Grand Slam (Rugby)

'n Grand Slam (Iers: Caithréim Mhór, Wallies: Y Gamp Lawn, Frans: Le Grand Chelem) kan in rugby op twee maniere behaal word: deur 'n besoekende span wat al vier Tuisunies agtereenvolgend verslaan of tydens die Sesnasies-toernooi, of die voorgangers daarvan, as 'n span al sy opponente verslaan.

 Sesnasies-toernooi 
duimnael|Ierland, nadat hulle die Grand Slam in 2009 gewen het
In die Sesnasies- en die Vyfnasies-toernooi wat dit voorafgegaan het, word 'n Grand Slam behaal as 'n span al sy opponente in een seisoen se kompetisie klop.  Daar is geen amptelike trofee vir die prestasie nie.

Die term is waarskynlik vir die eerste keer in 1957 gebruik toe die Times die uitdrukking ‘Grand Slam’ gebruik het om Engeland se vier oorwinnings in die toenmalige Vyfnasies-toernooi te beskryf.

Geen span kon tot dusver drie opeenvolgende Grand Slams wen nie. Drie spanne, Wallis in 1908/1909, Engeland in 1913/1914, 1923/1924 en 1991/1992 en Frankryk in 1997/1998 het reeds twee agtereenvolgende Grand Slams gewen. In 2005 het Wallis die eerste span geword om 'n Grand Slam te wen met meer weg- as tuiswedstryde.

Daar is reeds 42 Grand Slam-titels behaal sedert die toernooi 'n aanvang geneem het. Engeland het 13 daarvan gewen, gevolg deur Wallis met twaalf, Frankryk met tien, Ierland met vier en Skotland met drie. Italië kon tot dusver nie 'n Grand Slam behaal nie.

'n Soortgelyke konsep is die Driekroon. As een van die Britse Tuisunies (Engeland, Skotland, Wallis of Ierland) daarin slaag om die ander drie te klop wen hulle die Driekroon. Dit is in 2023 deur Ierland behaal, wat ook die Grand Slam-wenner is.

Sedert die 2017-toernooi word bonuspunte soos by die Rugbywêreldbeker op proefbasis toegeken. 'n Span wat die Grand Slam wen, sal drie bonuspunte kry.  Dit sal die moontlikheid dat 'n Grand Slam-wenner die kampioenskap weens bonuspunte kan verloor uitskakel.

 Tabel van Grand Slam-wenners 
SpanGrand SlamsSeisoene131913, 1914, 1921, 1923, 1924, 1928, 1957, 1980, 1991, 1992, 1995, 2003, 2016121908, 1909, 1911, 1950, 1952, 1971, 1976, 1978, 2005, 2008, 2012, 2019101968, 1977, 1981, 1987, 1997, 1998, 2002, 2004, 2010, 202241948, 2009, 2018, 202331925, 1984, 19900

 Kronologiese lys van Grand Slam-wenners 
 1882–1907  Nie moontlik omdat Frankryk nie aan die kampioenskap deelgeneem het nie 1908   1909   1910  Nie behaal nie 1911   1912  Nie behaal nie 1913   1914   1915–1919  Nie gehou nie as gevolg van die Eerste Wêreldoorlog 1920  Nie behaal nie 1921   1922  Nie behaal nie 1923   1924   1925   1926–1927  Nie behaal nie 1928   1929–1931  Nie behaal nie 1932–1939  Nie moontlik nie a.g.v. die uitskop van Frankryk uit die kampioenskap 1940–1946  Nie gehou nie a.g.v. die Tweede Wêreldoorlog 1947  Nie behaal nie 1948   1949  Nie behaal nie 1950   1951  Nie behaal nie 1952   1953–1956  Nie behaal nie 1957   1958–1967  Nie behaal nie 1968   1969–1970  Nie behaal nie 1971   1972–1975  Nie behaal nie 1976   1977   1978   1979  Nie behaal nie 1980   1981   1982–1983  Nie behaal nie 1984   1985–1986  Nie behaal nie 1987   1988–1989  Nie behaal nie 1990   1991   1992   1993–1994  Nie behaal nie 1995   1996  Nie behaal nie 1997   1998   1999–2001  Nie behaal nie 2002    2003    2004    2005    2008    2009    2010    2012    2016    2018    2019    2022    2023   

 Grand Slamtoer 
'n Grand Slamtoer is 'n toer na die Britse Eilande waarin daar toetse teen elkeen van die vier Tuisunies gespeel word (Engeland, Skotland, Wallis en Ierland). Indien die besoekende span al vier dié toetse wen behaal die span 'n Grand Slam. Daar is geen amptelike rigsnoer van Wêreldrugby omtrent wat die konsep van 'n Grand Slamtoer behels nie — byvoorbeeld, of 'n toerspan teen elk van die huidige Sesnasiespanne (die vier Tuisunies saam met Frankryk en Italië) 'n wen aanteken in dieselfde toer as 'n "ware Grand Slam" aangeteken behoort te word of nie.

Geen span wat in Europa getoer het, het al 'n "ware Grand Slam" probeer behaal in die Sesnasies-era (sedert Italië se toetrede in 2000) nie. 'n Grand Slam teen die vier Tuisunies in dieselfde toer is reeds vier keer deur Suid-Afrika, drie keer deur Nieu-Seeland en een keer deur Australië behaal. Australië is ook die enigste land van die Suidelike Halfrond wat teen elk van die Tuisunies op 'n Grand Slamtoer verloor het in 1957–1958.

Suid-Afrika is die enigste land wat 'n Grand Slam teen die Vyfnasies kon behaal: in die Grand Slamtoere van 1912–1913 en 1951–1952 het die Sprinkbokke ook teen die Hane gespeel en gewen.

As gevolg van die opeenhoping van wedstryde in internasionale rugby het Grand Slamtoere minder algemeen begin word. Die laaste suksesvolle Grand Slamtoer was in 2008 toe Nieu-Seeland hulle derde Grand Slam behaal het. Die All Blacks se vorige toer in 2005 was aanvanklik geskeduleer vir drie Toetswedstryde; die laat toevoeging van die wedstryd teen Wallis het dit moontlik gemaak vir die All Blacks om 'n Grand Slam te oorweeg. Om daarmee saam te gaan het Nieu-Seeland slegs Toetswedstryde in 2005 en een vriendskaplike wedstryd in 2008 (teen Munster van Ierland) gespeel in teenstelling met die gereelde wedstryde in die middel van die week asook naweke teen provinsiale spanne, wat ander Grand Slamtoere gekenmerk het.

 Grand Slams behaal deur toerspanne 
  1912–13, 1931–32, 1951–52, 1960–611978, 1995, 2005, 2008, 20101984

 Uitslae 
 Span Toere Behaal Nie behaal nie % behaal    9  4  5  44,4%  10  4  6  40,0%  11  1  10  9,1% Totaal  30  9  20  30,0%

 Lys van Grand Slamtoere (teen al vier Tuisunies) 
 Sleutel Dui op 'n oorwinning Dui op 'n nederlaag Dui op 'n gelykop

JaarSpanBehaalUitslagTelling     1905–06 3–0–115–015–012–70–3 1906  Suid-Afrika2–1–13–315–120–611–0 1912–13  Suid-Afrika Ja4–0–09–338–016–03–0 1927–28 2–0–211–185–38–1018–8 1931–32  Suid-Afrika Ja4–0–07–08–36–38–3 1935–36 2–0–20–1317–918–812–13 1947–48 3–0–111–016–316–70–6 1951–52  Suid-Afrika Ja4–0–08–317–544–06–3 1953–54 3–0–15–014–33–08–13 1957–58 0–0–46–96–98–123–9 1960–61  Suid-Afrika Ja4–0–05–08–312–53–0 1963–64 3–1–014–06–50–06–0 1966–67 2–0–223–118–155–1114–11 1969–70  Suid-Afrika0–2–28–118–83–66–6 1972–73 3–1–09–010–1014–919–16 1975–76 1–0–36–2320–103–103–28 1978  Ja4–0–016–610–618–913–12 1981–82 1–0–311–1516–1215–2413–18 1984  Ja4–0–019–316–937–1228–9 1998 3–0–17–1327–1335–1028–20 2004 2–0–216–3212–1745–1038–36 2005  Ja4–0–023–1945–729–1041–3 2008  Ja4–0–032–622–332–629–9 2009 2–1–118–920–208–933–12 2010  Ja4–0–026–1638–1849–337–25 2010 3–0–121–1123–2117–2129–25 2013 3–0–113–2032–1521–1530–26 2016 2–0–221–3724–2723–2232–8 2024 2–0–242–3719–2213–2752–20 2025 3–0–119–3326–1325–1752–26 AlgeheelJa 9–21 Nee80–6–3218–1–1122–3–519–1–1022–1–7

 Die Rugbykampioenskap 
 Jaar  Span  NotasDrienasiesreeks 1996  1997  1998  2003  2010 Die Rugbykampioenskap 2012  2013  2015  Net drie wedstryde gespeel ween die Rugbywêreldbeker 2015. 2016  2017  2023  Net drie wedstryde gespeel ween die Rugbywêreldbeker 2023.

 Europese Nasiesbeker 
 Jaar  Span  NotasFIRA-toernooi 1938 FIRA-nasiesbeker 1965–66  1966–67  1967–68  1968–69  1969–70  1970–71  1971–72  1972–73 FIRA-trofee 1973–74  1975–76  1976–77  1977–78  1978–79  1979–80  1980–81  1982–83  1983–84  1984–85 As tweejarige kampioenskap 1986–87  Frankryk wen in 1986. 1988–89  Frankryk wen in 1989. 1991–92  Frankryk wen in 1991 en 1992.Europese Nasiesbeker eerste afdeling 2001  2002 As tweejarige kampioenskap 2003–04  Portugal wen in 2003. 2007–08  Georgië wen in 2008. 2011–12  Georgië wen in 2011. 2013–14  Georgië wen in 2014. 2015–16  Georgië wen in 2015 en 2016.Rugby Europakampioenskap 2018  2019  2020  2021 

 Verwysings 

 Eksterne skakels 
  BBC News se artikel oor vorige Grand Slamtoere
  Amptelike Sesnasies-webblad

Kategorie:Rugby