Om die wêreld in 80 dae

Om die wêreld in 80 dae (Frans: Le tour du monde en quatre-vingts jours) is 'n klassieke avontuurroman deur die Franse skrywer Jules Verne. Dit is vir die eerste keer is 1873 gepubliseer. Verskeie rolprente is al van die boek gemaak.

Die held van die verhaal is 'n ene Phileas Fogg. Hy gaan 'n weddenskap aan dat hy binne tagtig dae om die wêreld kan reis. Fogg is deur sy kneg, Passepartout, vergesel. Uiteindelik slaag hulle om die reis op die nippertjie te voltooi.

Phileas was 'n stiptelik man, wat presies uitgewerk het watter vervoermiddels hy sal moet gebruik en hoe lank elke tog sal neem. Sy skedule was as volg:

duimnael|links|400px|Kaart van die reis
 Roete Vervoermiddel Reistyd Van Londen na Suez  trein en stoomboot  7 dae Van Suez na Moembaai  stoomboot  13 dae Van Moembaai na Kalkutta  trein  3 dae Van Kalkutta na Hongkong  stoomboot 13 dae Van Hongkong na Jokohama  stoomboot  6 dae Van Jokohama na San Francisco  stoomboot 22 dae Van San Francisco na New York Stad  trein 7 daeVan New York na Londen  stoomboot  9 daeTotaal  80 dae

 Agtergrond en analise 
Around the World in Eighty Days is geskryf tydens moeilike tye, beide vir Frankryk en Verne. Dit was tydens die Frans-Pruisiese Oorlog (1870–1871) waarin Verne as kuswag opgeroep is; hy het finansiële probleme ondervind (sy vorige werke het nie tantième betaal nie); sy pa is onlangs oorlede; en hy het 'n openbare teregstelling aanskou wat hom ontstel het.William Butcher (translation and introduction). Around the World in Eighty Days, Oxford Worlds Classics, 1995, Introduction.

Die tegnologiese innovasies van die 19de eeu het die moontlikheid van vinnige omseiling geopen, en die vooruitsig het Verne en sy leserspubliek gefassineer. Veral drie tegnologiese deurbrake het in 1869–70 plaasgevind wat 'n toeriste-agtige om-die-wêreld-reis vir die eerste keer moontlik gemaak het: die voltooiing van die eerste transkontinentale spoorlyn in Amerika (1869), die opening van die Suezkanaal (1869) en die koppeling van die Indiese spoorweë oor die sub-kontinent (1870). Dit was nog 'n noemenswaardige punt aan die einde van 'n era van eksplorasie en die begin van 'n era van ten volle globale toerisme wat in relatiewe gemak en veiligheid geniet kon word. Dit het die verbeelding aangewakker dat enigiemand kon gaan sit, 'n skedule opstel, kaartjies koop en die wêreld rond reis, 'n prestasie wat voorheen net vir die mees heldhaftige en geharde avonturiers gereserveer is.

Die verhaal het op 6 November 1872 in Le Temps begin. Die storie is in dele oor die volgende 45 dae gepubliseer, met die einde daarvan om Fogg se sperdatum van 21 Desember met die regte wêreld te sinchroniseer. Hoofstuk XXXV het op 20 Desember verskyn; 21 Desember, die datum waarop Fogg terug in Londen sou verskyn, het nie 'n aflewering van die storie ingesluit nie; op 22 Desember het die laaste twee hoofstukke Fogg se sukses aangekondig. Aangesien dit vir die eerste keer in dele gepubliseer is, het sommige lesers geglo dat die reis werklik plaasvind – weddenskappe is geplaas, en sommige spoorwegmaatskappye en skeepsvaartmaatskappye het Verne bepleit om in die boek te  verskyn. Dit is onbekend of Verne aan hul versoeke gehoor gegee het, maar die beskrywings van sommige spoor- en skeepsrederye laat 'n vermoede dat hy wel beïnvloed is.

Wat die naelbyteinde betref, het Fogg gedink dit is een dag later as wat dit werklik was, want hy het vergeet dat hy tydens sy reis 'n volle dag by sy horlosie gevoeg het, teen 'n koers van 'n uur per 15° lengtegraad gekruis. Ten tyde van publikasie en tot 1884 het 'n de jure Internasionale datumlyn nie bestaan nie. As dit die geval was, sou hy bewus gemaak gewees het van die verandering in datum sodra hy hierdie lyn bereik het. Dus, die dag wat hy tydens sy reis by sy horlosie gevoeg het, sou verwyder word wanneer hy hierdie denkbeeldige lyn oorsteek. Fogg se fout sou egter nie in die werklike wêreld plaasgevind het nie, want 'n de facto datumlyn het wel bestaan. Die VK, Indië en die VSA het dieselfde kalender gehad met verskillende plaaslike tye. Toe hy in San Francisco aankom, sou hy opgemerk het dat die plaaslike datum een dag vroeër was as wat in sy reisdagboek aangedui word. Gevolglik is dit onwaarskynlik dat hy nie sou agterkom dat die vertrekdatums van die transkontinentale trein in San Francisco en van die China-stoomboot in New York een dag vroeër as sy reisdagboek was nie. Hy sal ook op een of ander manier moet vermy om na enige koerante te kyk. Boonop wys John Sutherland in Who Betrays Elizabeth Bennet? daarop dat Fogg en die maatskappy "doof, stom en blind" sou moes wees om nie op te let hoe besig die strate op 'n oënskynlike "Sondag" was nie, met die Sunday Observance Act 1780 steeds in effek.

 Verwysings 

 Eksterne skakels 

Kategorie:Fiksie
Kategorie:Romans