ELEKTRİK PİYASASINDA ÖNLİSANS VEYA LİSANSLARA KONU ÜRETİM TESİSLERİNİN SANTRAL SAHALARININ BELİRLENMESİNE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Usul ve Esasların amacı, elektrik üretim tesisi kurmak üzere yapılan önlisans başvuruları veya alınan önlisanslara ilişkin proje sahaları ile üretim lisansı başvuruları veya üretim lisansları kapsamındaki tesislere ilişkin santral sahalarının belirlenmesinde uygulanacak esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Usul ve Esaslar, 02/11/2013 tarihli ve 28809 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği kapsamında kurulabilecek olan üretim tesislerinde, mevcut üretim tesisleri ile önlisans veya üretim lisansı kapsamındaki tesis veya proje sahalarının ve bu sahalarda kurulabilecek yardımcı kaynak ünite alanlarının tespit edilmesine ilişkin usul ve esasları kapsar. Bu Usul ve Esaslar, 12/05/2019 tarihli ve 30772 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği kapsamındaki tesis veya projelere uygulanmaz.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Usul ve Esaslar, Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği’nin 12, 18, 20 ve 24 üncü maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4- (1) Bu Usul ve Esaslarda geçen;
a) Santral alanı: Elektrik üretim tesisinin teknoloji tipine göre değişmekle birlikte türbin, motor, generatör, kazan, atık ısı kazanı, ısı değiştiriciler, kondenser, soğutma sistemleri, kontrol ve otomasyon sistemleri vb. elektrik üretiminin gerçekleştiği ve genel olarak santral binasında bulunan birimler ile idari birimlerin bir arada bulunduğu tesisin ana birimleri ile tesisin çalışması ve işletilmesi için gerekli olan yangın müdahale birimleri, yangın suyu depoları, arıtma tesisleri, yardımcı yakıt depoları, acil durum jeneratörleri, depolar, atölyeler vb. gibi destek ünitelerinin bir arada yer aldığı alanı,
b) Sosyal alan: Elektrik üretim tesisinde üretim yapılabilmesi için devamlı veya periyodik usulle çalışan personelin ihtiyaçlarının karşılanması için gerekli spor, barınma, lokal, otopark vb. alanlar ile çevre yeşili ve iç yollar vb. yer aldığı alanı,
c) Şalt sahası: Üretilen elektrik enerjisinin transformatörler kullanılarak gerilim seviyesini yükselten veya alçaltan, koruma sistemleri ile birlikte dağıtım ya da iletim sistemine aktarılması için gerekli orta gerilim veya yüksek gerilim makine ekipman ve/veya teçhizatının bulunduğu alanı,
ifade eder.
(2) Bu Usul ve Esaslarda geçen diğer ifade ve kısaltmalar Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği’ndeki anlam ve kapsama sahiptir.
İKİNCİ BÖLÜM
Santral Sahalarının Belirlenmesi
Santral sahalarına ilişkin genel hükümler
MADDE 5- (1) Nükleer enerjiye dayalı olanlar ile sanayi tesisi sahasındaki elektrik üretim tesisleri hariç kaynak ayrımı yapılmaksızın önlisans veya üretim lisansına konu elektrik üretim tesislerinin santral sahalarında aşağıda yer verilen ortak unsurlar bulunur:
Santral alanı,
Sosyal alan,
Şalt sahası.
(2) Elektrik üretim tesisleri için verilen önlisans veya üretim lisanslarına güvenlik bandı da dâhil olmak üzere santral sahası olarak; santral alanı asgari, bulunması halinde şalt sahası ile talep edilmesi halinde sosyal alan ve ilgili maddesinde belirtilen diğer alanları çevreleyen bütünleşik sahanın koordinatları derç edilir. Diğer unsurlara ilişkin veriler EPDK Başvuru Sisteminde tutulur.
(3) Santral sahalarını oluşturan alanlar ya da unsurlar arasında teknik gerekler dışında makul mesafeler bırakılabilir. Bu mesafelerin mevzuatta tanımlanan hakların fazladan elde edilmesini amaçlayan kullanımları makul mesafe olarak değerlendirilmez.
(4) İkinci fıkrada ve her bir kaynak türü ve tesis tipi için işbu Usul ve Esasların ilgili hükmünde yer verilmeyen ancak diğer mevzuatta ya da tesis sahasının veya tesis teknolojisinin özelliklerinden kaynaklanan gerekler nedeniyle santral sahası içerisinde yer alması gereken yapı veya unsurlar ile tesis inşasına ve işletmesine hizmet etmek üzere edinilen alanlar elektrik üretim tesisinin imar planına dâhil edilmek kaydıyla her biri harita üzerine yerleştirilerek santral sahasına dâhil edilebilir.
Hidrolik enerjiye dayalı rezervuarlı tesis tipindeki üretim tesislerinde santral sahası
MADDE 6- (1) Yenilenebilir enerji kaynaklarından hidrolik enerjiye dayalı rezervuarlı tesis tipindeki üretim tesislerinde ortak unsurlara ilaveten aşağıdaki unsurlar bulunur:
Rezervuar alanı,
Gövde,
Kazı palyeleri,
ç) Heyelan ve heyelan önleme alanları,
Kanal veya iletim yapısı,
Denge bacası,
Cebri boru,
Santral kuyruk suyu alanı.
(2) Ortak unsurlara ilaveten birinci fıkrada sayılan her bir unsur haritada işaretlenerek her biri için ilgili mevzuatında tanımlanan koruma, sağlık, güvenlik bandı vb. mesafeler eklenmek ve DSİ tarafından belirlenen rezervuar azami su kotu seviyesi ve üretim tesisinin diğer unsurları için DSİ tarafından onaylanacak kuyruk suyu kotu seviyesine göre projeksiyonu alınmak suretiyle bulunacak dış hat üzerinden doğrusal şekilde birleştirilerek santral sahası belirlenir (Örnek Ek Şekil-1-a veya 1-b).
(3) DSİ tarafından inşa edilip 6200 sayılı Kanun Ek Madde 1 kapsamında EÜAŞ’a devredilen hidrolik kaynağa dayalı üretim tesislerinde ve 3096 sayılı Kanun kapsamında kurulan üretim tesislerinde DSİ uhdesinde kalan su yapıları ile bunların mütemmim cüzleri kapsamındaki rezervuar alanı, gövde, dip savak, dolu savak, tüneller, kanallar, kazı palyeleri vb. unsurlar santral sahasına dâhil edilmez. Bu unsurlar EÜAŞ tarafından talep edilmesi halinde santral sahasına eklenir.
Hidrolik enerjiye dayalı kanal tipindeki üretim tesislerinde santral sahası
MADDE 7- (1) Yenilenebilir enerji kaynaklarından hidrolik enerjiye dayalı kanal tipindeki üretim tesislerinde ortak unsurlara ilaveten aşağıdaki unsurlar bulunur:
Regülatör,
Kanal veya iletim yapısı,
Çökeltim ve yükleme havuzları,
ç) Denge bacası,
Cebri boru,
Kazı palyeleri.
(2) Ortak unsurlara ilaveten birinci fıkrada sayılan her bir unsur haritada işaretlenerek her biri için ilgili mevzuatında tanımlanan koruma, sağlık, güvenlik bandı vb. mesafeler eklenmek ve DSİ tarafından belirlenen regülatör azami su kotu seviyesine ve üretim tesisinin diğer unsurları için DSİ tarafından onaylanacak kuyruk suyu kotu seviyesine göre projeksiyonu alınmak suretiyle bulunacak dış hat üzerinden doğrusal şekilde birleştirilerek santral sahası belirlenir. (Örnek Ek Şekil-2).
(3) DSİ tarafından inşa edilip 6200 sayılı Kanun Ek Madde 1 kapsamında EÜAŞ’a devredilen hidrolik kaynağa dayalı üretim tesislerinde ve 3096 sayılı Kanun kapsamında kurulan üretim tesislerinde DSİ uhdesinde kalan su yapıları ile bunların mütemmim cüzleri kapsamındaki rezervuar alanı, gövde, dip savak, dolu savak, tüneller, kanallar, kazı palyeleri vb. unsurlar santral sahasına dâhil edilmez. Bu unsurlar EÜAŞ tarafından talep edilmesi halinde santral sahasına eklenir.
Rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesislerinde santral sahası
MADDE 8- (1) Yenilenebilir enerji kaynaklarından rüzgâr enerjisine dayalı elektrik üretim tesislerinde santral sahası, 20/10/2015 tarihli ve 29508 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Rüzgâr Kaynağına Dayalı Elektrik Üretimi Başvurularının Teknik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre belirlenir.
Güneş enerjisine dayalı üretim tesislerinde santral sahası
MADDE 9- (1) Yenilenebilir enerji kaynaklarından güneş enerjisine dayalı elektrik üretim tesislerinde santral sahası, 30/06/2017 tarihli ve 30110 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Güneş Enerjisine Dayalı Elektrik Üretimi Başvurularının Teknik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre belirlenir.
Jeotermal enerjiye dayalı üretim tesislerinde santral sahası
MADDE 10- (1) Yenilenebilir enerji kaynaklarından jeotermal enerjiye dayalı üretim tesislerinde ortak unsurlara ilaveten aşağıdaki unsurlar bulunur:
Üretim kuyu alanları (kaptaj alanı dâhil),
Re-enjeksiyon kuyuları,
Jeotermal akışkan isale hatları.
(2) Ortak unsurlara ilaveten birinci fıkrada sayılan her bir unsur haritada işaretlenerek her biri için ilgili mevzuatında tanımlanan koruma, sağlık, güvenlik bandı vb. mesafeler eklenmek suretiyle bulunacak dış hat üzerinden doğrusal şekilde birleştirilerek santral sahası belirlenir. (Örnek Ek Şekil-3). Bir üretim veya re-enjeksiyon kuyusu ancak bir önlisansa veya üretim lisansına derç edilebilir.
(3) Üretim ve re-enjeksiyon kuyularını santral alanı ile birleştiren hatlara ait köşe koordinatları, santral alanını merkez alacak şekilde üretim ve re-enjeksiyon kuyularını çevreleyen en kısa mesafe baz alınarak belirlenir.
Biyokütle enerjisine dayalı doğrudan yakma teknolojisi kullanılan üretim tesislerinde santral sahası
MADDE 11- (1) Yenilenebilir enerji kaynaklarından biyokütle enerjisine dayalı doğrudan yakma teknolojisi kullanılan üretim tesislerinde ortak unsurlara ilaveten aşağıdaki unsurlar bulunur:
Yakıt stok alanı,
Kül depolama alanı,
Kontrol binası ve şaft binası.
(2) Ortak unsurlara ilaveten birinci fıkrada sayılan her bir unsur haritada işaretlenerek her biri için ilgili mevzuatında tanımlanan koruma, sağlık, güvenlik bandı vb. mesafeler eklenmek suretiyle bulunacak dış hat üzerinden doğrusal şekilde birleştirilerek santral sahası belirlenir. (Örnek Ek Şekil-4).
Biyokütle enerjisine dayalı biyometanizasyon teknolojisi kullanılan üretim tesislerinde santral sahası
MADDE 12- (1) Yenilenebilir enerji kaynaklarından biyokütle enerjisine dayalı ve biyometanizasyon teknolojisi kullanılan üretim tesislerinde ortak unsurlara ilaveten aşağıdaki unsurlar bulunur:
Atık kabul ve mekanik ayrıştırma alanı,
Çürütücü ve reaktörler (biyometanizasyon reaktörü dâhil),
Gaz temizleme ve gaz depolama alanı,
ç) Susuzlaştırma alanı.
(2) Ortak unsurlara ilaveten birinci fıkrada sayılan her bir unsur haritada işaretlenerek her biri için ilgili mevzuatında tanımlanan koruma, sağlık, güvenlik bandı vb. mesafeler eklenmek suretiyle bulunacak dış hat üzerinden doğrusal şekilde birleştirilerek santral sahası belirlenir. (Örnek Ek Şekil-5).
Biyokütle enerjisine dayalı gazlaştırma teknolojisi kullanılan üretim tesislerinde santral sahası
MADDE 13- (1) Yenilenebilir enerji kaynaklarından biyokütle enerjisine dayalı ve gazlaştırma teknolojisi kullanılan üretim tesislerinde ortak unsurlara ilaveten aşağıdaki unsurlar bulunur:
Atık kabul ve depolama alanı,
Yakıt hazırlama, gazlaştırma, gaz iyileştirme alanı,
Soğutma ve depolama alanı.
(2) Ortak unsurlara ilaveten birinci fıkrada sayılan her bir unsur haritada işaretlenerek her biri için ilgili mevzuatında tanımlanan koruma, sağlık, güvenlik bandı vb. mesafeler eklenmek suretiyle bulunacak dış hat üzerinden doğrusal şekilde birleştirilerek santral sahası belirlenir. (Örnek Ek Şekil-6).
Biyokütle enerjisine dayalı piroliz teknolojisi kullanılan üretim tesislerinde santral sahası
MADDE 14- (1) Yenilenebilir enerji kaynaklarından biyokütle enerjisine dayalı ve piroliz teknolojisi kullanılan üretim tesislerinde ortak unsurlara ilaveten aşağıdaki unsurlar bulunur:
Hammadde hazırlama, çelik ayrıştırma/boyut küçültme ünite alanı,
Piroliz reaktörü,
Manyetik ayırıcı,
ç) Yoğunlaştırma ünitesi.
(2) Ortak unsurlara ilaveten birinci fıkrada sayılan her bir unsur haritada işaretlenerek her biri için ilgili mevzuatında tanımlanan koruma, sağlık, güvenlik bandı vb. mesafeler eklenmek suretiyle bulunacak dış hat üzerinden doğrusal şekilde birleştirilerek santral sahası belirlenir. (Örnek Ek Şekil-7).
Kömür yakıtlı konvansiyonel tipindeki üretim tesislerinde santral sahası
MADDE 15- (1) Yerli veya ithal kömür yakıtlı ve konvansiyonel tesis tipindeki üretim tesislerinde ortak unsurlara ilaveten aşağıdaki unsurlar bulunur:
Kül depolama sahası,
Rıhtım ve/veya su alma yapısı,
Kömür stok sahası.
(2) Ortak unsurlara ilaveten birinci fıkrada sayılan her bir unsur haritada işaretlenerek her biri için ilgili mevzuatında tanımlanan koruma, sağlık, güvenlik bandı vb. mesafeler eklenmek suretiyle bulunacak dış hat üzerinden doğrusal şekilde birleştirilerek santral sahası belirlenir. (Örnek Ek Şekil-8).
Kömür yakıtlı akışkan yataklı tipindeki üretim tesislerinde santral sahası
MADDE 16- (1) Yerli veya ithal kömür yakıtlı ve akışkan yataklı tesis tipindeki üretim tesislerinde ortak unsurlara ilaveten aşağıdaki unsurlar bulunur:
Kül depolama sahası,
Rıhtım ve/veya su alma yapısı,
Kömür stok sahası.
(2) Ortak unsurlara ilaveten birinci fıkrada sayılan her bir unsur haritada işaretlenerek her biri için ilgili mevzuatında tanımlanan koruma, sağlık, güvenlik bandı vb. mesafeler eklenmek suretiyle bulunacak dış hat üzerinden doğrusal şekilde birleştirilerek santral sahası belirlenir. (Örnek Ek Şekil-8).
Kömür yakıtlı süper kritik veya ultra süper kritik tipindeki üretim tesislerinde santral sahası
MADDE 17- (1) İthal kömür yakıtlı ve süper kritik veya ultra süper kritik tesis tipindeki üretim tesislerinde ortak unsurlara ilaveten aşağıdaki unsurlar bulunur:
Kül depolama sahası,
Rıhtım ve/veya su alma yapısı,
Kömür stok sahası.
(2) Ortak unsurlara ilaveten birinci fıkrada sayılan her bir unsur haritada işaretlenerek her biri için ilgili mevzuatında tanımlanan koruma, sağlık, güvenlik bandı vb. mesafeler eklenmek suretiyle bulunacak dış hat üzerinden doğrusal şekilde birleştirilerek santral sahası belirlenir. (Örnek Ek Şekil-8).
Doğal gaz yakıtlı basit çevrim tipindeki üretim tesislerinde santral sahası
MADDE 18- (1) Doğal gaz yakıtlı ve basit çevrim tesis tipindeki üretim tesislerinde santral sahası ortak unsurlardan oluşur.
(2) Ortak unsurların haritada işaretlenerek her biri için ilgili mevzuatında tanımlanan koruma, sağlık, güvenlik bandı vb. mesafeler eklenmek suretiyle bulunacak dış hat üzerinden doğrusal şekilde birleştirilerek santral sahası belirlenir. (Örnek Ek Şekil-9).
Doğal gaz yakıtlı kojenerasyon, mikrokojenerasyon veya trijenerasyon tipindeki üretim tesislerinde santral sahası
MADDE 19- (1) Doğal gaz yakıtlı ve kojenerasyon, mikrokojenerasyon veya trijenerasyon tesis tipindeki üretim tesislerinde santral sahası ortak unsurlardan oluşur.
(2) Ortak unsurlar haritada işaretlenerek her biri için ilgili mevzuatında tanımlanan koruma, sağlık, güvenlik bandı vb. mesafeler eklenmek suretiyle bulunacak dış hat üzerinden doğrusal şekilde birleştirilerek santral sahası belirlenir. (Örnek Ek Şekil-9).
Doğal gaz yakıtlı kombine çevrim tipindeki üretim tesislerinde santral sahası
MADDE 20- (1) Doğal gaz yakıtlı ve kombine çevrim tesis tipindeki üretim tesislerinde ortak unsurlara ilaveten aşağıdaki unsur bulunur:
Basınç düşürme istasyonu.
Su alma yapısı.
(2) Ortak unsurlara ilaveten birinci fıkrada sayılan unsur haritada işaretlenerek her bir unsur için ilgili mevzuatında tanımlanan koruma, sağlık, güvenlik bandı vb. mesafeler eklenmek suretiyle bulunacak dış hat üzerinden doğrusal şekilde birleştirilerek santral sahası belirlenir. (Örnek Ek Şekil-10).
Sanayi tesisi sahasındaki kojenerasyon, mikrokojenerasyon veya trijenerasyon tipindeki üretim tesislerinde santral sahası
MADDE 21- (1) Sanayi tesisi sahasındaki kojenerasyon, mikrokojenerasyon veya trijenerasyon tesis tipindeki üretim tesislerinde yakıt tipinden bağımsız olarak santral sahası, sanayi tesisinin kurulu olduğu tüm parseller olarak kabul edilir.
(2) Birinci fıkrada belirtilen tesis tipleri haricinde olup sanayi tesisi sahasında ve söz konusu sanayi tesisine hizmet etmek amacıyla kurulmuş olan üretim tesislerinde santral sahası, sanayi tesisinin kurulu olduğu tüm parseller olarak kabul edilir.
Nükleer enerjiye dayalı üretim tesislerinde santral sahası
MADDE 22- (1) Nükleer enerji kaynaklarına dayalı üretim tesislerinde santral sahası yer lisansına konu saha olarak kabul edilir.
Yardımcı kaynak ünite alanı
MADDE 23- (1) Birden çok kaynaklı elektrik üretim tesisi kurmak üzere yapılacak önlisans veya üretim lisansı başvuruları ile mevcut önlisans veya üretim lisanslarına konu üretim tesislerinin birden çok kaynaklı elektrik üretim tesisine dönüştürülmesi kapsamında yapılan tadil başvurularında yardımcı kaynağa dayalı ünite/ünitelerin;
a) Rüzgâr enerjisine dayalı olması halinde ünite koordinatları,
b) Diğer kaynaklara dayalı olması halinde bu ünite/ünitelerin kapladığı alana ilişkin köşe koordinatları yardımcı kaynak ünite alanı olarak
EPDK Başvuru Sistemine yüklenir ve bu koordinatlar ilgili önlisansa veya üretim lisansına derç edilir.
(2) Hidrolik kaynaklara dayalı üretim tesislerinde, birleşik yenilenebilir elektrik üretim tesisi kurulması kapsamında, santral sahalarında bulunan heyelan önleme alanları ile inşaat/işletme aşamasında oluşan heyelan alanlarına yardımcı kaynağa dayalı ünite kurulamaz.
(3) Jeotermal kaynağa dayalı üretim tesislerinde iç ihtiyacın karşılanması amacıyla birleşik yenilenebilir elektrik üretim tesisi kurulması kapsamında; her 1 MW güce karşılık fotovoltaik güneş enerjisine dayalı ünite için azami 15 dönüme kadar, diğer kaynaklar için ilgili mevzuatında tanımlanan yönteme uygun belirlenecek arazi, santral sahası sınırlarına bütünleşik olmak kaydıyla santral sahasına ilave edilebilir.
(4) Sanayi tesisi bünyesinde kurulmuş olanlar hariç kömür yakıtlı konvansiyonel, akışkan yataklı, süper kritik veya ultra süper kritik tipindeki üretim tesislerinde iç ihtiyacın karşılanması amacıyla birleşik elektrik üretim tesisi veya destekleyici kaynaklı elektrik üretim tesisi kurulması kapsamında; her 1 MW güce karşılık fotovoltaik güneş enerjisine dayalı ünite için azami 15 dönüme kadar, diğer kaynaklar için ilgili mevzuatında tanımlanan yönteme uygun belirlenecek arazi, santral sahası sınırlarına bütünleşik ya da maden işletme ruhsat sahası içerisinde kalacak ve bir koridorla santral sahasına birleştirilecek şekilde santral sahasına ilave edilebilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Geçici ve Son hükümler
Santral sahası belirlenmemiş olan mevcut önlisans ve üretim lisanslı projeler
Geçici Madde 1- (1) Mevcut önlisans veya üretim lisansları kapsamında, ilgili tüzel kişilerin, söz konusu üretim tesislerinin birden çok kaynaklı elektrik üretim tesisine dönüştürülmesi kapsamında başvuruda bulunmaları halinde öncelikle, santral sahalarının bu Usul ve Esaslarla belirlenen hükümlere uygun hale getirilerek ilgili önlisansa veya üretim lisansına derç edilmesi gerekir.
(2) Bu Usul ve Esasların yürürlüğe girdiği tarihten sonra Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği’nin ilgili hükümleri uyarınca yapılacak veya bu tarihten önce yapılmış ancak Kurum tarafından hakkında henüz karar alınmamış santral sahası değişikliği tadil taleplerine konu santral sahalarının, bu Usul ve Esaslarla belirlenen hükümlere uygun şekilde sunulması gerekir.
Önlisansı müteakip üretim lisansı başvurularında santral sahasının uyumlaştırılması
Geçici Madde 2- (1) Santral sahası bu Usul ve Esaslara göre belirlenmemiş önlisanslar kapsamındaki yükümlülüklerin tamamlanarak üretim lisansı başvurusu yapılması halinde başvuruya konu santral sahası, bu Usul ve Esaslara göre düzeltilir.
Kullanım hakkı edinilip imar planı yapılmış arazilerin santral sahasına dâhil edilmesi
Geçici Madde 3- (1) Bu Usul ve Esasların yürürlüğe girmesinden önce verilen önlisans veya üretim lisansları kapsamında mülkiyet veya kullanım hakkı edinilmiş ve imar planlarına konu edilmiş araziler de Geçici 1 inci ve Geçici 2 nci maddeler uyarınca yapılacak işlem kapsamında santral sahası sınırlarına dâhil edilebilir.
Yürürlük
MADDE 24- (Değişik:RG-16/01/2021-31366) (1) Bu Usul ve Esasların Geçici 2 nci maddesi 01/07/2021 tarihinde, diğer maddeleri ise 1/7/2020 tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 25- (1) Bu Usul ve Esaslar hükümlerini Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanı yürütür.