Stikstofdioksied

Stikstofdioksied is 'n chemiese verbinding van stikstof in sy +4 oksidasietoestand en suurstof met die formule .

Dit is 'n triatomiese molekulêre stof, wat 'n radikaal is en 'n geboë vorm het. Hierdie bruin gas maak 'n belangrike deel uit van lugbesoedeling en word in die atmosfeer maklik uit stikstofmonoksied gevorm.

Die stof kan dimeriseer en die kleurlose distikstoftetroksied vorm wat nie 'n radikaal is nie:

Hierdie dimerisasie is 'n ewewig wat na regs skuif by laer temperatuur.

Kristalstruktuur
Stikstofdioksied is 'n vastestof onder -11,2 °C en kristalliseer in 'n kubiese struktuur wat die argetipe van die C26-struktuur van die strukturbericht-klassifikasie is. 

 Reaktiwiteit 
 is 'n N(IV)-verbinding. In basiese waterige oplossings disproposioneer dit tot nitriet N(III) en nitraat N(V):

Stikstofdioksied kan die oksidasie van swaeldioksied na swaelsuur kataliseer:

Die gevormde stikstofmonoksied kan met suurstof weer die dioksied vorm:

Met fluoor kan  'n nitrielfluoried vorm:

Hierdie gas is 'n kragtige fluorineringsmiddel.

 Besoedeling 
duimnael|links|Besoedeling met  bo Europa in 2020
Die vrystelling van die gas in die atmosfeer is 'n belangrike vorm van lugbesoedeling.

'n Groot hoeveelheid gesondheidswetenskaplike literatuur dui aan dat blootstelling aan  nadelige gesondheidseffekte kan veroorsaak. Daar is aangetoon dat -blootstelling reaksies op allergene by allergiese asmalyers kan versterk. Daarbenewens het 'n aantal epidemiologiese studies verbande getoon tussen -blootstelling en voortydige dood, kardiopulmonêre effekte, verminderde longfunksiegroei by kinders, respiratoriese simptome en verskerpte allergiese reaksies.

Die hoofbron van stikstofdioksied is menslike aktiwiteite soos die verbranding van fossielbrandstowwe (steenkool, gas en olie), veral brandstof wat in motors en skepe gebruik word. Dit ontstaan ook by die vervaardiging van salpetersuur, sweiswerk, die gebruik van plofstof, raffinering van petrol en metale, kommersiële produksie en die landbou.
Natuurlike bronne van ander stikstofoksiede, waaruit  gevorm kan word, sluit vulkane en bakterieë in.

 Verwysings 

Kategorie:Anorganiese verbindings
dioksied