Semen

Semen is ’n taai, witterige uitskeiding van die manlike geslagsorgane. Dit bevat spermselle en bestaan uit afskeidings van die testikels, saadblasies, prostaat en Cowper se kliere. Dit word ook seminale vloeistof genoem. 

Die semen van ’n individu wat geen siektes bevat nie, is onskadelik wanneer dit met die vel in kontak kom of ingesluk word. Semen kan wel die oordrag van seksueel oordraagbare infeksies soos MIV/vigs veroorsaak.

Fisiologie
Bevrugting
Spermselle kan vroulike eierselle inwendig of uitwendig bevrug, na gelang van die spesie. Viswyfies skiet byvoorbeeld hulle eiers, wat kuit genoem word, in die omgewing uit waar dit deur die mannetjies se spermselle bevrug word.

Inwendige bevrugting vind in die vroulike geslagsorgane plaas. Die eierselle word bevrug ná seksuele omgang. In die meeste gewerweldes, insluitende amfibieë, reptiele en voëls, vind bevrugting plaas deur die fisieke paring van die manlike en vroulike kloaak. In soogdiere vind seks plaas deur die vagina.Dewsbury, Donald A. "Patterns of copulatory behavior in male mammals." The quarterly review of biology 47.1 (1972): 1-33.

Menslike semen
Samestelling
Tydens ejakulasie beweeg sperma deur die saadbuise en meng met vloeistof van die saadblasies, prostaat en Cowper se kliere om die semen te vorm. Die saadblasies vervaardig ’n gelerige, taaierige vloeistof ryk aan fruktose en ander stowwe wat sowat 70% van menslike semen uitmaak. Die prostaat se afskeiding is ’n dun, witterige (soms helder) vloeistof wat proteolitiese ensieme, sitroensuur, suurfosfatase en lipiede bevat. Cowper se kliere skei ’n helder afskeiding in die buisholte van die uretra af om dit te smeer.

Die seminale plasma van mense bavat ’n komplekse verskeidenheid organiese en anorganiese stowwe wat ’n voedings- en beskermingsmedium vir die spermselle verskaf tydens hulle reis deur die vroulike voortplantingstelsel. Die normale omgewing van die vagina is vyandelik vir spermselle omdat dit baie suur en taai is en immuniteitselle bevat. Die bestanddele van die seminale vloeistof probeer daarvoor vergoed. Basiese amiene soos putressien, spermien, spermidien en kadawerien is verantwoordelik vir die reuk en smaak van semen. Hierdie alkalië werk die suur omgewing van die vaginale kanaal teen en beskerm DNS in die sperma teen die suur.

Die bestanddele en bydraes van semen lyk soos volg:

 Klier(e)  Benaderde deel  Beskrywing
   Testikels  2-5%  Sowat 200-500 miljoen spermselle of sperma word per ejakulasie uit die testikels vrygelaat. Die semen van ’n man wat ’n vasektomie gehad het, bevat geen sperma nie.
   Saadbuisies  65-75%  Onder meer aminosure, sitrate, ensieme, flaviene, fruktose (2-5 mg per ml semen, die hoofenergiebron van spermselle), proteïene en vitamien C.    Prostaat  25-30%  Onder meer suurfosfatase, sitroensuur, fibrinolisien en sink. (Die sinkvlak is sowat 135±40 mikrogram/ml vir ’n gesonde man.) 
   Cowper se kliere  < 1%  Galaktose en slym (om die spermselle in die vagina en serviks beweegliker te maak deur dié streke minder taai te maak.

Voorkoms
Semen is gewoonlik deurskynend met ’n wit, grys of gelerige kleur. Bloed in die semen kan ’n pienkerige of rooierige kleur veroorsaak en kan dui op ’n mediese probleem as dit voortduur.

Ná ejakulasie stol die laaste deel van die semen dadelik en vorm bolletjies, terwyl die eerste deel dit gewoonlik nie doen nie. Ná ’n ruk (sowat 15-30 minute) werk antigene in die semen stolling teen. Daar is al voorgestel dat stolling die semen in die vagina help bly, terwyl ontstolling die sperma vrymaak om na die eierselle te swem.

 Verwysings 

Kategorie:Andrologie
Kategorie:Voortplantingstelsel