Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan:
ELEKTRİK PİYASASI DENGELEME VE UZLAŞTIRMA YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK
MADDE 1 - 14/4/2009 tarihli ve 27200 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ğ), (h), (ü), (gg), (kk), (jjjjj) bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, aynı fıkraya aşağıdaki bentler eklenmiştir.
“ğ) Blok alış teklifi: Gün öncesi piyasasına katılan piyasa katılımcılarının, belirtilen teklife konu zaman aralığı boyunca tek fiyat ve uzlaştırma dönemi bazlı değişebilen miktar bilgilerini içeren aktif elektrik enerjisi alış tekliflerini,
h) Blok satış teklifi: Gün öncesi piyasasına katılan piyasa katılımcılarının, belirtilen teklife konu zaman aralığı boyunca tek fiyat ve uzlaştırma dönemi bazlı değişebilen miktar bilgilerini içeren aktif elektrik enerjisi satış tekliflerini,”
“ü) Esnek satış teklifi: Gün öncesi piyasasına katılan piyasa katılımcılarının, belirtilen teklif zaman aralığı içerisinde geçerli, teklif süresi boyunca tek fiyat ve uzlaştırma dönemi bazlı değişebilen miktar bilgilerini içeren aktif elektrik enerjisi satış tekliflerini,”
“gg) Gün öncesi piyasası teklifleri: Gün öncesi piyasasına katılan piyasa katılımcılarının sundukları saatlik alış-satış teklifleri, blok alış-satış teklifleri ve esnek alış-satış tekliflerini,”
“kk) Gün öncesi sistem alış teklifleri: Gün öncesi dengeleme faaliyetleri kapsamında sunulan saatlik, blok ve esnek alış tekliflerini,”
“jjjjj) Lot: Uzlaştırmaya esas ikili anlaşmalar, gün öncesi piyasası ile gün içi piyasası kapsamında tekliflerin bildirilmesi amacıyla kullanılan ve 0,1 MWh’e eşdeğer enerji miktarını,”
“ppppp) Esnek alış teklifi: Gün öncesi piyasasına katılan piyasa katılımcılarının, belirtilen teklif zaman aralığı içerisinde geçerli, teklif süresi boyunca tek fiyat ve uzlaştırma dönemi bazlı değişebilen miktar bilgilerini içeren aktif elektrik enerjisi alış tekliflerini,
rrrrr) Teklif süresi: Bir esnek teklifte belirtilen, teklif zaman aralığı içerisinde yer alan, aktif elektrik enerjisi alış-satışının gerçekleşeceği bir veya ardışık birden fazla uzlaştırma dönemi sayısı,
sssss) Teklif zaman aralığı: Blok ve esnek tekliflerin geçerli olduğu, başlangıç ve bitiş saatleri ile tanımlanan zaman dilimi,”
MADDE 2 – Aynı Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasına (sssss) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki bent eklenmiştir.
“şşşşş) Karşılığı olmayan piyasa işlemi: Piyasa işletmecisi tarafından hazırlanan Karşılığı Olmayan Piyasa İşlemlerine İlişkin Yöntemde düzenlenen hususlar çerçevesinde, piyasa katılımcılarının piyasa işlem miktarlarının; satış, alış, ithalat, ihracat miktarları ile üretimlerine ilişkin verilerin kullanılmasıyla hesaplanan miktarı aştığı tespit edilen işlemleri,”
MADDE 3 – Aynı Yönetmeliğin 17 nci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
“(5) Nükleer güç santrallerinin kabul öncesi test döneminde üretilen elektrik enerjisinin dengeleme mekanizması ve uzlaştırma uygulamalarına katılması, söz konusu üretim tesisinin veya üretim tesisinin ünite veya ünitelerinin 18/1/2019 tarihli ve 30659 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Nükleer Güç Santrallerinin Proje ve Kabul Yönetmeliği hükümlerine göre yapılan ön kabul işlemlerinin tamamlanmasını müteakip gerçekleşir. Nükleer güç santrallerinde test döneminde olan ünite/üniteler ile ticari işletmeye girmiş ünite/ünitelerin uzlaştırma hesaplamalarının ayrı ayrı yapılmasını teminen söz konusu ünite/üniteler aynı tüzel kişilik altında farklı kategoriler olarak kaydedilir. Oluşturulan kategoriler için tüm uzlaştırma işlemleri ayrı ayrı gerçekleştirilir.”
MADDE 4 – Aynı Yönetmeliğin 21 inci maddesinin altıncı fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“(6) Ulusal iletim sisteminin komşu ülke iletim sistemi ile bağlantı noktası şeklindeki uzlaştırmaya esas veriş-çekiş birimlerinden yapılacak ithalat ve ihracat faaliyetlerine ilişkin bu Yönetmelik kapsamındaki kurallar ve istisnalar Kurul tarafından onaylanarak yürürlüğe girecek usul ve esaslarda belirlenir.”
MADDE 5 – Aynı Yönetmeliğin 53 üncü maddesinin üçüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“(3) Gün öncesi piyasasında verilen teklifler asgari olarak aşağıdaki bilgileri içerir:
a) İlgili piyasa katılımcısının adı ve gün öncesi piyasasına katılım kodu,
b) Teklifin geçerli olduğu gün,
c) Teklif zaman aralığı,
ç) Teklifin geçerli olduğu teklif bölgesi,
d) Teklif tipi,
e) Fiyat ve miktar bilgisi,
f) Esnek teklifler için teklif süresi.”
MADDE 6 – Aynı Yönetmeliğin 57 nci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
“(6) Piyasa katılımcıları tarafından gün öncesi piyasasına bildirilebilecek azami alış ve satış miktarları Piyasa İşletmecisi tarafından hazırlanan Karşılığı Olmayan Piyasa İşlemlerine İlişkin Yöntem uyarınca hesaplanır. Piyasa katılımcısının bu miktarları aşan teklif sunması durumunda, söz konusu Yöntem uyarınca piyasa katılımcısına ait tüm teklifler PYS aracılığıyla iptal edilir.”
MADDE 7 – Aynı Yönetmeliğin 57 nci maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki 57/A maddesi eklenmiştir.
“Karşılığı olmayan piyasa işlemleri
MADDE 57/A - (1) Piyasa İşletmecisi tarafından karşılığı olmayan piyasa işlemi yaptığı tespit edilen piyasa katılımcıları hakkında uygulanacak avans alacağının bloke edilmesine ve diğer işlemlere ilişkin hususlar Karşılığı Olmayan Piyasa İşlemlerine İlişkin Yöntemde düzenlenir.
(2) Karşılığı Olmayan Piyasa İşlemlerine İlişkin Yöntem, Piyasa İşletmecisi tarafından hazırlanır ve internet sitesinde yayımlanır. Piyasa İşletmecisi, Kurum tarafından anılan Yöntemde gerek görülen geliştirme ve değişiklikleri kendisine tanınan süre içerisinde tamamlar.”
MADDE 8 – Aynı Yönetmeliğin 63 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“c) Teklifin kabul edildiği zaman dilimi,”
MADDE 9 – Aynı Yönetmeliğin 66/G maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “yeni süreler belirler” ibaresinden sonra gelmek üzere “veya ilgili kontratları askıya alır” ibaresi eklenmiştir.
MADDE 10 – Aynı Yönetmeliğin 67 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“c) Dengeleme güç piyasasına sunulan tekliflerde, sunulan teklifin yapısı ile uyumlu olacak şekilde, ilgili dengeleme birimine ait teknik olarak gerçekleştirebilecek tüm kapasitenin teklif edilmesi esastır. Dengeleme güç piyasasına teklif verme aşamasından önce Elektrik Piyasası Yan Hizmetler Yönetmeliği kapsamındaki primer frekans kontrolü ve sekonder frekans kontrolü rezerv miktarlarına karşılık gelen kapasite bu kapasitenin haricindedir. Hidrolik üretim tesisleri teklif edebilecekleri kapasiteyi belirlerken su kullanımı ve rezerv yönetimine ilişkin kısıtları dikkate alabilirler,”
MADDE 11 – Aynı Yönetmeliğin 70 inci maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki gibi değiştirilmiştir.
“(1) Dengeleme güç piyasasına katılan piyasa katılımcıları, dengeleme güç piyasası kapsamındaki dengeleme birimi bazında, bir gün sonrası için geçerli olmak üzere azami yük alma ve yük atma hızları dikkate alınarak 15 dakika içinde gerçekleştirebilecekleri üretim/tüketim artış ya da azalmalarına ilişkin saatlik yük alma ve yük atma tekliflerini, teklif fiyatlarını ve teklif miktarlarını içerecek şekilde, her bir teklif bölgesi ve ilgili günün her saati için, PYS aracılığıyla Sistem İşletmecisine bildirirler. İlgili teklif miktarlarının Elektrik Piyasası Yan Hizmetler Yönetmeliği kapsamındaki primer frekans kontrolü ve sekonder frekans kontrolü rezerv miktarlarına karşılık gelen kapasite hariç tutularak bildirilmesi esastır.”
MADDE 12 – Aynı Yönetmeliğin 77 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan “yük alma, yük atma tekliflerinin” ibaresinden sonra gelmek üzere “, emreamade kapasitelerinin ve yan hizmet birimleri için minimum kararlı üretim düzeyi değerlerinin” ibaresi eklenmiştir.
MADDE 13 – Aynı Yönetmeliğin 79 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“MADDE 79 - (1) Sistem İşletmecisi, uzlaştırma için dengeleme güç piyasası kapsamındaki üretim tesisi niteliğindeki uzlaştırmaya esas veriş-çekiş birimi bazında, söz konusu bildirim zamanı içerisindeki her bir uzlaştırma dönemine ilişkin, kesinleşmiş gün öncesi üretim/tüketim programını, dengeleme güç piyasası kapsamında verilmiş ve mutabakat sağlanmış olan yük alma ve yük atma talimatlarını, bu talimatların etiket değerlerini, teklif fiyatlarını ve Sistem İşletmecisi tarafından hesaplanan dengeleme güç piyasası kapsamındaki sistem marjinal fiyatları ile YGSMF, KÜPST ve diğer hesaplarda kullanılmak üzere gerekli verileri Piyasa İşletmecisine iletir.”
MADDE 14 – Aynı Yönetmeliğin 89 uncu maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
“(2) İthalat-ihracata ilişkin uzlaştırmaya esas ikili anlaşma bildirimleri, Sistem İşletmecisi ve ilgili piyasa katılımcısının Piyasa İşletmecisine ayrı ayrı yapacakları mutabık kalınmış ikili anlaşma bildirimlerini içeren değişiklik talepleri doğrultusunda güncellenebilir.”
MADDE 15 – Aynı Yönetmeliğe 89 uncu maddeden sonra gelmek üzere aşağıdaki 89/A maddesi eklenmiştir.
“İkili anlaşma bildirimleri kapsamında karşılığı olmayan piyasa işlemi
MADDE 89/A- (1) Karşılığı olmayan piyasa işlemi niteliğindeki ikili anlaşma bildirimleri Karşılığı Olmayan Piyasa İşlemlerine İlişkin Yöntem hükümleri çerçevesinde iptal edilir.”
MADDE 16 – Aynı Yönetmeliğin 92 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“c) PYS’nin ilgili modülü aracılığıyla, bir fatura dönemi içerisindeki her bir saate ilişkin, gün öncesi dengeleme kapsamında piyasa katılımcılarının sisteme enerji satışı ya da sistemden enerji alışlarına ilişkin teklifleri dikkate alınarak her bir teklif bölgesi için hesaplanan gün öncesi fiyatları,”
MADDE 17 – Aynı Yönetmeliğin 94 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“MADDE 94 - (1) Bir fatura dönemi için, uzlaştırma dönemi bazında, gün öncesi dengelemeye katılan her bir piyasa katılımcısının, bir teklif bölgesi için gün öncesi dengeleme kapsamında sunmuş olduğu saatlik tekliflere ilişkin gerçekleşen sistem satışlarında uygulanacak sistem satış fiyatları aşağıdaki formüle göre belirlenir:
(5a)
(2) Birinci fıkradaki formülde geçen;
SGÖFt,u; “t” teklif bölgesi ve “u” uzlaştırma dönemine ait Gün Öncesi Fiyatını (TL/MWh),
SSFt,p,u,r; “t” teklif bölgesi için, “p” piyasa katılımcısının, “u” uzlaştırma dönemine ait geçerli “r” saatlik teklifi için uygulanacak Sistem Satış Fiyatını (TL/MWh),
ifade eder.
(3) Bir fatura dönemi için, uzlaştırma dönemi bazında, gün öncesi dengelemeye katılan her bir piyasa katılımcısının, bir teklif bölgesi için gün öncesi dengeleme kapsamında sunmuş olduğu blok ve esnek tekliflere ilişkin gerçekleşen sistem satışlarında uygulanacak sistem satış fiyatları aşağıdaki formüle göre belirlenir:
(5b)
(4) Üçüncü fıkradaki formülde geçen;
SSFp,t,r ; “p” piyasa katılımcısının, “t” teklif bölgesindeki, “r” blok veya esnek teklifi için uygulanacak Saatlik Sistem Satış Fiyatını (TL/MWh),
AOPTFp,t,r ; “p” piyasa katılımcısının, “t” teklif bölgesindeki, “r” blok veya esnek teklifi için Gün Öncesi Piyasası Tekliflerinin Yapısı ve Tekliflerin Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar uyarınca hesaplanan ağırlıklı ortalama piyasa takas fiyatını (TL/MWh),
ÜFBp,t,r ; “p” piyasa katılımcısının, “t” teklif bölgesindeki, “r” esnek veya blok satış teklifi için Gün Öncesi Piyasası Tekliflerinin Yapısı ve Tekliflerin Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar uyarınca hesaplanan birim bedeli (TL/MWh),
ifade eder.”
MADDE 18 – Aynı Yönetmeliğin 96 ncı maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“MADDE 96 - (1) Bir fatura dönemi için, uzlaştırma dönemi bazında, gün öncesi dengelemeye katılan her bir piyasa katılımcısının, bir teklif bölgesi için gün öncesi dengeleme kapsamında sunmuş olduğu saatlik tekliflere ilişkin gerçekleşen sistem alışlarında uygulanacak sistem alış fiyatları aşağıdaki formüle göre belirlenir:
SAFt,p,u,r = SGÖFt,u (7a)
(2) Birinci fıkradaki formülde geçen;
SGÖFt,u ; “t” teklif bölgesi ve “u” uzlaştırma dönemine ait Gün Öncesi Fiyatını (TL/MWh),
SAFt,p,u,r ; “t” teklif bölgesi için, “p” piyasa katılımcısının, “u” uzlaştırma dönemine ait geçerli “r” saatlik teklifi için uygulanacak Sistem Alış Fiyatını (TL/MWh),
ifade eder.
(3) Bir fatura dönemi için, uzlaştırma dönemi bazında, gün öncesi dengelemeye katılan her bir piyasa katılımcısının, bir teklif bölgesi için gün öncesi dengeleme kapsamında sunmuş olduğu blok ve esnek tekliflere ilişkin gerçekleşen sistem alışlarında uygulanacak sistem alış fiyatları aşağıdaki formüle göre belirlenir:
(4) Üçüncü fıkradaki formülde geçen;
SAFt,p,r ; “p” piyasa katılımcısının, “t” teklif bölgesindeki, “r” blok veya esnek teklifi için uygulanacak Saatlik Sistem Alış Fiyatını (TL/MWh),
AOPTFp,t,r ; “p” piyasa katılımcısının, “t” teklif bölgesindeki, “r” blok veya esnek teklifi için Gün Öncesi Piyasası Tekliflerinin Yapısı ve Tekliflerin Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar uyarınca hesaplanan ağırlıklı ortalama piyasa takas fiyatını (TL/MWh),
TFBp,t,r ; “p” piyasa katılımcısının, “t” teklif bölgesindeki, “r” esnek veya blok alış teklifi için Gün Öncesi Piyasası Tekliflerinin Yapısı ve Tekliflerin Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar uyarınca hesaplanan birim bedeli (TL/MWh),
ifade eder.”
MADDE 19 – Aynı Yönetmeliğin 132 nci maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki gibi değiştirilmiştir.
“(1) Uzlaştırma hesaplamaları sonucunda piyasa katılımcılarının gün öncesi dengeleme ve gün içi piyasası faaliyetlerine ilişkin olarak, bir fatura döneminin her günü için Piyasa İşletmecisine ödeyeceği ya da Piyasa İşletmecisi tarafından piyasa katılımcılarına ödenecek tutarları içeren günlük avans ödeme bildirimi, her işgünü en geç saat 14:30’da günlük bazda, Piyasa İşletmecisi tarafından merkezi uzlaştırma bankası aracılığıyla ilgili piyasa katılımcılarına duyurulur. Bu bildirim, yayımlandığı günden bir önceki güne ait gün içi piyasası ve gün öncesi dengeleme kapsamında yapılan alış ve satış miktarlarına ilişkin alacak ve borçları kapsar. Hafta sonu veya resmi tatil günleri için takip eden ilk işgünü avans ödeme bildirimi yapılır.”
MADDE 20 – Aynı Yönetmeliğin 132/A maddesinin birinci fıkrasında yer alan “fatura dönemini takip eden ayın onbeşinci günü,” ibaresinden sonra gelmek üzere “ayın onbeşinci gününün hafta sonu veya resmi tatile denk gelmesi durumunda hafta sonu veya resmi tatilin bitimini takip eden işgünü” ibaresi eklenmiştir.
MADDE 21 – Aynı Yönetmeliğin 132/C maddesinin birinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“(1) Piyasa İşletmecisi, nihai uzlaştırma bildiriminin PYS aracılığı ile ilgili piyasa katılımcılarına duyurulduğu günden itibaren yedi gün içinde, geçerli nihai uzlaştırma bildiriminde yer alan tutarlara göre faturaları düzenler. PYS’de faturanın yayımlanma tarihi, fatura tebliğ tarihi olarak kabul edilir.”
“(3) Piyasa İşletmecisi, nihai uzlaştırma bildiriminin PYS aracılığı ile ilgili piyasa katılımcılarına duyurulduğu günden itibaren, katılımcının ilgili piyasa faaliyetlerine ilişkin düzenlenmiş olan faturalara istinaden borç/alacak bilgilerini merkezi uzlaştırma bankasına bildirir.
(4) Ödeme yapılacak piyasa katılımcıları, nihai uzlaştırma bildiriminin PYS aracılığı ile ilgili piyasa katılımcılarına duyurulduğu günden itibaren yedi gün içinde, geçerli nihai uzlaştırma bildiriminde yer alan tutarlara göre; gün öncesi dengeleme faaliyetleri, gün içi piyasası, dengeleme güç piyasası faaliyetleri ve dengesizliklerin uzlaştırılmasına ilişkin düzenlenen faturayı Piyasa İşletmecisine gönderir.”
MADDE 22 – Aynı Yönetmeliğin 132/Ç maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
“(15) Karşılığı Olmayan Piyasa İşlemlerine İlişkin Yöntem hükümleri uyarınca piyasa katılımcılarının avans alacaklarının bloke edilmesi durumunda, söz konusu net avans alacakları piyasa işletmecisi tarafından ilgili ayın fatura borçlarına takas ve mahsup edilir.”
MADDE 23 – Aynı Yönetmeliğin 132/D maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “sunması gereken toplam teminat tutarının üzerindeki nakit teminattan” ibaresinden sonra gelmek üzere “ve/veya piyasa katılımcısının serbest cari hesabında bulunan paradan” ibaresi, üçüncü fıkrasında yer alan “ilgili tutarın katılımcının toplam teminatının üzerindeki nakit teminatından” ibaresinden sonra gelmek üzere “ve/veya piyasa katılımcısının serbest cari hesabında bulunan paradan” ibaresi eklenmiştir.
MADDE 24 – Aynı Yönetmeliğin 132/D maddesinin beşinci fıkrasının sonuna aşağıdaki cümle eklenmiştir.
“Karşılığı Olmayan Piyasa İşlemlerine İlişkin Yöntem hükümlerine göre bloke edilen avans tutarları için bu fıkra hükümleri uygulanmaz.”
MADDE 25 – Aynı Yönetmeliğin 132/E maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “sunması gereken toplam teminat tutarının üzerindeki nakit teminattan” ibaresinden sonra gelmek üzere “ve/veya piyasa katılımcısının serbest cari hesabında bulunan paradan” ibaresi eklenmiş, dördüncü fıkrasının (c) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve beşinci fıkrasının (h) bendi yürürlükten kaldırılmıştır.
“c) Kendisine teminat çağrısı yapılan bir piyasa katılımcısının yeterli miktarda teminatı sunmaması ve/veya temerrüt durumuna düşen bir piyasa katılımcısının temerrüt borcunu yatırmadan teminatını tamamlaması durumunda, katılımcı gün öncesi piyasası ve gün içi piyasası kapsamında faaliyetlerine devam edemez.”
MADDE 26 – Aynı Yönetmeliğin 133 üncü maddesinin üçüncü fıkrasının (b) bendi yürürlükten kaldırılmış, beşinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“(5) Fatura tebliğ tarihinden itibaren 60 gün içinde yazılı olarak yapılmayan ve başvuru tarihi itibarıyla en fazla 6 ay önceki fatura dönemine ait itiraz başvuruları, itiraz başvurusunu takip eden 3 ay içerisinde Piyasa İşletmecisi tarafından değerlendirilerek sonuçlandırılması veya Piyasa İşletmecisi tarafından diğer hataların tespit edilmesi durumunda gerekli düzeltme işlemi gerçekleştirilir. Yapılan düzeltme piyasa katılımcısına yazılı olarak veya PYS üzerinden bildirilir. Tüketimdeki farklar ile ilgili bu Yönetmelik hükümleri uyarınca yapılması mümkün olmayan düzeltmeler ise ilgili taraflar arasında kesilecek faturalar ile gerçekleştirilir.”
MADDE 27 – Bu Yönetmeliğin;
a) 1 inci, 5 inci ve 8 inci maddeleri bu Yönetmeliğin yayımı tarihini takip eden ayın başında,
b) 2 nci, 6 ncı, 7 nci, 15 inci, 19 uncu, 22 nci ve 24 üncü maddeleri 1/10/2019 tarihinde,
c) Diğer maddeleri ise yayımı tarihinde,
yürürlüğe girer.
MADDE 28 – Bu Yönetmelik hükümlerini Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanı yürütür.