Lys fossiele in die menslike evolusie

Die volgende lys fossiele in die menslike evolusie bevat fossiele van die tribus Hominini, wat in die Laat Mioseen (sowat 6 miljoen jaar gelede) ontstaan het. Aangesien duisende fossiele reeds gevind is, dikwels net enkele bene of tande, is dit nie ’n volledige lys nie, maar dit bevat van die belangrikste vondste. Die fossiele is in die volgorde van oud tot jonk, soos bepaal deur radiometriese en/of inkrementele datering.

Die meeste van die fossiele word nie beskou as direkte voorouers van Homo sapiens nie, maar is nou verwant aan direkte voorouers en dus belangrik in die bestudering van die menslike lyn.

 Laat Mioseen 
7 miljoen – 5,3 miljoen jaar oud
 Foto Naam Ouderdom (jaar) Spesie Jaarontdek Land Ontdek deur 100px TM 266 (Toumaï) 7 miljoen Sahelanthropus tchadensis 2001 Tsjad  Alain Beauvilain, Fanone Gongdibe, Mahamat Adoum, Ahounta Djimdoumalbaye 100px BAR 1000'00 6 miljoen Orrorin tugenensis 2000 Kenia Martin Pickford, Kiptalam Cheboi, Dominique Gommery, Pierre Mein, Brigitte Senut
 Plioseen 
 5,3 miljoen – 2,58 miljoen jaar oud
 Foto Naam Ouderdom (jaar) Spesie Jaarontdek Land Ontdek deur 100px Ardi 4,4 miljoen Ardipithecus ramidus 1994 Ethiopië  Yohannes Haile-Selassie  KNM-LT 329 4,2 - 5 miljoen Australopithecus anamensis 1967 Kenia Arnoud Lewis, Bryan Patterson Key details from select sources  KNM-TH 13150 4,15-5,25 miljoen Australopithecus anamensis 1984 Kenia Kiptalam Cheboi  KNM-KP 271 4 miljoen Australopithecus anamensis 1965 Kenia Bryan Patterson 70px Laetoli-voetspore 3,7 miljoen Bipedale hominied 1976 Tanzanië Mary Leakey  LH 4 2,9 – 3,9 miljoen Australopithecus afarensis 1974 Tanzanië Donald Johanson  K 12 (Abel) 3,5 miljoen Australopithecus bahrelghazali 1995 Tsjad Michel Brunet 100px Platgesigmens 3,5 miljoen Kenyanthropus platyops 1999 Kenia Justus Erus en Meave LeakeySmithsonian 100px Stw 573 (Kleinvoet) 3,3 miljoen Australopithecus ? 1994 Suid-Afrika Ronald J. Clarke 100px DIK-1 (Selam) 3,3 miljoen Australopithecus afarensis 2000 Ethiopië Zeresenay Alemseged 100px AL 288-1 (Lucy) 3,2 miljoen Australopithecus afarensis 1974 Ethiopië Tom Gray, Donald Johanson, Yves Coppens en Maurice Taieb  AL 200-1 3 – 3,2 miljoen Australopithecus afarensis 1975 Ethiopië Donald Johanson, Yves Coppens en Maurice Taieb  AL 129-1 3 – 3,2 miljoen Australopithecus afarensis 1973 Ethiopië Donald Johanson Foto byModern HumanOrigins  AL 444-2 3 miljoen Australopithecus afarensis 1991 Ethiopië Bill Kimbel

 Pleistoseen 
Vroeë Paleolitikum: 2,58 miljoen – 300 000
 Foto Naam Ouderdom (jaar) Spesie Jaarontdek Land Ontdek deur 100px Taung 1(Taung-kind) 2,5 miljoen Australopithecus africanus 1924 Suid-Afrika Raymond Dart 100px KNM WT 17000(Die Swart Skedel) 2,5 miljoen Paranthropus aethiopicus 1985 Kenia Alan Walker Uraha Jawbone  Uraha 501 2,3 – 2,5 miljoen Homo rudolfensis 1991 Malawi Tyson Msiska, Timothy Bromage, Friedemann Schrenk  Foto byModern HumanOrigins  Sts 14 2,04-2,58 miljoen Australopithecus africanus 1947 Suid-Afrika Robert Broom Foto by Smithsonian Sts 71 2,04 – 2,58 miljoen Australopithecus africanus 1947 Suid-Afrika Robert Broom en John T. Robinson  Foto byModern HumanOrigins  Sts 52 2,04 -2,58 miljoen Australopithecus africanus 1947 Suid-Afrika Robert Broom 100px Sts 5(Mev. Ples) 2,04 miljoen Australopithecus africanus 1947 Suid-Afrika Robert Broom  TM 1517 2 miljoen Paranthropus robustus 1938 Suid-Afrika Gert Terblanche Foto byScientific American MH1 1,977-1,98 miljoen  Australopithecus sediba 2008 Suid-Afrika Lee R. Berger 100px KNM ER 1813 1,9 miljoen Homo habilis 1973 Kenia Kamoya Kimeu 100px KNM ER 1470 1,9 miljoen Homo rudolfensis 1972 Kenia Bernard NgeneoMai, L.L., Owl, M.Y., & Kersting, M.P. (2005), p.286 Foto by Smithsonian OH 24(Twiggy) 1,8 miljoen Homo habilis 1968 Tanzanië Peter Nzube Fotovan voet byModern HumanOrigins  OH 8 1,8 miljoen Homo habilis 1960 Tanzanië 100px OH 5(Zinj ofNeutekrakermens) 1,8 miljoen Paranthropus boisei 1959 Tanzanië Mary Leakey 100px D2700 1,8 miljoen Homo erectus 2001 Georgië   KNM-ER 62000Meave G. Leakey, Fred Spoor,	 M. Christopher Dean, Craig S. Feibel,	 Susan C. Antón, Christopher Kiarie & Louise N. Leakey. 2012. New fossils from Koobi Fora in northern Kenya confirm taxonomic diversity in early Homo. Nature 488, 201–204 (9 August 2012) doi:10.1038/nature11322 1,78 - 1,9 miljoen Homo rudolfensis 2012 Kenia Meave Leakey se span  KNM-ER 62003 (stuk onderkaak) 1,78 – 1,9 miljoen Homo rudolfensis 2012 Kenia Meave Leakey se span  KNM-ER 60000 (onderkaak) 1,78 – 1,9 miljoen Homo rudolfensis 2012 Kenia Meave Leakey se span 100px OH 7 1,75 miljoen Homo habilis 1960 Tanzanië Jonathan Leakey 100px KNM ER 3733 1,75 miljoen Homo erectus 1975 Kenia Bernard Ngeneo  KNM ER 1805 1,74 miljoen Homo habilis 1973/'74 Kenia Paul Abell  Yuanmou-mens 1,7 miljoen / 0,5-0,6 miljoen (betwis) Homo erectus 1965 China Fang Qian 100px KNM ER 406 1,7 miljoen Paranthropus boisei 1969 Kenia Richard Leakey  KNM ER 732 1,7 miljoen Paranthropus boisei 1970 Kenia Richard Leakey Foto by Smithsonian KNM ER 23000 1,7 miljoen Paranthropus boisei 1990 Kenia Benson Kyongo  KNM WT 17400 1,7 miljoen Paranthropus boisei  Kenia  50px KNM WT 15000(Turkana-seun) 1,6 miljoen Homo ergaster 1984 Kenia Kamoya Kimeu Foto byModern HumanOrigins  StW 53 1,5 - 2 miljoen Homo gautengensis 1976 Suid-Afrika A.R. Hughes Foto byModern HumanOrigins  SK 847 1,5 - 2 miljoen Homo habilis  1949 Suid-Afrika  Foto byModern HumanOrigins  DNH 7(Eurydice) 1,5 - 2 miljoen Paranthropus robustus 1994 Suid-Afrika André Keyser Foto by Smithsonian SK 46 1,5 – 1,8 miljoen Paranthropus robustus 1949 Suid-Afrika Robert Broom  Peninj-onderkaak 1,5 miljoen Paranthropus boisei 1964 Tanzanië Richard Leakey Foto byModern Human Origins  OH 9(Chellean-mens) 1,5 miljoen Homo erectus 1960 Tanzanië Richard Leakey  KNM ER 992 1,5 miljoen Homo erectus 1971 Kenia Richard Leakey 100px KNM ER 3883 1,4 – 1,6 miljoen Homo erectus 1976 Kenia Richard Leakey  KGA 10-525 1,4 miljoen Paranthropus boisei 1993 Ethiopië A. Amzaye  Atapuerca-kakebeen 1,2 miljoen Homo antecessor 2008 Spanje Eudald Carbonell 100px Daka 1 miljoen Homo erectus 1997 Ethiopië Henry Gilbert  Sangiran 4 1 miljoen Homo erectus 1939 Indonesië G.H.R. von Koenigswald 100px  780 000 - 858 000 Homo erectus 1994 Spanje Bermúdez & Arsuaga 100px Sangiran 2 0,7 – 1,6 miljoen Homo erectus 1937 Indonesië G.H.R. von Koenigswald Foto by Smithsonian Trinil 2Pithecanthropus-1of Java-mens 0,7 -1 miljoen Homo erectus 1891 Indonesië Eugène Dubois  Ternifine 2-3 700 000 Homo erectus 1954 Algerië C. Arambourg Foto byModern HumanOrigins  Sangiran 17 700 000 Homo erectus 1969 Indonesië S. Sartono 100px Peking-mens 680 000 - 780 000 Homo erectus 1921 China Davidson Black http://archive.archaeology.org/9809/newsbriefs/eritrea.html Madam Buya 600 000 – 1,4 miljoen Homo heidelbergensis of Homo erectus 1997 Eritrea Ernesto Abbate Foto byModern HumanOrigins  Bodo 600 000 Homo heidelbergensis of Homo erectus 1976 Ethiopië A. Asfaw 100px Mauer 1(Heidelberg-mens) 500 000 Homo heidelbergensis 1907 Duitsland Daniel Hartmann   500 000By ʻAlī Jāvīd, "World Heritage Monuments and Related Edifices in India, Volume 2", Page. 17 Homo erectus 1923 Indië V.S. Wakankar Saldanha-mens Saldanha-mens 500 000 Homo rhodesiensis 1953 Suid-Afrika   Boxgrove-mens 478 000 - 524 000 Homo heidelbergensis 1994 Brittanje Foto byModern HumanOrigins  Hexian 400 000 - 500 000 Homo erectus 1980 China  100px Skedel 5 (Miguelón) 400 000 Homo heidelbergensis 1992 Spanje Bermúdez, Arsuaga & Carbonell  Swanscombe-mens 400 000 Homo heidelbergensis 1935 Brittanje Alvan T. Marston  Sale 400 000 Homo rhodesiensis 1971 Marokko  100px|center Arago 21(Tautavel-mens) 400 000 Homo heidelbergensis 1971 Frankryk Henry de Lumley Foto bySmithsonian Ndutu 350 000 Homo rhodesiensis 1973 Tanzanië A.A. Mturi 100px Steinheim-skedel 350 000 Homo heidelbergensis 1933 Duitsland 

 Middel-Paleolitikum: 300 000 – 50 000 jaar oud 
 Foto Naam Ouderdom (jaar) Spesie Jaarontdek Land Ontdek deur Smithsonian's Human Origins Program Petralona 1 250 000 - 500 000 Homo heidelbergensis  1960 Griekeland   Ngandong 7 250 000 Homo erectus 1931 Indonesië C. ter Haar en G.H.R. von Koenigswald  Altamura-mens 250 000 Homo neanderthalensis  Italië   Bontnewydd 230 000 Homo neanderthalensis 1981 Brittanje  Foto byModern HumanOrigins  Dali 209 000-23 000 (betwis)P. Brown Dali archaic Homo Sapiens  University of New England, Australië Homo erectus of Homo sapiens 1978 China Shuntang Liu 100px Rhodesië-mens 200 000 - 300 000 Homo rhodesiensis 1921 Zambië Tom Zwiglaar Foto byModern HumanOrigins  Omo 1 190 000 Homo sapiens 1967 Ethiopië Richard Leakey Foto byModern HumanOrigins  Omo 2 190 000 Homo sapiens  Ethiopië Richard Leakey Foto byABC Science Herto-oorblyfsels 160 000 Homo sapiens idaltu 1997 Ethiopië Tim White  Foto byMax Planck-instituut  Jebel Irhoud 1 160 000 Homo sapiens 1991 Marokko   Jebel Irhoud 2 160 000 Homo sapiens 1991 Marokko  Foto byPhysOrg.com Jebel Irhoud 3 160 000 Homo sapiens 1991 Marokko   Jebel Irhoud 4 160 000 Homo sapiens 1991 Marokko  Foto byModern HumanOrigins  Tabun C1 120 000 Homo neanderthalensis 1967 Israel Arthur Jelinek Foto byModern Human Origins  Krapina 100 000 - 127 000  Homo neanderthalensis 1899 Kroasië Dragutin Gorjanović-Kramberger Foto byModern HumanOrigins  Qafzeh 6 90 000 - 100 000 Homo sapiens 1930 Israel R. Neuville, M. Stekelis 100px Qafzeh IX 90 000 - 100 000 Homo sapiens 1933 Israel T. McCown en H. Moivus jr. Foto byModern HumanOrigins  Qafzeh VI 90 000 - 100 000 Homo sapiens 1933 Israel T. McCown en H. Moivus jr.  Scladina 80 000 - 127 000 Homo neanderthalensis  België  100px Skhul V 80 000 - 120 000 Homo sapiens 1933 Israel T. McCown en H. Moivus jr.  Skhul IX 80 000 - 120 000 Homo sapiens   Israel  Foto byModern HumanOrigins  Klasiesriviergrotte 75 000 - 125 000 Homo sapiens 1960 Suid-Afrika Ray Inskeep, Robin Singer, John Wymer, Hilary Deacon  Obi-Rakhmat 1 75 000  Homo neanderthalensis 2003 Oesbekistan   Teshik-Tash-skedel 70 000 Homo neanderthalensis 1938 Oesbekistan A. Okladnikov 100px La Ferrassie 1 70 000 Homo neanderthalensis 1909 Frankryk R. Capitan en D. Peyrony Foto byModern HumanOrigins  Saccopastore 1 60 000 Homo neanderthalensis  Italië  100px Shanidar 1 60 000 - 80 000 Homo neanderthalensis 1961 Irak Ralph Solecki 100px La Chapelle-aux-Saints 1 60 000 Homo neanderthalensis 1908 Frankryk A. en J. Bouyssonie en L. Bardon Foto byModern HumanOrigins  Amud 7 50 000 - 60 000 Homo neanderthalensis  Israel 

 Laat Paleolitikum: 50 000 – 10 000 jaar oud 
 Foto Naam Ouderdom (jaar) Spesie Jaarontdek Land Ontdek deur  Sidrón-grot 49 000 Homo neanderthalensis 1994 Spanje   La Quina 5 45 000 - 60 000 Homo neanderthalensis  Frankryk   La Quina 18 45 000 - 60 000 Homo neanderthalensis  Frankryk   Kents-grot 41 000 - 45 000 Homo sapiens 1927 Brittanje  Foto byModern HumanOrigins  Amud 1 41 000 Homo neanderthalensis 28 Junie 1961 Israel Hisashi Suzuki 100px Mungo-mens 40 000 - 60 000 Homo sapiens 1974 Australië  Foto byModern HumanOrigins  Berg Circeo 1 40 000 - 60 000 Homo neanderthalensis 1939 Italië Prof. Blanc Foto byModern HumanOrigins  Neanderthal 1 40 000 Homo neanderthalensis 1856 Duitsland Johann Carl Fuhlrott  Denisova-hominien (X-vrou) 40 000 Homo ? 2008 Rusland Johannes Krause et al.  Hominien-vingerbeen 40 000 Homo ? (moontlik Neanderdaller-Denisova-kruising) 2011 Rusland    37 000 Homo sapiens 2012 Sri Lanka  100px Hofmeyr-skedel 36 000 Homo sapiens 1952 Suid-Afrika  Foto's van Peştera cu Oase Peştera cu Oase 36 000 Homo sapiens 2002 Roemenië   Rooi Dame van Paviland 33 000 Homo sapiens 1823 Brittanje William Buckland  Yamashita-grotman 32 000 Homo sapiens 1962 Japan   Engis 30 000-50 000  Homo neanderthalensis 1829 België Philippe-Charles Schmerling 100px Gibraltar 1 30 000-50 000  Homo neanderthalensis 1848 Gibraltar Kapt. Edmund Flint  Le Moustier 30 000-50 000 Homo neanderthalensis 1909 Frankryk   Denisova-tand 30 000 - 50 000 Homo ? 2000 Rusland  100px Cro-Magnon 1 30 000 Homo sapiens 1868 Frankryk Louis Lartet  NG 6 27 000 - 53 000 Homo erectus 1931 Indonesië C. ter Haar en G.H.R. von Koenigswald Foto byModern HumanOrigins  Predmost 3 26 000 Homo sapiens 1894 Tsjeggië K.J. Maska  Lapedo-kind 24 500 Homo neanderthalensis of Homo sapiens 1998 Portugal João Zilhão  Eel Point 24 000 Homo sapiens 1997 Brittanje  100px LB 1 (Hobbit) 18 000 Homo floresiensis  2003 Indonesië Peter Brown Foto byModern HumanOrigins  Minatogawa 1 16 000 - 18 000 Homo sapiens 1970 Japan   Tandou 15 000 Homo sapiens 1967 Australië Duncan Merrilees   Gough-grot 14 700 Homo sapiens 1927–1968 Brittanje   Iwo Eleru-skedel 13 000 Homo sapiens 1965 Nigerië  Foto byTravels and Archeology in South Chile Cerro Sota 2 11 000 Homo sapiens 1936 Chili Junius Bird  Wadjak 1 10 000 - 12 000 Homo sapiens 1888 Indonesië B.D. van Rietschoten

 Holoseen 
Mesolitikum/Neolitikum: 10 000 – 5 000 jaar oud
 Foto Naam Ouderdom (jaar) Spesie Jaarontdek Land Ontdek deur  La Brea-vrou Sowat 10 000 Homo sapiens 1914 VSA  100px Combe Capelle 9 600 Homo sapiens 1909 Frankryk O. Hauser  Cheddar-mens 9 000  1903 Brittanje  100px Kow-moeras 1 9 000 - 13 000 Homo sapiens 1968 Australië A.G. Thorne  Afalou 13 8 000 - 12 000 Homo sapiens 1920 Algerië C. Arambourg  Wadi Halfa 25 8 000 - 12 000 Homo sapiens 1963 Soedan G. Armelagos, E. Ewing, D. Greene  Wadi Kubbaniya 8 000 - 20 000 Homo sapiens 1982 Egipte Fred Wendorf 100px Minnesota-vrou 7 800 - 8 000 Homo sapiens 1931 Minnesota, VSA Albert Jenks  Lo 4b 6 000 - 9 000 Homo sapiens 1965  H. Robbins, B.M. Lynch  Tepexpan-mens 5 000 - 11 000 Homo sapiens 1947 Mexiko Hellmut de Terra  SDM 16704 4 900 – 11 800 Homo sapiens 1929 VSA M.J. Rogers

 Afkortings in fossielname 
 AL - Afar-driehoek, Ethiopië
 ARA-VP - Aramis Vertebrate Paleontology, Ethiopië
 BAR – Baringo-distrik, Kenia
 BOU-VP - Bouri Vertebrate Paleontology, Ethiopië
 D - Dmanisi, Georgië
 ER – Turkanameer, Kenia
 KGA - Konso-Gardula, Ethiopië
 KNM - Kenia Nasionale Museum
 KP - Kanapoi, Kenia
 LB - Liang Bua, Indonesië
 LH – Laetoli-hominied, Tanzanië
 NG - Ngandong, Indonesië
 OH – Olduvai-hominied, Tanzanië
 SK - Swartkrans, Suid-Afrika
 Sts, Stw - Sterkfontein, Suid-Afrika
 TM – Transvaal-museum, Suid-Afrika
 TM - Toros-Menalla, Tsjad
 WT – Turkanameer, Kenia

 Verdere leesstof 
Gibbons, Ann.  The First Human: The Race to Discover our Earliest Ancestor. Anchor Books (2007). 

Johanson, Donald & Wong, Kate.  Lucy's Legacy: The Quest for Human Origins. Three Rivers Press (2009). 

Leakey, Richard & Lewin, Roger.  Origins Reconsidered: In Search of What Makes us Human. Little, Brown and Company (1992). 
Lewin, Roger. Bones of Contention: Controversies in the Search for Human Origins. Penguin Books (1987). 

 Verwysings 

Ander bronne






Kategorie:Evolusie
Kategorie:Prehistoriese mense