SPOT DOĞAL GAZ PİYASASI İŞLETİM GELİR TAVANININ KARŞILANMASI İÇİN UYGULANACAK BEDEL VE KOMİSYONLAR İLE UYGULAMAYA İLİŞKİN YÖNTEM BİLDİRİMİ
Amaç
MADDE 1 - (1) Bu Bildirimin amacı, Spot Doğal Gaz Piyasası piyasa işletim gelir tavanının karşılanması için uygulanacak bedel ve komisyonlar ile uygulamaya ilişkin yöntemin belirlenmesidir.
Kapsam
MADDE 2 - (1) Bu Bildirim, Enerji Piyasaları İşletme Anonim Şirketi’nin Spot Doğal Gaz Piyasası piyasa işletim faaliyeti gelirlerinin belirlenmesinde kullanılacak yöntem ile bu yönteme dair usul ve esasları kapsar.
Dayanak
MADDE 3 - (1) Bu Bildirim, Organize Toptan Doğal Gaz Satış Piyasası İşletim Usul ve Esaslarına (PUE) dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 - (1) Bu Bildirimde geçen;
a) EPİAŞ: Enerji Piyasaları İşletme Anonim Şirketini,
b) Gaz Piyasası İşletim Gelir Tavanı (GPİGT): EPİAŞ'ın Spot Doğal Gaz Piyasası’nı işletmek için bir tarife yılında toplayacağı gelirin tavanını,
c) Kurul: Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunu,
d) Kurum: Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunu,
e) Organize toptan doğal gaz satış piyasası (OTSP): Doğal gaz sisteminden yararlanan lisans sahiplerince doğal gazın alım-satımının ve dengeleme işlemlerinin yapıldığı piyasalar, ileri tarihli fiziksel teslimat gerektiren doğal gaz piyasaları ve Kurul tarafından belirlenen diğer doğal gaz piyasası işlemlerinin gerçekleştirildiği, Kurul tarafından düzenlenen piyasayı,
f) Piyasa İşletmecisi: Sürekli Ticaret Platformunu kuran ve merkezi karşı taraf olarak işleten, piyasa işletim lisansı sahibi EPİAŞ'ı,
g) Spot Doğal Gaz Piyasası (SGP): Piyasa katılımcılarına fiziksel teslimat yükümlülüğü doğuran ve piyasa işletmecisi tarafından Yönetmelik ve bu Usul ve Esaslar kapsamında işletilen doğal gaz piyasasını,
h) Tarife Teklifi; EPİAŞ Yönetim Kurulu tarafından tespit edilerek Kurul onayına sunulan, GPİGT’in karşılanması için uygulanacak bedel ve komisyonlar ile uygulamaya ilişkin yöntem bildiriminden oluşan teklifi,
ı) Sürekli Ticaret Platformu (STP): Piyasa İşletmecisi tarafından Yönetmelik çerçevesinde OTSP’ye yönelik olarak kurulan ve elektronik ortamda işletilen ticaret platformunu
ifade eder.
(2) Bu bildirimde geçmekle birlikte tanımlanmamış diğer kavramlar ilgili mevzuattaki anlam ve kapsama sahiptir.
Gaz piyasası işletim gelir tavanının dağıtılması
MADDE 5 - (1) Piyasa İşletmecisinin doğal gaz piyasası işletim faaliyetleri çerçevesinde tek sunucu statüsünde sağladığı hizmetler kapsamında ihtiyaç duyduğu gelir, piyasa katılımcılarından ve sistem kullanıcılarından piyasa işletim ücreti ve dengesizliklerin uzlaştırılması işletim ücreti olarak karşılanır. Piyasa İşletmecisi tarafından piyasa katılımcılarına ve sistem kullanıcılarına söz konusu ücretler dışında herhangi bir bedel yansıtılamaz.
SGP’deki ücretlere ilişkin esaslar
MADDE 6 - (1) Piyasa işletim gelir tavanı ve buna İlişkin parametreler, ilgili mevzuattaki hükümlere uygun olarak sabit ve değişken maliyetlerin karşılanması ve yatırımların sürdürülmesi için makul bir getiri elde edilmesine izin verilecek şekilde belirlenir. Piyasa işletim ücreti ve dengesizliklerin uzlaştırılması işletim ücreti, doğal gazın alım ve satımına ilişkin tutarlardan ayrı olarak tahakkuk ettirilir ve Piyasa İşletmecisi tarafından söz konusu ücretler STP aracılığıyla piyasa katılımcılarına ve sistem kullanıcılarına bildirilir.
SGP’deki ücretlere ilişkin hesaplama yöntemleri
MADDE 7 - (1) İlgili piyasada gerçekleşmiş piyasa hacimleri ve dengesizlik miktarları dikkate alınarak gerçekleşecek piyasa hacimleri ve uzlaştırmaya konu olacak dengesizlik miktarları tahmin edilir. Talimin edilen bu miktarlar, doğal gaz piyasası için her bir piyasa katılımcısı ve sistem kullanıcısından alınacak olan birim işlem ücreti ve birim dengesizlik uzlaştırma ücreti hesaplamasında kullanılır. Bu birim ücretlerin. Piyasa İşletmecisinin doğal gaz piyasasını işletmek için yapacağı harcamaları karşılayacak düzeyde olması esastır. Bununla birlikte ilgili hizmetler için yurtdışı birim fiyatlar da referans alınabileceği gibi farklı yöntemler de kullanılabilir.
Piyasa işletim ücreti
MADDE 8 - (1) Her bir piyasa katılımcısına tahakkuk ettirilecek piyasa işletim ücreti aşağıdaki kalemlerden meydana gelir;
a) Yıllık katılım ücreti,
b) İşlem ücreti,
c) Kabul edilmeyen itiraz ücreti.
Yıllık Katılım Ücreti
MADDE 9 - (1) Yıllık katılım ücreti, her yıl tarife Kurul kararı ile belirlenir ve Piyasa İşletmecisi tarafından her bir piyasa katılımcısından yıllık bazda tahsil edilir. Piyasa işletmecisi, her tarife yılı için ihtiyaç duyduğu GPİGT’nin %10’luk kısmım yıllık katılım ücreti olarak piyasa katılımcılarından karşılar. Yıllık katılım ücreti Eşitlik (1)’e göre hesaplanır.
YKÜz = (GPGİTz*0,10)/n (1)
YKÜz : “z” tarife yılı için piyasa katılımcılarından tahsil edilecek yıllık katılım ücretini,
GPİGTZ : “z” tarife yılı için Piyasa İşletmecisinin doğal gaz piyasası işletimi için toplayacağı gelir tavanını,
n : “z” tarife yılında Piyasa İşletmecisine kayıtlı piyasa katılımcı sayısını gösterir.
İşlem ücreti
MADDE 10 - (1) Piyasa katılımcılarından alınacak birim işlem ticareti tarife Kurul kararı ile belirlenir. Piyasa katılımcılarının aylık bazda ödeyeceği toplam işlem ücreti Eşitlik (2)'ye göre hesaplanır.
(2)
İUt,i : "i" fatura dönemi için “t” piyasa katılımcısının piyasa işlemleri dikkate alınarak hesaplanan toplam tutarı,
PİAt,g : "t” piyasa katılımcısının “g” gaz gününe ilişkin ticaret aralığında piyasada yaptığı toplam alış miktarını,
PİSt,g : “t” piyasa katılımcısının “g” gaz gününe ilişkin ticaret aralığında piyasada yaptığı toplam satış miktarını,
BİUz : "z" tarife yılı için belirlenen birim işlem ücretini,
n : Bir fatura dönemindeki gaz günü sayısını gösterir.
(2) Piyasa İşletmecisi, her tarife yılı için GPİGT'nin %30’luk kısmını piyasa işlemleri karşılığında işlem ücreti olarak piyasa katılımcılarından karşılar. Birim işlem ücreti, Eşitlik (3)'e göre hesaplanır.
(3)
BİUz : “z" tarife yılı için belirlenen birim işlem ücretini
GPİGTz : “z" tarife yılı için Piyasa İşletmecisinin doğal gaz piyasası işletimi için toplayacağı gelir tavanını,
TPİAz :"z" tarife yılında piyasada yapılacağı öngörülen toplam alış miktarını,
TPİSz : “z” tarife yılında piyasada yapılacağı öngörülen toplam satış miktarını gösterir.
Kabul edilmeyen itiraz ücreti
MADDE 11 - (1) STP’de gerçekleşen eşleşmelere yapılan itirazların, Piyasa İşletmecisi tarafından haklı bulunmaması durumunda itiraz sonucu, ret gerekçesi ile birlikte ilgili piyasa katılımcısına bildirilir. Kabul edilmeyen itiraz ücreti. Eşitlik (4)’e göre hesaplanır.
KEİUt,i = KEİSt,i x BKEİUz (4)
KEİUt,i : "i" fatura dönemi için "t" piyasa katılımcısının kabul edilmeyen itiraz sayılan dikkate alınarak hesaplanan tutarı,
KEİSt,i "i" fatura dönemi için “t” piyasa katılımcısının kabul edilmeyen itiraz sayısını,
BKEİUz :"z" tarife yılı için belirlenen birim kabul edilmeyen itiraz ücretini gösterir.
Piyasa işletim ücretinin hesaplanması
MADDE 12 - (1) Piyasa katılımcılarının aylık bazda ödeyeceği piyasa işletim ücreti Eşitlik (5)’e göre hesaplanır.
PİU t,i = İUt,i + KEİUt,i (5)
PİU t,i : “i” fatura dönemi için “t" piyasa katılımcısının ödeyeceği toplam piyasa işletim ücretini gösterir.
Dengesizliklerin uzlaştırılması işletim ücreti
MADDE 13 - (1) Sistem kullanıcılarından alınacak dengesizlik uzlaştırma işletim ücreti, tarife Kurul kararı ile belirlenir. Sistem kullanıcılarının aylık bazda ödeyeceği toplam dengesizliklerin uzlaştırılması işletim ücreti Eşitlik (6)’ya göre hesaplanır.
(6)
DİUy,i :"i" fatura dönemi için “y” sistem kullanıcısının dengesizlik hacimleri dikkate alınarak hesaplanan toplam tutarı,
NDMy,g :"y" sistem kullanıcısının “g" gaz gününde gerçekleşen negatif dengesizlik miktarını,
PDMy,g "y” sistem kullanıcısının “g” gaz gününde gerçekleşen pozitif dengesizlik miktarını,
BDİUz : “z” tarife yılı için belirlenen birim dengesizlik uzlaştırma işletim ücretini gösterir.
(2) Piyasa İşletmecisi, her tarife yılı için GPİGT’nin % 60’lık kısmını dengesizliklerin uzlaştırılması işlemleri karşılığında dengesizliklerin uzlaştırılması işletim ücreti olarak sistem kullanıcılarından karşılar. Birim dengesizlik uzlaştırılması işletim ücreti, Eşitlik (7)’ye göre hesaplanır.
(7)
BDİUz : “z” tarife yılı için belirlenen birim dengesizlik uzlaştırma işletim ücretini,
GPİGTz : “z” tarife yılı için Piyasa İşletmecisinin doğal gaz piyasası işletimi için toplayacağı gelir tavanını,
TNDMz : “z” tarife yılında gerçekleşeceği öngörülen toplam negatif dengesizlik miktarını,
TPDM z :"z" tarife yılında gerçekleşeceği öngörülen toplam pozitif dengesizlik miktarını gösterir.
Gaz piyasası işletim gelir tavanı farkı
MADDE 14 - (1) Piyasa İşletmecisi, t tarife yılı için GPİGT’yi hesaplarken, t-2 tarife yılı için belirlenen GPİGT ile ilgili yıl için gerçekleşen gelir arasındaki farkı dikkate alır.
Yürürlük
MADDE 15 - (1) Bu Bildirim yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 16 - (1) Bu Bildirim hükümlerini Kurum Başkanı yürütür.