Suid-Ndebele

Hierdie artikel handel oor die Suid-Ndebeletaal. Vir die etniese groep van Suider-Afrika, sien Ndebeles.

duimnael|links|Suid-Afrikaanse distrikte met 'n meerderheid van Suid-Ndebeletaliges in 2011:
duimnael|links|Geografiese verspreiding van Suid-Ndebele in Suid-Afrika ná bevolkingsdigtheid per vierkante kilometer in 2011:
duimnael|Tweetalige teken in Afrikaans en Suid-Ndebele by die Pretoriase Kunsmuseum

Suid-Ndebele (meestal net Ndebele in Suid-Afrika, ook isiNdebele in Ndebele) is 'n taal in die Nguni-taalfamilie. Dit is 'n amptelike taal van Suid-Afrika waar dit deur ongeveer 1 090 000 mense as moedertaal gepraat word (2011-sensus), hoofsaaklik in Mpumalanga, Gauteng, Noordwes en die Limpopoprovinsie.

Suid-Ndebele is baie nou verband aan Swazi. In Suid-Afrika is daar dialektiese verskille tussen die taal in die noorde en die suide van die ou Transvaal, bv. in Noord-Transvaalse Ndebele word die taal Nrebele genoem, en daar is verdere dialektiese verskille tussen Suid- en Noord-Ndebele. Die laasgenoemde staan ook bekend as Matabele, is nader verwant aan Zoeloe en word in Suid-Afrika, Zimbabwe en Botswana gepraat.

In die onlangse geskiedenis word Suid-Ndebele erg gemarginaliseer: tot en met die stigting van die Ndebele Bantoestan, KwaNdebele, was mense ontmoedig om die taal in die openbaar te gebruik. Meeste sprekers verkies om Zoeloe te praat, grootliks te danke daaraan dat laasgenoemde taal in skole aangebied word. Deesdae vaar die taal beter, en geniet beter beskerming omrede sy status as amptelike taal in Suid-Afrika.

 Woorde 
Algemene woorde en frases:
Afrikaans isiNdebele Welkom  Siyaalemukela Dankie  Ngiyathokoza Goeiedag / Hallo  Lotjhani Totsiens  Usale kuhle (bly wel) / Uhambe kuhle (gaan wel) Rook verbode  Akubhenywa Geen ingang  Akungenwa Pasop vir die trap  Tjheja la ugadanga khona Pasop!  Yelela! Veels geluk met jou verjaarsdag  Ilanga elimnandi lamabeletho Seisoengroete  Izilokotho Ezihle Zamaholdeni Geseënde Kersfees  Ukresimusi omnandi Geseënde Kersfees en voorspoedige Nuwejaar  Ukresimusi omnandi nonyaka omutjha omuhle

 Sien ook 
 Tale in Suid-Afrika

 Verwysings 

 Eksterne skakels en bronne 

 Taalhulpmiddels 
 Vry en gratis Suid-Ndebele speltoetser vir OpenOffice, Mozilla Firefox en Mozilla Thunderbird 

 Sagteware in Suid-Ndebele 
 Mozilla Firefox  - webblaaier
 Mozilla Thunderbird  - e-posprogram
 OpenOffice.org  - kantoorsuite
 Translate.org.za  - 'n Projek om vrye en oopbronsagteware in Suid-Ndebele en ander Suid-Afrikaanse tale te vertaal
 Pootle - aanlyn vertaling van Suid-Ndebele oopbronsagteware

Kategorie:Nguni-tale
Kategorie:Tale van Suid-Afrika