Aldehied

'n Aldehied is 'n organiese verbinding wat 'n karboniel-funksionele-groep (C=O) besit wat aan die einde van 'n ketting sit. Dit beteken dat in teenstelling tot wat by ketone die geval is, aan die karboniel se koolstofatoom ook 'n waterstofatoom geheg is. Die teenwoordigheid van hierdie waterstofatoom maak die chemie van ketone en aldehiede verskillend genoeg dat hulle as twee verskillende funksionele groepe en klasse verbindings gereken word.

Die bekendste en eenvoudigste aldehied is formaldehied of metanaal.  Metanaal is egter 'n besondere geval omrede die koolstofatoom twee waterstofatome dra pleks van een. Die tweede lid van die homoloë reeks is asetaldehied of etanaal en dit is meer kenmerkend vir  dié klas van verbindings se chemie.  Metanaal en etanaal is alifatiese aldehiede sonder ander funksionele groepe. Hulle word alkanale genoem. Daar is egter ook aromatiese aldehiede, soos bensaldehied.

Vorming
Aldehiede kan deur oksidasie van primêre alkohole gevorm word. Asetaldehied (etanaal) is die oksidasieproduk van etanol, die alkohol wat in wyn en bier voorkom.

300px

In teenstelling tot die ketone wat uit sekundêre alkohole gevorm word kan aldehiede maklik verder tot kalboksielsure geoksideer word. Etanol oksideer tot etanaal en dit tot asynsuur

300px

Hulle vorm met Tollens se reagens daardeur maklik 'n silwerspieël en hierdie reagens kan gebruik word om die verskil tussen die twee klasse karbonielverbindings te demonstreer.

Aldehiede kan toutomerie vertoon. Hulle atome kan anders rangskik en 'n alkenol vorm:

300px

Die alkanaal is nogtans gewoonlik die stabielste vorm

Reduksie
Reagense soos litiumboorhidried, natriumboorhidried of litiumaluminiumhidried kan gebruik word aldehiede te reduseer tot primêre alkohole

 Verwysings 

Kategorie:Organiese verbindings
Kategorie:Aldehiede