Lys van minder suiwer Afrikaanse woorde

Wanneer 'n mens Afrikaans lees, word woorde soos okkasie, konklusie, insident en baie ander soortgelykes teëgekom wat lesers dikwels as anglisismes bestempel. Dit is hulle nie. Hierdie woorde is van Romaanse afkoms; hulle behoort nie tot dieselfde Dietse taalfamilie as geleentheid, gevolgtrekking en voorval nie.

Hoewel dit nie verkeerd is om Romaanse woorde te gebruik nie, is dit nogtans van 'n stilistiese oogpunt beskou, verstandiger om, indien moontlik, aan die suiwerder Dietse woorde voorkeur te gee.
Soms bewys die praktyk dat die minder suiwer woord meer gewild geraak het as die suiwere; daarom klink biblioteek, akrobaat, makaroni, depressie, krematorium en politiek meer bekend as boekery, koorddanser, deegdrade, handelslapte, lykoond en staatkunde.

Dit gebeur ook dat die Dietse en die minder suiwer woord gebruik word met 'n effense verskil in betekenis. Dink maar aan advokaat en pleitbesorger, inspeksie en ondersoek, arbiter en skeidsregter, fondament en grondslag. Hier vul die minder suiwere woorde tot op sekere hoogte die Afrikaanse taalskat aan.
Ook brei hulle die woordeskat uit waar daar, soos dit lyk, nie 'n geskikte woord vir 'n bepaalde begrip is nie. Daar word gepraat van die logika vir die redeneerkuns, van profeteer en voorspel, van illustreer en ophelder, maar wat logies, profeties en geïllustreerde betref, lyk dit asof laasgenoemde woorde sê wat iemand nie deur die Dietse woorde kan weergee nie. Dan verryk hulle die Afrikaanse taalskat.

Hieronder volg nou 'n lys Romaanse woorde met die Dietse sinoniem langs elkeen:

 Selfstandige naamwoorde 
 Romaans  DietsAbbreviasie  AfkortingAdaptasie  AanpassingAdmissie  Toegang, toelating, verlof om...Addendum  Toevoegsel, aanhangsel, bylaeAffiliasie  Samewerking, inlywing, aansluitingAffiniteit  VerwantskapAffronteer  BeledigAgglomerasie  SamehopingAkklamasie  ToejuigingAlliansie  BondgenootskapAntenna  Voelhoring (insek); Lugdraad (TV/radio)Attraksie  AantrekkingskragAteïs  GodloënaarAgenda  OrdelysAntipatie  VyandigheidApplous  ToejuigingAptyt  EetlusAdviseur  RaadgewerBombasme  HoogdrawendheidBurokrasie  AmptenareregeringDispuut  Twis, twisgesprekDeserteur  DrosterDestinasie  (Eind)bestemmingDécor  ToneeltoerustingDepopulasie  OntvolkingDiskrepansie  TeenstrydigheidDiskresie  Gesonde  verstand, oordeelDuplikaat  AfskrifDepresiasie  WaardeverminderingDebiteur  SkuldenaarEskort  GeleideEksodus  UittogEkspressie  UitdrukkingEkspert  DeskundigeEkskursie  UitstappieErupsie  UitbarstingElokusie  VoordragFilosofie  WysbegeerteGladiolus  SwaardlelieFriksie  WrywingHeraldiek  WapenkundeHumiliasie  VernederingImmuniteit  OnvatbaarheidHumaniteit  MenslikheidInstansie  GevalImmitasie  NavolgingIntimidasie  VreesaanjagingIntervensie  TussenkomsInfleksie  VerbuigingIsolasie  AfsonderingInspirasie  BesielingInstruksie  OpdragInnovasie  NuwigheidInisiatief  OndernemingsgeesImmortaliteit  OnsterflikheidImmoraliteit  OnsedelikheidIllusie  DroombeeldKampanje  VeldtogKrediteur  SkuldeiserKrimineel  MisdadigerKonflik  BotsingKonskripsie  DienspligKapasiteit  Bekwaamheid, vermoëKontensie  ArgumentKonsepsie  DenkbeeldKonsumpsie  VerbruikKonsternasie  VerwarringMotief  DryfveerMeditasie  OorpeinsingMeriete  VerdiensteMonopolie  AlleenhandelMoralisasie  SedepreekOpsie  KeuseOutensiteit  EgtheidObservasie  WaarnemingObsessie  WaansinPandemonium  VerwarringPseudoniem  SkuilnaamRestriksies  BeperkingsRésumé  SamevattingRegisseur  SpelleierRuïne  BouvalSirkulêre  OmsendbriefSirkulasie  OmloopSanksies  StrafmaatreëlsSorrieJammerTeologie  GodgeleerdheidVaria  AllerleiVisie  InsigVitaliteit  Lewenskrag

 Werkwoorde 
Romaans  DietsAgeer  (Tydelik) waarneem (soos 'n klas)Agglutineer  Aanmekaarlym, laat saamkleefAksentueer  BeklemtoonAbsorbeer  OpneemAnnekseer  InlyfDistribueer  Uitdeel, verspreiDomineer  BaasspeelDehidreer  OntwaterDifferensieer  OnderskeiElimineer  UitskakelGarandeer  WaarborgFelisiteer  GelukwensIntroduseer  BekendstelKorrigeer  VerbeterKompeteer  MeedingKonfedereer  Verbind, in verbond bringKonfereer  BeraadslaagKontroleer  BeheerObserveer  Waarneem (soos 'n eksperiment)Reserveer  BespreekSkandeer (scan)  Aftas

 Byvoeglike naamwoorde 
 Romaans  DietsAkkuraat  Noukeurig, presiesAmusant  VermaaklikFutiel  NutteloosAssimileerbaar  OpneembaarImposant  IndrukwekkendArtistiek  KunstigIntestaat (sterf)  Testamentloos (sterf)Delikate (sake)  Netelige (sake)Finansiële (bydrae)  Geldelike (bydrae)Militante  VeglustigeInterne (eksamen)  Binnemuurse (eksamen)Antagonisties  VyandigGrasieus  Bevallig, bekoorlikArtifisiële  KunsmatigeAbsolute  VolstrekteHumaan  MenslikElasties  RekbaarIrriterend  SteurendEksterne  BuitemuurseKollektiewe  GesamentlikeFilosofies  WysgerigMisterieus  Geheimsinnig

 Bronnelys 
 Rossouw, P.J.; Du Toit, H.A.; Louw, I.J.; Jurgens, M.L; Theron J.W.  Die Lewende Taal. Afrikaans as Moedertaal vir die Junior Sekondêre Kursus (Standerds 9 en 10). Hardeband. Kaapstad, Wynberg: Juta en Kie. Beperk Uitgewers. Bl. 49-61.

Kategorie:Afrikaanse woorde