Strukturbericht-klassifikasie

Die strukturbericht-klassifikasie is een van die belangrikste maniere om kristalstrukture te klassifiseer. Dit is genoem na die Duitse wetenskaplike vaktydskrif Strukturbericht wat dit sedert 1913 ingevoer het. Hierdie tydskrif is deur Ewald en Hermann geredigeer, maar Ewald was Joods en het Duitsland in 1938 verlaat. Hermann het in 1939 in die tronk verdwyn omdat hy Jode gehelp het en die tydskrif het opgehou om te verskyn.

Na die Tweede Wêreldoorlog is dit opgeneem in Acta Crystallografica, maar die klassifikasie is nie voortgesit nie en is vandag dus ver van volledig. Dit is nogtans steeds in gebruik, veral in die metallurgie, omdat dit die volopste en bekendste struktuurtipes behels.

Na struktuurtipes wat oor geen strukturberichtkode beskik nie word dikwels verwys deur die mineraalnaam of soms die chemiese naam te gebruik. Strukturbericht-B1 kan dus bv. ook die haliet-struktuur, die -struktuur of die tafelsout-struktuur genoem word. 

duimnael|Die B2-struktuur van CsCl en TlCl.
 Isotipie 
Talle stowwe het basies dieselfde kristalstruktuur. Dit word isotipie genoem. Hulle atome beset dieselfde posisies in 'n eenheidsel met dieselfde simmetrie, hoewel die parameters wat die eenheidsel se afmetings bepaal kan verskil. Sesiumchloried en tallium(I)chloried het byvoorbeeld albei 'n eenvoudige kubiese struktuur met chlooratome op die posisie (0,0,0) van die sel en 'n metaalatoom in die middel van die sel op posisie (½,½,½). Hierdie koördinate is egter fraksioneel: hulle is uitgedruk as fraksie van die eenheidsel se hoogte. In die geval van  is die kubus se hoogte 412 pm, vir  is dit 385 pm.

 Elemente 
Daar is veral talle stowwe met dieselfde struktuur indien die struktuur taamlik eenvoudig is, 'n klein eenheidsel en 'n hoë simmetrie besit. Talle elemente is byvoorbeeld metale wat dieselfde struktuur as koper het, soos Al, Ni, Pd, Pt, In, Ca, Pb ens. 'n Ander groep metale het dieselfde struktuur as wolfram soos Ba, Ra, Fe, Nb ensomeer. Die Duitse wetenskaplike vaktydskrif Strukturbericht het daarvoor 'n klassifikasie ingevoer. Die kopergroep word "A1" genoem en die wolframgroep "A2".Structure of Materials: An Introduction to Crystallography, Diffraction and Symmetry, , Cambridge University Press, 2012, , 

 Verbindings 
Die strukturbericht-klassifikasie word ook op talle verbindings toegepas. Die struktuur van  en  word die B2-struktuur genoem. Indien twee stowwe tot dieselfde struktuurtipe behoort word dikwels ook mengkristalle van hierdie stowwe aangetref.

Die strukturbericht-klassifikasie het in die 1930s ontstaan. Later is talle stowwe gevind wat 'n unieke struktuur het en wat nie meer geklassifiseer word nie.

 Pearson 
'n Ander sisteem is die Pearsonsimbole.  Hulle bestaan uit drie dele.
 'n skuins kleinletter (a, m, o, t, h, c) wat die kristalstelsel aandui (triklinies, monoklinies, ortorombies, tetragonaal, heksagonaal en kubies).
 'n skuins hoofletter (P, S, F, I, R) wat die roostertipe aandui.
 'n getal wat die getal atome in die sel weergee.

Ongelukkig is hierdie sisteem nie eenduidig nie. Byvoorbeeld is die diamant- en die sfaleriet-struktuur albei vlakgesentreerd kubies cF en het 8 atome. Hulle is dus albei cF8 strukture, maar die strukture is nie dieselfde nie. Hulle het verskillende ruimtegroepe. Die sfalerietstruktuur is nogtans wel van die diamantstruktuur afgelei. Die omringingsgetalle is 4 (tetraëdries) in albei strukture. In die haliet-struktuur is dit egter glad nie so nie. Die omringinggetalle is 6, maar die Pearsonsimbool is ook cF8. In die strukturbericht-klassifikasie word hulle A4, B4 en B1 genoem.

Die IUPAC skryf egter in hul Red Book 2005:

 A 
A-strukture rakende elemente.

KodeArgetipeNaamRuimtegroepA1CufccFmmA2WbccImmA3MghcpP6/mmcA3'α-LaP6/mmcA4CdiamantFdmA5β-SnI4/amdA6InI4/mmmA7α-ArseenRmA8γ-SeP321A9CgrafietP6/mmcA10α-HgRmA11α-GaCmcaA12α-MnI3mA13β-MnP432A14CmcaA15, β-WPmnA16α-SFdddA17Pswart PCmcaA20α-UCmcmAaα-PaI4/mmmAbβ-UP4/mnmAcα-NpPnmaAdβ-NpP4/nmmAfHgSnP6/mmmAgγ-BP4/nnmAhα-PoPmmAiβ-PoRmAkα-SeP2/cAlβ-Se

 B 
B-strukture rakende binêre verbindings wat 'n 1:1 stoigiometrie besit en as AB geskryf kan word

KodeArgetipeNaamRuimtegroepNommerB1halietFmm225B2Pmm221B3sfalerietP3m216B4wurtzietP6mc186B5moissaniet-4HP6mc186B6moissaniet-6HP6mc186B7moissaniet-15RR3m160B8nikkelienP6/mmc194B8P6/mmc194B9α-kinnabarP321154B10loodglit (lithargiet)P4/nmm129B11γ-P4/nmm129B12Verouderde BN-struktuurB13millerietR3m160B14 of mangaanmonofosfiedPnmaB16germaniumsulfiedPnmaB17cooperietP4/mmcB18kopermonosulfiedP6/mmcB19'-goudkadmiumPmmaB20ystermonosilisiedP23B21-koolstofmonoksiedP23B26koper(II)oksiedC2/cB27ystermonoboriedPnmaB30magnesiumsinkImm2B31sien ->B14B32natriumtalliumFdmB33chroommonoboriedCmcmB34palladiumsulfiedP4/mB35kobalttinP6/mmmB37seleentalliumI4/mcmBα-wolframkarbiedPm2

 C 
C-strukture rakende -verbindings
KodeArgetipeNaamRuimtegroepC1fluorietFmmC2pirietPaC3kuprietPnmC4rutielP4/mnmC5anataasP4/amdC6kadmiumjodiedPm1C7molibdenietP6/mmcC8β-kwartsP622C9β-kristobalietFdmC13coccinietP4/nmcC14Lavesfase  (heksagonaal)P6/mmcC15Lavesfase (kubies)FdmC19kadmiumchloriedRmC31-sinkhidroksiedP222C34calaverietC 2/mC43baddeleyietP2/cC46krennerietPma2C49sirkoniumdisilisiedCmcm

 D 
D-strukture rakende -verbindings
KodeArgetipeNaamRuimtegroepD0 ammoniak P23D0 skutterudiet ImD0 gananiet FmmD0 chroom(III)chloried P31 2D0 bismut(III)jodied RD0 tysoniet Pc1D0  molibdiet  PnmaD0   PmmD0   ID1<sub>1</sup>tin(IV)jodiedPaD1<sub>2</sup>silikontetrafluoriedI3mD21kalsiumheksaboriedPmmD31kalomelI4/mmmD51korundRcD53bixbyïetIa cI80D59sinkfosfiedP4/nmcD511valentinietPccn oP20D810pentlandietFmm

 E tot met K 
Hierdie strukture verteenwoordig minder eenvoudige strukture van ternêre verbindings.
KodeArgetipeNaamRuimtegroepE0₁matlockietP4/nmmE0₇arsenopirietP2/bE1chalkopirietI2dE2perovskietPmm (ideaal)E2₂ilmenietRE3berthierietF0₁ullmaniet P23F5caswellsilverietRm hR4F5wolfsbergiet I4/mcmG01kalsietRcG02aragonietPmcnG21lood(II)nitraatPaG32PG71bastnäsiet-CePc2G74asurietP2/cH01anhidrietCmcmH02barietPnmaH05kaliumperchloraatF3m --> PnmaH11spinelFdmH17-VthénardietFdddH24sulvanietP3mH25enargietPnm2H4scheelietH57apatietP6/mJ11kaliumheksachloroplatinaatFmmJ22.6chroom(III)chloriedheksahidraatRcK41ammoniumpersulfaatP2/c

 L 
L-strukture is allooie

KodeArgetipeNaamRuimtegroepL12ourikupriedPmm

 O 
O-tipes is organiese verbindings. Dit word nouliks gebruik.

 S 
Die S-tipe is vir silikate gereserveer.

KodeArgetipeNaamRuimtegroepNommerS01kyanietP2S02andalusietPnnm58S03sillimanietPnma62S04verouderdS05topaasPnma62S06titanietC2/c15S07.norbergietPnma62S08zunyïetPnma62S11sirkoonI4/amd141S12olivienPnma62S13phenakietR148S14granaatIad230S15eulytienI3d220S21thortveitietC2/m

 Bronne 
 TYPIX Standardized Data and Crystal Chemical Characterization of Inorganic Structure Types, Springer Science & Business Media, , 2013, , 
 A Handbook of Lattice Spacings and Structures of Metals and Alloys: International Series of Monographs on Metal Physics and Physical Metallurgy, Deel 4  Elsevier, 2013, , 

 Verwysings 

Kategorie:Kristallografie
Kategorie:Mineralogie