Perakende Satış ve Tarife Yapısında Kullanılan Usul ve Esaslar
1. Elektrik Enerjisi Perakende Satış Tarifelerine Esas Abone Grupları:
1.1. Abone Grupları:
1.1.1.Meskenler: Mesken olarak kullanılan müstakil bina, apartman ve apartman içindeki bağımsız bölümlerdir. Bu bölümler içinde elektrik enerjisi tüketimi ayrı sayaç ile ölçülebilen; merdiven otomatiği, kalorifer, asansör, hidrofor, kapıcı dairesi ve bunun gibi ortak kullanım yerleri ile kooperatif ve site evleri için yöneticilik adına sözleşme düzenlenir. Meskenlerde; kalorifer, asansör ve hidrofor tesisatları için kullanılan elektrik motorları aynı tarife grubunda değerlendirilir.
1.1.2.Sanayi: 6948 sayılı Sanayi Sicil Kanununda tanımı yapılan sanayi işletmeleri Sanayi ve Ticaret Bakanlığının olumlu görüşünü ifade eden belgeyi almaları şartıyla şantiye dönemi de dahil olmak üzere sanayi abonesi olarak kabul edilirler.
Sanayi aboneleri; tek terimli tarifeden elektrik enerjisi alan sanayi abonesi ve çift terimli tarifeden elektrik enerjisi alan sanayi abonesi olarak ikiye ayrılırlar.
Haddehaneler, soğuk hava deposunun buz üreten tesisleri bu gruba dahil edilirler.
1.1.3.Endüksiyon ve Ark Ocakları: Endüksiyon ve ark ocaklı potaları bulunan tesisler bu abone grubuna dahil edilirler. Endüksiyon ve ark ocaklı tesislerin endüksiyon ergitme ocağı, ark ocağı, pota ocağı, toz tutma tesisi ve oksijen tesisi ve bu birimlerin aydınlatmasında tüketilen elektrik enerjisinin tamamına bu tarife uygulanır.
Potaların bulunduğu bölüm dışında tüketilen elektrik enerjisine ise demand da dikkate alınarak sanayi abone grubu tarifesi uygulanır.
1.1.4. İçme ve Kullanma Suyu: İl, İlçe, Belde ve Köylerin içme ve kullanma suyunu sağlamak için kamu tüzel kişilikleri ve içme suyu birlikleri tarafından kurulmuş olan elektrik tesisleridir.
1.1.5.Ticarethane, Yazıhane, Resmi Daire, Şantiye ve Geçici Aboneler:
a)Ticarethane ve Yazıhane: Tüccar ve esnafın iş görmek için kullandığı; ticarethane, dükkan, atölye, depo, ardiye ile doktor, avukat, eczacı, dişçi, mimar ve mühendisler ile benzer serbest meslek sahiplerinin; yazıhane, atölye, laboratuar, özel ve vakıf sağlık kuruluşları, (Hastane, Poliklinik, Sağlık Ocağı ve Dispanser) Kamu yararına çalıştığına ilişkin Bakanlar Kurulu Kararı olmayan dernekler ve vakıflar, parti binaları, sendika binaları, özel okullar, vakıf okulları, dershaneler ve yurtlar ile 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununda belirtilen turizm belgeli yatırım ve işletmeler dahil turistik otel, otel, motel, pansiyon, kamping, devre mülk işletmeleri, soğuk hava deposu, seralar, matbaa, et entegre tesisleri, kesimevi ve fırın (hamur pişiren) tesisleridir.(İş merkezleri ve İş hanlarındaki ortak kullanım yerleri, ticarethane ve yazıhane abone grubunda kabul edilir.)
b) Resmi Daire: 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanun'una tabi genel ve katma bütçeli dairelerin bürolarıyla kamu kurum ve kuruluşlarının ticari olmayan bürolarıdır. Bu kuruluşların üretime yönelik tesisleri aynı bina dahilinde olsa bile sanayi abone grubuna dahil edilirler.
c) Şantiye ve Geçici Aboneler: İnşaat, maden arama, çeşitli amaçlarla kazı yapma ve bunun gibi nedenlerle gerçek ya da tüzel kişilerin bu etkinliklerini sürdürmek için veya bu etkinliklerini sürdürmeyi sağlayacak kalıcı tesislerin tamamlanmasıyla varlığı sona erecek olan geçici tesisler ile İl, İlçe, Belde ve Köylerde gezici olarak kurulan sergi, fuar, sirk ve panayır aboneleridir.
1.1.6.Hayır Kurumları, Dernekler, Vakıflar, Müzeler, Resmi Okullar, Resmi Yurtlar, Resmi Üniversite, Resmi Yüksek Okullar, Resmi Kurslar, Resmi Sağlık Kuruluşları, Spor Tesisleri, Kültür Balıkçılığı ve Kümes Hayvanları Çiftliği:
a) Hayır Kurumları, Dernekler, Vakıflar, Müzeler, Resmi Okullar, Resmi Yurtlar, Resmi Üniversite ve Resmi Yüksek Okullar, Resmi Kurslar ve Resmi Sağlık Kuruluşları:
1606 sayılı Kanuna göre vergi, resim ve harçlardan muaf tutulmuş bulunan Türkiye Kızılay Derneği, Türk Hava Kurumu, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü, Türkiye Yardım Sevenler Derneği ve Resmi Darülaceze Kurumları ile Darüşşafaka Cemiyeti ve Yeşilay Derneği, 2847 sayılı Kanunla kurulan dernekler, 2908 sayılı Dernekler Kanunu'nun 58 inci ve 59 uncu maddeleri uyarınca kamu yararına çalıştığına ilişkin Bakanlar Kurulu Kararı almış dernekler ile vakıflar, müzeler, resmi okullar, resmi üniversite, resmi yüksek okullar, resmi yurtlar, herhangi bir kurum veya kuruluşun yardım ve desteği bulunmayan ve masrafları bölgelerindeki vatandaşların yardım ve destekleri ile karşılandığı ilgili mülki amirlerce belgelenen, resmi kuruluşların denetimindeki yoksul ve kimsesiz öğrenci yurtları, Diyanet İşleri Başkanlığı'nca açılan resmi kurslar ile resmi sağlık kuruluşları ( Hastane, Poliklinik, Sağlık Ocağı ve Dispanserleri). Bakanlar Kurulu Kararı ile vergi muafiyeti tanınmış olan vakıf üniversitelerinin yukarıda isimleri belirtilen sağlık kuruluşları da aynı abone grubuna dahildir.
b)Spor Tesisleri: Kamu spor görevini yüklenmiş resmi kuruluşların spor tesisleridir.
c)Kültür Balıkçılığı ve Kümes Hayvanları Çiftliği : Kültür Balıkçılığı; içsu ve denizlerde yaşayan su ürünlerinin, kuluçkahaneli veya kuluçkahanesiz olarak, karada ve denizde kurulan üretim tesisleridir.
Bu tanıma giren tesisler, ilgili Bakanlığın olumlu görüşünü ifade eden belgeyi almaları koşuluyla Kültür Balıkçılığı abonesi kabul edilirler.
Kültür Balıkçılığı tesislerinin tamamında tüketilen elektrik enerjisine (motopomp, aydınlatma, ısıtma) kültür balıkçılığı tarifesi uygulanır.
Kümes Hayvanları Çiftliği; kesimhaneli veya kuluçkahaneli damızlık civciv ve yumurta üreten kümes hayvanları çiftliğinin tamamında tüketilen elektrik enerjisine, ilgili Bakanlığın olumlu görüşünü ifade eden belgeyi almaları koşuluyla bu abone grubu tarifesi uygulanır.
Ayrıca, bu abone grubu kapsamında yer alan kümes hayvanları çiftliği abonelerinin, kendilerine ait ( aynı tüzel kişiliğe ait) aynı il sınırları içerisinde faaliyet gösteren kesimhanelerine de ilgili Bakanlığın olumlu görüşünü ifade eden belgeyi almaları koşuluyla bu abone grubu tarifesi uygulanır.
Tavuk çiftliği bulunmayan, sadece dışarıdan topladığı tavukların kesimini yapan kesimhaneler bu abone grubunda mütalaa edilmezler.
1.1.7.Aydınlatma
a)İbadethane Aydınlatması: Toplumun ibadetine açılmış ve ücretsiz girilen yerlerdir.(Cami, mescit, kilise, havra, sinagog ve cemevi).
İbadethanelerin aydınlatması için tüketilen elektrik enerjisine Ücretsiz ve Tarife Altı Yönetmeliği hükümleri uygulanır. Aydınlatma dışında ısıtma amaçlı elektrik tüketimleri ile müştemilat niteliğinde olan lojman ve benzeri yerlerde tüketilen elektrik enerjisine mesken abone grubu tarifesi uygulanır.
b)Genel Aydınlatma: İl, İlçe, Belde ve Köylerdeki, cadde, sokak ile kamuya ait ücretsiz girilen park ve bahçe gibi halka açık yerlerin aydınlatılmasıdır. Bu aydınlatmalarla ilgili elektrik enerjisine Ücretsiz ve Tarife Altı Yönetmeliği hükümleri uygulanır. Genel aydınlatma projesi dışında yapılmış olan özel ve dekoratif amaçlı aydınlatmalar bu kapsama girmez.
c)Karayolları Aydınlatması:Karayolları Genel Müdürlüğüne ait paralı yollar ile meskun mahaller dışındaki yollar, köprüler ve tünellerin aydınlatılmasında tüketilen elektrik enerjisine tüketim bölgeleri dikkate alınarak (kalkınmada öncelikli iller-diğer iller) tek terimli içme ve kullanma suyu tarifesi uygulanır.
1.1.8. Şehit Aileleri ve Muharip/Malul Gaziler: Şehit Ailesi (kapsamı ve uygulama esasları Bakanlıkça yayımlanan genelge ile belirlenen) muharip gazilerle malul gaziler ve dul eşleri bu abone grubunda kabul edilir.
1.1.9.Tarımsal Sulama Tesisleri: Tarımsal sulama için kurulmuş sulama kooperatifleri, pompaj tesisleri ile münferit olarak tesis edilmiş tarıma dayalı arazilerin sulanmasını sağlayan elektrik tesisleridir.
Bu tanıma giren tesisler için; ilgili resmi kuruluşun ( kuyu, kanal ve göletlerden yapılacak sulamalar için Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün (DSİ) veya Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünün veya bağlı İl Müdürlüklerinden alınacak su kullanma izin belgesi veya ruhsatı ile Tarım İl Müdürlüklerinin ) olumlu görüşünü ifade eden belgeyi almaları koşuluyla tarımsal sulama abonesi kabul edilirler.
Tarımsal sulama amaçlı tesislerde sadece motopompta tüketilen elektrik enerjisine (motopompun aydınlatması dahil) tarımsal sulama tarifesi uygulanır.
1.1.10. Arıtma Tesisleri : Çevre ve insan sağlığını korumak üzere içme suyu ve alıcı ortama verilen sıvı, gaz ve katı zehirli ve zararlı atıkların arıtılması amacıyla kurulan tesislerdir.
Arıtma tesislerinin tamamında tüketilen elektrik enerjisine, gerekli ölçme düzenini tesis etmeleri ve arıtma tesisi olduklarını Çevre Bakanlığından belgelemeleri halinde arıtma tesisi tarifesi uygulanır. Ölçünün tek noktadan yapılması esas olup, zaruri hallerde en fazla iki noktadan ölçüm yapılmasına izin verilebilir.
1.1.11:Tarımsal Amaçlı Soğuk Hava Depoları:
Tarım Kooperatifleri ile Kooperatif Birlikleri veya Köy Birliklerince işletilen tarımsal amaçlı soğuk hava depoları Tarım ve Köyişleri Bakanlığı veya Bakanlığın İl Müdürlüklerinden belge almak kaydıyla bu abone grubu kapsamında değerlendirilirler.
1.1.12.Serbest Tüketiciler Abone Grubu: Kurul tarafından belirlenen elektrik enerjisi miktarından daha fazla tüketimde bulunması veya iletim sistemine doğrudan bağlı nedeniyle tedarikçisini seçme serbestisine sahip gerçek veya tüzel kişiler.
Serbest tüketici kapsamına giren, sayaçları Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunca yayımlanan tebliğe uygun olarak tesis edilen ve bir önceki tedarikçisine borcu olmadığını belgeleyen ve yapılan ikili anlaşmalar çerçevesinde elektrik enerjisi ve/veya kapasite satışı yapılan tüketiciler bu abone grubu kapsamındadır.
2. ABONE GRUBUNUN TESPİTİ:
2.1. Abonenin dahil olacağı grup, abone tarafından yazılı olarak beyan edilir. TEDAŞ’ca bu beyan incelenerek, yukarıda belirtilen abone gruplarına bağlı kalmak şartıyla grup tespiti yapılır. Yazılı olarak başvurmayıp, TEDAŞ’ca dahil edildikleri abone grubuna iki fatura dönemi içinde itiraz etmeyen abone TEDAŞ’ın kararını kabul etmiş sayılır.
Abone grubunda değişiklik yapmak isteyen abonenin talebi incelenerek, uygun bulunduğu taktirde başvuru tarihini izleyen ikinci faturalama döneminde yerine getirilir.
2.2. Tarifelerin Seçilmesi:
Abone aşağıdaki şartlara uygun olmak kaydıyla, uygulanacak tarife sınıfını seçebilir.
1) Abone, kendi grubu içinde kalmak kaydıyla aşağıda belirlenen istisnalar dışında tek veya çift terimli tarifelerden birini seçmekte serbesttir.
1. A-Tek Terimli Tarife: Tüketilen elektrik enerjisi kilowattsaat (kWh) miktarı üzerinden bedel alma esasına dayalı tarife sınıfıdır.
a)İsteyen abonenin TEDAŞ’a müracaatı halinde gündüz, gece ve puant ( elektrik enerjisi tüketiminin en yüksek olduğu dönem) dönemlerinde ayrı tarifeler uygulanır.
b)Tek terimli tarifeden enerjisi alacak ve gündüz, gece ve puant dönemlerinde ayrı tarifeler uygulanacak olan abonenin sayacı, kendisi tarafından veya istemesi halinde TEDAŞ tarafından bedeli karşılığında sağlanarak, monte edilecek/ettirilecektir. Uygulama sayacın takıldığı tarihten itibaren geçerli olacaktır.
c)Enerji tarifelerinin uygulanması bakımından;
Puant dönemi: Saat 17.00-22.00
Gece dönemi: Saat 22.00-06.00
Gündüz dönemi: Saat 06.00-17.00
arasındaki dönemdir.
1.B-Çift Terimli Tarife: Sözleşme gücü karşılığı kilowatt (kW) miktarı üzerinden alınan bedel ile buna ek olarak tüketilen elektrik enerjisi kilowattsaat (kWh) miktarı üzerinden bedel alma esasına dayalı tarife sınıfıdır.
a)Çift terimli tarifeden elektrik enerjisi alacak müşteri, maksimum gücü ölçmek üzere demandmetreli (en büyük güç göstergeli) sayaç monte etmek zorundadır. Bu sayaç müşterinin istemesi durumunda TEDAŞ tarafından bedeli karşılığında sağlanacak ve monte edilecek/ettirilecektir.
b)Puant tarifesi için gerekli olan üç kadranlı, kumanda saatli ve demandmetreli sayaç, TEDAŞ tarafından bedeli karşılığında sağlanacak ve monte edilecek/ettirilecektir. Uygulama sayacın takıldığı tarihten başlayarak geçerli olacaktır.
c)Puant abonesine ; gündüz, gece ve puant dönemlerinde ayrı tarifeler uygulanır.
d)Çift terimli tarifeden enerji alan ve sözleşme gücü 0.7 MW (dahil) ve daha fazla olan aboneye puant tarifesi uygulanacaktır.
e)Ancak, çift terimli tarifeden enerji alan ve sözleşme gücü 0.7 MW'ın altında olan abonelere talep etmeleri halinde; gerekli ölçü sistemini kurmaları koşuluyla puant tarifesi uygulanır.
f)Enerji tarifelerinin uygulanması bakımından;
Puant dönemi: Saat 17.00-22.00
Gece dönemi: Saat 22.00-06.00
Gündüz dönemi: Saat 06.00-17.00
arasındaki dönemdir.
g) Endüksiyon ve Ark Ocaklı müşterilerin gerekli ölçme düzenini sağlamaları durumunda Cumartesi ve Pazar günlerinde tüketecekleri elektrik enerjisine gece dönemi tarifesi (22.00-06.00) uygulanır.
2) Endüksiyon ve Ark ocaklı sanayi abonesine ve darbeli yük çeken sanayi abonesine tek terimli tarife uygulanmaz.
3)Tarifesinde değişiklik yapmak isteyen abonenin bu isteği, isteğin TEDAŞ’a geldiği günü takip eden ikinci faturalama döneminden itibaren yerine getirilir. Bu değişiklik mücbir sebepler dışında hiçbir zaman yılda 2 (iki) defadan fazla olamaz. Durumları özellik gösteren aboneye, sözleşmeye yazılmak kaydıyla 2 (iki) defadan fazla tarife değişikliği yapılabilir.
4) 2634 sayılı Turizm Teşvik Kanunu'nun 16 ncı maddesine göre; Turizm belgeli yatırım ve işletmelere, onaylı belgelerini ibraz ettikleri taktirde, şantiye dönemi de dahil olmak üzere o bölgedeki mesken ve sanayi abonelerine uygulanan tarifelerden en düşüğü üzerinden elektrik enerjisi verilecektir. Ancak, bu aboneler esas olarak ticarethane abone grubuna dahil olduklarından, tarife haricindeki diğer hususlarda ticarethane abone grubu hükümleri uygulanır.
2.3 Sözleşme ve Kurulu Güç Değişikliği:
a)Tek terimli tarifeden enerji talebinde bulunan AG ve YG aboneleriyle bağlantı gücü (kW) üzerinden sözleşme yapılır. Alınacak güvence bedeli sözleşmede belirtilen bu güç üzerinden hesaplanır.
b)Çift terimli tarifeden enerji talebinde bulunan abone ile talep edilen güç üzerinden sözleşme yapılır. Alınacak güvence bedeli sözleşmede belirtilen güç üzerinden hesaplanır.
c)Çift terimli tarifeden sözleşme yapan aboneye, sözleşme gücünün en fazla %10'u (yüzde onu) oranında fazla güç çekmeye izin verilir. Bu sınır, birbirini izleyen iki fatura döneminde aşıldığında yeni güce göre ek sözleşme yapılır. Aksi durumda abonenin elektriği kesilir.
d)Tek ve çift terimli tarifeler, abone grupları için ayrı ayrı olmak üzere kademeli olarak da tespit edilebilir.
e)Kurulu güç üzerinden sözleşme yapma durumunda olan abone, ölçü düzenini buna göre oluşturacaktır.
Sözleşme gücünde değişiklik yapacak olan abone, en az 1 (bir) ay öncesinden TEDAŞ’a haber vermek zorundadır. Abonenin talebi incelenerek, uygun bulunduğu taktirde başvuru tarihini izleyen ikinci faturalama döneminde yerine getirilir.
Abone 1 (bir) yıl içerisinde en fazla 4 (dört) defa güç değişikliği talebinde bulunabilir.
Kurulu gücünde değişiklik yapacak olan aboneden sözleşme gücünü düşürdükten sonra bilahare sözleşme gücünü ilk değerine yükseltmesi halinde bu değişiklikten dolayı TEDAŞ fark güvence bedeli talep edemez.
2.4. Reaktif Enerji Tarifesi:
Reaktif enerji tarifesi tek veya çift terimli tarifeden elektrik enerjisi satın alan aboneye aşağıdaki şartlar dahilinde uygulanır.
a) Abone, çekeceği reaktif enerjiyi ölçmek üzere gerekli ölçü aletlerini tesis etmek zorundadır. Reaktif enerjiyi ölçen düzeni olmayan abonenin, o dönemde çektiği aktif enerjinin 0.90 (yüzde doksan) katı reaktif enerji çektiği kabul edilir. Reaktif enerji sayaçlarına geri dönmesiz mandal takılması zorunludur.
Reaktif enerji ölçü aletleri olmadığı için, çektiği aktif enerjinin 0.90 (yüzde doksan) katı reaktif enerji bedeli ödemek durumunda kalan abonelerin, fazladan bir bedel ödememelerini teminen ve talepleri halinde, temin edecekleri reaktif enerji ölçü aletlerinin monte edilmesi dağıtım şirketi tarafından sağlanır.
b) Reaktif enerjiyi ölçmek üzere gerekli ölçü aletlerini tesis eden aboneden, çektiği aktif enerjinin 0.33 (yüzde otuz üç) (dahil) katına kadar (endüktif) reaktif enerji bedeli alınmaz. Bu sınır aşılırsa, çekilen reaktif enerjinin tamamına reaktif enerji tarifesi uygulanır. Abonenin sisteme vereceği (kapasitif) reaktif enerji miktarı; o dönemde çekilen aktif enerji miktarının 0.20 (yüzde yirmi) (dahil) katından fazla olması halinde, sisteme verilen reaktif (kapasitif sayaçta ölçülen değer) enerjinin tamamına reaktif enerji tarifesi uygulanır.
c) Bu maddenin (b) bendinde yazılı endüktif ve kapasitif sınırların ikisini birden aşan aboneye, endüktif reaktif ve kapasitif reaktif sayaçlardan hangisi daha yüksek değer kaydetmişse o sayaç değerinin tamamına reaktif enerji tarifesi uygulanır.
d) Mesken aboneleri dışında kalan tek fazla beslenen abone ile bağlantı gücü 9 (dokuz) kW'a (dahil) kadar olan aboneye ve yürürlüğe konulan elektrik enerjisi satış tarifelerinde reaktif enerji bedeli belirtilmemiş olan abonelere reaktif enerji tarifesi uygulanmaz.
3. ÖZEL TRAFOLU ABONELERE İLİŞKİN UYGULAMALAR:
3.1. Müstakil trafodan beslenen abonede, ölçme alçak gerilim tarafında (0.4 kV) yapılırsa faturalama dönemindeki aktif ve reaktif enerji tüketimleri %4 (yüzde dört) oranında artırılarak faturalamaya esas değerler bulunur. (Ayrıca trafo ve hat kayıpları göz önüne alınmaz.)
Ancak, boşta gerilim altında bulunan transformatörden etiketinde yer alan bir aylık kayıplarının altında tüketim yapıldığı tespit edildiği takdirde, aktif ve reaktif kayıplar ile aktif ve reaktif tüketim arasındaki fark trafo kaybı olarak ayrıca fatura edilir.
3.2. YG'den ölçüm yapılan tesislerde kayıplar (trafo ve hat) dikkate alınmaz.
4.VERGİ VE HARÇLAR:
Yapılacak perakende satış sözleşmeleri ile ilgili her türlü vergi, harç ve pul giderleri abone tarafından karşılanacaktır.