African National Congress

Die African National Congress (ANC) is 'n bevrydingsorganisasie en politieke party wat Suid-Afrika sedert die land se eerste nie-rassige, demokratiese nasionale verkiesing van April 1994 regeer. Dié party is in 1912 in Bloemfontein as die South African Native National Congress (SANNC) gestig en was jare lank 'n verbode organisasie in Suid-Afrika. Die huidige naam is in 1923 aanvaar.

Ná die  algemene verkiesing van 2024 het die ANC vir die eerste keer in Suid-Afrika se demokratiese geskiedenis sy meerderheid in die parlement verloor. Dit bly steeds die grootste party, met minder as 41% van die stemme.  Die party het ook sy meerderheid in Kwa-Zulu Natal, Gauteng en Noord-Kaap verloor. Ten spyte van hierdie terugslae het die ANC mag op nasionale vlak behou deur 'n groot koalisie waarna verwys word as 'n Regering van Nasionale Eenheid, insluitend partye wat saam 72% van die setels in die Parlement het. 

 Geskiedenis 

duimnael|links|Die South African Native National Congress se afvaardiging in Londen, Junie 1914. Van links tot regs: Thomas Mapike, eerwaarde Walter Rubusana, eerw. John Dube, Saul Msane en Sol Plaatje.
duimnael|upright|Albert Luthuli, voormalige president van die ANC
duimnael|links|Logo van die ANC
duimnael|upright|Oliver Tambo in 1981
duimnael|upright|Sowjetse posseël uit 1988 wat Nelson Mandela uitbeeld
Die ANC is op 8 Januarie 1912 gestig deur onder andere John Dube, Pixley ka Seme en Sol Plaatje om hom te beywer vir die regte en vryhede van alle Afrikane. Die ANC-jeugliga is in 1944 deur Nelson Mandela, Walter Sisulu, en Oliver Tambo gestig.

Die sege van die Nasionale Party in die 1948-verkiesing en die implementering van apartheid lei tot die sogenaamde Defiance Campaign van 1952, en die opstel van die Vryheidsmanifes in Kliptown in 1955.

In 1959 word die Pan Africanist Congress of Azania (PAC) gestig deur Robert Sobukwe en 'n groep ANC-lede wat gekant was teen die ANC se wending weg van swart nasionalisme af.

As gevolg van sy vreedsame verset teen apartheid en die vele inperkings wat hy hieroor moes verduur, word die Nobelprys vir Vrede in Desember 1961 aan ANC-presidentgeneraal Albert Luthuli toegeken. Hy en sy vrou, Nokukhanya, word deur die regering toegelaat om die oorhandigingseremonie in Oslo by te woon.

Na aanleiding van 'n beroep deur Albert Luthuli word die Anti-apartheidsbeweging in Brittanje gestig en internasionale druk teen die apartheidsbewind, hoofsaaklik deur boikotte, neem toe.

Die besluit van die ANC om oor te gaan na gewapende stryd, en die stigting van Umkhonto we Sizwe (MK), lei tot die inhegtenisname op 11 Julie 1963 van Nelson Mandela en 18 ander MK-lede op die plaas Liliesleaf by Rivonia. Tydens die sogenaamde Rivonia-verhoor word Mandela, Walter Sisulu, Govan Mbeki, Raymond Mhlaba, Elias Motsoaledi, Ahmed Kathrada en Denis Goldberg op 11 Junie 1964 skuldig bevind aan sabotasie en lewensvonisse opgelê. Hierna is die ANC verban.

 Geallieerde organisasies 
 Anti-apartheidsbeweging
 COSATU
 Sosialistiese Internasionaal
 Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party (SAKP)
 United Democratic Front (UDF)
 Voormalige Bevrydingsbewegings van Suider-Afrika

 Bekende lede van die ANC 
 Albert Luthuli
 Nelson Mandela
 Thabo Mbeki
 Phumzile Mlambo-Ngcuka
 Walter Sisulu
 Oliver Tambo
 Jacob Zuma

 Presidente van die ANC 
 Dr. John L. Dube 1912–1917
 Sefato M. Makgatho 1917–1924
 Eerw. Zaccheus R. Mahabane 1924–1927
 Josiah T. Gumede 1927–1930
 Dr. Pixley ka Isaka Seme 1930–1936
 Eerw. Zaccheus R. Mahabane 1937–1940
 Dr. Alfred Bitini Xuma 1940–1949
 Dr. James S. Moroka 1949–1952
 Hoofman Albert Luthuli 1952–1967
 Oliver Tambo 1967–1991
 Nelson Mandela 1991–1997
 Thabo Mbeki 1997–2007
 Jacob Zuma 2007–2017
 Cyril Ramaphosa 2017–tans
bron vir tot 2007.Uys, Isabelle. (2007). Feitegids : 'n Kernensiklopedie. Kaapstad: Pharos Woordeboeke. . bls. 9.

 Verkiesingsresultate 
duimnael|Persentasie van stemme vir die ANC in die 2014-verkiesing, volgens kiesafdelings.
duimnael|Persentasie van stemme vir die ANC in die 2009-verkiesing, volgens kiesafdelings.
 Nasionale verkiesings 
 Nasionale Vergadering 

 Verkiesing # vanalgehele stemme % vanalgehele stemme # vanalgehele setels gewen +/– Regering 1994 12 237 655 62,65 252 / 400 – In regering 1999 10 601 330 66,35 266 / 400  14 In regering 2004 10 880 915 69,69 279 / 400  13 In regering 2009 11 650 748 65,90 264 / 400  15 In regering 2014  11 436 921 62,15 249 / 400  15 In regering 2019  10 026 475 57,5 230 / 400  19 In regering 2024 6 459 683 40,18 159 / 400  71 In regering van nasionale eenheid met DA, IVP, PA en GOOD

 Nasionale Raad van Provinsies 

 Verkiesing # vanalgehele setels gewen +/– Regering 1994 60 / 90 In regering 1999 63 / 90  3 In regering 2004 65 / 90  2 In regering 2009 62 / 90  3 In regering 2014 60 / 90  2 In regering 2019 54 / 90  6 In regering

 Provinsiale verkiesings 
VerkiesingOos-KaapVrystaatGautengKwaZulu-NatalLimpopoMpumalangaNoordwesNoord-KaapWes-Kaap% Setels% Setels% Setels% Setels% Setels% Setels% Setels% Setels% Setels 199484,35%48/5676,65%24/3057,60%50/8632,23%26/8191,63%38/4080,69%25/3083,33%26/3049,74%15/3033,01%14/42 199973,80%47/6380,79%25/3067,87%50/7339,38%32/8088,29%44/4984,83%26/3078,97%27/3364,32%20/3042,07%18/42 200479,27%51/6381,78%25/3068,40%51/7346,98%38/8089,18%45/4986,30%27/3080,71%27/3368,83%21/3045,25%19/42 200968,82%44/6371,10%22/3064,04%47/7362,95%51/8084,88%43/4985,55%27/3072,89%25/3360,75%19/3031,55%14/42 201470,09%45/6369,85%22/3053,59%40/7364,52%52/8078,60%39/4978,23%24/3067,39%23/3364,40%20/3032,89%14/42 201968,74%44/6361,14%19/3050,19%37/7354,21%44/8075,49%38/4970,58%22/3061,87%21/3357,54%18/3028,64%12/42

 Munisipale verkiesings 
VerkiesingStemme% +/– 1995–96 5 033 855 58% – 2000 Geen vrygestel 59,4%  1,4% 2006 17 466 948 66,3%  6,9% 2011 16 548 826 61,9%  4,4% 2016  21 450 332 55,7%  6,2% 202114 531 90847,5%  8.2%

 Sien ook 
 Lys van politieke partye in Suid-Afrika
 Indian National Congress, Indiese eweknie en bondgenoot  
 55ste Nasionale Konferensie van die African National Congress

 Verwysings 

 Eksterne skakels 







Kategorie:Apartheid

Kategorie:Politieke organisasies in Suid-Afrika