Johann Wolfgang von Goethe

{{Inligtingskas Persoon
| naam             = Johann Wolfgang von Goethe
| bynaam           = 
| beeld            = Goethe (Stieler 1828).jpg
| beeldbeskrywing  = 
| onderskrif       = 
| geboortenaam     = 
| geboortedatum    = 28 Augustus 1749
| geboorteplek     = Frankfurt am Main, Heilige Romeinse Ryk
| dood_datum       = 
| sterfteplek      = Weimar, Groothertogdom van Sakse-Weimar-Eisenach, Duitse Bond
| ouers            = Johann Caspar GoetheKatharina Elisabeth Goethe
| titel            = 
| nasionaliteit    = 22px Heilige Romeinse Ryk
| beroep           = Digter, romanskrywer, dramaturg, natuurlike filosoof, diplomaat, staatsamptenaar
| bekend           = Die Leiden des jungen Werthers, 1774; Prometheus, 1774; Wilhelm Meisters Lehrjahre, 1796; Faust, 1808; Die Wahlverwandtschaften, 1809; Zur Farbenlehre, 1810; Italienische Reise, 1817; West-östlicher Divan, 1819| salaris          = 
| termyn           = 
| voorganger       = 
| opvolger         = 
| eerbewyse        = 
| party            = 
| godsdiens        = 
| huweliksmaat     = Christiane Vulpius (1806–16, haar dood)
| kinders          = 
| webblad          = 
| handtekening     = Goethe Signature.svg
}}

Johann Wolfgang von Goethe (28 Augustus 1749 – 22 Maart 1832) was 'n Duitse skrywer, digter, dramaturg, skilder, regsgeleerde en filosoof. Die veelsydige Goethe is in Frankfurt am Main (Duitsland) gebore. Sy vader was 'n man van hoë status en rykdom en hy het persoonlik omgesien na sy seun se vroeë opvoeding.

Goethe het onderskeidelik aan die Universiteite van Leipzig en Straatsburg studeer. Hier is hy beïnvloed deur die filosoof en digter Herder. Herder het Goethe laat kennis maak met die letterkunde wat hy bewonder het: die werke van Homeros en Shakespeare. Maar dit was veral die ongekunstelde, egte volksliedere van alle nasies wat Goethe geïnspireer het om van die mooiste poësie in die Duitse taal te dig.

In 1772 het hy sy loopbaan aan die hoogste geregshof in Wetzlar begin. In 1775 is hy op uitnodiging van Karel Augustus, hertog van Saksen-Weimar-Eisenach na Weimar vertrek waar hy jare lank as die hertog se raadgewer gedien het. In 1782 word hy tot die adelstand verhef.

Van 1786 tot 1788 het hy na Italië gereis en vir 'n tyd lank in Rome vertoef. Sy reise na dié land is in sy werk Italienische Reise (Italiaanse Reise) opgeteken. In Italië het hy met Duitse skilder Johann Heinrich Wilhelm Tischbein bevriend geraak. Tischbein het hom na Napels vergesel en daar sy bekendste portret nog van Goethe geskilder, met die titel Goethe in die Campagna.

duimnael|links|J. H. W. Tischbein: Goethe in die Campagna, 1787
Goethe het na sy terugkeer 1788 in Weimar in die Napoleontiese Oorloë teen die Eerste Franse Ryk deelgeneem. Daarna het hy bevriend geraak met digter, skrywer en filosoof Friedrich Schiller. Hierdie hegte vriendskap het geduur tot Schiller se dood in 1805. In 1806 het Goethe met Christiane Vulpius getrou. Sedert 1794 het hy hom hoofsaaklik met letterkunde bemoei. Hy sterf hy in Weimar op 22 Maart 1832. 

Goethe was een van die belangrikste figure uit die Duitse letterkunde en die beweging wat in die laat 18de en 19de eeu as die Duitse Klassisisme bekend gestaan het. Hierdie beweging het met die Verligting, Sturm und Drang, Verstandigheid ("Empfindsamkeit"), en Romantisisme saamgeval. Hy was die skrywer van, onder andere, Die Leiden des Jungen Werthers, Iphigenia auf Tauris, Egmont, Wilhelm Meister, Der Zauberlehrling en Faust. 

Goethe het verder ook 'n noemenswaardige bydra tot die wetenskappe gemaak. Sy teorie oor plantmetamorfose behels dat alle plantformasies uit die modifikasie van die blaar spruit. Daarbenewens word hy erken vir die ontdekking van die tussenkaakbene in mense gedurende 1784. Goethe het sy Teorie oor Kleure as een van sy belangrikste werk geag. 

Goethe se nalatenskap is merkwaardig. Sy werke het as inspirasie gedien vir filosowe, onder meer Friedrich Nietzsche, Arthur Schopenhauer en Rudolf Steiner. Sy gedigte is deur Wolfgang Amadeus Mozart en Gustav Mahler getoonset en sy werke het komponiste soos Franz Liszt en Ludwig van Beethoven geïnspireer. Hy word beskou as een van die grootste skrywers van alle tye.

 Bibliografie 
duimnael|100px|Omslag van Faust
 1773: Götz von Berlichingen 1774: Die Leiden des jungen Werther 1787: Iphigenie auf Tauris 
 1788: Egmont 1790: Römische Elegien 1790: Faust Ein Fragment 1790: Torquato Tasso 
 1796: Wilhelm Meisters Lehrjahre 
 1797: Hermann und Dorothea 1808: Faust I 1809: Die Wahlverwandtschaften 
 1810: Zur Farbenlehre 1817: Italienische Reise I-II 1819: West-Östlicher Divan 1821: Wilhelm Meisters Wanderjahre 
 1832: Faust II Bronne 
 Armstrong, J. 2006. Love, Life, Goethe: How to be Happy in an Imperfect World''. Penguin Books: Londen.
 Kennis, 1980, vol 5, bl. 980-981, ISBN 0 7981 0827 4

 Eksterne skakels 

 Goethe Vereniging van Noord Amerika
 Goethe Vereniging, Weimar
 Goethe Huis Museum
 Goethe se Werke op Projek Gutenberg

Kategorie:Duitse digters
Kategorie:Duitse dramaturge
Kategorie:Duitse filosowe
Kategorie:Duitse skrywers
Kategorie:Duitse Vrymesselaars
Kategorie:Geboortes in 1749
Kategorie:Sterftes in 1832