Georgiese skrifte

Die Georgiese skrifte is die drie skryfstelsels wat gebruik word om Georgies mee te skryf: Asomtawroeli, Noeschoeri en Mchedroeli. Hul letters stem ooreen en het dieselfde name en alfabetiese volgorde. Al drie alfabette is eenkasstelsels (hulle het nie aparte bo- en onderkasletters nie). Hoewel al drie nog gebruik word, word Mchedroeli aanvaar as die standaard vir Georgies en die ander Kartweliese tale.

duimnael|links|Kaart van Europese skrifstelsels:
Die moderne skrifte het 33 letters. Hulle het oorspronklik 38 gehad, maar vyf het in onbruik geraak.

 Vergelyking 

 Geskiedenis van die Georgiese skrifte 
 Asomtawroeli, die historiese skrif 
duimnael|Die woord vir Georgies (Kartuli) geskryf in die Georgiese alfabet
duimnael|Georgiese padteken in Georgië
duimnael|’n Moderne padaanwysingsbord in die Georgiese en Latynse skrif
duimnael|Die antieke Asomtawroeli-alfabet in die Dawit Garejis-klooster in Oos-Georgië
Die Georgiese Koninkryk van Iberië is in die 330's n.C. tot die Christendom bekeer. Kenners glo die ou Georgiese alfabet, Asomtawroeli, wat op die Latynse alfabet geskoei is, was nodig om godsdienstige leesstof toegankliker vir die Georgiërs te maak. Dit het in die 4de of 5de eeu gebeur. Die oudste voorbeeld van dié alfabet is ’n inskripsie uit 430 n.C. in ’n kerk in Betlehem.

Asomtawroeli (ასომთავრული, "hoofletters") is afgelei van aso (ასო, "letter") en mtawari (მთავარი, "hoof"). Ondanks die Georgiese naam was dit ook ’n eenkasstelsel, nes die moderne Georgiese alfabet.

Dié alfabet word deesdae soms vir hoofstukname in boeke gebruik, of as hoofletters in ’n groter lettertipe saam met letters van een van die ander twee alfabette.

 Asomtawroeli letters                                       ,                             

 Noeschoeri, die kerkskrif 
Nnoeschoeri (ნუსხური "klein, onderkas") het in die 9de eeu vir die eerste keer sy verskyning gemaak. Dit is veral in die kerk gebruik.
 Noeschoeri letters ⴀ  ⴁ  ⴂ  ⴃ  ⴄ  ⴅ  ⴆ  ⴇ  ⴈ  ⴉ  ⴊ  ⴋ  ⴌ  ⴍ  ⴎ  ⴏ  ⴐ  ⴑ  ⴒ  ⴍⴣ, ⴓ  ⴔ  ⴕ  ⴖ  ⴗ  ⴘ ⴙ  ⴚ  ⴛ  ⴜ  ⴝ  ⴞ  ⴟ  ⴠ 

 Mchedroeli, die moderne skrif 
Die huidige alfabet, Mchedroeli (მხედრული, "militêr"), het in die 11de eeu sy verskyning gemaak. Dit is vir niekerklike doeleindes gebruik tot in die 18de eeu, toe  dit die Choetsoeri-styl (wat die vorige twee alfabette gebruik het) vervang het.

Nes die ander twee alfabette het Mchedroeli nie aparte hoofletters nie. Sommige moderne skrywers het egter ’n soort tweekasstelsel geskep deur Asomtawroeli-letters as hoofletters te gebruik, soortgelyk aan die Choetsoeri-styl. Ander skep hoofletters deur sommige letters in ’n groter lettertipe te gebruik.

 Mchedroeli letters ა  ბ  გ  დ  ე  ვ  ზ  თ  ი  კ  ლ  მ  ნ  ო  პ  ჟ  რ  ს  ტ  უ  ფ  ქ  ღ  ყ  შ ჩ  ც  ძ  წ  ჭ  ხ  ჯ  ჰ      

 Transkripsie 
Die tabel hier onder bevat net die 33 letters in die moderne Mchedroeli-alfabet en nie dié wat in onbruik is nie. "Nasionaal" is die amptelike transliterasiestelsel van die Georgiese regering, terwyl "Laz" die amptelike stelsel in Noordoos-Turkye is vir die taal Laz.

Mchedroeli letters  Unicode Naam  Nasionaal  ISO 9984 Afrikaans Laz IFA ა  U+10D0  an  A a  A a  A a  A a  ბ  U+10D1  ban  B b  B b  B b  B b  გ  U+10D2  gan  G g  G g  G g  G g  დ  U+10D3  don  D d  D d  D d  D d  ე  U+10D4  en  E e  E e  E e  E e  ვ  U+10D5  vin  V v  V v  W w  V v  ზ  U+10D6  zen  Z z  Z z  Z z  Z z  თ  U+10D7  tan  T t  T' t'  T' t'  T t  ი  U+10D8  in  I i  I i  I i  I i  კ  U+10D9  k'an  K' k'  K k  K k  K' k'  ლ  U+10DA  las  L l  L l  L l  L l  მ  U+10DB  man  M m  M m  M m  M m  ნ  U+10DC  nar  N n  N n  N n  N n  ო  U+10DD  on  O o  O o  O o  O o  პ  U+10DE  p'ar  P' p'  P p  P p  P' p'  ჟ  U+10DF  žan  Zh zh  Ž ž  Zj zj  J j  რ  U+10E0  rae  R r  R r  R r  R r  ს  U+10E1  san  S s  S s  S s  S s  ტ  U+10E2  t'ar  T' t'  T t  T t  T' t'  უ  U+10E3  un  U u  U u  Oe oe  U u  ფ  U+10E4  par  P p  P' p'  P' p'  P p  ქ  U+10E5  kan  K k  K' k'  K' k'  K k  ღ  U+10E6    Gh gh    Gh gh  Ğ ğ  ყ  U+10E7  q'ar  Q' q'  Q q  Q q  Q q  შ  U+10E8  šin  Sh sh  Š š  Sj sj  Ş ş  ჩ  U+10E9  čin  Ch ch  Č' č'  Tsj tsj  Ç ç  ც  U+10EA  can  Ts ts  C' c'  Ts ts  Ts ts  ძ  U+10EB  jil  Dz dz  J j  Dz dz  Ž ž  წ  U+10EC  c'il  Ts' ts'  C c  Ts' ts'  Ts' ts'  ჭ  U+10ED  č'ar  Ch' ch'  Č č  Tsj' tsj'  Ç' ç'  ხ  U+10EE  xan  Kh kh  X x  Ch ch  X x  ჯ  U+10EF  ǰan  J j  J̌ ǰ  Dj dj  C c  ჰ  U+10F0  hae  H h  H h  H h  H h 

 Sien ook 
 Geskiedenis van die alfabet

 Verwysings 

 Bibliografie 



 Eksterne skakels 

 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia

Alfabet
Kategorie:Alfabette