Ubuntu (Linux)

Ubuntu,  (oe-boen-toe), is 'n hoofsaaklik tafelrekenaar georiënteerde Linux-verspreiding, gebaseer op Debian GNU/Linux. Dit word geborg deur Canonical Ltd (wat deur Mark Shuttleworth besit word), en die naam kom van die Suid-Afrikaanse konsep Ubuntu—rofweg, "menslikheid teenoor andere". Dit verskil van Debian in die opsig dat daar elke 6 maande 'n uitgawe is en dat ondersteuning vir ten minste 18 maande na die vrystelling van die uitgawe verskaf word, en die sterk klem wat op bruikbaarheid geplaas word.

Ubuntu uitgawe 6.06 LTS, met die kodenaam "Dapper Drake", is op 1 Junie 2006 vrygestel en sal vir 3 jaar op tafelrekenaars en 5 jaar op bedieners ondersteun word, inplaas van die gewone 18 maande. Ubuntu poog om slegs vrye sagteware te gebruik om 'n nuwerwetse dog redelik stabiele bedryfstelsel vir die gemiddelde gebruiker te verskaf. Ubuntu het 'n lewendige gebruiker- en steungemeenskap.

Kubuntu en Xubuntu is amptelike subprojekte van die Ubuntu-projek om die KDE en Xfce Werkskermomgewings onderskeidelik na die Ubuntu kern te bring. Edubuntu is 'n amptelike subprojek wat "vir skool omgewings ontwerp is, en wat ewe geskik behoort te wees vir kinders om tuis te gebruik."

 Geskiedenis en ontwikkelingsproses 
Ubuntu se eerste uitgawe is op 20 Oktober 2004 vrygestel as 'n tydelike vertakking van die Debian Linux projek. Dit is gedoen om 'n uitgawe-elke-6-maande vrystellingsiklus te verskaf, wat 'n meer op datum stelsel tot gevolg het. Ubuntu uitgawes sluit altyd die jongste GNOME uitgawe in en dit word ongeveer 'n maand na GNOME vrygestel. In teenstelling met vorige algemene gebruik vertakkings van Debian soos MEPIS, Xandros, Linspire, Progeny, en Libranet, waarvan baie afhanklik was van toekode byvoegings as deel van hulle besigheidsmodel, het Ubuntu gebly by Debian se filosofie van die gebruik van Vrye sagteware waar ook al moontlik.

Ubuntu pakkette is oor die algemeen gebaseer op pakkette van Debian se onstabiele tak, en beide verspreidings gebruik Debian se deb-formaat en APT/Synaptic om geïnstalleerde pakkette te bestuur. Ubuntu dra alle veranderings direk en onmiddellik terug by tot Debian, eerder as om dit slegs tydens vrystelling te doen (Debian en Ubuntu pakkette is egter nie noodwendig 'binêr-aanpasbaar' met mekaar nie ). Baie Ubuntu-ontwikkelaars is ook onderhouers  van sleutel pakkette binne Debian self. Ian Murdock, die stigter van Debian, het egter al kommer uitgespreek dat oor nie-aanpasbaarhede tussen pakkette daarvan en die van Debian en dat Ubuntu te ver van Debian Sarge divergeer het om aanpasbaar te bly.

Ubuntu word tans deur Canonical Bpk. befonds. Op 8 Julie 2005 kondig Mark Shuttleworth en Canonical Bpk die skep van die Ubuntu Stigting aan en verskaf hy aanvanklike befondsing van $10 miljoen. Die doel van die stigting is om ondersteuning en ontwikkeling van die projek vir alle toekomstige uitgawes van Ubuntu te verseker maar teen 2006 is die stigting steeds dormant. Mark Shuttleworth beskryf die stigting as 'n noodfonds ingeval alles anders misluk.

 Die verspreiding 
 Kenmerke 
regs|250px|duimnael|Ubuntu 5.04 wat Gnome 2.10, Firefox 1.0.7 en OpenOffice.org 1.1.3 loop
regs|250px|duimnael|'n Skermkiekie van Ubuntu 6.06 LTS, wat die Dawn of Ubuntu muurpapier vertoon, een van verskeie vooraf-geïnstalleerde keuses.

Ubuntu fokus op bruikbaarheid, insluitend wye gebruik van die sudo-gereedskapstuk vir administratiewe take,Similar to Mac OS X. en die Ubiquity installeerder  (voorheen genaamd Espresso) wat in die LiveCD weergawe van die "Dapper" uitgawe ingesluit is. Ubuntu lê verder klem op toeganklikheid en internasionalisering om soveel as moontlik mense te bereik. Van 5.04 af is UTF-8 die verstek karakter-enkodering. Die Ubuntu tuisblad stel dat dit aan gebruikers in hulle moedertale verskaf moet word.

Ubuntu bied 'n volledige stel kenmerke aan wat reg na 'n standaard installering beskikbaar is, maar tog op 'n enkele CD in pas. 'n Live CD en 'n tradisionele installasie CD is vir elke uitgawe beskikbaar gestel. Die Live CD word deur baie mense gebruik om hardeware aanpasbaarheid te toets voor met installasie voort gegaan word. Alle uitgawes van Ubuntu sal gratis verskaf word. Ubuntu CD's word selfs gratis aan enige iemand gestuur wat dit versoek, en CD images is vir aflaai beskikbaar.

'n Nuwe installeerder naamlik Wubi maak dit moontlik om Ubuntu op 'n Windows partisie op te stel sonder om 'n ISO-lêer te gebruik.  Dit maak ook van die Windows migrasiegereedskap gebruik wat gebruikers in staat stel om hulle Windows konfigurasies na Ubuntu oor te dra.  Wubi kan ook op die nuutste Live CD gevind word.

Die huidige uitgawe se verstek voorkoms van die gebruikerskoppelvlak word gekenmerk deur 'n oranje tema. Tot April 2005 het Ubuntu 'n opsionele pakket genaamd ubuntu-calendar gehad wat elke maand 'n nuwe werkskerm muurpapier, wat die bruin tema by gepas het, afgelaai het. Die muurpapier het gedeeltelik naak mense vertoon en is gekritiseer as onnodig riskant. Dit het daartoe gelei dat Ubuntu byname soos "Linuxxx"  en "The Porn Distro"  gekry het.

 Pakket klassifikasie en ondersteuning 
Ubuntu verdeel alle sagteware in vier afdelings, genaamd components, om tussen die verskille in lisensiëring en ondersteuning wat beskikbaar is te onderskei.
Pakkette word as volg aan komponente toegeken:

{| class="wikitable"
! !! Vrye sagteware !! nie-vrye sagteware|-
! ondersteun
| Main || Restricted
|-
! nie-ondersteun
| Universe || Multiverse
|}

"Vrye" sagteware sluit in die geval slegs die in wat voldoen aan Ubuntu lisensie vereistes, dit wil sê, wat onder 'n GPL of GPL-aanpasbare lisensie vrygestel is.

Nie-vrye sagteware word gewoonlik nie ondersteun nie (Multiverse), maar 'n paar uitsonderings (Restricted) word gemaak vir baie belangrike nie-vrye sagteware, soos nie-vrye toestelaandrywers,  wat as dit sou ontbreek 'n gebruiker daarvan verhoed om Ubuntu op sy/haar stelsel te loop – veral slegs-binêre grafikakaart  toestelaandrywers. Die ondersteuningsvlak is meer beperk as vir main, aangesien ontwikkelaars moontlik nie toegang tot die bronkode het nie.

Die bedoeling is dat Main en Restricted al die sagteware moet bevat wat nodig is vir 'n algemene-gebruik Linux-stelsel. Alternatiewe programme vir die selfde take en programme vir gespesialiseerde toepassings word in Universe en Multiverse geplaas.

Bo en behalwe die amptelike bronkode bewaarplekke is daar ook Ubuntu Backports, wat 'n amptelik erkende projek is wat nuwer uitgawes van sekere sagteware wat slegs in onstabiele uitgawes van Ubuntu beskikbaar is te backport. Die bewaarplek is nie omvattend nie; dit bestaan hoofsaaklik uit gebruiker-versoekte pakkette wat goedgekeur word as hulle aan kwaliteitsstandaarde voldoen.

 Beskikbaarheid van eiendom sagteware 
Ubuntu het 'n sertifikasie stelsel  vir derde party sagteware. Ubuntu gesertifiseerde eiendom sagteware  behoort goed in Ubuntu te werk. Baie programme waaraan gebruikers van nie-vrye bedryfstelsels soos Microsoft Windows gewoond is, is nie aanpasbaar met en nie Ubuntu gesertifiseer nie. Sommige eiendom sagteware wat nie verspreiding beperk nie word in Ubuntu se multiverse komponent ingesluit.

'n Paar voorbeelde van sagteware wat nie deur Ubuntu versprei word nie:

 Sagteware wat die terugspeel van streeksuitgeslote video DVD's moontlik maak, as gevolg van die twyfelagtige wetlike status van die DeCSS oopbron DVD-dekodeer biblioteek in sommige dele van die wêreld.
 Enkodeer- en dekodeerbiblioteke  vir baie proprietary media formate soos Windows Media.
 Sommige gewilde proprietary webblaaier inpropprogramme, soos Macromedia se Flash en Shockwave-spelers.

Sommige spesifieke proprietary sagteware produkte is tans glad nie vir Ubuntu beskikbaar nie. Dit sluit baie gewilde rekenaarspeletjies in – in die afgelope aantal jare het speletjie vervaardigers egter begin om hulle sagteware vir Linux beskikbaar te stel. Epic Games verkoop byvoorbeeld 'n weergawe van hulle Unreal Tournament 2004 wat op Ubuntu en ander Linux verspreidings geïnstalleer kan word. Die probleem word ook aangespreek deur emulasie en API-vertalings projekte soos die Wine en Cedega, wat dit moontlik maak om nie-Linux-gebaseerde sagteware op Linux stelsels te loop, of deur 'n proprietary bedryfstelsel te emuleer of deur die proprietary API roepe (e.g., calls to Microsoft's Win32 or DirectX APIs) na inheemse Linux API roepe te vertaal.

 Uitgawes 
'n Nuwe uitgawe van Ubuntu word elke ses maande vrygestel, en elke vrystellinghet beide 'n kodenaam  en uitgawenommer. Die uitgawenommer is gebaseer op die jaar en maand van die vrystelling. Die heel eerste uitgawe van Ubuntu, 4.10, is byvoorbeeld in Oktober  2004 vrygestel. Onder volg 'n lys van vorige en beplande uitgawes.

Uitgawe  Vrystellingsdatum  Kodenaam4.10     20 Oktober 2004  Warty Warthog5.04   8 April 2005   Hoary Hedgehog5.10   13 Oktober 2005   Breezy Badger6.06 LTS   1 Junie 2006   Dapper Drake6.10   26 Oktober 2006   Edgy Eft7.04  19 April 2007  Feisty Fawn7.10   18 Oktober 2007   Gutsy Gibbon8.04 LTS   24 April 2008   Hardy Heron8.10   24 Oktober 2008   Intrepid Ibex9.04   24 April 2009   Jaunty Jackalope9.10   10 Oktober 2009   Karmic Koala10.04 LTS  29 April 2010   Lucid Lynx10.10   10 Oktober 2010   Maverick Meerkat11.04   28 April 2011   Natty Narwhal11.10   13 Oktober 2011   Oneiric Ocelot12.04 LTS  26 April 2012   Precise Pangolin12.10   18 Oktober 2012   Quantal Quetzal13.04   25 April 2013   Raring Ringtail13.10   17 Oktober 2013   Saucy Salamander14.04 LTS   17 April 2014   Trusty Tahr14.10   23 Oktober 2014   Utopic Unicorn15.04   23 April 2015   Vivid Vervet15.10  22 Oktober 2015  Wily Werewolf16.04 LTS  21 April 2016  Xenial Xerus16.10  13 Oktober 2016  Yakkety Yak17.04  13 April 2017  Zesty Zapus17.10  20 Oktober 2017  Artful Aardvark18.04  26 April 2018  Bionic Beaver18.10  18 Oktober 2018  Cosmic Cuttlefish19.04  18 April 2019  Disco Dingo19.10  17 Oktober 2019  Eoan Ermine20.04  23 April 2020  Focal Fossa20.10  22 Oktober 2020  Groovy Gorilla21.04  22 April 2021  Hirsute Hippo21.10  14 Oktober 2022  Impish Indri22.04  21 April 2022  Jammy Jellyfish22.10  20 Oktober 2022  Kinetic Kudu23.04  23 April 2023  Lunar Lobster23.10  10 Oktober 2023  Mantic Minotaur 24.04  25 April 2024  Noble Numbat 24.10  10 Oktober 2024  Oracular Oriole 

Ubuntu 6.06, 8.04, 10.04, 12.04, 14.04, 16.04, 18.04, 20.04 en 22.04 is Langtermyn Ondersteunde uitgawes (Engels: Long Term Support (LTS) release).

 Ontwikkelings/Onstabiele Vertakking 
In die toekoms sal daar 'n vertakking met die kodenaam Grumpy Groundhog wees. Dit sal 'n permanent onstabiele ontwikkeling- en toets vertakking wees wat bronkode direk uit die hersieningsbeheerstelsel van die verskillende programme en toepassings wat as deel van Ubuntu verskeep word trek.

 Afgeleide projekte 
duimnael|Ubuntu CD's
Verskeie afgeleide verspreidings word amptelik erken:

 Kubuntu, 'n verspreding wat KDE in plaas van GNOME gebruik
 Lubuntu, 'n "liggewig" verspreding wat LXQTT in plaas van GNOME gebruik
 Xubuntu, 'n "liggewig" verspreiding gebaseer die Xfce werkskermomgewing
 Ubuntu MATE, 'n verspreding wat MATE in plaas van GNOME gebruik
 Ubuntu Budgie, 'n verspreding wat Budgie in plaas van GNOME gebruik
 Edubuntu, 'n verspreding wat vir die klaskamer ontwerp is

Daar is ook verskeie nie-amptelike''' afleidings:
 nUbuntu, 'n verspreding wat baie sekuriteitgereedskap insluit.
 Ubuntu Lite, 'n vedrspreiding vir argaïese stelsels (ouer rekenaars).
 zUbuntu, 'n vertaling van die Ubuntu verspreding na die zSeries hoofraam van IBM.
 Ebuntu, 'n vertakking van Ubuntu met die Enlightenment 0.17 venstermaker.
 Daar was wydverspreide gerugte dat Google 'n Ubuntu afleiding genaam Goobuntu sou ontwikkel en versprei. Google het bevestig dat hulle 'n aangepaste uitgawe van Ubuntu ontwikkel het, maar het ook aangedring dat hulle geen planne het om die uitgawe buite die matskappy te versprei nie.

 Hoe is dit ontvang? 
Ubuntu word reeds vir meer as 'n jaar as die mees gewilde Linux verspreding op Distrowatch aangedui, en het die Leserstoekenning vir die beste Linux verspreiding ontvang by die 2005 Linux World Conference & Expo in London. Dit het ook gunstige resensies ontvang in aanlyn en gedrukte publikasies. Baie Ubuntu resensente wys daarop dat die hoof aspek van Ubuntu se sukses die feit is dat dit 'n baie groot gemeenskap het, including Ubuntu Forums.

 Verwysings 

 Bronne 
  What is it About Ubuntu? – deur Sal Cangeloso, XYZ Computing, Maandag, 05 Desember 2005, besoek op 21 Desember 2005
 Once I have installed Ubuntu, will I be able to upgrade to the next release? deur Viktorija, 10 April 2005, besoek op 21 Desember 2005
 Ubuntu & You, Part 1: Trying Today's Most Popular Linux Distribution  deur Thomas Pletcher, CommunityMX, 15 August 2005, besoek op 21 Desember 2005
 Restricted Formats laas op 2005-12-16 02:24:00 deur RichRudnick geredigeer, Ubuntu Wiki,  besoek op 21 Desember 2005
 Restricted Items Wiki laas op 2005-12-20 02:37:30 deur ChrisLennert geredigeer, besoek op 21 Desember 2005

 Verdere gedrukte leesstof 
 Tans beskikbaar

 Beplan vir vrystelling laat in 2006
 The Official Ubuntu Book 
 Moving to Ubuntu Linux
 Ubuntu Hacks (Parts of which are available in "Rough Cuts" online PDF format)

 Eksterne skakels 

 Amptelike Projekte
 Kubuntu Webwerf
 Edubuntu Webwerf
 Xubuntu Webwerf
 Ubuntu-Women Webwerf

 Amptelike aanlyn hulpbronne
 Ubuntu Amptelike Webwerf
 Ubuntu Wiki
 Ubuntu Forums
 Ubuntu Help
 Ubuntu FAQ Gids 

 Nie-amptelike aanlyn hulpbronne
 Ubuntu Guide (ubuntu gids, insluitend verstalings)  -- nie-amptelike gids, hulpvol wenke, en sagteware faq
 Blog oor die gebruik van Ubuntu met praktiese wenke
 Onderhoud met Mark Shuttleworth oor Ubuntu
 Debuntu Debian en Ubuntu Stelsel- en Netwerkadministreur Wenke en Truuks
 Adventures in Linux with Ubuntu – verskeie installasie notas
 EasyUbuntu  – semi-outomatiese installasie van nuttige  programme – nie deur Ubuntu ondersteun nie
 Ubuntu Studio — 'n Gids oor hoe om Ubuntu te konfigureer as 'n hoë-verrigting oudiowerkstasie wat vergelyk kan word met toegewyde verspreidings soos  PlanetCCRMA of DeMuDi.

 Gebruikersgemeenskappe
 Ubuntu Forums
 Ubuntu IRC kanaal op freenode
 Ubuntu support community

Kategorie:Debian-gebaseerde verspreidings
Kategorie:Linux verspreidings
Kategorie:LiveCD