Koerdistan

{{Landtabel
|volle_naam=Koerdistan / كردستانKurdistan / کوردستان
|naam=Koerdistan
|beeld_vlag=Flag of Kurdistan.svg
|beeld_wapen=Coat of Arms of Kurdistan.svg
|leuse=Ey Reqîb"O vyand"Lêer:Ey Reqîb - ئەی ڕەقیب.oga
|kaart_ligging=Kurdish-inhabited areas of the Middle East and the Soviet Union in 1986.jpg
|vasteland=Asië
|amptelike_tale=Koerdies
|oppervlak_grootte=
|oppervlak_rang=
|oppervlak=503 000 km²
|oppervlak__persent_water=byna geen
|bevolking=
|bevolking_rang=
|bevolking_skatting=30 000 000
|bevolkingsdigtheidrang=rang onbekend
|bevolkingsdigtheid=59,64
|bevolking_skatting_jaar=
|bevolking_sensus_jaar=
|tydsone=+2 (Turkye), +3 (Irak en Sirië), +3:30 (Iran)
}}

duimnael|Die noordoostelike Koerdistan
duimnael|Die oostelike Koerdistan in Iran
duimnael|Die Zagrosberge in Iran
duimnael|Kaart van Irakse Koerdistan
Koerdistan (Arabies: كردستان, Persies: کردستان, Koerdies: Kurdistan / کوردستان, [ˌkʊɾdɯˈstɑːn], ; letterlik: "tuiste van die Koerde") is 'n histories-geografiese landstreek in die noordooste van die Midde-Ooste wat sedert 1918, die ineenstorting van die Ottomaanse Ryk as gevolg die Eerste Wêreldoorlog, verdeel is tussen Azerbeidjan, Armenië, Irak, Iran (die ou Persië), Sirië en Turkye en wat hoofsaaklik bewoon word deur Koerde. Die Irakse Koerdiese outonome streek is die enigste deel van Koerdistan wat amptelik internasionale politieke erkenning geniet. Simbole soos die vlag van Koerdistan, die volkslied Ey Reqîb ("O vyand") wat net in Irakse Koerdistan amptelike status geniet, word deur al die Koerde in die vier lande en Koerde wêreldwyd algemeen erken.

 Etimologie 
In Persies beteken Koerdistan "tuiste van die Koerde", 'n term wat die eerste keer deur die Seltsjoekse Turke en later in die Koerdistanprovinsie van Iran gebruik is.

 Geografiese ligging 
Daar is geen vaste grense vir Koerdistan nie en die grenseise van die land wissel na gelang van groepe en individue. Dit strek hoofsaaklik oor Irak, Iran, Sirië en Turkye se bergagtige grensstreek wat die volgende insluit: Taurus- en Zagrosberge, die Mesopotamiese Vlakte, Armenië en die voormalige Vilâyat-i Sitte (Ses County) sowel as Armenië en Azerbeidjanse grondgebied in Turkye en die Iranse grens naby die Rooi Koerdistan (Russies: Красный Курдистан, 1923–1929; hoofstad: Lachin), die sogenaamde Koerdistan Oejezd (Курдистанский уезд) en die 1930's se Koerdistan Okrug (insluitende die huidige rayonları Zengilan en Gabriel) vorm deel van die Koerdiese streek.

Turkye se Suidoos- en Oos-Anatoliese gebiede, die Republiek Irak in die noorde (Koerdistanse plaaslike regering) en die omliggende gebied, Iranse Koerdistan, Wes-Azerbaijan, Kerman Shah en Lorestān-provinsies van die Republiek Azerbeidjan se Nagorno-Karabakh-gebied (Lachin, Zengilan, Kubadlı, Kelbajar) en dek die hele of grootste deel van Sirië in die noorde.

 Etniese groepe 
Verskillende tale word oor die hele Koerdistan gepraat, al word etniese groepe nie oral gevind nie. Koerde, Turkmene, Turke en Armeniërs is sommige etniese groepe wat hier bly.

In hierdie streek is die meerderheid van die bevolking van Koerdiese afkoms en leef in Turkye, Irak en Iran. Ná die Tweede Wêreldoorlog het die geallieerde magte wat in beheer van die genoemde streke was, die skepping van 'n staat met die naam Koerdistan voorgestel. Turkye, Irak, Iran en Sirië was almal gekant teen die voorstel.

 Godsdiens 
Sunni (as Shafi), Judaïsme, Christendom, Alewiete, Onikic, Mense van Regte, Jesiede.

 Geskiedenis 
Volgens amptelike bronne in Koerdistan, was die term die eerste keer in 1100 gebruik om saam te val met 'n homogene jaar. Op 'n getekende kaart van die owerhede van die Seltsjoekse tydperk is die naam Koerdistan gebruik.

Turkse Koerdistan (Koerdies: Kurdistana Tirkiyê of Noord-Koerdistan (Koerdies: کوردستان باکور / Kurdistana Bakur of Bakurê Kurdistanê), die Republiek Turkye se grense in die Suidoos- en Oos-Anatoliese gebiede, het 'n Koerdiese meerderheid, aangesien meeste mense wat in die geografiese gebied woon, voorheen die naam gebruik het.

 Politiek 
Baie Koerde streef al sedert die begin van die 20ste eeu daarna om hul volk te verenig in 'n onafhanklike staat. Hierdie wens oorheers die Koerdiese politiek in die betrokke lande. Daar bestaan pasifistiese Koerdiese organisasies, en andere soos die Koerde wat 'n gewapende stryd voer ten doeleinde van 'n outonome Koerdistan. Gewoonlik word laasgenoemde organisasies as terroriste bestempel.

 Irakse Koerdistan 
In die noorde van Irak (Suid-Koerdistan) het die Koerde gedeeltelike outonomie verkry, danksy die ineenstorting van die sentrale gesag van Saddam Hussein tydens die Irakse Oorlog (vanaf 2003) en die militêre steun wat verkry is deur die multinasionale vredesmag in Irak. Sedertdien wen Irakse Koerdistan geleidelik aan outonomie, met as belangrike politieke kwessie die status van die oliestad Kirkoek, wat formeel buite die Koerdiese streek val maar moontlik by dit kan aansluit. Irakse Koerdistan het die afgelope jaar wêreldwyd diplomatieke bande aangeknoop; hul buurland Turkye is een van hulle belangrikste bondgenote.

 Iranse Koerdistan 
Iranse Koerdistan (Persies: کردنشین ایران, Kordestan-e Iran, Koerdies: کوردستانی ئران, Kurdistanî Iran) of Oos-Koerdistan (Kurdistana Rojhilat of Rojhilatê Koerdistan), aangrensend aan  Noordoos-Irak en Suidoos-Turkye, is op die grensgebied geleë waar heelwat Koerde woon. Koerdistan (Persies: استان کردستان, Osta-e Kordestan), aan die buitekant van die westelike helfte van die Wes-Azerbaijan-provinsie, die noordelike helfte van die stand van die Eelam, en die hele provinsie içerimektedir Kerman Shah. Çahar Mahal en Bakhtiari provinsie is ook die sentrum van die Koerde nog meer inwoners Şehrekürd (Persies: شهرکرد Sahr-e van die handelsverkeer) staan bekend as die stad.

Die streek se bevolking word op ongeveer 4 miljoen Koerde beraam. Hierdie groter kulturele-geografiese gebied van Koerdistan se oostelike deel word deur sommige Oos-Koerdistan genoem.

 Siriese Koerdistan 
Siriese Koerdistan of Wes-Koerdistan (Koerdies: Rojavaya Kurdistanê''), val binne die grense van Sirië waar Koerde sedert 1962 woon, maar hul burgerskap steeds nie erken word nie. In dieselfde mate is die Koerdiese streek deur die Arabiere verwring tot 'n Arabiese gemeenskap.

 Turkse Koerdistan 
Die taboe op die naam Koerdistan en Koerde in die politiek, is vroeg in die 21ste eeu verbreek. Die regering van Recep Tayyip Erdoğan het met die oog op Turkye se moontlike toetreding tot die Europese Unie hervormings deurgevoer ten opsigte van die Koerde. Hoewel die PKK verbode en bestry bly, word ander Turks-Koerdiese partye deesdae toegelaat. Omrede die hoë kiesdrempel slaag Koerdiese kandidate tot op hede nie daarin om as 'n party verteenwoordiging in die Turkse parlement te bekom nie, maar deur na die verkiesing 'n faksie te vorm met ander partye in die parlement kan Koerde steeds deelneem aan die Turkse politiek.

 Groot stede 
 Kirmanşah (Kirmaşan)
 Senendec (Sine)
 Piranşehr (Xanê)
 Mahabad (Mehabad)
 Sakkez (Seqiz)
 Sardeşt (Serdeşt)
 Kamyaran (Kamyaran)
 Bukan (Bokan)
 Marivan (Merîwan)
 Uşnu (Şino)
 Divandere (Dîwandere)
 Pave (Pawe)
 Bane (Bane)
 İlam (Îlam)
 Bicar (Bîcar)
 Kurve (Qurwe)

 Eksterne skakels 




Kategorie:Gebiede van die Midde-Ooste
Kategorie:Geografie van Irak
Kategorie:Geografie van Iran
Kategorie:Geografie van Sirië
Kategorie:Geografie van Turkye