Jelgava

Jelgava
280px Kaart Wapen 180px|senter 75px|senter Vlag 90px|senter Land  Gewes 20px Semgale (Zemgale) Koördinate  Stigting 10de eeu Stadstatus 1573 Oppervlakte:    - Totaal 60,56 vk km  Hoogte bo seevlak 13 m Bevolking:    - Totaal (2024) 54 701  - Bevolkingsdigtheid 900/vk km Tydsone UTC +2 (OET)  - Somertyd UTC +3 (OEST) Klimaat    - Tipe Kontinentaal-gematig  - Gemiddelde jaarlikse temperatuur 7,1 °C  - Gem. temp. Januarie/Julie −2,7 / 17,9 °C  - Gemiddelde jaarlikse neerslae 651,1 mm Burgemeester Andris Rāviņš Amptelike webwerf www.jelgava.lv

Jelgava (Lets: [ˈjælˠɡɐvˠɐ], ; Duits: Mitau; Litaus: Mintauja of Jelgava; Pools: Mitawa; Russies: Елгава of Митава; Jiddisj: מיטאַווע, Mitawe of מיטאַו, Mitar) is die vierde grootste stad van Letland na die hoofstad Riga, Daugavpils en Liepaja met 'n oppervlakte van 60,56 vierkante kilometer en 'n bevolking van 54 701 in 2024. Dit is in die historiese gebied Semgale, 44 km suidwes van Riga geleë. Tot in 1919 was Jelgava bekend onder sy Duitse naam Mitau. Mitau was die hoofstad van Koerland. In teenstelling met die Hanseatiese Riga is Mitau se stadsbeeld en argitektuur sterk deur die invloed van Balties-Duitse adellike kultuur gekenmerk. Vandag is Jelgava een van die nege "republiek-stede" van Letland.

 Stadbeeld 
duimnael|links|Die Kasteel van Jelgava, met uitsig oor die Lielupe
duimnael|links|Die Akademie Petrina
duimnael|links|Die deur die Duitsers vernietigde sinagoge in 1941
duimnael|links|Sowjet-soldate tydens 'n aanval in Jelgava, in die agtergrond is die toring van die Rooms-Katolieke Kerk in Augustus 1944
Tot die einde van die Tweede Wêreldoorlog was die netjiese breë strate van Mitau (Jelgava) gesoom met die residensiehuise van die in die Koerlandiese Hoofstad woonagtige Baltieseduitse adel. Tydens en ná die oorlog is die bousubstansie van die stad amper volkome vernietig. Vandag word Jelgawa se stadsbeeld deur veral geboue uit die Sowjetiese tydperk gekenmerk.

 Bekende Persoonlikhede van die stad 
In alfabetiese volgorde
 Oskar Bidder (1866–1919), Baltiesduitse Pastoor en martelaar van die Evangeliese kerk
 August Johann Gottfried Bielenstein (1826–1907), Taalwetenskaplike, Etnograaf en Teoloog
 Ernst Johann von Biron (1690–1772), hertog van Koerland
 Peter von Biron (1724–1800), hertog van Koerland
 Casimir Ulrich Boehlendorff (1771–1825), digter en historikus
 Johann Daniel von Braunschweig (1786–1857), Baltiesduitse pedagoog
 Friedrich Wilhelm Brederlo (1779–1862), koopman en kunsversamelaar
 Nora Bumbiere (1947–1994), Letse sangeres
 Wilhelm Döllen (1820–1897), Russies-Duitse sterrekundige
 Karl Eduard von Eichwald (1795–1876), natuurwetenskaplike en paleontoloog
 Alexander Faltin/ von Faltin (1819–1899), Balties-Duitse juris en liberale Politikus
 Hamilkar von Fölkersahm (1811–1856), Lyflandse Landmarskalk
 Paul Fromhold-Treu (1859–1919), Balties-Duitse pastoor en martelaar van die Evangeliese kerk
 Dietrich Ewald von Grotthuß (1751–1786), pianis en vriend van Ch. Ph. E. Bach
 Johannes von Guenther (1886–1973), skrywer, vertaler en uitgewer
 Julie von Hausmann (1826–1901), Balties-Duitse liedjieskrywer
 Renārs Kaupers (* 1974), Lettiese sanger
 Friedrich Kasimir Kettler (1650–1698), van 1682 tot 1698 die voorlaaste regerende hertog van Koerland en Semgale
 Friedrich Kettler (1569–1642), hertog van Koerland
 Wilhelm Kettler (1574–1640), hertog van Koerland
 Dorothea von Kurland (1761–1821), laaste hertogin van Koerland
 Jānis Lūsis (* 1939), Lettiese (Sowjetse) spiesgooier en Olimpiese wenner van 1968
 Fürchtegott Leberecht von Nordenflycht (1752–1815), geoloog
 Paul Freiherr von der Osten-Sacken (1880–1934), historikus en argivaris
 Karl Heinrich von Paucker (1820–1883), Klassieke filoloog
 Einars Repše (* 1961), Lettiese Politikus en voormalige eerste minister
 Wilhelmine von Sagan (1781–1839), hertogin van Sagan
 Paul Schiemann (1876–1944), joernalis en liberale politikus
 Carl Ernst Heinrich Schmidt (1822–1894), Russiese dokter en chemikus van Balties-Duitse afkoms
 August Robert Seraphim (1863–1924), historikus en argivaris
 Ernst Seraphim (1862–1945), historikus, onderwyser en joernalis
 Katrīna Šķiņķe (* 1991), skaakspeler
 Eduard Iwanowitsch Totleben (1818–1884), Russiese generaal
 Paul Wachtsmuth (1879–1919), Balties-Duitse pastoor en martelaar van die Evangeliese kerk
 Johann Walter-Kurau (1869–1932), skilder
 Richard Wegner (1815–1894), Duitse beampte en regeringshoof in Stettyn
 Ludwig Zimmermann (1852–1906), Balties-Duitse pastoor en martelaar van die Evangeliese kerk

 Bronnelys 
  Johann Heinrich Liebeskind: Rükerinnerungen von einer Reise durch einen Theil von Teutschland, Preußen, Kurland und Liefland, während des Aufenthalts der Franzosen in Mainz und der Unruhen in Polen, Straßburg 1795. (Mit ausführlicher Abhandlung über Mitau; Digitalisat der UB Tartu bzw. Digitalisat von Google Bücher im Internet Archive oder als E-Book , PDF)
  Karl-Otto Schlau: Zur Gründungs- und Verfassungsgeschichte der Stadt Mitau (Jelgava) in Kurland (1265–1795), in: Zeitschrift für Ostforschung 42 (1993), S. 507–562.
  Karl-Otto Schlau: Ratslinie der Stadt Mitau in Kurland, 1573–1918. Bürgermeister, Gerichtsvögte, Ratsverwandte, Ratsherren, Stadthäupter, Ratmänner, Stadträte, Stadtschreiber und Stadtsekretäre, Hamburg 2002 (Baltische Ahnen- und Stammtafeln, Sonderheft 27).

 Eksterne skakels 

  Amptelike webwerf

  Burgerportaal van die stad

 Skanderings van die Mitauische Zeitung van 1905

Kategorie:Nedersettings in Letland