Edmund Burke

Edmund Burke (Dublin, 12 Januarie 1729 – Beaconsfield, 9 Julie 1797) was 'n Ierse filosoof en politikus. Hy word as die grondlegger van die moderne konserwatisme beskou.

 Biografie 
Die Ierse Burke gaan in 1750 na Londen om 'n juris te word. Maar die regswetenskap bevredig hom nie. Edmund Burke skryf in 1757 'n filosofiese ondersoek na die oorsprong van ons denkbeelde oor die sublieme en die skone. In die ondersoek stel hy dat skoonheid en oorweldiging skaars teenpole is. Hy voorsien formele kenmerke van wat mense as mooi ervaar (bv. relatief klein, geleidelike en harmonieuse, nie onmiddellike oorgang, gladde oppervlakte). Die sublieme word gekenmerk deur die vermoë om sterk emosies op te wek as gevolg van blootstelling aan beelde of idees van pyn, dood, gevaar en verskrikking (byvoorbeeld natuurrampe) wat op 'n vreemde manier ook aangenaam en selfs genotvol kan wees. In sy studie ondersoek Burke, onder andere, hoe so iets moontlik is.

Hy begin politieke artikels te skryf vir die pasgestigte tydskrif The Annual Register. Burke sou self ook aan die politiek deelneem as lid van die Whig-party. In 1765 word hy lid van die Britse Laerhuis. Burke druk sy stempel af op talle van politieke kwessies in sy tyd. Burke bestry heftig die verligting en die Franse Rewolusie wat hy teenoor die Engelse Glorieryke Rewolusie en die Amerikaanse Rewolusie plaas.

Burke sien die rol van die staat ten opsigte van die samelewing veral as die van 'n tuinier tot sy tuin. Die tuinier se taak is om die tuin te onderhou. Vanuit sy nadruk op die belang van geskiedenis en tradisie, pleit hy vir gematigde en behoedsame hervormings. Progressiewe en rewolusionêre sien Burke as boukundiges wie se doel voortdurend aan die hand van bloudrukke en utopieë verander word. Burke wys die utopiese radikalisme absoluut van die hand. Hy voorspel in sy Reflections on the Revolution in France (1790) dat die Franse Rewolusie op 'n diktatoriale skrikbewind sou uitloop. Onder leiding van Maximilien Robespierre ontwikkel die Franse Rewolusie inderdaad in so 'n rigting. Burke noem dit as voorbeeld van hoe verligtingsdenke aanleiding kan gee tot totalitêre politiek.

 Bronne 
Conor Cruise O'Brien, The Great Melody. A Thematic Biography of Edmund Burke, 1992. 
Andreas Kinneging, Paul De Hert en Maarten Colette (eds.), Burke, 2017. 

 Eksterne skakels 


Kategorie:Ierse filosowe
Kategorie:Ierse politici
Kategorie:Geboortes in 1729
Kategorie:Sterftes in 1797
Kategorie:Filosowe in die 18de eeu