Formaldehied

Formaldehied is 'n organiese verbinding met die chemiese formule CH₂O of HCHO. Dit is die eenvoudigste  aldehied, vandaar sy sistemiese naam metanaal. Die gewone naam van die stof is afgelei van sy ooreenkoms en verwantskap tot mieresuur, wat deur oksidasie uit formaldehied gevorm kan word. Formica is Latyn vir mier.

Formaldehied is 'n kleurlose gas teen kamertemperatuur en het 'n kenmerkende stink, irriterende reuk. Formaldehied word dikwels as 'n 37% oplossing, byvoorbeeld in water en metanol verkoop. Hierdie oplossing word formalien genoem.

Kristalstruktuur
Die kristalstruktuur is by 15K met neutrondiffraksie bepaal. Dit is 'n tetragonale struktuur met 8 molekules in die eenheidsel. Die molekules vorm vierkante tetramere  wat deur sterk C-O bindings bymekaar gehou word.

Eienskappe
Formaldehied (CH₂O) is 'n kleurlose, hoogs giftige en vlambare gas by kamertemperatuur. 
Formaldehied word natuurlik in klein hoeveelhede in ons liggame geproduseer. 

Fisiese eienskappe
Formaldehiedgas het 'n sestal absorpsies in die infrarooi gebied van die elektromagnetiese spektrum.

modussefrekwensie (cmasimmetriese CH2-strek2850simmetriese CH2-strek2785C=O strek1750CH2 skêr1485CH2 wieg1250CH2 waggel1165

Chemiese eienskappe
Formaldehied kan deur versigtige oksidasie van metanol oor 'n katalisator soos koper of platinum verkry word.

Die produk word gewoonlik in water opgevang omdat anders polimerisasie optree.
Formaldehied polimeriseer maklik tot vaste paraformaldehied .

Formaldehied begin reeds teen 300°C te ontbind in koolstofmonoksied en waterstof:

Met suurstof oksideer dit en stel water vry:

Gebruike
duimnael|links|Vis wat in formalien gepreserveer is
Dit word gebruik in die vervaardiging van kunsmis, papier, laaghout en sommige harse. Dit word ook gebruik as 'n preserveermiddel en in huishoudelike produkte, soos antiseptiese middels, medisyne en skoonheidsmiddels.
Formaldehied word in baie nywerhede gebruik. Dit word gebruik in gom en harse, kleurstowwe, tekstiele, ontsmettingsmiddels, boumateriaal, motoronderdele, middels vir balseming en in laboratoriums.
Dit word ook gebruik as 'n preserveermiddel in sommige kosse en in baie produkte wat in die huis gebruik word, soos antiseptika en medisyne

Formalien, 'n oplossing van formaldehied in water word gebruik om biologiese spesimens te preserveer in museums ens.

Medies
Blootstelling aan formaldehied kan die vel, keel, longe en oë irriteer. Herhaalde blootstelling aan formaldehied kan moontlik tot kanker lei. Werkers kan benadeel word deur blootstelling aan formaldehied. Die vlak van blootstelling hang af van die dosis, duur en werk wat gedoen word. Enkele voorbeelde van werkers wat die risiko loop om aan formaldehied blootgestel te word, sluit die volgende in:

Landbouwerkers wat met vee in beperkte ruimtes werk
Konstruksiewerkers wat met harsvervaardigde produkte werk
Werkers wat plastiek, harse en skuimisolasie vervaardig
Begrafnisondernemers  wat met die balsemingsproses werk
Skoonheidskundiges wat kleurstowwe en gladmaakprodukte aanwend

 Verwysings 

Kategorie:Aldehiede