Бзыу

Бзыу е Бзыу-пэтӏыу (Латиныбзэ: Aves) — псэушъхьэ лъэпкъ, чэтыуц (цы) ятетэу, лъэкъуитӏу ыкӏи дэмитӏу яӏэу щыт. Бзыухэр лъыплъы (теплокровные) псэушъхьэх ыкӏи кӏэнкӏэ къатызэ ялъэпкъ агъэбагъо.Биологие: Псэушъхьэхэр. Адыгэ кӏэлэегъэджэ тхылъ. Мыекъуапэ, 2012.

Дунаем бзыу лъэпкъ мин 10-м нахьыбэ тет. Ахэр Арктикэм щегъэжьагъэу Антарктидэм нэс чӏыпӏэ пстэуми ащыпсэух. Бзыухэм янахьыбэм быбын алъэкӏы, ау зыгорэхэр (гущыӏэм пае, страусхэр е пингвинхэр) быбынхэ алъэкӏырэп.

 Бзыум ипкъ зыфэдэр 
Бзыум ианатомие быбыным тегъэпсыхьагъ.

 Чэтыуц (Цы): Бзыум ипкъ зэкӏэ цым еухъумай. Цым бзыур чъыӏэм щыеухъумэ ыкӏи быбынымкӏэ еӏэпыӏэ.
 Дамэхэр: Бзыум иӏапэхэр дамэу зэхъокӏыгъэх.
 Пэ: Бзыум дзэ иӏэп, ащ ичӏыпӏэкӏэ пэ пытэ иӏ. Пэмкӏэ шхыныр къеубыты, зызегъэдэхэжьы, шырхэр егъашхэ.
 Къупшъхьэхэр: Бзыум икъупшъхьэхэр псынкӏэх, икӏоцӏ нэкӏы. Ар быбыным пае ӏэпыӏэгъу мэхъу.

 Шхыныр 
Бзыухэм яшхынкӏэ зэфэшъхьафх:

 Лы зышхыхэрэр: Бгъэжъ, Къушъхьэ, Тыгъужъыбгъэ. Ахэм нэмыкӏ псэушъхьэ цӏыкӏухэр къаубыты.
 Гъэмисэ зышхыхэрэр: Бзыу цӏыкӏухэр, Тхьачэт, Чэт. Ахэм натрыф, коц ыкӏи уц жылэхэр ашхы.
 Хьэ-бэ зышхыхэрэр: Бжъэжъый, Пцӏашхъо. Ахэм цӏывхэр, хьахэр, бадзэхэр ашхы.

 Лъэпкъ гъэбэгъоныр 
Бзыухэм кӏэнкӏэ (яйцо) къараты. Кӏэнкӏэхэр шъо (скорлупа) пытэкӏэ ухъумагъэх. Бзыу анэм (зыгорэмэ — анэмрэ хъумрэ) кӏэнкӏэхэр абгъэ (гнездо) иралъхьэшъ, етысыхьых. Уахътэ тешӏагъэу шырхэр къыращых.

 Бзыухэмрэ Цӏыфхэмрэ 
Цӏыфхэм пасэ лъэхъаным щегъэжьагъэу бзыухэр унэхэм ащаӏыгъых (Птицеводство).

 Чэтхэм, Тхьачэтхэм, Къазхэм лырэ кӏэнкӏэрэ къаты.
 Бзыу шъырытхэр (гущыӏэм пае, Бгъэ) щакӏом кӏуагъэмэ агъэфедэх.
 Тхьарыкъохэр мамырныгъэм итамыгъэу алъытэх.

 Зэпхыныгъэхэр