). Dit word ook gedra tydens die uitvaart van kleine kinders.

 Groen 
 Simbool vir verwagting en hoop
 Periode: Dit word gedra in die tyd deur die jaar, op die Sondae en weekdae buiten die Kers- en Paastyd, Advent en Veertiendaetyd waar geen verpligte gedagtenis van 'n heilige of fees gevier word nie.

 Rooi 
 Simbool: van die liefde en van die Heilige Gees.
 Periode: Pinkster, by vieringe van die apostels en evangeliste en martelaars.
 By die viering van die Vormsel.
 Op die fees van Kruisverheffing (14 September).
 Op Palmsondag en Goeie Vrydag en in die votiefmis van die lyding van Christus.
 Tydens die begrafnis van die pous of van kardinale word ook rooi gedra.

 Rang van die dae in die liturgiese jaar 
 Eerste rang 
 Dae van die Paastriduum, die lyding, sterf en opstaan van die Here. Die Paastriduum begin op die aand van Wit-Donderdag en streek tot en met die aand van Paassondag.
 Hoogfeeste Kersfees, Driekoningedag, Hemelvaartsdag en Pinkster.
 Sondae van Advent, Veertiendaetyd, die Paastyd en die tweede Sondag van Kersmis.
 Aswoensdag
 Weekdae van die Goeie of Heilige week van Maandag tot en met Donderdag tot die aand.
 Dae in die oktaaf van Paasfees.
 . Hoogfeeste van die Here, die Heilige Maagd Maria en alle heiliges wat in die algemene kalender staan.
 Allersiele.
 Alle hoogfeeste uit 'n land waarmee een heilige herdenk word van 'n bisdom, parogie of instansie of die inwyding van 'n kerk.

 Tweede rang 
  Feeste van die Here in die algemene kalender.
 Ander Sondae in die Kerstyd en alle Sondae in die Veertiendaetyd.
 Feeste van die Heilige Maagd Maria en ander heiliges in die algemene kalender.
 Feeste uit 'n land waarmee 'n heilige herdenk word van 'n bisdom, parogie of instansie of die inwyding van 'n kerk.
 Weekdae van Advent van 17 Desember tot en met 24 Desember en die weekdae in die oktaaf van Kersmis.Die rede hoekom die dae in die Kersoktaaf laer staan as die dae van die Paasoktaaf, is dat daar op bepaalde dae ná Kersmis feeste gevier word wat anders laer in rang sou staan en dus nie gevier kon word nie. En omdat die ag dae voor Kersmis dieselfde rang moet hê staan hulle ook laer. Die Sondae in die Kerstyd staan so laag, omdat byvoorbeeld die Sondag in die Kersoktaaf 'n fees van die Heilige Familie is en byvoorbeeld 1 Januarie op een Sondag kan val. Hierdie dae sou dan nie gevier kon word nie. Weekdae in die Veertiendaetyd.
 Die gewone Sondae in die tyd deur die jaar.

 Derde rang 
  Verpligte herdenkings in die algemene kalender.
 Verpligte herdenkings uit 'n land waarmee 'n heilige herdenk word van 'n bisdom, parogie of instansie of die inwyding van 'n kerk.
 Vrye herdenkings. In die Veertiendaetyd word die verpligte herdenkings vrye herdenkings.
 Weekdae in Advent tot en met 16 Desember.
 Weekdae in die Kerstyd van 2 Januarie tot en met die Saterdag ná 6 Januarie.
 Weekdae in die Paastyd: van die Maandag ná die Paasoktaaf tot en met die Saterdag voor Pinkster.
 Weekdae in die tyd deur die jaar.

 Verwysings 

 Eksterne skakels 

  Liturgiese kalender – op www.katholieknederland.nl



Kategorie:Kalenders