Angola

Angola (Portugees: [ɐ̃ˈɡɔlɐ]; Kongo, Kimbundu en Umbundu: Ngola, [ɐ̃ˈɡɔlɐ]), amptelik die Republiek Angola (Portugees: República de Angola; Kongo, Kimbundu en Umbundu: Repubilika ya Ngola), is 'n land in Suider-Afrika wat grens aan Namibië in die suide, die Demokratiese Republiek van die Kongo in die noordooste, Zambië in die ooste en die Atlantiese Oseaan in die weste. Die provinsie Cabinda, wat hom ten noorde en buite die land self bevind, grens aan die Republiek van die Kongo in die noorde, die Demokratiese Republiek van die Kongo in die suide en die Atlantiese Oseaan in die weste. Angola is 'n lid van die Afrika-unie en 'n voormalige Portugese kolonie wat sy onafhanklikheid in 1975 bereik het. Die hoofstad en grootste stad is Luanda.

duimnael|links|Nasa-Satellietbeeld van Angola
duimnael|links|Kaart van Angola
duimnael|links|Topografiese kaart van Angola
duimnael|links|Luanda is die hoofstad en grootste stedelike sentrum van Angola
duimnael|links|Die berge van Lubango
duimnael|links|Miradouro da Lua langs die suidelike kus van Luanda
Angola was 'n Portugese kolonie vanaf die 16de eeu tot 1975. Ná onafhanklikwording was Angola van 1975 tot 2002 in 'n ernstige burgeroorlog gedompel. Die oorlog het ook deel uitgemaak van die wêreldwye Koue Oorlog, met Sowjetunie en Kuba wat die kommunisties gesinde MPLA (Movimento Popular de Libertação de  Angola – Partido do Trabalho) ondersteun het terwyl Suid-Afrika en die Verenigde State die anti-kommunistiese Unita (União Nacional para a Independência  Total de Angola) ondersteun het.

Die land is die naasgrootste petroleum- en diamantprodusent in Afrika suid van die Sahara. Daarteenoor het Angola van die laagste lewensverwagtings- en een van die hoogste kindersterftekoerse in die wêreld. Life expectancy at birth, [www.cia.gov] (2009) In Augustus 2006 is 'n vredesooreenkoms onderteken met 'n faksie van die Frente para a Libertação do Enclave de Cabinda, FLEC, 'n afgeskeidene guerillagroep van die Cabinda-eksklawe in die noorde van die land, wat steeds aktief is. Angola mantém presença militar reforçada em Cabinda, [UOL.com.br] (4 Junie 2008) Nagenoeg 65% van Angola se ruolie is afkomstig van daardie area.

 Etimologie 
Die naam "Angola" is afgelei van die titel Ngola van die konings van Ndongo, 'n oos van Luanda geleë vasalstaat van die historiese Koninkryk Kongo. Die Portugese het hierdie benaming oorgeneem en later vir die hele gebied gebruik, wat hulle wou koloniseer. 

 Geskiedenis 

 Demografie 
Die bevolking bestaan hoofsaaklik uit Ovimbundu (37%), Kimbundu (25%) en Bakongo (13%). Daarbenewens bly sowat 2% Mestizo en 1% Europeërs in die land. Portugees is die mees verspreide taal in Angola en word deur sowat 71% van die bevolking gebesig. Belangrike inheemse tale sluit in Umbundu (23%), Kikongo (8%), Kimbundu (8%) en Chokwe (6,5%). 

 Geografie 
Angola het 'n groot binnelandse plato wat skerp daal na 'n smal kusvlakte aan die Atlantiese Oseaan. Dit is die 22ste grootste land ter wêreld (na Niger) met 'n oppervlakte van 1 246 700 km².  Dit is vergelykbaar in grootte met Mali en is amper twee keer so groot soos die Amerikaanse deelstaat Texas of vyf keer so groot soos die Verenigde Koninkryk.

Angola word begrens deur Namibië in die suide, Zambië in die ooste, die Demokratiese Republiek van die Kongo in die noordooste en die Atlantiese Oseaan in die weste. Die eksklawe Cabinda grens ook aan die Republiek van die Kongo in die noorde. Angola se hoofstad Luanda lê aan die Atlantiese kus in die noordweste van die land.

 Klimaat 
Angola se gemiddelde temperatuur aan die kus is 15,6 °C in die winter en 21,1 °C in die somer. Dit het twee seisoene; droë seisoen (Mei tot Oktober) en warm reënseisoen (November tot April).

 Provinsies 

Angola bevat 18 provinsies (Portugees: províncias, eenvoud – província):
 No.  Provinsie  HoofstadBevolking(2014) Censo 2014 , besoek op 18 Januarie 2019  No.  Provinsie  HoofstadBevolking(2014) Kaart 1  Bengo  Caxito356 641   10  Huíla  Lubango2 497 422 190px190px 2  Benguela  Benguela2 231 385 11  Luanda  Luanda6 945 386 3  Bié  Kuito1 455 255 12  Lunda Norte  Lucapa862 566 4  Cabinda  Cabinda716 076 13  Lunda Sul  Saurimo537 587 5  Cuando Cubango  Menongue534 002 14  Malanje  Malanje986 363 6  Cuanza Norte  N'dalantando443 386 15  Moxico  Luena758 568 7  Cuanza Sul  Sumbe1 881 873 16  Namibe  Moçâmedes495 326 8  Cunene  Ondjiva990 087 17  Uíge  Uíge1 483 118 9  Huambo  Huambo2 019 555 18  Zaire  M'Banza Kongo594 428

Hierdie 18 provinsies is verdeel in in 157 Municípios en 618 comunas.

 Verwysings 

 Bronnelys 
 Algemeen
 Kuttel, M.: South Africans are discovering Angola. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 15, nr. 3, Maart 1966.



 Eksterne skakels 




Kategorie:Voormalige Portugese kolonies