Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan:
KURUL KARARI
Karar No : 10645-2 Karar Tarihi : 16.12.2021
Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 16.12.2021 tarihli toplantısında; Enerji Piyasaları İşletme Anonim Şirketi’nin aşağıda yer alan “Vadeli Elektrik Piyasası İşletim Gelir Tavanının Karşılanması İçin Uygulanacak Bedel Ve Komisyonlar İle Uygulamaya İlişkin Yöntem Bildirimi”nin kabul edilmesine ve 2022 yılı piyasa işletim ücretlerinin ilgili Yöntem Bildirimi kapsamında uygulanmasına karar verilmiştir.
VADELİ ELEKTRİK PİYASASI İŞLETİM GELİR TAVANININ KARŞILANMASI İÇİN UYGULANACAK BEDEL VE KOMİSYONLAR İLE UYGULAMAYA İLİŞKİN YÖNTEM BİLDİRİMİ
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Bildirimin amacı, vadeli elektrik piyasası piyasa işletim gelir tavanının karşılanması için uygulanacak bedel ve komisyonlar ile uygulanmaya ilişkin yöntemin belirlenmesidir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Bildirim, Enerji Piyasaları İşletme Anonim Şirketi’nin vadeli elektrik piyasası piyasa işletim faaliyeti gelirlerinin belirlenmesinde kullanılacak yöntem ile bu yönteme dair usul ve esasları kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Bildirim, 22/12/2015 tarihli ve 29570 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Piyasa İşletim Gelirinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğin 6 ncı maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Bildirimde geçen;
EPİAŞ: Enerji Piyasaları İşletme Anonim Şirketini,
Vadeli Elektrik Piyasası İşletim Gelir Tavanı (VEPİGT): EPİAŞ’ın Vadeli Elektrik Piyasası’nı işletmek için bir tarife yılında toplayacağı gelirin üst sınırını,
Kurul: Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunu,
ç) Kurum: Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunu,
VEP: Vadeli Elektrik Piyasasını,
Piyasa İşletim Gelir Tavanı (PİGT): EPİAŞ’ın bir tarife yılında toplayacağı gelirin sınırını,
Piyasa İşletmecisi: Piyasa işletim lisansı sahibi EPİAŞ’ı,
Tarife Teklifi: EPİAŞ Yönetim Kurulu tarafından tespit edilerek Kurul onayına sunulan, PİGT’in karşılanması için uygulanacak bedel ve komisyonlar ile uygulamaya ilişkin yöntem bildiriminden oluşan teklifi,
ifade eder.
(2) Bu bildirimde geçmekle birlikte tanımlanmamış diğer kavramlar ilgili mevzuattaki anlam ve kapsama sahiptir.
Vadeli Elektrik Piyasası İşletim Gelir Tavanının Dağıtılması
MADDE 5 – (1) Piyasa İşletmecisinin vadeli elektrik piyasası işletim faaliyetleri çerçevesinde tek sunucu statüsünde sağladığı hizmetler kapsamında ihtiyaç duyduğu gelir, piyasa katılımcılarından piyasa işletim ücreti olarak karşılanır.
VEP’teki Ücretlere İlişkin Esaslar
MADDE 6 – (1) Piyasa işletim gelir tavanı ve buna ilişkin parametreler, ilgili mevzuattaki hükümlere uygun olarak sabit ve değişken maliyetlerin karşılanması ve yatırımların sürdürülmesi için makul bir getiri elde edilmesine izin verilecek şekilde belirlenir. Piyasa işletim ücreti, vadeli elektrik piyasasında gerçekleştirilen alış ve satışa ilişkin tutarlardan ayrı olarak tahakkuk ettirilir ve Piyasa İşletmecisi tarafından söz konusu ücretler PYS aracılığıyla piyasa katılımcılarına bildirilir.
VEP’teki Ücretlere İlişkin Hesaplama Yöntemleri
MADDE 7 – (1) Vadeli elektrik piyasasında gerçekleşmiş piyasa hacimleri dikkate alınarak gerçekleşecek piyasa hacimleri tahmin edilir. Tahmin edilen bu miktarlar, piyasa yapıcıları ile vadeli elektrik piyasası için her bir piyasa katılımcısından alınacak olan birim işlem ücreti hesaplamasında kullanılır. Bu birim ücretlerin, Piyasa İşletmecisinin vadeli elektrik piyasasını işletmek için yapacağı harcamaları karşılayacak düzeyde olması esastır. Bununla birlikte ilgili hizmetler için yurtdışı birim fiyatlar da referans alınabileceği gibi farklı yöntemler de kullanılabilir.
Piyasa İşletim Ücreti
MADDE 8- (1) Her bir piyasa katılımcısına tahakkuk ettirilecek piyasa işletim ücreti aşağıdaki kalemlerden meydana gelir;
Yıllık katılım ücreti.
İşlem ücreti.
Kabul edilmeyen itiraz ücreti.
ç) Temerrüt yönetim masrafı.
Yıllık Katılım Ücreti
MADDE 9- (1) Yıllık katılım ücreti, her yıl tarifenin belirlendiği Kurul Kararı ile belirlenir ve Piyasa İşletmecisi tarafından her bir piyasa katılımcısından yıllık bazda tahsil edilir. Piyasa İşletmecisi, her tarife yılı için ihtiyaç duyduğu Vadeli Elektrik Piyasası İşletim Gelir Tavanının %50’lik kısmını yıllık katılım ücreti olarak piyasa katılımcılarından karşılar. Yıllık Katılım ücreti aşağıdaki formüle göre hesaplanır.
(2) Birinci fıkrada yer alan formülde geçen;
YKÜp,z : “p” piyasa katılımcısının “z” tarife yılı için piyasaya katıldığı ilk ayın uzlaştırma bildirimine yansıtılacak yıllık katılım ücretini,
VEPİGTz :“z” tarife yılı için Piyasa İşletmecisinin vadeli elektrik piyasası işletim gelir tavanını,
n :“z” tarife yılında Piyasa İşletmecisine kayıtlı olması öngörülen piyasa katılımcı sayısını
ifade eder.
İşlem Ücreti
MADDE 10- (1) Piyasa katılımcılarından alınacak birim işlem ücreti, Kurul kararı ile belirlenir.
(2) Piyasa İşletmecisi, her tarife yılı için ihtiyaç duyduğu Vadeli Elektrik Piyasası İşletim Gelir Tavanı’nın %50’lik kısmını piyasa işlemleri karşılığında piyasa katılımcılarından tahsil edeceği işlem ücreti ile karşılar. Bu tutarı karşılamak için uygulayacağı birim işlem ücreti, aşağıdaki formüle göre hesaplanır.
(3) İkinci fıkrada yer alan formülde geçen;
BİÜz : “z” tarife yılı için belirlenen birim işlem ücretini,
VEPİGTz : “z” tarife yılı için Piyasa İşletmecisinin vadeli elektrik piyasası işletim gelir tavanını,
VEPAMz : Vadeli elektrik piyasası katılımcılarının “z” tarife yılında piyasada yapması öngörülen toplam alış miktarını,
VEPSMz : Vadeli elektrik piyasası katılımcılarının “z” tarife yılında piyasada yapması öngörülen toplam satış miktarını
ifade eder.
(4) Piyasa katılımcılarının aylık bazda ödeyeceği toplam işlem ücreti aşağıdaki formüle göre hesaplanır.
(5) Dördüncü fıkrada yer alan formülde geçen;
İÜp,i : “p” piyasa katılımcısının “i” fatura dönemi içinde yaptığı işlemler dikkate alınarak hesaplanan toplam işlem ücreti tutarını,
VEPAMp,k,i : “p” piyasa katılımcısının “k” kontratı için “i” fatura dönemi içinde gerçekleşen toplam alış miktarını (MWh),
VEPSM p,k,i : “p” piyasa katılımcısının “k” kontratı için “i” fatura dönemi içinde gerçekleşen toplam satış miktarını (MWh),
BİÜz : “z” tarife yılı için belirlenen birim işlem ücretini,
PYİOk,p,i : “k” kontratında piyasa yapıcısı olan “p” piyasa katılımcısının “i” fatura döneminde ilgili kontrat için hesaplanan piyasa işletim ücreti indirim oranını,
m : “i” fatura döneminde işlem yapılan kontrat sayısını
ifade eder.
(6) Piyasa yapıcısı olan VEP piyasa katılımcılarının piyasa işletim ücreti indirim oranı aşağıdaki formüle göre hesaplanır.
(7) Altıncı fıkrada yer alan formülde geçen;
PYİOk,p,i : “k” kontratında piyasa yapıcısı olan “p” piyasa katılımcısının “i” fatura döneminde ilgili kontrat için hesaplanan piyasa işletim ücreti indirim oranını,
PBO k,p,i : “k” kontratında piyasa yapıcısı olan “p” piyasa katılımcısının “i” fatura döneminde ilgili kontrat için piyasada bulunma oranını,
PBYOk,i : piyasa işletmecisi tarafından “k” kontratı için belirlenen “i” fatura dönemindeki piyasa yapıcı olarak asgari piyasada bulunma yükümlülük oranını
ifade eder.
Kabul Edilmeyen İtiraz Ücreti
MADDE 11- (1) VEP’te gerçekleşen eşleşmelere yapılan itirazların, Piyasa İşletmecisi tarafından haklı bulunmaması durumunda itiraz sonucu, ret gerekçesi ile birlikte ilgili piyasa katılımcısına bildirilir. Kabul edilmeyen itiraz ücreti, aşağıdaki formüle göre hesaplanır.
(2) Birinci fıkrada yer alan formülde geçen;
VEPİÜp,i : “p” piyasa katılımcısının “i” fatura dönemi içerisindeki kabul edilmeyen itiraz sayıları dikkate alınarak hesaplanan kabul edilmeyen itiraz ücretini,
VEPİSp,i : “p” piyasa katılımcısının “i” fatura dönemi içerisinde yapmış olduğu itirazlardan kabul edilmeyenlerin sayısını,
BVEPİÜz : “i” fatura döneminin içinde bulunduğu “z” tarife yılı için belirlenen birim kabul edilmeyen itiraz ücretini
ifade eder.
Temerrüt yönetimi masrafının hesaplanması
MADDE 12- (1) Temerrüt yönetimi masrafı kapsamında oluşan tutarlar, ilgili piyasa katılımcısının vadeli elektrik piyasası piyasa işletim ücretine ilave edilir.
(2) Temerrüde düşen piyasa katılımcılarının sahip oldukları teslimat dönemi henüz gelmemiş olan her bir kontrat için net uzun ve/veya kısa pozisyonlarının temerrüt yönetimi kapsamında kapatılması halinde, temerrüt yönetimi masrafı aşağıdaki formüllere göre hesaplanır;
(3) İkinci fıkrada yer alan formüllerde geçen;
VEPTSMp,k “p” piyasa katılımcısının kısa pozisyon sahibi olduğu temerrüt yönetimi kapsamında kapatılan kontratlarına ilişkin hesaplanan satış miktarını,
KBi “i” kontratının kontrat büyüklüğünü,
TDSi “i” kontratının teslimat dönemindeki saat sayısını,
Lp,i,k,t “p” piyasa katılımcısının temerrüt yönetimi kapsamında kapatılan “i” kontratındaki “t” kısa pozisyonunun lot adedini,
VEPTAMp,u “p” piyasa katılımcısının uzun pozisyon sahibi olduğu temerrüt yönetimi kapsamında kapatılan kontratlarına ilişkin hesaplanan alış miktarını,
Lp,i,u,t “p” piyasa katılımcısının temerrüt yönetimi kapsamında kapatılan “i” kontratındaki “t” uzun pozisyonunun lot adedini,
TÖTMp “p” piyasa katılımcısının sahip olduğu teslimat dönemi henüz gelmemiş olan uzun ve/veya kısa pozisyonlarına ilişkin temerrüt masraflarını,
a Vadeli elektrik piyasası piyasa işletim ücretinin birim bedelinin üç katı olarak belirlenen temerrüt masrafı birim bedelini,
n “p” piyasa katılımcısının kısa pozisyon sahibi olduğu temerrüt yönetimi kapsamında kapatılan kontrat sayısını,
m “p” piyasa katılımcısının kısa pozisyon sahibi olduğu temerrüt yönetimi kapsamında kapatılan kontratlara ilişkin sahip olunan pozisyon sayısını,
v “p” piyasa katılımcısının uzun pozisyon sahibi olduğu temerrüt yönetimi kapsamında kapatılan kontrat sayısını,
y “p” piyasa katılımcısının uzun pozisyon sahibi olduğu temerrüt yönetimi kapsamında kapatılan kontratlara ilişkin sahip olunan pozisyon sayısını
ifade eder.
(4) Temerrüde düşen piyasa katılımcılarının sahip oldukları teslimat dönemi başlamış olan uzun ve/veya kısa pozisyonlarının temerrüt yönetimi kapsamında kapatılması halinde, temerrüt yönetimi masrafı aşağıdaki formüllere göre hesaplanır;
(5) Dördüncü fıkrada yer alan formüllerde geçen;
VEPSMp,k “p” piyasa katılımcısının kısa pozisyon sahibi olduğu temerrüt yönetimi kapsamında kapatılan kontratlarına ilişkin hesaplanan satış miktarını,
KBi “i” kontratının kontrat büyüklüğünü,
Lp,i,k,t “p” piyasa katılımcısının temerrüt yönetimi kapsamında kapatılan “i” kontratındaki “t” kısa pozisyonunun lot adedini,
d temerrüt yönetimi kapsamında kapatılan pozisyona ait kontratın gün sayısını,
s temerrüt yönetimi kapsamında kapatılan pozisyon sahibi piyasa katılımcısının temerrüde düştüğü günün sıra sayısını,
VEPAMp,u “p” piyasa katılımcısının uzun pozisyon sahibi olduğu temerrüt yönetimi kapsamında kapatılan kontratlarına ilişkin hesaplanan alış miktarını,
Lp,i,u,t “p” piyasa katılımcısının temerrüt yönetimi kapsamında kapatılan “i” kontratındaki “t” uzun pozisyonunun lot adedini,
TSTMp “p” piyasa katılımcısının sahip olduğu teslimat dönemi başlamış olan uzun ve/veya kısa pozisyonlarına ilişkin temerrüt masraflarını,
b vadeli elektrik piyasası piyasa işletim ücretinin birim bedelinin üç katı olarak belirlenen temerrüt masrafı birim bedelini,
n “p” piyasa katılımcısının kısa pozisyon sahibi olduğu temerrüt yönetimi kapsamında kapatılan kontrat sayısını,
m “p” piyasa katılımcısının kısa pozisyon sahibi olduğu temerrüt yönetimi kapsamında kapatılan kontratlara ilişkin sahip olunan pozisyon sayısını,
v “p” piyasa katılımcısının uzun pozisyon sahibi olduğu temerrüt yönetimi kapsamında kapatılan kontrat sayısını,
y “p” piyasa katılımcısının uzun pozisyon sahibi olduğu temerrüt yönetimi kapsamında kapatılan kontratlara ilişkin sahip olunan pozisyon sayısını
ifade eder.
(6) Temerrüde düşen piyasa katılımcılarının sahip oldukları uzun ve/veya kısa pozisyonlarının temerrüt yönetimi kapsamında kapatılması halinde, temerrüt yönetimi masrafı aşağıdaki formüllere göre hesaplanır;
(7) Altıncı fıkrada yer alan formülde geçen;
TTMp “p” piyasa katılımcısının sahip olduğu teslimat dönemi henüz gelmemiş olan ve teslimat dönemi başlamış olan uzun ve/veya kısa pozisyonlarının toplam temerrüt masrafını,
TÖTMp “p” piyasa katılımcısının sahip olduğu teslimat dönemi henüz gelmemiş olan uzun ve/veya kısa pozisyonlarına ilişkin temerrüt masraflarını,
TSTMp “p” piyasa katılımcısının sahip olduğu teslimat dönemi başlamış olan uzun ve/veya kısa pozisyonlarına ilişkin temerrüt masraflarını
ifade eder.
Piyasa İşletim Ücretinin Hesaplanması
MADDE 13- (1) Piyasa katılımcılarının aylık bazda ödeyeceği piyasa işletim ücreti aşağıdaki formüle göre hesaplanır.
(2) Birinci fıkrada yer alan formülde geçen;
: “p” piyasa katılımcısının “i” fatura dönemi için ödeyeceği toplam piyasa işletim ücretini,
: “p” piyasa katılımcısının “i” fatura döneminde piyasa işlemleri dikkate alınarak hesaplanan toplam işlem ücreti tutarını,
: “p” piyasa katılımcısının “i” fatura döneminde kabul edilmeyen itiraz sayıları dikkate alınarak hesaplanan toplam kabul edilmeyen itiraz ücreti tutarını,
: “p” piyasa katılımcısının sahip olduğu teslimat dönemi henüz gelmemiş olan ve teslimat dönemi başlamış olan uzun ve/veya kısa pozisyonlarının toplam temerrüt masrafını,
YKÜp,z :“p” piyasa katılımcısının “z” tarife yılı için piyasaya katıldığı ilk ayın uzlaştırma bildirimine yansıtılacak yıllık katılım ücretini,
ifade eder.
Vadeli Elektrik Piyasası İşletim Gelir Tavanı Farkı
MADDE 14- (1) Piyasa İşletmecisi, bir önceki tarife yılı için belirlenen Vadeli Elektrik Piyasası İşletim Gelir Tavanı ile ilgili yıl için gerçekleşen vadeli elektrik piyasası işletim geliri arasındaki farkı, bir sonraki Vadeli Elektrik Piyasası İşletim Gelir Tavanı hesaplamalarında dikkate alır.
Birim Ücret Hesaplama Metodu
MADDE 15 – (1) Vadeli elektrik piyasası işletmeye alındıktan sonra, Piyasa İşletmecisi her tarife yılı için toplayacağı Vadeli Elektrik Piyasası İşletim Gelir Tavanına ulaşmak için, bir önceki tarife yılının kayıtlı piyasa katılımcısı sayısı ve piyasa işlem miktarlarından hareketle bir sonraki tarife yılının rakamlarını tahmin ederek birim işlem ücretleri ve yıllık katılım ücretine ilişkin teklifini hazırlar.
Yürürlük
MADDE 16– (1) Bu Bildirim yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 17 – (1) Bu Bildirim hükümlerini Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanı yürütür.