Idioom

'n Idioom is 'n vaste spreekwoord of segswyse wat eie is aan 'n spesifieke taal, streek of volksgroep. Idiome het gewoonlik 'n dieper betekenis wat uit die tradisies, geskiedenis en leefwyse van 'n volk gegroei het. Dit is nie altyd moontlik om die betekenis van 'n idioom uit die woorde af te lei nie, omdat dit baie op figuurlike spraak berus. Vir die rede kan idiome ook nie direk van een taal in 'n ander vertaal word sonder om die betekenis daarvan in ag te neem nie.

Afrikaans, as taal, is besonder ryk aan idiome. Idiome in Afrikaans is nie noodwendig in Engels of in ander tale beskikbaar nie. Die omgekeerde is egter ook waar. Direkte vertaling van idiome kan tot foutiewe (en soms komiese) vertalings lei. As voorbeeld: "Jan skiet 'n kat" beteken nie noodwendig dieselfde as "Jan shoots a cat" nie, maar moet na gelang van die konteks eerder vertaal word as "Jan is vomiting".

 Voorbeelde 
Enkele voorbeelde van idiome:

 Idioom  Betekenis 'n Adder in eie boesem hê  'n Verraaier / indringer / skelm 'n Appeltjie te skil  Iemand uittrap of redeneer oor 'n saak Van bakboord na stuurboord stuur  'n Persoon herhalend na ander persone verwys / Instruksies gee wat onnodig ingewikkeld is. Balke saag  Erg snork Piet is been-af op Sannie  Piet is verlief op Sannie Nie op sy/haar bek geval nie  Lewer maklik 'n opinie Jy kan dit vir die bobbejane vertel  Ek glo dit nie Die bobbejaan agter die berg gaan haal  'n Moeilikheid tegemoet loop; jou vreeslik kwel oor iets wat nog glad nie eens gebeur het nie Te diep in die bottel kyk  Om 'n dronklap te wees Dis 'n bietjie te dik vir 'n daalder  Dis te erg/moeilik om te glohttps://maroelamedia.co.za/afrikaans/idiome-en-uitdrukkings/dis-n-bietjie-te-dik-vir-n-daalder/ URL besoek op 21 Mei 2020 Daar sal dadels van kom  Daar sal niks van kom nie Doekies omdraai  Lieg Die lepel in die dak steek / die gees gee  Sterf / breek Om ook 'n eiertjie te lê  Iets (bykomends) te sê hê Hy is 'n haan onder die henne  Die gewildste man tussen die vroue Geen haan sal daarna kraai nie  Niemand sal later iets te sê hê daaroor nie Elke haan is baas op sy eie mishoop  Elkeen wil op sy eie gebied baas wees Gaan vang 'n haan!  "Los my uit" of gaan net weg. Op iemand se hakke sit  Hom/haar voortdurend agtervolg Iemand se hakskene word al rooi  Om te begin belangstel in die teenoorgestelde geslag Die hand aan eie lewe slaan  Selfmoord pleeg Die hand in eie boesem steek  Jouself ondersoek om te sien of daar nie skuld by jou lê nie As een hand die ander was, word albei skoon  As die een die ander help, word albei bevoordeel Iemand se hand in die as slaan  Om iemand by 'n meisie uit te oorlê Van die hand na die tand lewe  Net genoeg verdien om van te lewe Van die hand wys  Weier, afwys Die handdoek ingooi  Die stryd gewonne gee (oorspronklik in boks gebruik) Met die hand in die hare sit  Worstel met 'n probleem Iemand in die hare vlieg  Stry of baklei Die hare laat waai  Woes baklei Met die hoed in die hand iets vra  Verleë iets by 'n belangrike persoon kom vra Die hoenders in maak  Kwaad maak In 'n japtrap klaarsien  Iets (byvoorbeeld 'n taak) vinnig afhandel Die kat in die donker knyp  Stoutigheid aanvang (gewoonlik seksueel van aard) 'n Kat skiet  Braak, opgooi, naar word Klippe gooi na glashuise  Doen iets wat jy nie aan jouself gedoen wil hê nie Die koeël is deur die kerk  Iets is afgesluit; dis gedane sake Die kool is nie die sous werd nie  Dis nie die moeite werd/koste werd nie Daar loop iemand oor my graf  'n Koue rilling kry Van jou lotjie getik  Mal wees Jy kan dit maar op jou maag skryf (en met jou hemp afvee)  Daar sal niks van kom nie Jou mantel na die wind draai  Jou op beginsellose wyse na omstandighede skik Muisneste hê  deurmekaar wees van verliefdheid/verslons wees Met pens en pootjies / met hoek en sinker / met skoene en al  Heeltemal Die kar voor die perde inspan  Iets verkeerd-om doen Om die pyp te rook  Met iets slaag; wenhttps://maroelamedia.co.za/afrikaans/idiome-en-uitdrukkings/uitdrukking-die-pyp-rook/ Opgespoor en besoek op 30 Junie 2020 Dit reën katte en honde  Daar val swaar reën In die rooi wees (met geld)  Om in die skuld / oortrokke by die bank te wees Jy kan maar jou ou skoene agterna gooi  Jy moet dankbaar wees om dit/hom/haar te kry Daar is 'n slang in die gras  Iets is nie pluis nie Spek skiet  'n Leun vertel of onwaarheid kwyt raak 'n Stuiwer in die armbeurs gooi  Saampraat Uit die veld geslaan wees  Teleurgesteld of beskaamd wees Iemand is nie hier om vlieë te vang nie  Iemand is nie sonder rede hier nie Sit nie langs dieselfde vuur nie  Stem nie saam met iemand nie Water uit 'n klip tap  Om met min die onmoontlike reg te kry Iemand van sy wysie af bring  Iemand heeltemal deurmekaar maak

 Verwysings 

 Eksterne skakels 

 Idiome op gesegdes.co.za
 Idiome op wiktionary.org
 https://maroelamedia.co.za/kategorie/afrikaans/idiome-en-uitdrukkings/

Kategorie:Leksikologie
Kategorie:Taalkunde
Kategorie:Woordeskat