Silikaatminerale

Die silikaatminerale is 'n groep minerale wat verbindings van silikonoksied (silikon en suurstof in variërende verhoudings en hoeveelhede) bevat. Dit bestaan uit 'n SiO4-tetraëder, wat op verskillende wyses met mekaar en ander elemente verbind word. Hierdie groep minerale is die volopste groep minerale in die aardkors, en ongeveer 90% van die aardkors se minerale vorm deel van hierdie groep. Hierdie groep sluit minerale vanaf algemene kwarts tot edelstene soos smarag en tanzaniet in.

Die minerale in hierdie groep het wisselende hoeveelhede SiO4 in hulle struktuur, en gesteentes word na aanleiding van die SiO4-inhoud geklassifiseer van felsies (hoë SiO4-inhoud), na mafies (lae SiO4-inhoud) tot ultramafies (baie lae SiO4-inhoud). (Vroeër was felsiese gesteentes geklassifiseer as "suur" gesteentes, en mafiese gesteentes as "basies".)

Die klassifikasie van die silikate kom van die mineraloog Dana.

 Klassifikasie 
Die silikaatminerale word ingedeel in die volgende groepe:
 Tektosilikate
 Nesosilikate
 Sorosilikate
 Siklosilikate
 Inosilikate
 Fillosilikate

 Tektosilikate 
Tektosilikate, of "raamwerksilikate," het 'n 3-dimensionele raamwerk van silikatetraëders, met 'n Si:O verhouding van 1:2. In hierdie raamwerk word elke suurstofatoom deur twee silikonatome gedeel.Hierdie groep verteenwoordig bykans 75% van die aardkors se minerale. Met die uitsondering van die Kwart, is die res van die tektosilikate aluminiumsilikate, waar 'n sekere persentasie van die silikonatome deur aluminiumatome vervang is. Hierdie proses is moontlik a.g.v. silikon en aluminium se soortgelyke atoomradius.
 Kwartsgroep
 Kwarts – SiO2
 Tridimiet – SiO2
 Cristobaliet – SiO2
 Coesiet – SiO2
 Stisjoviet – SiO2
 Moganiet – SiO2
 Kalsedoon – SiO2
 duimnael|503x503px|VeldspaatfasediagramVeldspaatfamilie
 Alkaliveldspate (Kaliumveldspate)
 Mikroklien – KAlSi3O8
 Ortoklaas – KAlSi3O8
 Anortoklaas – (Na,K)AlSi3O8
 Sanidien – KAlSi3O8
 Plagioklaasveldspate
 Albiet – NaAlSi3O8
 Oligoklaas – (Na,Ca)(Si,Al)4O8 (Na:Ca 4:1)
 Andesien – (Na,Ca)(Si,Al)4O8 (Na:Ca 3:2)
 Labradoriet – (Ca,Na)(Si,Al)4O8 (Na:Ca 2:3)
 Bytowniet – (Ca,Na)(Si,Al)4O8 (Na:Ca 1:4)
 Anortiet – CaAl2Si2O8
 Veldspatoïedfamilie
 Noseaan – Na8Al6Si6O24(SO4)
 Cancriniet – Na6Ca2(CO3,Al6Si6O24).2H2O
 Leusiet – KAlSi2O6
 Nefelien – (Na,K)AlSiO4
 Sodaliet – Na8(AlSiO4)6Cl2
 Haüyn – (Na,Ca)4–8Al6Si6(O,S)24(SO4,Cl)1–2
 Lasuriet – (Na,Ca)8(AlSiO4)6(SO4,S,Cl)2
 Petaliet – LiAlSi4O10
 Skapolietgroep
 Marialiet – Na4(AlSi3O8)3(Cl2,CO3,SO4)
 Meioniet – Ca4(Al2Si2O8)3(Cl2CO3,SO4)
 Analsiem – NaAlSi2O6·H2O
 Seolietfamilie
 Natroliet – Na2Al2Si3O10·2H2O
 Erioniet – (Na2,K2,Ca)2Al4Si14O36·15H2O
 Chabasiet – CaAl2Si4O12·6H2O
 Heulandiet – CaAl2Si7O18·6H2O
 Stilbiet – NaCa2Al5Si13O36·17H2O
 Skolesiet – CaAl2Si3O10·3H2O
 Mordeniet – (Ca,Na2,K2)Al2Si10O24·7H2O

 Nesosilikate 

Nesosilikate (vanaf die Grieks νῆσος nēsos, eiland), is waar geïsoleerde SiO44−-tetraëders deur interstituele katione verbind word. Met ander woorde, die SiO44−-tetraëders is glad nie direk aan mekaar verbind nie, maar al vier bene van die SiO44−-tetraëder word deur middel van katione met ander [SiO4]4−-tetraëders verbind.

Fenakietgroep
 Fenakiet – Be2SiO4
 Willemiet – Zn2SiO4
 Oliviengroep
 Forsteriet – Mg2SiO4
 Fayaliet – Fe2SiO4
 Tefroïet – Mn2SiO4
 Granaatgroep
 Piroop – Mg3Al2(SiO4)3
 Almandiet – Fe3Al2(SiO4)3
 Spessartien – Mn3Al2(SiO4)3
 Grossulariet – Ca3Al2(SiO4)3
 Andradiet – Ca3Fe2(SiO4)3
 Oewarowiet – Ca3Cr2(SiO4)3
 Hidrogrossulariet – Ca3Al2Si2O8(SiO4)3−m(OH)4m
 Sirkoongroep
 Sirkoon – ZrSiO4
 Toriet – (Th,U)SiO4
 Hafnon – (Hf,Zr)SiO4

 Kianietkristalle
 Andalusiet – Al2SiO5
 Kianiet – Al2SiO5
 Sillimaniet – Al2SiO5
 Dumortieriet – Al6.5–7BO3(SiO4)3(O,OH)3
 Topaas – Al2SiO4(F,OH)2
 Stouroliet – Fe2Al9(SiO4)4(O,OH)2
 Humietgroep – (Mg,Fe)7(SiO4)3(F,OH)2
 Norbergiet – Mg3(SiO4)(F,OH)2
 Chondrodiet – Mg5(SiO4)2(F,OH)2
 Humiet – Mg7(SiO4)3(F,OH)2
 Klinohumiet – Mg9(SiO4)4(F,OH)2
 Datoliet – CaBSiO4(OH)
 Titaniet – CaTiSiO5
 Chloritoïed – (Fe,Mg,Mn)2Al4Si2O10(OH)4
 Mulliet (porseleiniet) – Al6Si2O13

 Sorosilikate 
Sorosilikate (vanaf die Grieks σωρός sōros, hoop) het geïsoleerde dubbele tetraëdergroepe met Si2O76− of 'n Si:O-verhouding van 2:7. Nickel–Strunz-klassifikasie: 9.B
 Hemimorfiet (kalamyn) – Zn4(Si2O7)(OH)2·H2O
 Lawsoniet – CaAl2(Si2O7)(OH)2·H2O
 Aksiniet – (Ca,Fe,Mn)3Al2(BO3)(Si4O12)(OH)
 Ilvaïet – CaFeII2FeIIIO(Si2O7)(OH)
 Epidootgroep (het beide (SiO4)4−- en (Si2O7)6−-groepe)
 Epidoot – Ca2(Al,Fe)3O(SiO4)(Si2O7)(OH)
 Zoisiet – Ca2Al3O(SiO4)(Si2O7)(OH)
 (Zoisietedelgesteente Tanzaniet (donkerblou))
 Klinozoisiet – Ca2Al3O(SiO4)(Si2O7)(OH)
 Allaniet – Ca(Ce,La,Y,Ca)Al2(FeII,FeIII)O(SiO4)(Si2O7)(OH)
 Dollaseïet-(Ce) – CaCeMg2AlSi3O11F(OH)
 Vesuvianiet (idokraas) – Ca10(Mg,Fe)2Al4(SiO4)5(Si2O7)2(OH)4

 Siklosilikate 
Siklosilikate (vanaf die Grieks κύκλος kuklos, sirkel), het verbinde tetraëders in 'n ringvorm met  (SixO3x)2x− of 'n Si:O-verhouding van 1:3. Hulle bestaan as 3-lid ringe (Si3O9)6− of 6-lid ringe (Si6O18)12−. Nickel–Strunz-klassifikasie: 09.C
 3-lid ring
 Benitoïet – BaTi(Si3O9)
 6-lid ring
 Beril – Be3Al2(Si6O18)
 (Beriledelgesteentes soos Smarag (groen), Heliodoor (geel), Akwamaryn (seegroen))
 Bazziet – Be3Sc2(Si6O18)
 Sugiliet – KNa2(Fe,Mn,Al)2Li3Si12O30
 Toermalyn – (Na,Ca)(Al,Li,Mg)3−(Al,Fe,Mn)6(Si6O18(BO3)3(OH)4
 (Toermalynhalfedelgesteentes soos Rubelliet (pienk), Elbaïet (Groen), Draviet (bruin), Schorliet (swart))
 Pezzottaïet – Cs(Be2Li)Al2Si6O18
 Milariet – K2Ca4Al2Be4(Si24O60)H2O
 Osumiliet – (K,Na)(Fe,Mg)2(Al,Fe)3(Si,Al)12O30
 Cordieriet – (Mg, Fe)2Al4Si5O18
 Sekaninaïet – (Fe+2, Mg)2Al4Si5O18

 Inosilikate 
Inosilikate (vanaf die Grieks ἴς , ἰνός inos], vesel), is kettingsilikate, met enkel- of dubbelkettings van silikaattetraëders. Die enkelketting inosilikate het 'n Si:O-verhouding van 1:3 (SiO3), terwyl die dubbelketting inosilikate 'n Si:O-verhouding van 4:11 het Si4O11. Nickel–Strunz-klassifikasie: 09.D

 Enkelketting Inosilikate 
 Pirokseengroep
 Enstatiet – Ortoferrosilietreeks
 Enstatiet – MgSiO3
 Ferrosiliet – FeSiO3
 Pigeoniet – Ca0.25(Mg,Fe)1.75Si2O6
 Diopsied – Hedenbergietreeks
 Diopsied – CaMgSi2O6
 Hedenbergiet – CaFeSi2O6
 Ougiet – (Ca,Na)(Mg,Fe,Al)(Si,Al)2O6
 Natriumpirokseenreeks
 Jadeïet – NaAlSi2O6
 Aegirien (Akmiet) – NaFeIIISi2O6
 Spodumeen – LiAlSi2O6
 Piroxenoïedgroep
 Wollastoniet – CaSiO3
 Rodoniet – MnSiO3
 Pektoliet – NaCa2(Si3O8)(OH)

 Dubbelketting Inosilikate 
Amfiboolgroep
 Antofilliet – (Mg,Fe)7Si8O22(OH)2
 Cummingtonietreeks
 Cummingtoniet – Fe2Mg5Si8O22(OH)2
 Gruneriet – Fe7Si8O22(OH)2
 Tremolietreeks
 Tremoliet – Ca2Mg5Si8O22(OH)2
 Aktinoliet – Ca2(Mg,Fe)5Si8O22(OH)2
 Hoornblende – (Ca,Na)2–3(Mg,Fe,Al)5Si6(Al,Si)2O22(OH)2
 Natriumamfiboolgroep
 Gloukofaan – Na2Mg3Al2Si8O22(OH)2
 Riebeckiet (krosidoliet) – Na2FeII3FeIII2Si8O22(OH)2
 Arfvedsoniet – Na3(Fe,Mg)4FeSi8O22(OH)2

 Fillosilikate 
Fillosilikate (vanaf die Grieks φύλλον phyllon, blaar), vorm paralelle velle (blaaie) van silikaattetraëders. Hierdie tetraëders vorm 'n 2-dimensionele raamwerk, waar die individuele tetraëders met mekaar verbind is. In hierdie 2-dimensionele raamwerk of vel, is die bindings tussen die tetraëders sterk, maar die bindings tussen die verskillende velle is swak, aangesien die SiO-tetraëders nie tussen velle met mekaar verbind is nie. Die Si:O-verhouding is Si2O5 of 2:5.

Nickel–Strunz-klassifikasie: 09.E. Alle fillosilikate is gehidreer met of water of hidroksielgroepe aangeheg.
 Serpentyngroep
 Antigoriet – Mg3Si2O5(OH)4
 Chrisotiel – Mg3Si2O5(OH)4
 Lizardiet – Mg3Si2O5(OH)4
 Kleiminerale
 Halloysiet – Al2Si2O5(OH)4
 Kaoliniet – Al2Si2O5(OH)4
 Illiet – (K,H3O)(Al,Mg,Fe)2(Si,Al)4O10[(OH)2,(H2O)]
 Montmorilloniet – (Na,Ca)0.33(Al,Mg)2Si4O10(OH)2·nH2O
 Vermikuliet – (MgFe,Al)3(Al,Si)4O10(OH)2·4H2O
 Talk – Mg3Si4O10(OH)2
 Sepioliet – Mg4Si6O15(OH)2·6H2O
 Palygorskiet (of attapulgiet) – (Mg,Al)2Si4O10(OH)·4(H2O)
 Pirofilliet – Al2Si4O10(OH)2
 Mikagroep (glimmergroep)
 Biotiet – K(Mg,Fe)3(AlSi3)O10(OH)2
 Fuchsiet – K(Al,Cr)2(AlSi3O10)(OH)2
 Muskoviet – KAl2(AlSi3)O10(F,OH)2
 Flogopiet – KMg3(AlSi3)O10(OH)2
 Lepidoliet – K(Li,Al)2–3(AlSi3)O10(OH)2
 Margariet – CaAl2(Al2Si2)O10(OH)2
 Gloukoniet – (K,Na)(Al,Mg,Fe)2(Si,Al)4O10(OH)2
 Chlorietgroep
 Chloriet – (Mg,Fe)3(Si,Al)4O10(OH)2·(Mg,Fe)3(OH)6

Kategorie:Minerale