Provinsie Soria

+Soria 100px 70px Vlag Wapen 250px Land  Outonome Gemeenskap 23px Kastilië en León Hoofstad Soria Oppervlak – Totaal – % van Spanje Gelys 23ste 10 303 km² 2,04% Bevolking – Totaal (2018) – % van Spanje – Bevolkingsdigtheid Gelys 50ste 89 7520,2% 8,7/km² dipsoria.es

Soria is 'n Sentraal-Spaanse provinsie in die ooste van die outonome gewes Kastilië en León (Spaans: Castilla y León) met 'n oppervlakte van 10 303 vierkante kilometer en 'n bevolking van 89 752 van wie sowat 41 persent in die gelyknamige hoofstad saamgetrek is. Soria grens aan die provinsies La Rioja, Zaragoza, Guadalajara, Segovia en Burgos.

duimnael|links|Die Laguna Negra de Urbión
Soria is die mees yl bevolkte provinsie van Spanje met 'n bevolkingsdigtheid van slegs 9,1 inwoners per vierkante kilometer – een van die laagstes in die Europese Unie. Die provinsie behels meer as 500 nedersettings wat oor 183 munisipaliteite versprei is. Sowat die helfte hiervan het minder as eenhonderd bewoners. Slegs dertien munisipaliteite het 'n bevolking van meer as 1 000 mense, en net in Almazán, El Burgo de Osma-Ciudad de Osma en die hoofstad Soria oorskry die inwonertal die 5 000-kerf.

Soria bestaan uit twee groot landskappe: Die Tierra de Ágreda met die hoofstad Ágreda in die ooste, 'n gebied wat deur landbou- (vrugte) en bosgebiede oorheers word, en die Meseta Soriana, 'n streek waar graan en groente langs die oewers van die Duero-rivier verbou word.

Die noorde van Soria langs die grens met La Rioja is 'n arm en barre landstreek, wat egter met gefossiliseerde voetspore pronk, terwyl die Zona de Pinares die Picos de Urbión behels. Hierdie bergreeks is die bron van die Duero-rivier, en hier is ook die mitiese Laguna Negra de Urbión geleë – 'n meer wat die digter Antonio Machado tot sy gedig La tierra de Alvar González geïnspireer het.

 Geskiedenis 
 Vroeë geskiedenis 
duimnael|'n Gerekonstruuerde Keltiberiese huis in Numantia
duimnael|Gormaz
Rotstekeninge in die kalk- en sandsteengrotte van die gebied getuig van die eerste menslike beskawings wat hier sowat 5 000 jaar gelede ontstaan het, terwyl die gefossiliseerde dinosourus-voetspore, wat op talle argeologiese plekke besigtig kan word, selfs uit die tydperk van 140 miljoen jaar gelede dateer. Die sogenaamde "Roete van die Dinosourusse" loop langs die beduidenste vindplekke.

 Die Keltiberiese beskawing 
Die Keltiberiese bewoners het omstreeks 300 v.C. versterkte dorpe op heuwels bo-oor die vlaktes van Soria opgerig. Numancia (Latyns: Numantia), die beduidenste van hierdie nedersettings, het die Romeinse troepe tydens die verowering van die Iberiese Skiereiland meer as twintig jaar lank die hoof gebied voordat sy bewoners gemeenskaplik selfmoord gepleeg en net 'n brandende dorp aan die Romeine oorgehandig het. Numancia het 'n simbool vir die bewoners van Soria geword.

 Die Romeinse periode 
Die Romeinse heerskappy oor die gebied het in 133 v.C. begin. Die belangrikste argitektoniese erfenis uit hierdie tydperk is die magtige Romeinse boog in Medinaceli, die enigste van sy soort in Spanje. Tydens argeologiese opgrawings is daarnaas ook van die indrukwekkendste Romeinse mosaïeke in Spanje ontdek. Die Romeine het ook die eerste wingerde in die gebied aangelê.

 Die Middeleeue 
Tydens die Arabiese heerskappy oor die Iberiese Skiereiland het die indrukwekkende kastele en atalayas, 'n soort kommunikasietorings, ontstaan. Soria spog vandag naas die oorblyfsels van hierdie torings oor 'n buitengewoon hoë digtheid Middeleeuse kastele waarvan sommige met die Orde van die Tempeliers verbind word; die kastele van Ágreda en Castillejo de Robledo is bekende voorbeelde van burge wat deur die orde opgerig is.

Die kasteel van Gormaz was destyds die langste van sy soort in Wes-Europa, en in hierdie streek het die nasionale held van Kastilië, El Cid, talle veldslae vir sowel die konings van Kastilië asook die Arabiese heersers van Zaragoza geveg. As 'n soort van grensgebied tussen die Christelike en Islamitiese dele van die Iberiese Skiereiland het die streek 'n beduidende rol by die reconquista, die Christelike herowering van Spanje, gespeel.

 Demografie 
Alhoewel Soria 2,4 persent van die totale oppervlakte van Spanje beslaan, verteenwoordig sy inwonertal slegs 0,21 persent van Spanje se totale bevolking. Die gemiddelde jaarlikse aantal geboortes beloop net 292. Die ongunstige demografiese ontwikkeling word daarnaas deur veroudering (tien persent van die inwoners is ouer as 80 jaar - meer as die nasionale gemiddeld van ses persent) en binnelandse migrasie na ander Spaanse provinsies gekenmerk. Intussen woon die meeste Sorianos in die provinsie Zaragoza, en die bevolkingsdigtheid is selfs laer as in yl bevolkte lande soos Mali of Angola.

Die owerhede het die isolasie van Soria nog bevorder aangesien daar min aandag aan die ekonomiese ontwikkeling van die provinsie geskenk, spoorlyne gesluit en nie na die opvoedkundige belange van die bevolking omgesien is nie.

 Koronaviruspandemie van 2019-20 
Soria is een van die gebiede in Spanje wat die ergste getref is deur die Koronaviruspandemie van 2019-20, met sowat 500 sterfgevalle in April 2020.AP News, 5 Mei 2020: Virus deaths hit hard in Spain’s shrinking rural villages. Besoek op 5 Mei 2020

 Kultuur 
 Argitektuur 
duimnael|Die kluis van die Jonkvrou van Mirón in die hoofstad Soria
Die hoofstad Soria het gedurende die Middeleeue sy bloeitydperk beleef en selfs as die hoofstad van Ou Kastilië gedien, die geografiese bakermat van moderne Spaans. Die ekonomiese welvaart van die streek was op die skaapteelt gegrond en word nog steeds in sy ryk argitektoniese erfenis van Romaanse geboue weerspieël. Die kerk van Santo Domingo pronk met een van die pragtigste fasades in die Romaanse boustyl in Spanje. 'n Ander sakrale besienswaardigheid is die geskilderde fresko's in die 11de eeuse kluis van San Baudelio.

 Fiestas en tradisies 
Soria se tradisies en fiestas is eeue lank bewaar. Die dorp San Pedro Manrique is een van min plekke op aarde waar die outydse ritueel van vuurloop op brandende kole in die sogenaamde Paso de Fuego nog steeds lewendig is. Die stad Soria se beduidendste e kleurrykste fees, wat op die bul gegrond is en ses dae lank gevier word, is dié van San Juan. Elkeen van die ses dae word deur sy eie spesifieke feesvierings gekenmerk, en op die vyfde dag vind 'n pragtige optog in tradisionele kostuums plaas. Die kostuums dateer oorspronklik uit die 13de eeu en het feitlik onveranderd gebly.

 Literêre lewe 
Alhoewel die digters Antonio Machado (1875–1939) en Gerardo Diego (1896–1987) nie boorlinge van Soria was nie, het die landskap van Soria hulle tot sommige van die beste lirieke werke van Middeleeuse Spaans geïnspireer. Die bekendste Kastiliaanse heldedig Cantar del mio Cid ("Die Heldedig van Cid") oor die groot Kastiliaanse volksheld het omstreeks die 12de of 13de eeu in Soria ontstaan.

 Kookkuns 
duimnael|El Burgo de Osma huisves eersterangse restourante wat op die plaaslike kookkuns fokus
Soria se kookkuns baseer hoofsaaklik op vleis met bok-, lam- en varkensvleis as die hoofbestanddele van die meeste plaaslike geregte wat hier volgens 'n ander metode berei word as in die res van Kastilië en León. Braaivleisgeregte met die bogenoemde vleissoorte is eweneens gewild.

Naas vleis is ook sampioene en worsies belangrike bestanddele van 'n verskeidenheid geregte. Wilde sampioene is volop in Soria en lok selfs kopers uit ander Europese lande na Soria. Die provinsie se uitstekende swart truffels is gesogte lekkernye vir Franse en Italiaanse fynproewers en word ook na ander wêrelddele uitgevoer.

Soria se klimaat en geografiese besonderhede is uiters geskik vir die vervaardiging van die plaaslike variant van chorizo, 'n gewilde Spaanse worsspesialiteit wat met gedroogde paprika verfyn word. Beesvleis is 'n verdere bestanddeel wat tot die plaaslike chorizo-wors se kenmerkende tekstuur en smaak bydra. Die soet bloedworsies van Soria is een van die mees ongewone spesialiteite in die provinsie. Die worsies word met rosyntjies en suiker verfyn en dikwels in die oond gebak om as 'n gewilde nagereg bedien te word.

Die plaaslike kaassoorte word merendeels van bokmelk gemaak; veral kaassoorte uit die sierra (bergland) is danksy die bergbokmelk 'n gewilde spesialiteit. Ook botter uit Soria is van hoë gehalte en verskil vanweë sy soetheid en laer vetgehalte van gewone bottersoorte.

Stokvis, wat veral van kabeljou gemaak is, was vroeër die grondslag van 'n beduidende plaaslike visbedryf wat voordeel getrek het uit die hoogte en klimaat van Soria. Alhoewel die ou tradisionele droogskure lankal deur moderne fabrieke vervang is, neem gedroogde kabeljou nog steeds 'n belangrike plek in die plaaslike kultuur en kookkuns in.

Die tipiese plaaslike geregte word gewoonlik deur Soria se eersterangse wyne van oorsprong (Ribera del Duero) vergesel wat onder die bestes in Spanje gereken en veral in die weste van die provinsie verbou word. Die bodegas of tradisionele wynkroeë bewaar die erfenis van Soria se wynkultuur.

 Verwysings 

 Eksterne skakels 

Amptelike webtuistes

  Amptelike webwerf
Geskiedenis en kultuur

 www.spanishfootsteps.com: History & culture
 Numantia - Transit City in the Time of Augustus
Kookkuns

 www.spain.info: Die kookkuns van Soria
 Spanish Footsteps: Gastronomy & Wine of Soria
Boukuns

 Castillos de Soria – Die kastele van Soria
Munisipaliteite van Soria

 Naam Bevolking (2006) 42001 Abejar 406 42003 Adradas 79 42004 Ágreda 3.212 42006 Alconaba 165 42007 Alcubilla de Avellaneda 177 42008 Alcubilla de las Peñas 67 42009 Aldealafuente 120 42010 Aldealices 29 42011 Aldealpozo 26 42012 Aldealseñor 43 42013 Aldehuela de Periáñez 49 42014 Las Aldehuelas 102 42015 Alentisque 38 42016 Aliud 25 42017 Almajano 211 42018 Almaluez 234 42019 Almarza 637 42020 Almazán 5.727 42021 Almazul 121 42022 Almenar de Soria 338 42023 Alpanseque 93 42024 Arancón 105 42025 Arcos de Jalón 1.863 42026 Arenillas 29 42027 Arévalo de la Sierra 80 42028 Ausejo de la Sierra 64 42029 Baraona 198 42030 Barca 113 42031 Barcones 35 42032 Bayubas de Abajo 240 42033 Bayubas de Arriba 63 42034 Beratón 45 42035 Berlanga de Duero 1.080 42036 Blacos 67 42037 Bliecos 41 42038 Borjabad 49 42039 Borobia 334 42041 Buberos 43 42042 Buitrago 55 42043 Burgo de Osma-Ciudad de Osma 5.055 42044 Cabrejas del Campo 75 42045 Cabrejas del Pinar 432 42046 Calatañazor 61 42048 Caltojar 97 42049 Candilichera 185 42050 Cañamaque 36 42051 Carabantes 31 42052 Caracena 20 42053 Carrascosa de Abajo 34 42054 Carrascosa de la Sierra 14 42055 Casarejos 244 42056 Castilfrío de la Sierra 28 42058 Castillejo de Robledo 160 42057 Castilruiz 258 42059 Centenera de Andaluz 25 42060 Cerbón 42 42061 Cidones 346 42062 Cigudosa 50 42063 Cihuela 80 42064 Ciria 105 42065 Cirujales del Río 33 42068 Coscurita 124 42069 Covaleda 1.846 42070 Cubilla 61 42071 Cubo de la Solana 232 42073 Cueva de Ágreda 91 42075 Dévanos 108 42076 Deza 320 42078 Duruelo de la Sierra 1.473 42079 Escobosa de Almazán 39 42080 Espeja de San Marcelino 224 42081 Espejón 208 42082 Estepa de San Juan 10 42083 Frechilla de Almazán 32 42084 Fresno de Caracena 31 42085 Fuentearmegil 268 42086 Fuentecambrón 56 42087 Fuentecantos 57 42088 Fuentelmonge 105 42089 Fuentelsaz de Soria 57 42090 Fuentepinilla 130 42092 Fuentes de Magaña 75 42093 Fuentestrún 61 42094 Garray 500 42095 Golmayo 1.527 42096 Gómara 407 42097 Gormaz 19 42098 Herrera de Soria 15 42100 Hinojosa del Campo 37 42103 Langa de Duero 864 42105 Liceras 57 42106 La Losilla 13 42107 Magaña 102 42108 Maján 14 42110 Matalebreras 111 42111 Matamala de Almazán 372 42113 Medinaceli 710 42115 Miño de Medinaceli 104 42116 Miño de San Esteban 73 42117 Molinos de Duero 185 42118 Momblona 36 42119 Monteagudo de las Vicarías 252 42120 Montejo de Tiermes 255 42121 Montenegro de Cameros 100 42123 Morón de Almazán 239 42124 Muriel de la Fuente 79 42125 Muriel Viejo 66 42127 Nafría de Ucero 75 42128 Narros 48 42129 Navaleno 964 42130 Nepas 79 42131 Nolay 77 42132 Noviercas 206 42134 Ólvega 3.484 42135 Oncala 104 42139 Pinilla del Campo 21 42140 Portillo de Soria 19 42141 La Póveda de Soria 128 42142 Pozalmuro 105 42144 Quintana Redonda 567 42145 Quintanas de Gormaz 174 42148 Quiñonería 14 42149 Los Rábanos 463 42151 Rebollar 55 42152 Recuerda 102 42153 Rello 31 42154 Renieblas 116 42155 Retortillo de Soria 252 42156 Reznos 39 42157 La Riba de Escalote 24 42158 Rioseco de Soria 129 42159 Rollamienta 42 42160 El Royo 320 42161 Salduero 188 42162 San Esteban de Gormaz 3.263 42163 San Felices 70 42164 San Leonardo de Yagüe 2.294 42165 San Pedro Manrique 562 42166 Santa Cruz de Yanguas 64 42167 Santa María de Huerta 396 42168 Santa María de las Hoyas 183 42171 Serón de Nágima 262 42172 Soliedra 38 42173 Soria 38.004 42174 Sotillo del Rincón 207 42175 Suellacabras 32 42176 Tajahuerce 37 42177 Tajueco 102 42178 Talveila 172 42181 Tardelcuende 557 42182 Taroda 69 42183 Tejado 176 42184 Torlengua 100 42185 Torreblacos 31 42187 Torrubia de Soria 85 42188 Trévago 68 42189 Ucero 102 42190 Vadillo 132 42191 Valdeavellano de Tera 245 42192 Valdegeña 54 42193 Valdelagua del Cerro 17 42194 Valdemaluque 262 42195 Valdenebro 138 42196 Valdeprado 15 42197 Valderrodilla 101 42198 Valtajeros 24 42200 Velamazán 118 42201 Velilla de la Sierra 31 42202 Velilla de los Ajos 38 42204 Viana de Duero 72 42205 Villaciervos 115 42206 Villanueva de Gormaz 19 42207 Villar del Ala 61 42208 Villar del Campo 29 42209 Villar del Río 189 42211 Los Villares de Soria 102 42212 Villasayas 100 42213 Villaseca de Arciel 41 42215 Vinuesa 1.014 42216 Vizmanos 33 42217 Vozmediano 48 42218 Yanguas 124 42219 Yelo 58