Nogai

Nogai is ’n Turkiese taal wat in Suidwes-Rusland gepraat word. Daar is drie dialekte: Qara-Nogai (Swart of Noord-Nogai) wat in Dagestan gepraat word; Ware Nogai in Stawropol en Aqnogai (Wit of Wes-Nogai) aan die Koebanrivier. Qara-Nogai en Ware Nogai is baie nou verwant aan mekaar terwyl Aqnogai redelik van hulle verskil.

Oorsprong en ontwikkeling
Die Nogais, wat afstammelinge van die Goue Horde is, se naam kom van die kleinseun van Djengis Khan, Nogai Khan, wat aan die einde van die 13de eeu oor die nomadiese volk wes van die Donau regeer het. Hulle het hulle later gevestig aan die Swartsee-kus van die hedendaagse Oekraïne.

Die taal is aanvanklik in die Arabiese alfabet geskryf en later in die Latynse alfabet. In 1938 is die Cyrilliese alfabet in gebruik geneem.

Die verbanning van die Nogais uit die Oekraïne in die 19de eeu het die Nogai-sprekers in verskeie geografies geïsoleerde groepe laat versplinter. Sommige is na Turkye, ander na Roemenië en ander het in Rusland gebly, in Noord-Dagestan en naburige streke soos Tsjetsjnië.

 Alfabet 
 Arabiese alfabet 
Voor 1928 is die Arabiese alfabet vir Nogai gebruik. Dit het al die letters van dié alfabet ingesluit, plus die bykomende letters vir klanke eie aan Nogai:
ڮ, ۇ, ۋ, پ, ںُ, چ, ژ , گ Die alfabet is nie wyd gebruik nie.

 Latynse alfabet 
In 1928 is die Latynse alfabet in gebruik geneem:
 A a B в Ç ç D d E e Ә ә G g Ƣ ƣ I i K k L l M m N n Ꞑ ꞑ O o Ө ө P p Q q R r S s Ş ş T t U u Y y J j Ь ь Z z V v

Die letters  is in 1931 bygevoeg en die letter  in 1933. In 1936 is die letters  uitgelaat.

 Cyrilliese alfabet 
Die Cyrilliese Nogai-alfabet is in 1938 geskep. Die laaste hervorming het in 1950 plaasgevind, waarna die alfabet so daar uitsien.
 А а Аь аь Б б В в Г г Д д Е е Ё ё Ж ж З з И и Й й К к Л л М м Н н Нъ нъ О о Оь оь П п Р р С с Т т У у Уь уь Ф ф Х х Ц ц Ч ч Ш ш Щ щ Ъ ъ Ы ы Ь ь Э э Ю ю Я я

 Verwysings 

 Eksterne skakels 
 Nogai op Ethnologue
 Nogai-woordeboek en -grammatika
 20px|links Hierdie artikel is vertaal vanuit die Engelse Wikipedia

Kategorie:Tale van Rusland
Kategorie:Turkiese tale