ЦӀыцӀэкӀун

ЦӀыцӀэкӀун - Адыгэ лъэпкъым илъэпкъгъэкӏод.

Адыгэ лъэпкъыкӀэукӀыр, Урысыер Адыгэ хэгъэгум зыщытебэнагъэм иаужырэ лъэхъанхэм, я 19-рэ лӀэшӀэгъум, адыгэ лъэпкъым ипроцент 95-рэ 97-м нэс зэраукӀыгъэр, зэрагъэкӀодыгъэр, зэрагъэкощыгъэр ары. Ащ ыпкъ къикӀыкӀэ нэбгырэ миллиони 1-рэ миллиони Ӏ,5-мрэ агъэкӀодыгъ, Адыгэ хэгъэгур зэхакъутагъ, ащ ыуж Урысые империем ар зыхигъэхьажьыгъ. ЗыгъэкӀодыщтыгъэхэр анахьэу адыгэхэр ары, ахэр нахьыбэу быслъымэнхэу щытых, ау нэмыкӀ лъэпкъхэу Кавказым щыпсэухэрэми ащ язэрар къагъэсыгъ, Кавказ заом ар щыщыгъ.
Урысые империем идзэ къулыкъушӀэхэм агъэкӀодыщтыгъэхэр пхъэбгъум рагъэуцолӀэщтыгъэх, бзылъфыгъэ хьэлъэхэм ныбэр аӀуахыщтыгъэ, адыгэхэр агъэщынэнхэу, агу зэрагъэкӀодынэу ашӀыщтыгъэ.Урыс генералхэм ащыщэу Григори Засс фэдэхэм адыгэхэр "цӀыфынчъэ хьэпӀацӀэхэу", "лъэпкъ пцӀагъэу" къагъэлъэгъуагъэх, ахэр зэраукӀыгъэхэр, цӀыфхэр агъэунэфынхэу шӀэныгъэ ушэтынхэу мыхъунхэр зэрарагъэшӀагъэхэр къагъэшъыпкъэжьынхэу, агъэлъэпӀэнхэу. Урыс дзэкӀолӀхэми адыгэ бзылъфыгъэхэр агъэпцӀэнхэу фитыныгъэ аратыгъагъ.