Agar-agar

Agar-agar (soms verkeerdelik net agar) is ‘n plantaardige jellie wat uit verskeie soorte seewier vervaardig kan word. Dit is ‘n bestanddeel van ‘n wye verskeidenheid  produkte.

 Geskiedenis 
Agar-agar is sedert die middel van die 17de eeu  in Japan bekend. Tot die Tweede Wêreldoorlog was daardie land amper die enigste produsent. Tydens die oorlog was daar wêreldwyd ‘n tekort en moes die lande self die produk vervaardig. Suid-Afrika het verskeie wiere wat goeie agar-agar lewer en was die land dus gou selfversorgend. Die eerste chemiese ontleding van agar-agar  is teen die einde van die 19de eeu in Frankryk onderneem.

 Etimologie 
Die woord agar-agar  kom uit Maleis (Bahasa Indonesia) met die betekenis van “rooi alge”. Soms staan dit ook bekend as kanten.

 Bron 
Agar-agar kom uit die selwande van sekere spesies seewier. Veral  die kort donkerrooi  alge bekend as Gelidium en Gracilaria word wêreldwyd as bron benut. Aan die Weskus by die Langebaan-strandmeer is dit volop. Die regte soort seegras word vir drie ure in vars water gekook en daarna gefiltreer. Die helder oplossing stol nog beter  as jellie van dierlike oorsprong. ‘n Honderd kilogram seewier lewer ‘n 10kg agar-agar.

 Eienskappe 
Agar-agar is ‘n natuurlike plantaardige jellie. Dit is smaakloos, wit, ligdeurlatend, bestaan 80%  uit vesel en hoofsaaklik uit koolhidrate, is ryk aan stikstof en bevat groot hoeveelhede mineraalsoute en proteïene. In koue water swel agar-agar op en as die water kook, los dit daarin op. Dit smelt weg by 85º C en stol tussen 32º en 40º C. Hierdie unieke eienskap gee ‘n goeie balans tussen die smelt en stabilitiet van die jellie by ‘n redelik hoë temperatuur. Omdat dit naby 37ºC (dus liggaamstemperatuur) is, is dit vir die mediese wetenskap ‘n belangrike kenmerk. Die bindkrag van agar-agar is twee maal so strerk as by ‘n jellie van dierlike afkoms.

 Toepassings 
Die vroeë Japanners het geglo dat agar-agar skildkliervergroting (struma) en tandbederf voorkom en hooikoors genees.
Navorsers in die mikrobiologie gebruik agar-agar as ‘n voedingsbodem om bakterieë en swamme op te kweek. Agar-agar is onverteerbaar vir baie organismes en die groeiproses skaad dus nie die agar-agar nie.
Agar-agar is ‘n bestanddeel va ‘n wye verskeidenheid produkte, want dit gee stewigheid daaraan. Dit kom byvoorbeld voor in lekkers, kitspoedings, slaaisouse, tandepasta, medisyne, geblikte soep en konfyt, roomys, koekies, ens. Die jellie in blikkies vleis en vis is gewoonlik agar-agar. 
Tandartse gebruik ‘n produk met agar-agar as basis om kaakafdrukke te maak.
 In die biervervaardiging maak dit die bier helder en in papierproduksie maak dit die papier weer glad. So ook kom dit voor in speelklei vir kinders.
Agar-agar is dikwels in eetlusonderdukkers. As dit ingeneem word, verdriedubbel dit in volume in die maag en absorbeer in die proses water uit die liggaam. Dit skep ‘n gevoel van versadiging. Maar lakseermiddels bevat ook dikwels agar-agar.
Vegetariërs dring aan op jellie gemaak van agar-agar, omdat ander jellies meesal van resprodukte van dierlike afkoms gemaak word.
Sushi bevat ook agar-agar.
In 2016 het ‘n Japanse firma verpakkingsmateriaal uit seewier ontwikkel Dit kan dus mettertyd die moontlikheid skep om die besoedeling deur platieksakke en -bottels uit die skakel.

 Bibliografie 
Green, Lawrence G.:  South African Beachcomber. Kaapstad: Howard B. Timmins, 1958.
Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 8. Kaapstad: Nasou, 1973. 
van Zyl, Petro en Bruce L. Robertson: So word wiere aangewend. Conserva. Departement van Omgewingsake. Deel6, nr. 6, November/Desember 1991. ISSN 0258-3313

Kategorie:Alge
Kategorie:Geneesmiddels
Kategorie:Konfyte