Korsikaans

Korsikaans (corsu) is die Romaanse taal wat op die eiland Korsika gepraat word. Dit is 'n variant van Toskaans ('n Italiaanse dialek). Daar is ook 'n Korsikaanse Wikipedia.

Korsikaans, veral Suid-Korsikaans, is tewens nou verwant aan Gallurees wat in die noorde van Sardinië gepraat word. Daar bestaan meningsverskille oor of Noord-Sardyns Korsikaans is, of Suid-Korsikaans 'n variant van Gallurees is, maar dat daar verwantskap bestaan word nie betwyfel nie.

 Verskil met Frans 
Korsikaans is geen Franse dialek nie, soos deur die volgende voorbeelde getuig:

 Korsikaans Italiaans Frans Afrikaans a carrega/carreia  la sedia  la chaise die stoel u pane  il pane  le pain  die brood u vinu  il vino  le vin  die wyn a via  la via  la rue  die straat/pad la chjesa  la chiesa  l'église  die kerk u core  il cuore  le coeur  die hart spiacevole   désagréable  onaangenaam studià  studiare  étudier  studeer

Desnieteenstaande word die invloed van Frans op Korsikaans steeds groter. Dit is veral duidelik  in die oorneem van Franse woorde in Korsikaanse vorm. Hierdeur raak die Italiaanse wortels van die taal stadig maar seker verlore. Daar word egter in die laaste paar jaar weer op laerskool onderwys gegee in Korsikaans.

 Verskil met Italiaans 

Ook met Italiaans bestaan verskille. Die Italiaanse uitgang -o by substantiewe is in Korsikaans -u (net soos in so te sê alle Suiditaliaanse dialekte, soos Sisiliaans en Napolitaans).
Die verandering van core na cuore (hart) (diftongering), kom nie in Korsikaans voor nie.

Soos hierbo vermeld word nuwe woorde deurgaans uit Frans oorgeneem, nie uit Italiaans nie, waardeur gesê word dat daar nie langer van 'n Italiaanse dialek gepraat kan word nie. Die debat oor dialek of taal kan egter nog steeds gevoer word, maar oor die stelling dat Korsikaans in 'n ruim of breë sin wel 'n taal is, kan daar geen twyfel wees nie.

 Suid-Korsikaans 
Suid-Korsikaans word van ander vorms van die taal onderskei deur die woord perd (Italiaans cavallo, Frans cheval) wat in die noorde as cavallu, in die suide as cavaddu geskryf en gepraat word.

 Gebruik 
Deur die Franse taalpolitiek en deur die toevloed van Franstaliges (veral deur die toevloei van gerepatrieerde Franse uit Algerië) is Korsikaans onder groot druk: dit word minder en minder gepraat, en wie dit nog wel praat, gebruik meer en meer Franse woorde in Korsikaans.

Sedert die einde van die twintigste eeu het 'n Korsikaans 'n oplewing ondergaan. Dit word op skool aangebied, en veelvuldig gebruik deur plaaslike sangers en sanggroepe, soos I Muvrini  en A Filetta, wat ook buite Frankryk beroemdheid verwerf het.

 Toponieme 
Die meeste toponieme op korsika het van oudsher 'n Toskaanse spelling (soos Bastia, Calvi, Bonifacio), sommige plekname het inmiddels verfrans (Saint-Florent, Ile-Rousse, Cargèse).
Die meeste toponieme het egter ook 'n Korsikaanse variant:
Ajaccio – Aiacciu
Bonifacio – Bunifaziu
Cap Corse – Capicorsu
Cargèse – Carghjese
Corte – Corti
Ile-Rousse – Isula Rossa
Saint-Florent – San Fiurenzu
Nebbio – Nebbiu
Patrimonio – Patrimoniu
Porto – Portu
Porto-Vecchio – Porti-Veghju

Al vermeld meeste verkeerstekens inmiddels beide variante, is die gebruik om met 'n spuit kannetjie die Frans/Toskaanse naam weg te spuit of aan te pas met die Korsikaanse spelling (meestal deur die 'o' te verander in 'n 'u') nog steeds wydverspreid.

 Verwysings 

 Jacq. Fusina, Parlons Corse, Editions L'Harmattan, Paris 1999
 Jacq. Fusina, Les racines de la vie, La Corse naturelle, Editions CRITT/DRAE/DRT, Paris 1991

 Eksterne skakels 


Kategorie:Korsika
Kategorie:Romaanse tale
Kategorie:Sardinië
Kategorie:Tale van Frankryk
Kategorie:Tale van Italië