Umbries

Umbries is 'n uitgestorwe taal uit Oskies-Umbriese groep van die Italiese taalfamilie, wat in die laaste eeue voor Christus in die antieke Italiaanse gewes Umbria gepraat is. Dit was nou verwant aan Oskies en Volskies en – alhoewel in 'n mindere mate – ook aan Latyn. Sy sprekers, die Umbri, het oorspronklik 'n groot gebied bewoon, wat tot by die Porivier gestrek het. Hulle is later egter deur die Etruskers tot hulle latere tuisland in die Apennyne-bergreeks teruggedring. Die taal het in die loop van die Romeinse geskiedenis volledig verdwyn en is deur Latyn as omgangstaal vervang.

Umbriese inskripsies, wat tot dusver gevind is, word in twee hoofgroepe verdeel: Oud-Umbriese tekste dateer uit die tydperk van die 7de tot 1ste eeu v.C., en hulle is in variante van die Oud-Italiese alfabet geskryf, wat uit die Etruskiese skrif ontwikkel is. Die Tabulae Iguvinae is die belangrikste van die sowat dertig bekende dokumente van Oud-Umbries, waaroor taalhistorici tans beskik. Hierdie sewe bronstafels, wat dikwels ook die "Ritueel van Iguvium" genoem word en waarskynlik tussen 300 en 90 v.C. saamgestel is, is in die huidige stad Gubbio gevind en bevat notas oor sakrale seremonies en statute vir priesters.

Laat-Umbriese tekste dateer uit die 1ste eeu v.C., en vir hulle is reeds van die Latynse alfabet gebruik gemaak is. Daarna het Umbries vinnig uitgesterf.

 'n Vergelyking tussen Umbries en Latyn – die eerste tafel van die Tabulae Iguvinae 

 Umbries Latyn Dei Grabouie
 orer ose persei ocre fisie pir
 orto est
 toteme Iouine arsmor dersecor
 subator sent
 pusei neip heritu.

 Dei Grabouie
 persei tuer perscler uaseto est
 pesetomest peretomest
 frosetomest daetomest
 tuer perscler uirseto auirseto
 uas est. . . Deus Grabovie
 si in monte Fisiano ignis
 accensum est
 aut si in populo apparationes debitae
 omissae sunt
 fac ut sit perinde ac si factae essent

 Deus Grabovie
 si in sacrificio tuo aliquis error fuit
 aliqua defectio, aliqua violatio adolendi
 aliquis dolus, aliqua culpa
 si in sacrificio tuo aliquis, aut visus aut invisus,
 error est...

 Eksterne skakels 
 Die Umbriese alfabet
 Voorbeelde van die Umbriese woordeskat

Kategorie:Geskiedenis van Italië
Kategorie:Italiese taal
Kategorie:Uitgestorwe tale van Europa