Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe

Die Sweedse Ryksbankprys in Ekonomiese Wetenskappe ter nagedagtenis aan Alfred Nobel (Sweeds: Sveriges riksbanks pris i ekonomisk vetenskap till Alfred Nobels minne), oftewel Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe of Nobelprys vir Ekonomie, word sedert 1969 elke jaar deur die Koninklike Sweedse Akademie vir Wetenskappe aan mense toegeken, wat 'n besondere bydra tot die ekonomiese wetenskappe gelewer het, hoewel Alfred Nobel in sy testament nie vir dié prys voorsiening gemaak het nie. Dit word as gelykwaardig aan al die ander Nobelpryse beskou, maar staan amptelik as "gedenkprys ter ere van Alfred Nobel" bekend. Die prys word soms vir sy nieamptelike karakter, maar desondanks gelykwaardigheid met al die ander Nobelpryse, gekritiseer. Nogtans word dit as belangrikste toekenning in die vakgebied van Ekonomiese Wetenskappe beskou.

duimnael|links|Hoofgebou van die Koninklike Sweedse Akademie vir Wetenskappe
Die akademie kondig die naam van die Nobelpryswenners jaarliks vroeg in Oktober aan,  met die Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe tradisioneel laaste en op 'n Maandag. Die prys word jaarliks in Stockholm, Swede, toegeken op 10 Desember, die herdenking van Nobel se dood. Tot en met 2025 is die prys aan altesaam 99 individue toegeken.  Nog net drie vroue het dit gekry: Elinor Ostrom in 2009, Esther Duflo in 2019 en Claudia Goldin in 2023. 

Die 2025-Sweedse Ryksbankprys in Ekonomiese Wetenskappe ter nagedagtenis aan Alfred Nobel is toegeken aan Joel Mokyr "vir die identifisering van die toestande wat volhoubare groei deur tegnologiese vooruitgang moontlik maak", asook aan Philippe Aghion en Peter W. Howitt "vir die teorie van permanente groei deur kreatiewe vernietiging". 

Die pryse, wat 'n bedrag geld (SEK9 miljoen, omtrent VSA$1 miljoen per pryskategorie, wat dan gelykop onder die Bekroondes verdeel word),  'n goue medalje en 'n diploma insluit, word op 10 Desember, die herdenking van Nobel se sterfdag in 1896, tydens 'n seremonie deur die Sweedse koning, tans Carl XVI Gustaf van Swede, in die Stockholmse Konsertsaal uitgedeel.

Hieronder volg 'n lys van die ontvangers van die Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe vanaf 1969 tot op hede.

1960's – 1970's – 1980's – 1990's – 2000's – 2010's – 2020's

 1960's 
+ Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe, 1960'sJaar NaamLandBeweegredeAlma materInstelling (belangrikste verblyfreg / ten tye van ontvangs) 1969  75px Ragnar Frisch  "vir die ontwikkeling en toepassing van dinamiese modelle vir die analise van ekonomiese prosesse" Universiteit van Oslo Universiteit van Oslo 75px Jan Tinbergen  Universiteit van Leiden Erasmus Universiteit Rotterdam

 1970's 
+ Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe, 1970'sJaar NaamLandBeweegredeAlma materInstelling (belangrikste verblyfreg / ten tye van ontvangs) 1970  75px Paul Samuelson  "vir die wetenskaplike werk waardeur hy statiese en dinamiese ekonomiese teorieë ontwikkel en aktief bygedra het tot die verhoging van die vlak van analise in ekonomiese wetenskap" Harvard-universiteit Massachusetts Instituut van Tegnologie 1971  75px Simon Kuznets "vir sy empiriese gegronde interpretasie van ekonomiese groei wat gelei het tot nuwe en verdiepte insig in die ekonomiese en sosiale struktuur en proses van ontwikkeling" Columbia-universiteit Harvard-universiteit 1972  75px John Hicks  "vir hul baanbrekende bydraes tot algemene ekonomiese ewewigs- en welsynsteorie" Universiteit van Oxford Universiteit van Oxford 75px Kenneth Arrow  Columbia-universiteit Stanford-universiteit 1973  75px Wassily Leontief  "vir die ontwikkeling van die inset-uitset-metode en vir die toepassing daarvan op belangrike ekonomiese probleme" Universiteit van Berlyn Harvard-universiteit 1974  75px Gunnar Myrdal  "vir hul baanbrekerswerk in die teorie van geld en ekonomiese skommelinge en vir hul indringende analise van die interafhanklikheid van ekonomiese, sosiale en institusionele verskynsels" Universiteit van Stockholm Universiteit van Stockholm 75px Friedrich Hayek  Universiteit van Wene London School of Economics, Universiteit van Chicago 1975  75px Leonid Kantorowitsj  "vir hul bydraes tot die teorie van optimale toekenning van hulpbronne" Leningradse Staatsuniversiteit Nowosibirsk Staatsuniversiteit 75px Tjalling Koopmans  Universiteit van Leiden Universiteit van Chicago, Yale-universiteit 1976  75px Milton Friedman  "vir sy prestasies op die gebied van verbruiksanalise, monetêre geskiedenis en teorie en vir sy demonstrasie van die kompleksiteit van stabiliseringsbeleid" Columbia-universiteit Universiteit van Chicago 1977  75px Bertil Ohlin  "vir hul baanbrekende bydraes tot die teorie van internasionale handel en internasionale kapitaalbewegings" Universiteit van Stockholm Stockholm Skool vir Ekonomie 75px James Meade  Universiteit van Cambridge Universiteit van Cambridge 1978  75px Herbert A. Simon  "vir sy baanbrekende ondersoek na die besluitnemingsproses binne ekonomiese organisasies" Universiteit van Chicago Carnegie Mellon-universiteit 1979  75px Theodore Schultz "vir hul baanbrekende navorsing oor ekonomiese ontwikkeling met besondere aandag op die probleme van ontwikkelende lande" Suid-Dakota Staatsuniversiteit, Universiteit van Wisconsin-Madison Universiteit van Chicago 75px Arthur Lewis  London School of Economics Princeton-universiteit

 1980's 
+ Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe, 1980'sJaar NaamLandBeweegredeAlma materInstelling (belangrikste verblyfreg / ten tye van ontvangs) 1980  75px Lawrence Klein  "vir die skepping van ekonometriese modelle en die toepassing op die ontleding van ekonomiese skommelinge en ekonomiese beleid" Massachusetts Instituut van Tegnologie Universiteit van Pennsilvanië 1981  75px James Tobin "vir sy analise van finansiële markte en hul verhoudings met uitgawesbesluite, indiensneming, produksie en pryse" Harvard-universiteit Yale-universiteit 1982  George Stigler "vir sy seminale studies van industriële strukture, funksionering van markte en oorsake en gevolge van openbare regulering" Universiteit van Chicago Universiteit van Chicago 1983  75px Gérard Debreu  "omdat hy nuwe analitiese metodes in ekonomiese teorie ingesluit het en vir sy streng herformulering van die teorie van algemene ewewig" École Normale Supérieure, Universiteit van Parys Universiteit van Kalifornië, Berkeley 1984  Richard Stone  "omdat hy fundamentele bydraes gelewer het tot die ontwikkeling van stelsels van nasionale rekeninge en dus die basis vir empiriese ekonomiese ontleding aansienlik verbeter het" Universiteit van Cambridge Universiteit van Cambridge 1985  75px Franco Modigliani  "vir sy baanbrekende ontledings van besparing en finansiële markte" The New School for Social Research Massachusetts Instituut van Tegnologie 1986  75px James M. Buchanan  "vir sy ontwikkeling van die kontraktuele en grondwetlike grondslae vir die teorie van ekonomiese en politieke besluitneming" Universiteit van Chicago George Mason-universiteit 1987  75px Robert Solow "vir sy bydraes tot die teorie van ekonomiese groei" Harvard-universiteit Massachusetts Instituut van Tegnologie 1988  75px Maurice Allais  "vir sy baanbrekende bydraes tot die teorie van markte en doeltreffende benutting van hulpbronne" École polytechnique École nationale supérieure des mines de Paris, Universiteit Parys-Nanterre 1989  75px Trygve Haavelmo  "vir sy verduideliking van die waarskynlikheidsteorie se grondslag in ekonometrie en sy analise van gelyktydige ekonomiese strukture" Universiteit van Oslo Universiteit van Oslo

 1990's 
+ Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe, 1990'sJaar NaamLandBeweegredeAlma materInstelling (belangrikste verblyfreg / ten tye van ontvangs) 1990  Harry Markowitz  "vir hul baanbrekerswerk in die teorie van finansiële ekonomie" Universiteit van Chicago Stadsuniversiteit van New York Merton Miller Johns Hopkins-universiteit Carnegie Mellon-universiteit, Universiteit van Chicago 75px William F. Sharpe Universiteit van Kalifornië, Los Angeles Stanford-universiteit 1991  75px Ronald Coase  "vir sy ontdekking en verduideliking van die betekenis van transaksiekoste en eiendomsreg vir die institusionele struktuur en funksionering van die ekonomie" London School of Economics Universiteit van Chicago, London School of Economics 1992  75px Gary Becker  "vir die uitbreiding van die domein van mikro-ekonomiese analise tot 'n wye verskeidenheid van menslike gedrag en interaksie, insluitende niemarkgedrag" Universiteit van Chicago Universiteit van Chicago 1993  75px Robert Fogel "om navorsing in die ekonomiese geskiedenis te hernu deur ekonomiese teorie en kwantitatiewe metodes toe te pas om ekonomiese en institusionele veranderinge te verduidelik" Johns Hopkins-universiteit Universiteit van Chicago 75px Douglass North Universiteit van Kalifornië, Berkeley Washington-universiteit in St Louis 1994  John Harsanyi "vir hul baanbrekende analise van ewewig in die teorie van niesamewerkende speletjies" Stanford-universiteit Universiteit van Kalifornië, Berkeley 75px John Forbes Nash Princeton-universiteit Princeton-universiteit 75px Reinhard Selten  Goethe-universiteit Frankfurt Universiteit van Bonn 1995  75px Robert Lucas Jr.  "vir die ontwikkeling en toepassing van die hipotese van rasionele verwagtings, en sodoende transformasie van makro-ekonomiese ontleding en verdieping van ons begrip van ekonomiese beleid" Universiteit van Chicago Universiteit van Chicago 1996  75px James Mirrlees  "vir hul fundamentele bydraes tot die ekonomiese teorie van aansporings onder asimmetriese inligting" Universiteit van Cambridge Universiteit van Oxford, Universiteit van Cambridge William Vickrey  Columbia-universiteit Columbia-universiteit 1997  75px Robert C. Merton  "vir 'n nuwe metode om die waarde van afgeleides te bepaal" Massachusetts Instituut van Tegnologie Massachusetts Instituut van Tegnologie 75px Myron Scholes  Universiteit van Chicago Massachusetts Instituut van Tegnologie 1998  75px Amartya Sen  "vir sy bydraes tot die welvaartsekonomie" Universiteit van Cambridge Harvard-universiteit, Universiteit van Cambridge 1999  75px Robert Mundell  "vir sy analise van monetêre en fiskale beleid onder verskillende wisselkoersregimes en sy analise van optimale geldeenhedsgebiede" Massachusetts Instituut van Tegnologie Columbia-universiteit

 2000's 
+ Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe, 2000'sJaar NaamLandBeweegredeAlma materInstelling (belangrikste verblyfreg / ten tye van ontvangs) 2000  75px James Heckman  "vir sy ontwikkeling van teorie en metodes vir die ontleding van selektiewe monsters" Princeton-universiteit Universiteit van Chicago 75px Daniel McFadden "vir sy ontwikkeling van teorie en metodes vir die analise van diskrete keuse" Universiteit van Minnesota Universiteit van Kalifornië, Berkeley, Massachusetts Instituut van Tegnologie 2001  75px George Akerlof "vir hul ontledings van markte met asimmetriese inligting" Massachusetts Instituut van Tegnologie Georgetown-universiteit, Universiteit van Kalifornië, Berkeley 75px Michael Spence Harvard-universiteit Harvard-universiteit 75px Joseph E. Stiglitz Massachusetts Instituut van Tegnologie Princeton-universiteit, Columbia-universiteit 2002  75px Daniel Kahneman  "omdat hulle insigte van sielkundige navorsing in ekonomiese wetenskap, veral met betrekking tot menslike oordeel en besluitneming onder onsekerheid, geïntegreer het" Universiteit van Kalifornië, Berkeley Princeton-universiteit, Universiteit van Brits-Columbië 75px Vernon L. Smith  "om laboratorium eksperimente as 'n instrument in empiriese ekonomiese analise te vestig, veral in die studie van alternatiewe markmeganismes" Harvard-universiteit Universiteit van Arizona 2003  75px Robert F. Engle "vir metodes om ekonomiese tydreekse te ontleed met tydwisselende wisselvalligheid (ARCH)" Cornell-universiteit Universiteit van Kalifornië, San Diego 75px Clive Granger  "vir metodes om ekonomiese tydreekse met algemene tendense te analiseer (mede-integrasie)" Universiteit van Nottingham Universiteit van Kalifornië, San Diego 2004  75px Finn E. Kydland  "vir hul bydraes tot dinamiese makro-ekonomie: die tydsamestelling van die ekonomiese beleid en die dryfkragte agter sakesiklusse" Carnegie Mellon-universiteit Carnegie Mellon-universiteit 75px Edward C. Prescott  Carnegie Mellon-universiteit Carnegie Mellon-universiteit 2005  75px Robert J. Aumann  "omdat hulle ons begrip van konflik en samewerking versterk en deur spelteorie-analise verbeter het" Massachusetts Instituut van Tegnologie Hebreeuse Universiteit van Jerusalem 75px Thomas C. Schelling  Harvard-universiteit Yale-universiteit, Harvard-universiteit 2006  75px Edmund S. Phelps "vir sy analise van intertemporale afwykings in makro-ekonomiese beleid" Yale-universiteit Columbia-universiteit 2007  75px Leonid Hurwicz  "omdat hulle die grondslag van meganisme-ontwerpteorie gelê het" London School of Economics Universiteit van Minnesota, Iowa Staatsuniversiteit 75px Eric S. Maskin  Harvard-universiteit Harvard-universiteit 75px Roger B. Myerson Harvard-universiteit Northwestern Universiteit 2008  75px Paul Krugman "vir sy ontleding van handelspatrone en die ligging van ekonomiese bedrywighede" Massachusetts Instituut van Tegnologie Massachusetts Instituut van Tegnologie 2009  75px Elinor Ostrom "vir haar analise van ekonomiese bestuur, veral die gemeenskapsbesit" Universiteit van Kalifornië, Los Angeles Indiana-universiteit 75px Oliver E. Williamson "vir sy analise van ekonomiese bestuur, veral die grense van die maatskappy" Carnegie Mellon-universiteit Universiteit van Pennsilvanië, Universiteit van Kalifornië, Berkeley

 2010's 
+ Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe, 2010'sJaar NaamLandBeweegredeAlma materInstelling (belangrikste verblyfreg / ten tye van ontvangs) 2010  75px Peter A. Diamond  "vir hul ontleding van markte met soekwrywings" Massachusetts Instituut van Tegnologie Massachusetts Instituut van Tegnologie 75px Dale T. Mortensen Carnegie Mellon-universiteit Northwestern-universiteit 75px Christopher A. Pissarides  London School of Economics London School of Economics 2011  75px Thomas J. Sargent  "vir hul empiriese navorsing oor oorsaak en gevolg in die makro-ekonomie" Harvard-universiteit Hoover Institution, Universiteit van Minnesota 75px Christopher A. Sims Harvard-universiteit Universiteit van Minnesota 2012  75px Alvin E. Roth "vir die teorie van stabiele toekennings en die beoefening van markontwerp" Stanford-universiteit Stanford-universiteit, Harvard-universiteit 75px Lloyd S. Shapley Princeton-universiteit Universiteit van Kalifornië, Los Angeles 2013  75px Eugene F. Fama "vir hul empiriese analise van batepryse" Universiteit van Chicago Universiteit van Chicago 75px Lars Peter Hansen Universiteit van Minnesota Universiteit van Chicago 75px Robert J. Shiller Massachusetts Instituut van Tegnologie Yale-universiteit 2014  75px Jean Tirole  "vir sy analise van markkrag en regulering" Massachusetts Instituut van Tegnologie Massachusetts Instituut van Tegnologie, Toulouse School of Economics, École des hautes études en sciences sociales 2015  75px Angus Deaton  "vir sy analise van verbruik, armoede en welsyn" Universiteit van Cambridge Universiteit van Bristol, Princeton-universiteit 2016  75px Oliver Hart "vir hul bydraes tot kontrakteorie" Princeton-universiteit Massachusetts Instituut van Tegnologie, Harvard-universiteit 75px Bengt Holmström  Stanford-universiteit Massachusetts Instituut van Tegnologie, Yale-universiteit 2017  75px Richard Thaler  "vir sy bydraes tot gedragsekonomie" Universiteit van Rochester Cornell-universiteit, Universiteit van Chicago 2018  75px William D. Nordhaus "vir die integrasie van klimaatsverandering in langtermyn makro-ekonomiese ontleding" Yale-universiteit, Massachusetts Instituut van Tegnologie Yale-universiteit 75px Paul M. Romer "vir die integrasie van tegnologiese innovasies in langtermyn makro-ekonomiese ontleding" Universiteit van Chicago New York-universiteit 2019  75px Abhijit Banerjee  "vir hul eksperimentele benadering om wêreldwye armoede te verlig" Harvard-universiteit Massachusetts Instituut van Tegnologie 75px Esther Duflo  Massachusetts Instituut van Tegnologie Massachusetts Instituut van Tegnologie 75px Michael Kremer  Harvard-universiteit Harvard-universiteit

 2020's 
+ Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe, 2020'sJaar NaamLandBeweegredeAlma materInstelling (belangrikste verblyfreg / ten tye van ontvangs) 2020  75px Paul Milgrom  "vir verbeteringe aan die veilingsteorie en die uitvinding van nuwe veilingformate" Stanford-universiteit Stanford-universiteit  Robert B. Wilson Harvard-universiteit Stanford-universiteit 2021  75px David Card  "vir sy empiriese bydraes tot arbeidsekonomie" Queen's-universiteit by KingstonPrinceton-universiteit Universiteit van Kalifornië, Berkeley 75px Joshua Angrist  "vir hul metodologiese bydraes tot die ontleding van oorsaaklike verwantskappe" Princeton-universiteit Massachusetts Instituut van Tegnologie 75px Guido Imbens  Erasmus Universiteit RotterdamBrown-universiteit Stanford-universiteit 2022  75px Ben Bernanke  "vir navorsing oor banke en finansiële krisisse" Massachusetts Instituut van Tegnologie Princeton-universiteit 75px Douglas Diamond Yale-universiteit Universiteit van Chicago Booth-besigheidskool 75px Philip H. Dybvig Yale-universiteit Olin Business School, Yale-universiteit 2023  75px Claudia Goldin "vir die bevordering van vroue se begrip se arbeidsmarkuitkomste" Universiteit van Chicago Harvard-universiteit 2024  75px Daron Acemoglu  "vir studies oor hoe instellings gevorm word en welvaart affekteer" Londense Skool vir Ekonomie Massachusetts Instituut van Tegnologie 75px Simon Johnson  Massachusetts Instituut van Tegnologie Massachusetts Instituut van Tegnologie 75px James A. Robinson  Yale-universiteit Universiteit van Chicago 2025 75px Joel Mokyr  "vir die identifisering van die toestande wat volhoubare groei deur tegnologiese vooruitgang moontlik maak" Hebreeuse Universiteit van Jerusalem Massachusetts Instituut van Tegnologie 75px Philippe Aghion  "vir die teorie van permanente groei deur kreatiewe vernietiging" Université Paris I Panthéon-Sorbonne London School of Economics  Peter Howitt  Northwestern University Brown-universiteit

 Sien ook 
 Nobelprys vir Chemie
 Nobelprys vir fisika
 Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde
 Nobelprys vir Letterkunde
 Nobelprys vir Vrede

 Verwysings 

 Eksterne skakels 





 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia

Kategorie:Ekonomie
Ekonomiese Wetenskappe
Kategorie:Toekennings