Pravin Gordhan

Pravin Jamnadas Gordhan (12 April 1949 – 13 September 2024) was 'n Suid-Afrikaanse politikus wat twee keer as minister van finansies onder president Jacob Zuma gedien het. Van Mei 2014 tot 13 Desember 2015 was hy minister van samewerkende regering en tradisionele aangeleenthede en daarvoor ook minister van finansies. Einde Februarie 2018 is hy deur president Cyril Ramaphosa as Minister van Openbare Ondernemings aangestel. Hy het tot Junie 2024, as minister gedien en met sy aftrede is die ministerie saam met die Departement van Openbare Ondernemings afgeskaf na die algemene verkiesing van 2024. 

 Lewe 
duimnael|links|Pravin Gordhan tydens die Wêreld Ekonomiese Forum se Jaarvergadering in 2012
Ná skool studeer Gordhan in aptekerswese aan die Universiteit van Durban-Westville en verwerf die graad Baccalaureus Pharmaciae. Hy werk daarna vanaf 1974 tot 1981 as 'n apteker by die King Edward V-hospitaal in Durban. Gedurende hierdie tyd raak hy betrokke by politiek; hy was vanaf 1974 Lid van die Raad van die Natal Indiese Kongres en vanaf 1977 'n lid van die African National Congress (ANC). In 1980 word hy voorsitter en sekretaris van die Behuisingsaksiekomitee van Durban tot en met 1984.

Gordhan was aktief in talle organisasies en instellings, ten tye van onderhandelinge om 'n einde aan apartheid in Suid-Afrika te maak. Hy was onder andere van 1991–1994 voorsitter van die Konvensie vir 'n Demokratiese Suid-Afrika (Kodesa) en in 1993 mede-voorsitter van die veelparty-konferensie in Johannesburg ter beëindig van apartheid. Hy word in 1993 mede-voorsitter van die Uitvoerende Oorgangsraad om die oordrag van staatsmag te organiseer en te monitor.

In die eerste vrye verkiesing in 1994 word hy verkies tot 'n ANC-lid van die Nasionale Vergadering tot en met 1998. Gedurende 1995–1997 was hy 'n lid van die Raad van die Universiteit van Durban-Westville. Hy was ook in 1996–1998 voorsitter van die Grondwetlike Komitee van die Nasionale Vergadering.

Ná sy uittrede as parlementslid in 1998 word hy eers adjunkdirekteur (adjunkkommissaris) en in 1999 hoof (kommissaris) van die Suid-Afrikaanse Inkomstediens (SAID). Hierdie pos het hy tien jaar lank beklee tot in 2009 en hy was gedurende 2000 en 2006 voorsitter van die Wêrelddoeaneorganisasie (WCO).

Vir sy pogings is reeds drie eredoktorsgrade aan hom toegeken: in 2007 deur die Universiteit van Suid-Afrika in die vak handel en deur die Universiteit van Kaapstad in regte. Die Sentrale Universiteit van Tegnologie ken aan hom 'n ere-DTech-graad toe in 2009.

 Minister van Finansies 
Ná afloop van die verkiesing van Jacob Zuma as nuwe President van Suid-Afrika word Gordhan op 10 Mei 2009 as Minister van Finansies in President Zuma se kabinet aangestel. Hy volg minister Trevor Manuel op in hierdie hoedanigheid, wat op sy beurt minister in die Presidensie word vir die Nasionale Beplanningskommissie.

Tydens sy lewering van sy begrotingtoespraak in die Parlement in Februarie 2010 word sy beleidsrigting aangeval deur die voorsitter van die ANC-jeugliga, Julius Malema. Dié beskuldig Gordhan van omstrede begrotingsplanne teen partyriglyne in, en sê in toesprake die minister neem nie die behoeftes van kinders en werksoekende jongmense voldoende in ag nie. Minister Gordhan se begrotingstoespraak word egter heelhartig ondersteun deur die Nasionale Uitvoerende Raad van die ANC asook die Kongres van Suid-Afrikaanse Vakverbonde (COSATU), die grootste vakbondfederasie in Suid-Afrika. S.African trade unions back finance minister Gordhan . Reuters. 15 Maart 2010 Malema won't be punished – for now . News24. 14 Maart 2012

Op 25 Mei 2014 word hy vervang deur Nhlanhla Nene as finansiesminister, dog op 14 Desember 2015 word hy opnuut aangestel nadat David van Rooyen ná net drie dae onder groot druk van die sakewêreld ontslaan word. Gordhan is algemeen as 'n bekwame minister beskou, wat die onafhanklike posisie van Finansies wou handhaaf en voorkom dat politici die staatskas plunder.

 Ontslag 
In Maart 2017 word Pravin Gordhan vir 'n tweede keer deur president Zuma as Minister van Finansies ontslaan. Dit lei tot groot protes en onrus in die ANC. Die mense van Gordhan se eie ministerie – blank en swart – neem afskeid van hom deur Senzeni na te sing   Die EFF- en DA-opposie in die parlement dien 'n mosie van wantroue in.  Die Speaker van die Nasionale Vergadering, Baleka Mbete, verklaar dat die ontslag veroorsaak is deur 'n veiligheidsverslag wat glo getoon het dat Gordhan en sy adjunk Mcebisi Jonas planne gesmee het om Suid-Afrika se regering omver te werp. Adjunkpresident Cyril Ramaphosa het egter Zuma se optrede as onaanvaarbaar veroordeel.  Malusi Gigaba is deur president Zuma as Gordhan se opvolger aangestel.

 Minister van Openbare Ondernemings 
In 2018 is Gordhan heraangestel in die kabinet van president Cyril Ramaphosa as Minister van Openbare Ondernemings, wat by voormalige Minister Lynne Brown oorgeneem het. Hy het toesig hou oor staatsondernemings, insluitend Eskom, SAL, Denel en ander. 

Gordhan het nie genoeg takbenoemings ontvang om ingesluit te word op die "Top 200"-lys van mense wat genomineer is vir verkiesing tot die ANC Nasionale Uitvoerende Komitee voor die party se 55ste Nasionale Konferensie in Desember 2022 nie.  By die konferensie was hy een van 'n aantal hoëprofiel ANC-leiers wat hul setels in die NUK verloor het. 

Gordhan het aan die einde van die sesde administrasie van Suid-Afrika se demokratiese regering uit die politiek getree. Sy voorneme om af te tree is in Maart 2024 aangekondig. 

 Verwysings 

 Eksterne skakels 

  Pravin Gordhan op People's Assembly

Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van finansies
Kategorie:Geboortes in 1949
Kategorie:Sterftes in 2024
Kategorie:Politici van die African National Congress
Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika
Kategorie:Anti-apartheidsaktiviste
Kategorie:Suid-Afrikaanse anti-apartheidsaktiviste
Kategorie:Alumni van die Universiteit van Suid-Afrika