Pleonasme

Pleonasme of woordoortolligheid is 'n stylfiguur waar meer woorde gebruik word as wat nodig is om 'n gedagte uit te druk. Die term is van die Griekse woord πλεονασμóς, d.w.s. pleonasmós afgelei, wat 'oorvloed' beteken. Die sin: "Hy het dood verdrink", bevat byvoorbeeld die oorbodige woord "dood". Dit is nie te verwar met 'n toutologie wat uit twee sinonieme woorde bestaan nie.

Let Wel: Sommige pleonasmes se gebruik het wel in die volksmond aanvaarbaar geword, soos byvoorbeeld "Ek het dit met my eie oë gesien" en "uitstel tot later".

 Voorbeelde 
Let daarop dat die woorde in die onderstaande voorbeelde nie sinonieme van mekaar is nie.
 doodverongeluk (as iemand verongeluk het, is die persoon dood)
 koue sneeu
 groter groei
 brandende vuur
 na benede val
 omhoog styg
 'n ronde sirkelEksteen, L. 1984.  'n Beeld van Afrikaanse woorde: kort stukke oor die woordeskat uit die radiorubriek 'Weeklikse Woordeboek' . Kaapstad: Akademica, bl. 65-66 
 valse voorgee
 'n verbetering ten goede
 die trappe op na bo
 ware feite ('n feit is die waarheid)
 absolute volmaaktheid
 akute krisis
 algeheel nuwe rekord ('n rekord is altyd die allerjongste toppunt)
 'n gesaghebbende in sy eie reg
 bloukleurige verf
 hy was heeltemal afwesig by die vergadering (was hy dan gedeeltelik afwesig?)
 noodsaaklike voorwaarde (voorwaardes kan nie na willekeur nagekom word nie en moet as noodsaaklik beskou word)
 algehele monopolie ('n monopolie kan immers nie gedeeltelik wees nie)
 definitiewe besluit ("-sluit" beteken dit is voltrek)
 volle satisfaksie (satisfaksie beteken "voldoening")
 nuwe begin
 menslike nedersetting
 mediese arts
 mediese dokterAlleenlik nuttig by mondelingse gesprekke, ter onderskeiding van doktor, die gegradueerde.
 hy as vader van kinders behoort dit nie te doen nie.
 dis gebiedend noodsaaklik dat jy daar moet wees.
 miskien is daar 'n moontlike kans om uit te breek.
 daar mag moontlik dalk probleme wees
 ons het alreeds vantevore hieroor gepraat.
 hy is oorspronklik in Frankryk gebore (twee geboorteplekke?).
 mank gaan aan gebreke.
 hy staar na die newelrige gesigseinder ('n gesigseinder raak dowwer hoe verder mens kyk).Van der Merwe, H.J.J.M. 1970. Die korrekte woord: Afrikaanse taalkwessies. Pretoria: J.L. van Schaik, bl. 228.
 voorspellings oor die toekoms
 historiese gebeurtenisse van die verlede
 hawelose straatkinders
 hoe mens jou ook al wend of keer
 in staat om te kan
 nog 'n keer weer
 opsetlike brandstigting
 ouerlose wesies 
 sal in die toekoms gebeur 
 sou wou kon gedoen het 
 dit is tans aan die gebeur 
 uitstel tot later 
 vooruit beplan 
 weer herhaal
 weer hervat 
 wettige huwelik ('n huwelik is óf wettig óf nie 'n huwelik nie)
 weer reorganiseer
 'n skatryk biljoenêr
 hy was by by die doop
 'n ernstige noodgeval 
 'n yslike knewel 
 'n dooie lyk 
 hy doen dit alleen op sy eie 
 John moes alles van voor af weer opnuut oorbegin 
 te voet loop
 'n onbekende bedrag geld is gesteel (bedrag verwys reeds na geld)
 teologiese kweekskool ('n kweekskool verwys na 'n plek waar studente in die teologie opgelei word) 
 musiek-konserwatorium ('n konserwatorium is 'n plek waar musiekopleiding gegee word) 
 hy is geneig om gewoonlik te...
 'n gratis geskenk
 'n medekollega
 oggendontbyt
 'n reine maagd
 ons getroue en lojale lesers
 'n Noorse Noorweër van Noorweë
 die rede hiervoor is omdat
 sy was die allermooiste van almal
 buitelanders van ander lande
 'n mensvretende kannibaal
 'n enkellopende oujongkêrel
 wentrofee
 vuil besmeerde gesigDu Toit, P.J. 1991. Taalleer vir onderwyser en student. Goodwood: Academica, bl. 42
 dit het tien jaar geduur, 'n hele dekade, voor hy teruggeskryf het.
 Prinses Diana het enkele ure voor haar dood nog gelewe.

 Verwysings 

Kategorie:Stylfigure