Spraakproduksie

Spraakproduksie is die proses waarvolgens gesproke woorde gekies word om geuiter te word, hulle fonetiek geformuleer word en dan aan die einde geartikuleer word deur die motoriese stelsel in die stemorgaan. Spraakproduksie kan spontaan geskied soos wanneer ŉ persoon die woorde van ŉ gesprek saamstel, of reaktief soos wanneer die naam van ŉ afbeelding gegee word of ŉ geskrewe woord hardop gelees word, of ŉ stemnabootsing soos met herhaling van ŉ gesprek.

Spraakproduksie is nie dieselfde as taalproduksie nie aangesien taal ook met handgebare geproduseer kan word.

Met ŉ gewone vloeiende gesprek uiter mense rofweg vier lettergrepe elke sekonde, tien tot twaalf foneme en twee tot drie woorde vanuit ŉ woordeskat wat uit tien- tot honderdduisend woorde saamgestel is. Foute tydens spraakproduksie is relatief laag en kom voor teen ŉ tempo van ongeveer een uit 900 woorde tydens spontane spraak. Woorde wat algemeen geuiter word of van jongs af al aangeleer is of maklik opgeroep word, is vinniger om te uiter as die wat minder gereeld geuiter word, of later aangeleer is of meer abstrak is.

Normaalweg word spraak gelewer deur die pulmonêre druk afkomstig van die longe wat klank genereer deur fonasie in die glottis in die larinks, wat dan deur die stemkanaal verander word in verskillende vokale en konsonante. Spraakproduksie kan egter voorkom sonder die longe en glottis deur alaringeale spraak, waar die boonste gedeelte van die stemkanaal gebruik word. ŉ Voorbeeld van sulke alaringeale spraak is Donald Duck-spraak.

Die stemproduksie van spraak kan geassosieer word met die voortbrenging van gesinchroniseerde handgebare wat ten doel het om die begrip van wat geuiter word te versterk.

 Drie stadiums 
Die lewering van gesproke taal behels drie belangrike stadia van verwerking.

Die eerste is die prosesse van konseptualisering waarin die intensie om spraak te produseer ŉ verlangde konsep koppel aan ŉ spesifieke gesproke woord om te uiter. Hier word die preverbale beoogde boodskap geformuleer wat die konsepte aandui wat mondelings geuiter moet word. Dit is ŉ mededingende proses waarin ŉ gepaste woord gekies moet word vanuit ŉ versameling van kandidate.

Die tweede fase is formulering waartydens die taalkundige vorm benodig vir die uiter van die woord gemaak word. Hierdie proses behels die saamstel van ŉ sintaktiese raamwerk en fonologiese enkodering wat die fonetiese vorm spesifiseer van die beoogde uiting. Op hierdie tydstip word ŉ lemma gekies wat die abstrakte vorm van die woord is en geen informasie besit oor die klanke daarin nie (en dus voor die woord uitgespreek kan word). Dit bevat slegs inligting rakende betekenis en die verhouding van die woord tot ander in die sin.

Die derde fase is artikulasie, wat die oproep van die spesifieke motoriese fonetiek van die woord behels, asook die motoriese koördinasie van die geskikte fonasie en artikulasie deur die longe, glottis, larinks, tong, lippe, kakebeen en ander dele van die stemorgaan.

 Neurowetenskap 
Spraakproduksie se motoriese beheer by regshandiges steun grootliks op die areas in die linker serebrale hemisfeer. Die area sluit die bilaterale supplementere motoriese skors in, die linker agterste inferior frontale girus, die linker insula, die linker primêre motoriese korteks en temporale korteks. Daar is ook subkortikale dele betrokke soos die basale ganglia en serebellum. Die serebellum help met die volgordebepaling van spraaklettergrepe na vinnige, gladde en ritmies georganiseerde woorde toe en ook met langer uitinge.

 Afwykings 
Spraakproduksie kan deur verskeie afwykings geaffekteer word:
 Stotter
 Lispel
 Spraak-klankversteuring
 Infentale spraak

 Spraakfout
 Spoonerisme
 Malapropisme
 Verhaspeling

 Afasie
 Afasiologie
 Spraakafwyking
 Amnesiese afasie
 Aprosodie
 Disprosodie
 Verbale apraksie

 Verwysings 

Kategorie:Fonetiek
Kategorie:Taal
Kategorie:Taalkunde