Wu Xing

Die Wu Xing (Chinees: 五行, ook bekend as onder meer die Vyf Fases of Vyf Elemente)Dr Zai, J. Taoism and Science: Cosmology, Evolution, Morality, Health and more. Ultravisum, 2015. is die kort vorm van Wǔ zhǒng liúxíng zhī qì (五種流行之氣), of "die vyf soorte chi wat op verskillende tye oorheers". Dit is ’n vyfvoudige skema wat op baie tradisionele Chinese terreine gebruik word om ’n groot verskeidenheid verskynsels te verduidelik, van kosmiese siklusse tot die wisselwerking tussen interne organe, en van die opvolging van politieke regimes tot die eienskappe van medisyne. Die Vyf Elemente is 
vuur (火 huo), water (水 shui), hout (木 mu), metaal (金 jin) en aarde (土 tu).Deng Yu et al; Fresh Translator of Zang Xiang Fractal five System，Chinese Journal of Integrative Medicine; 1999Deng Yu et al，TCM Fractal Sets中医分形集，Journal of Mathematical Medicine ，1999，12（3），264-265

Die stelsel is gebruik om die wisselwerkings en verhoudings tussen verskynsels te verduidelik. Nadat dit in die 2de of 1ste eeu v.C. tydens die Han-dinastie gewild geword het, is dit op baie terreine van Chinese denke gebruik, insluitende oënskynlik uiteenlopende velde soos Feng shui, astrologie, medisyne, musiek, militêre strategie en gevegskuns. Dit word steeds as ’n verwysing gebruik in sommige vorme van medisyne en gevegskuns.

 Name 
Xing (行) of Wu Xing beteken "bewegende"; ’n planeet word in Chinees ’n "bewegende ster" (行星) genoem. Wu Xing verwys oorspronklik na die vyf belangrikste planete (Jupiter, Saturnus, Mercurius, Venus en Mars) wat vyf elemente van aardse lewe skep. Die term word ook dikwels vertaal as "Vyf Elemente", en dit word veral in akupunktuur gebruik. Dié vertaling het ontstaan weens ’n verkeerde vergelyking met die Westerse stelsel van vier elemente.Nathan Sivin (1995), "Science and Medicine in Chinese History," in sy Science in Ancient China (Aldershot, Engeland: Variorum), teks VI, p. 179. Terwyl die klassieke Griekse elemente verband hou met stowwe of natuurlike eienskappe, gaan die Chinese xing oor "proses en verandering"; dis hoekom dit dikwels as "fases" of "agente" vertaal word.Nathan Sivin (1987), Traditional Medicine in Contemporary China (Ann Arbor: Center for Chinese Studies, The University of Michigan) p. 73. Die term "Boom" word ook dikwels gebruik in plaas van "Hout". 

Die vertaling "fase" word algemeen verkies, maar dié vertaling is nie perfek nie; "agente" of "prosesse" is dalk die beste vertalings van xing. 

 Siklusse 
Die leerstelling van vyf fases omvat twee wisselwerkingsiklusse tussen die fases, ’n voedende of skeppende siklus (生, sheng), ook bekend as "moeder-seun", en ’n kontrolerende of vernietigende siklus (剋/克, ke), ook bekend as "oupa-nefie". Sien diagram.

 Voedend 
Hout voed Vuur
Vuur skep Aarde (as)
Aarde bevat Metaal
Metaal versamel Water
Water onderhou Hout

 Kontrolerend 
Hout kloof Aarde (soos boomwortels)
Aarde absorbeer Water
Water blus Vuur
Vuur smelt Metaal
Metaal kap Hout

 Betekenisse 
Die stelsel is ook bekend as die Vyf Agente, die Vyf Bewegings, die Vyf Prosesse en die Vyf Planete. Op verskillende terreine staan dit vir:

 Wu Xing in Chinese filosofieNommer  1  2  3  4  5Chinees 木 (mu)  火 (huo)  土 (tu)  金 (jin)  水 (shui)Elemente Hout  Vuur  Aarde  Metaal  WaterSmake Suur  Bitter  Soet  Skerp  SoutKleure Blou (donker) of groen  Rooi  Geel  Wit  SwartVorms Reghoek  Driehoek  Vierkant  Sirkel  KurwePlanete Jupiter  Mars  Saturnus  Venus  MercuriusSeisoene Lente  Somer  Nasomer  Herfs  WinterOmstandighede Wind  Hitte  Vogtig  Droog  KoudOrgane Jin Lewer  Hart  Milt  Long  NierOrgane Jang Galblaas  Dunderm  Maag  Dikderm  BlaasEmosies Boosheid  Vreugde  Liefde  Verdriet  AngsSintuie Oë  Tong  Mond  Neus  OreUitdrukkings Skree  Lag  Sing  Huil  KreunLiggaamsdele Senings  Pols  Spiere  Huid  BeneLiggaamsvloeistowwe Trane  Sweet  Speeksel  Slym  UrineRigtings Oos  Suid  Middel  Wes  NoordVingers Wysvinger  Middelvinger  Duim  Ringvinger  PinkieLewensfases Geboorte  Jeug  Volwassenheid  Ouderdom  DoodDiere Geskub  Geveer  Menslik  Pelsdiere  Skaaldiere

 Verwysings 

 Eksterne skakels 

 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia

Kategorie:Filosofie
Kategorie:Taoïsme