DAĞITIM TARİFESİNİN DÜZENLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
(1) Bu Tebliğin amacı, elektrik dağıtım şirketlerinin dağıtım faaliyetinin yürütülmesi kapsamındaki maliyet ve hizmetlerini karşılayacak şekilde dağıtım tarifesinin tespitine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
(1) Bu Tebliğ, elektrik dağıtım tarifelerine esas maliyet ve gelirlerin tespitine ve dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedellerin hesaplanmasına ilişkin usul ve esasları kapsar.
Dayanak
(1) Bu Tebliğ, 20/2/2001 tarihli ve 4628 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun, 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve 19/6/2020 tarihli ve 31160 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliğine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
(1) Bu Tebliğde geçen;
Ağırlıklı ortalama sermaye maliyeti (AOSM): Yatırımların finansmanı kapsamında kullanılan kaynakların maliyetleri olan, borç maliyet oranı ve öz kaynak maliyet oranı ile bu kaynaklar için Kurul tarafından uygun bulunan ağırlıklardan hareketle hesaplanan alternatif getiri oranını,
Araştırma ve geliştirme faaliyeti (Ar-Ge): Elektrik ve doğal gaz dağıtım faaliyetlerine yönelik olarak 26/3/2020 tarihli ve 9268 sayılı Kurul Kararı ekinde yer alan Elektrik ve Doğal Gaz Dağıtım Şirketlerinin Araştırma, Geliştirme ve Yenilik Faaliyetlerinin Desteklenmesine İlişkin Usul ve Esaslar çerçevesinde yürütülen araştırma, geliştirme ve yenilik faaliyetlerini,
Bağlantı bedeli: Tüketicilerin iç tesisatının dağıtım şebekesine bağlanması için inşa edilen ve 28/1/2014 tarihli ve 28896 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği kapsamında belirtilen mesafe sınırları dahilinde olan bağlantı hattı kapsamında katlanılan masraflar ile sınırlı olan bedeli,
Bakım onarım hizmet geliri: Bakım onarım yükümlülüğü dağıtım şirketlerinde olmayan elektrik tesislerinde dağıtım şirketi tarafından malzeme ve hizmet maliyeti karşılığında yapılan işler için sağlanan geliri,
Baz TÜFE: Gelir gereksinimi ve gelir tavanı hesaplamalarında yer alan tutarlara baz olan TÜFE değerini,
Birinci tarife uygulama dönemi: 2006-2010 yıllarını kapsayan tarife uygulama dönemini,
Ceza, nefaset, teminat ve tazminat gelirleri: Yüklenici firmalarca yapılan iş ve işlemlerdeki eksiklik ve kusurlar sebebi ile dağıtım şirketinin yüklenici firmadan elde ettiği, hakedişe yansımayan gelirler ile bu mahiyetteki gelirleri,
Dağıtım bedeli: Dağıtım sistemi kullanıcılarının sistemden çektikleri veya sisteme verdikleri birim enerji için ödeyecekleri bedeli,
Dağıtım gelir tavanı: Bir dağıtım şirketinin bir tarife yılında toplayacağı gelirin sınırını,
Dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedeller: Dağıtım hizmetinin sunulması sırasında oluşan maliyetlerden mevzuat kapsamında uygun görülenler dikkate alınarak hesaplanan bedelleri,
Dağıtım şirketi: Belirlenen bir bölgede elektrik dağıtımı ile iştigal eden tüzel kişiyi,
Danışmanlık geliri: Dağıtım şirketi tarafından yurtiçi ve/veya yurtdışındaki elektrik dağıtım şirketlerine faaliyeti kapsamında bilgi paylaşımı ve/veya eğitim gibi verilen hizmetler kapsamında elde edilen geliri,
Danışmanlık giderleri: Niteliği itibarıyla yatırım harcamaları ile teknik bütünlüğü haiz hizmet alımları haricindeki danışmanlık alımlarına ilişkin giderleri,
Dava, mahkeme, avukatlık, icra ve arabuluculuk gelirleri: Dağıtım faaliyeti kapsamındaki dava, arabuluculuk süreci ve icra takiplerine ilişkin olarak dağıtım şirketi lehine oluşan ceza ve tazminat harici gelirleri,
Dava, mahkeme, avukatlık, icra ve arabuluculuk giderleri: Dağıtım faaliyeti kapsamındaki davalara ilişkin yargı harçları dahil yargılama giderleri, vekâlet ilişkisine istinaden oluşan avukatlık giderleri ile icra ve arabuluculuk giderlerini,
Değişken maliyet bileşeni (DMB): Bir tarife yılı için belirlenen sistem işletim gelir gereksiniminin ve gelir tavanının; talep miktarı, kullanıcı sayısı, şebeke büyüklüğü, faaliyete esas işlem sayısı ve benzeri değişkenlere bağlı olarak değişeceği öngörülen maliyetlere karşılık gelen kısmını,
Değişken maliyet oranı: Değişken maliyet bileşeninin yıllık sistem işletim gelir gereksinimine oranını,
Deplase geliri: İlgili kurum ve kuruluşların yükümlülüğünde olan deplase masraflarının bu kurum ve kuruluşlar tarafından karşılanan kısmı hariç olmak üzere kullanıcı talebi ile yapılan ve dağıtım şirketi kusuru dışında oluşmuş olan deplase işlemlerinin dağıtım şirketi tarafından yapılması durumunda elde edilen geliri,
Diğer ceza ve tazminat geliri: Bu Tebliğde sayılanlar dışında kalan ceza ve tazminat gelirlerini,
Diğer gelirler (DG): Dağıtım şirketlerinin dağıtım bedeli, güç bedeli ve güç aşım bedeli kapsamında elde ettikleri gelirler dışındaki düzenlemeye tabi diğer gelirleri,
Diğer sigorta geliri: İşveren ve üçüncü şahıs mali sorumluluk sigortaları ile diğer sigortalar kapsamında sigorta şirketinden alınan geliri,
DUY: Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliğini,
Düzeltilmiş reel makul getiri oranı (RMGOd): Reel makul getiri oranının tarifeye esas düzenlenmiş varlık tabanı ile aynı dönemsel baza getirilmiş halini,
Düzeltme bileşeni: Tarife hesaplamalarına esas öngörülen değerler ile gerçekleşen değerler arasında oluşan farkların güncellenmiş parasal etkilerinin tarifelere yansıtılması için kullanılan kalemleri,
Düzenlemeye esas işletme gideri: Dağıtım şirketlerinin dağıtım faaliyetiyle ilgili işletme giderlerini karşılayabilmeleri için sistem işletim gelir gereksinimi hesabında öngörülen tutarı,
Düzenlenmiş varlık tabanı (DVT): Her bir tarife yılı için yılbaşı ve yılsonu olmak üzere, ilgili yatırım harcaması tutarlarının itfa edilmemiş kısımlarından hareketle hesaplanan tutarı,
Düzenleyici hesap planı: Dağıtım şirketlerinin muhasebe kayıtlarının raporlanmasına ilişkin Kurul kararı ile belirlenmiş olan hesap planını,
Fiyat: Düzenlemeye tabi tarifeler kapsamında belirlenmiş olan bedel veya ücreti,
Gelir düzenleme takvimi: Tarife uygulama dönemi süresince geçerli olan parametrelerin belirlenmesine dair çalışmalara ilişkin tanımlanan takvimi,
Gelir düzenlemesi: Tarifeleri düzenlemeye tabi tüzel kişilerin, ilgili mevzuat uyarınca bir tarife uygulama dönemi için öngörülen gelir ve/veya fiyat tavanlarının belirlenmesi amacıyla Kurum tarafından yapılan düzenlemeyi,
Gelir farkı: Bir tarife yılına ait sistem işletim gelir tavanının ilgili tarife yılı haziran ayı TÜFE'sine göre hesaplanan değeri ile ilgili tarife yılında gerçekleşen sistem işletim gelirinin ilgili tarife yılı haziran ayı TÜFE'sine göre hesaplanan değeri arasındaki farkı,
Genel kalite indikatörü (GKİ): Dağıtım şirketinin performansına ilişkin olarak belirlenen ve kalite faktörü haricinde uygulanacak olan performans teşvikine esas değişkeni,
Gerçekleşen kayıp oranı (GKO): Bir tarife yılına ait kesinleşen teknik ve teknik olmayan kayıp enerji oranını,
Güç aşım bedeli: Güç bedeline muhatap dağıtım sistemi kullanıcılarının tarifeye esas güç değerinin üzerinde çekiş veya veriş yapmaları halinde, aşılan güç miktarı üzerinden ilgili kullanıcılara tahakkuk ettirilen bedeli,
Güç bedeli: Dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin olarak sistem kullanıcılarına güç üzerinden uygulanan bedeli,
Güncelleme oranı (GO): Düzeltme bileşeni hesaplamalarında kullanılan enflasyon oranı, akım ağırlıklı ortalama mevduat faiz oranı, ticari kredilere uygulanan faiz oranı gibi oranlardan hareketle Kurulca belirlenen oranı,
Hasar geliri: Dağıtım şirketinin zilyetliğinde olan ve dağıtım bölgesinde bulunan her türlü taşınır, taşınmaz, tesis, malzeme ve benzeri unsurların uğradığı zararlara ilişkin varlık tüm risk sigortası kapsamında sigorta şirketinden ve/veya ilgilisinden alınan tazminat ve/veya geliri,
Hedef kayıp oranı (HKO): Bir dağıtım şirketi için her bir tarife yılına ilişkin olarak, 26/11/2015 tarih ve 5890 sayılı Kurul Kararı ekinde yer alan Elektrik Dağıtım Şirketlerinin Hedef Kayıp Oranlarının Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar kapsamında Kurul tarafından belirlenen, maliyeti tarife yoluyla karşılanan teknik ve teknik olmayan kayıp enerji oranını,
İkinci bildirim bırakma geliri: Tedarik lisansına sahip tüzel kişilerin talebi üzerine, dağıtım şirketinin zamanında ödenmeyen tüketici borçlarına ilişkin olarak kendi görev bölgesinde verdiği ikinci bildirim bırakma hizmeti kapsamında sağlanan geliri,
İlgili mevzuat: Elektrik piyasasına ilişkin kanun, yönetmelik, tebliğ, genelge, Kurul kararları ve lisansları,
İtfa: Yatırım harcamalarının Kurul tarafından belirlenen süreler içerisinde geri dönüşünün sağlanması amacıyla eşit taksitler halinde gelir gereksinimine ve gelir tavanına yansıtılan tutarı,
İtfa süresi (İS): Bir tarife yılına ait yatırım harcamalarının geri dönüşünün sağlanacağı Kurul tarafından belirlenen süreleri,
Kabul edilen net yatırım harcamaları: Kabul edilen yatırım harcamaları tutarından varlık satış ve bağlantı gelirlerinin düşülmesi suretiyle her bir tarife yılı için hesaplanan tutarları,
Kabul edilen yatırım harcamaları: Ön kabulden geçmiş yatırım harcamalarından Kurul kararıyla kabul edilen tutarları,
Kaçak elektrik enerjisi kullanım geliri: THY kapsamında hesaplanan kaçak olarak tüketilen enerji için fon, pay ve vergiler hariç tahakkuk eden tüm geliri,
Kalite faktörü (KF): Elektrik dağıtım şirketinin hizmet kalitesine ilişkin ilgili mevzuat kapsamında belirlenen faktörü,
Kayıp enerji: Teknik ve teknik olmayan kayıp enerjiyi,
Kayıp enerji gelir tavanı: Kayıp enerji tedariki kapsamında oluşan maliyetlerin HKO doğrultusunda karşılanması amacıyla bir tarife yılında kullanıcılardan toplanacak gelirin sınırını,
Kesme bağlama bedeli: Tüketicinin elektriğinin bağlanması aşamasında uygulanan ve Kurul tarafından belirlenen bedeli,
Kontrol edilemeyen maliyet bileşeni: Bir tarife yılı için belirlenen sistem işletim gelir tavanının, dağıtım şirketi tarafından kontrol edilemeyen maliyetlere karşılık gelen kısmını,
Kullanıcı: İletim veya dağıtım sistemine bağlanan ya da bu sistemleri veya enterkonneksiyon hatlarını kullanan gerçek veya tüzel kişiyi,
Kullanıcı grubu: Benzer özelliklere sahip olmaları nedeniyle Kurul kararı ile tarife uygulamaları kapsamında bir grup olarak dikkate alınan kullanıcıları,
Kurul: Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunu,
Kurum: Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunu,
Kümeleme: Dağıtım şirketlerini fiziksel büyüklük, teknik ve teknik olmayan kayıp oranı gibi belirli yakınlık ölçütlerine göre gruplara ayırma işlemini,
Lisanssız elektrik üretim tesislerinden alınan diğer gelirler: Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği ve ilgili mevzuat ile tanımlanan işlemler çerçevesinde elde edilen gelirleri,
Makul getiri tutarı: Düzeltilmiş reel makul getiri oranının tarife hesaplamasına esas düzenlenmiş varlık tabanına uygulanması ile bulunan tutarı,
Nominal makul getiri oranı (NMGO): Düzenlenmiş varlık tabanını oluşturan yatırım harcamalarının finansmanında kullanılan kaynakların maliyetleri ve piyasa riskleri dikkate alınarak AOSM yöntemiyle hesaplanan ve Kurul tarafından belirlenen getiri oranını,
Normalize edilmiş işletme giderleri: Geçmiş dönem işletme giderlerinin arızi nitelikte olanların çıkarılması, daha önce oluşmamış ancak gelecekte oluşması olası işletme giderlerinin eklenmesi gibi düzeltmeler yapılarak elde edilen işletme giderlerini,
Otomatik sayaç okuma geliri: Otomatik Sayaç Okuma Sistemlerinin Kapsamına ve Sayaç Değerlerinin Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar uyarınca ücrete tabi olan veri paylaşımları kapsamında piyasa katılımcıları veya kullanıcılara yansıtılan bedeller kapsamında oluşan geliri,
Ödeme bildirimi bırakma geliri: Tedarik lisansına sahip tüzel kişilerin talebi üzerine, dağıtım şirketinin kendi görev bölgesinde verdiği ödeme bildirimi bırakma hizmeti kapsamında sağlanan geliri,
Ölçü test geliri: Diğer kamu kurum ve kuruluşları ile üçüncü şahıslara ait elektrik tesislerinde test ve ölçümlerin yapılması sonucu alınan kira bedeli karşılığı sağlanan geliri,
Ön kabulden geçmiş yatırım harcamaları: Dağıtım şirketleri tarafından bir tarife yılı içerisinde kullanıma hazır hale getirilen yatırımlardan, elektrik dağıtım yatırımlarına ilişkin ikincil mevzuat kapsamında hesaplanan harcamaları,
Parametre: Tarife hesaplamalarında ilgili mevzuat uyarınca uygulanan formüllerde yer alan ve tarife uygulama dönemi süresince geçerli olan değerleri,
Planlı bakım faaliyeti: Elektrik dağıtım şirketlerinin Kurul tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yürüttükleri, dağıtım şebekesine yönelik gözlem, kontrol ve yenileme faaliyetlerini,
Reaktif enerji bedeli: İlgili mevzuat kapsamında, dağıtım sistemi kullanıcılarından reaktif enerji uygulamasına tabi olanlar için reaktif enerjiye ilişkin olarak belirlenen sınırların aşılması halinde tahakkuk ettirilen bedeli,
Reel makul getiri oranı (RMGO): Nominal makul getiri oranının enflasyon etkisinden arındırılması ile bulunan ve Kurul tarafından belirlenen oranı,
Sabit maliyet bileşeni (SMB): Bir tarife yılı için belirlenen sistem işletim gelir gereksiniminin ve gelir tavanının; talep miktarına, kullanıcı sayısına, şebeke büyüklüğüne ve benzeri değişkenlere bağlı olarak değişmeyeceği öngörülen kısmını,
Sayaç kontrol geliri: THY’nin 51 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca sağlanan geliri,
Sermaye varlıklarını fiyatlandırma modeli: AOSM hesaplamasında özkaynak maliyet oranının belirlenmesinde kullanılan, hisse senedinden yatırımcıların beklediği getiri oranının risksiz faiz oranına, pazar risk primine ve menkul kıymetin betasına bağlı olarak oluşacağını savunan genel kabul görmüş modeli,
Sistem işletim gelir gereksinimi: Dağıtım şirketinin kayıp enerji ve genel aydınlatma amaçlı enerji tedariki faaliyeti kapsamında oluşan maliyetleri hariç, dağıtım faaliyetini yürütebilmesi için katlanacağı yatırım ve işletme gideri niteliğindeki maliyetleri karşılamak amacıyla belirlenen gelir gereksinimini,
Sistem işletim gelir tavanı: Bir dağıtım şirketinin bir tarife yılında sistem işletim faaliyeti için toplayacağı gelirin sınırını,
Tarife uygulama dönemi: Kurul tarafından onaylanarak belirlenen ve ilgili tarifenin yürürlükte olacağı süreyi,
Tarife yılı: Bir tarife uygulama dönemi içerisinde yer alan her bir takvim yılını,
Tarifeye esas düzenlenmiş varlık tabanı (ODVT): Her bir tarife yılı için tarife yılı yılbaşı ve yılsonu düzenlenmiş varlık tabanlarının aritmetik ortalaması alınarak bulunan ve gelir gereksinimi hesaplamalarında kullanılan tutarı,
Teknik kalite ölçüm hizmeti bedeli: 21/12/2012 tarihli ve 28504 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Dağıtımı ve Perakende Satışına İlişkin Hizmet Kalitesi Yönetmeliğinde tanımlanan ve kullanıcı şikâyetine konu olan teknik kalite parametrelerinin sınır değerler içerisinde ölçülmesi halinde kullanıcılara tahakkuk ettirilen bedeli,
Teknik ve teknik olmayan kayıp: Dağıtım sistemine giren enerji ile dağıtım sisteminde tüketicilere tahakkuk ettirilen enerji miktarı arasındaki farkı oluşturan ve maliyeti etkileyen; teknik kayıp ve/veya kaçak kullanım gibi sebeplerden kaynaklanan ve teknik bir sebebe dayanmayan kaybı,
THY: Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliğini,
TÜFE: Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık olarak ilan edilen Tüketici Fiyat Endeksini,
Tüketici: Elektriği kendi kullanımı için alan kişiyi,
Tüketici grubu: Benzer özelliklere sahip olmaları sebebiyle Kurul kararı ile tarife uygulamaları kapsamında bir grup olarak dikkate alınan tüketicileri,
Usulsüz elektrik kullanım geliri: THY kapsamında hesaplanan, usulsüz elektrik enerjisi kullanımı için tahakkuk eden geliri,
Uzlaştırma dönemi: DUY kapsamında belirlenen her bir uzlaştırma dönemini,
Varsayılan yatırım tavanı: İçinde bulunulan uygulama döneminin son yılı için, kabul edilen net yatırım harcamalarının yerine kullanılmak ve farklılıkları sonradan gerçekleşmelerle düzeltilmek üzere belirlenen tutarı,
Vergi Farkı (VF): Tarife uygulama dönemi içerisindeki yıllara ilişkin itfa tutarı ile söz konusu yıllar için 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu kapsamında belirlenen amortisman tutarı arasındaki fark nedeniyle oluşması öngörülen tutarı,
Verimlilik hedefi: Dağıtım şirketinin verimliliğinin arttırılmasının teşvik edilmesi için; yurt içi ve/veya yurt dışı benzer uygulamalar göz önüne alınarak yüzde cinsinden tespit edilen parametre kapsamında belirlenebilecek hedefi,
Yatırım tavanı: Dağıtım şirketleri tarafından yatırım karakteristikleri bazında Kuruma sunulan ve Kurul tarafından aynen veya değiştirilerek onaylanan yatırım harcamalarına ilişkin tutarı,
Yönetmelik: Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliğini,
ifade eder.
Bu Tebliğde geçmekle birlikte tanımlanmamış diğer terim ve kavramlar ilgili mevzuattaki anlam ve kapsama sahiptir.
İKİNCİ BÖLÜM
Dağıtım Sisteminin Kullanımına İlişkin Bedeller
Dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedeller
(1) Dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedeller, dağıtım şirketlerinin dağıtım faaliyetlerini yürütebilmesi için gerekli olan maliyetlerden hareketle belirlenir. Bu kapsamda dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedellerin belirlenmesinde, dağıtım faaliyetinin yürütülmesi kapsamında gerekli olan yatırım harcamaları ile yatırım harcamalarına ilişkin makul bir getiri, sistem işletim maliyeti, teknik ve teknik olmayan kayıp maliyeti, kesme- bağlama hizmet maliyeti, sayaç okuma maliyeti, reaktif enerji maliyeti ve iletim tarifesi kapsamında ödenen tutarlar gibi dağıtım faaliyetinin yürütülmesi kapsamındaki tüm maliyet ve hizmetler dikkate alınır. Dağıtım şirketlerinin tarifelerine esas alınacak teknik ve teknik olmayan kayıplara ilişkin Kurulca belirlenen hedef kayıp oranlarını geçmemek kaydı ile teknik ve teknik olmayan kayıplara ilişkin maliyetler dağıtım tarifelerinde yer alır ve tüketicilere yansıtılır. Dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedellerin belirlenmesinde, teknik ve teknik olmayan kayıplara ilişkin hedef oranlarının tespiti ve değiştirilmesi ile oluşacak maliyetin tarifelerde yer alması ve tüketicilere yansıtılmasında bu Tebliğ hükümleri ve elektrik dağıtım şirketlerinin hedef kayıp oranlarının belirlenmesi için Kurul tarafından çıkarılan usul ve esaslar dikkate alınır.
Dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedeller, dağıtım gelir tavanı ve talep tahminleri dikkate alınarak hesaplanır. Dağıtım gelir tavanı, sistem işletim gelir tavanı ile kayıp enerji gelir tavanı unsurlarından oluşur.
Dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedeller; kullanıcılar bazında dağıtım bedeli, güç bedeli, güç aşım bedeli ve reaktif enerji bedeli gibi kalemlerden oluşur. Söz konusu bedeller; bağlantı durumuna, tüketim miktarına ve kullanım amacına göre farklılaştırılabilir.
Bir dağıtım bölgesindeki kullanıcıların sınıflandırılması, kullanıcı gruplarına dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin hangi bedellerin yansıtılacağı ve bu bedellerin uygulanmasıyla ilgili diğer düzenlemeler dağıtım şirketlerinin tarife uygulamalarına ilişkin usul ve esaslarında yer alır. Dağıtım şirketlerinin tarife uygulamalarına ilişkin usul ve esasları her bir dağıtım şirketi tarafından hazırlanarak Kuruma sunulur. Kurul söz konusu usul ve esasları aynen veya değiştirerek onaylar ve onaylanan usul ve esaslar ilgili tarife uygulama dönemi boyunca uygulanır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Sistem İşletim Gelir Gereksinimi
Sistem işletim gelir gereksinimi hesaplamaları
(1) Dağıtım şirketinin sistem işletim gelir gereksinimi, uygulama dönemi öncesinde her tarife yılı için aşağıdaki eşitlik (1)’e göre hesaplanır:
(1)
SGGt t tarife yılına ilişkin sistem işletim gelir gereksinimini,
SMBt t tarife yılı sistem işletim gelir gereksiniminin sektörel ya da dağıtım şirketine özel ortalamalarla hesaplanan sabit maliyet bileşeninin işletme giderlerine karşılık gelen kısmını,
DMBt Eşitlik (12)’ye göre hesaplanan t tarife yılı sistem işletim gelir gereksiniminin değişken maliyet bileşenini,
ud Tarife uygulama dönemini,
t Tarife uygulama dönemindeki her bir tarife yılını,
Xi Tarife uygulama döneminin ilk yılından t tarife yılına (i, yıllar olmak üzere) kadar olan verimlilik hedefini,
ARGEt t tarife yılı için belirlenen araştırma ve geliştirme bütçesini,
YBt t tarife yılı sistem işletim gelir gereksiniminin yatırım harcamalarına karşılık gelen ve itfa ile makul getiri tutarı toplamından oluşan kısmını,
VFt Tarife uygulama döneminin her bir yılındaki itfa tutarı ile 213 sayılı Vergi Usul Kanunu kapsamında belirlenen amortisman tutarı arasındaki fark nedeniyle oluşması öngörülen vergi farkı tutarını,
gösterir.
Sistem işletim gelir gereksinimi tutarları ve bu hesaba esas tüm unsurlar uygulama dönemi baz TÜFE endeksine göre hesaplanır. Baz TÜFE endeksi gelir gereksinimlerinin onaylandığı Kurul kararında yer alır.
Gelir gereksinimini oluşturan kalemler kapsamındaki maliyetlerin nitelikleri dikkate alınarak her bir tarife yılı için belirlenen sistem işletim gelir gereksinimi sabit ve değişken maliyet bileşenlerine ayrılır.
Düzenlemeye esas işletme gideri hesaplamaları
(1) Düzenlemeye esas işletme gideri hesaplamaları kapsamında; dağıtım şirketleri, geçmiş yıllara ilişkin işletme giderlerine ait verileri düzenleyici hesap planı çerçevesinde Kuruma sunar.
Bağış, sponsorluk, reklam ve tanıtım giderleri, temsil ve ağırlama giderleri, ilan giderleri, dernek aidat giderleri ile bu Tebliğde sayılanlar dışında kalan ceza ve tazminat giderleri düzenlemeye esas işletme gideri hesaplamalarında dikkate alınmaz.
Amortisman giderleri düzenlemeye esas işletme gideri hesaplamalarında dikkate alınmaz.
Finansman gideri niteliğinde olan faiz giderleri, vade farkı, kur farkı, banka teminat mektubu komisyon giderleri, Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV) giderleri, banka EFT ve havale giderleri, kredi kartı komisyon giderleri, finansal kiralama giderleri, kambiyo zararları, gecikme zammı giderleri ve sayılan gider kalemleri ile benzer mahiyette olan diğer finansman giderleri düzenlemeye esas işletme gideri hesaplamalarında dikkate alınmaz.
Dağıtım faaliyeti kapsamında oluşan Katma Değer Vergisi (KDV) ve Kurumlar Vergisi hariç her türlü vergi, resim, harç, lisans bedeli ve benzeri giderler tarife hesaplamalarında dikkate alınır.
Kurum, düzenlemeye esas işletme giderinin hesaplanmasında; ilgili dağıtım şirketinin önceki yıllara ait verilerini, aynı faaliyetle iştigal eden yerli ve/veya yabancı diğer tüzel kişilere ait verileri ve/veya ekonometrik modeller, referans şirket modellemesi gibi modellemeler ile analiz edilerek hesaplanan verileri dikkate alır. Hesaplamalarda bunlardan birisi dikkate alınabileceği gibi birden fazlası da dikkate alınabilir.
Düzenlemeye esas işletme gideri hesaplamalarına dâhil olan faaliyet ve hizmetler için önceki yıllara göre makul olmayan artışlar ile arızi nitelikte olanlar dikkate alınmaz. Bu kapsamda, düzenlemeye esas işletme gideri hesaplamalarında normalize edilmiş işletme giderleri esas alınır.
Malzeme, personel, sayaç okuma, ödeme bildirimi ve ikinci bildirim bırakma, çağrı merkezi ve tüketici hizmetleri, arıza-bakım-onarım, sayaç sökme-takma, kesme-bağlama, kaçakla mücadele, teknoloji, idari, kira, tahsilat, haberleşme, seyahat, konaklama ve yolluk, özel güvenlik, büro ve matbaa, oda aidat giderleri ile varlık tüm risk, işveren ile üçüncü şahıs mali sorumluluk sigorta giderleri hariç diğer sigorta giderleri, proje yapım giderleri düzenlemeye esas işletme gideri kapsamında değerlendirilir.
Gelir düzenlemesi hesaplamalarında, Kurul tarafından onaylanmış düzenlemeye esas işletme giderinin, Kurul tarafından belirlenecek verimlilik hedefi dikkate alınarak hesaplanan kısmının karşılanması esastır. Bu kapsamda, verimlilik hedefi hesaplamalarında kontrol edilemeyen işletme giderleri dikkate alınmaz.
Gerçekleşen işletme giderinin, sistem işletim gelir tavanı hesabında dikkate alınan düzenlemeye esas işletme giderinin üzerinde ya da altında oluşması durumunda, ortaya çıkan fark gelir ve tarife düzenleme hesaplamalarında dikkate alınmaz. Ancak kontrol edilemeyen işletme giderleri dikkate alınarak belirlenen kontrol edilemeyen maliyet bileşeni ile planlı bakım faaliyeti bütçesi kapsamında yapılan düzeltmeler bu hükmün istisnasını oluşturur. Değişken işletme giderlerine ilişkin düzeltme, bu giderlerin hesaplanmasında esas alınan değişkenlerin gerçekleşmeleri ile öngörülen değerleri arasındaki farka göre yapılır.
İşletme giderlerinden Kurulca uygun görülenlerin tarife hesaplamalarına etkisi ve ilgili giderlerin uygun görülen kısmının karşılanması hizmet kalitesi ile teknik ve teknik olmayan kayıplardaki iyileştirmelere endekslenebilir veya bu giderlerin belli bir oranda söz konusu iyileştirmeler kapsamında elde edilmesi beklenen ilave gelirlerle karşılanması öngörülebilir.
İşletme giderlerinin kıyaslanması ve analizinde şirketlerin kendi bünyesinde yaptıkları harcamalar ile dışarıdan sağladıkları fayda ve hizmetlere ilişkin farklı yaklaşım ve yöntemler uygulanabilir.
İşletme giderlerinin kıyaslanması ve analizinde enflasyon, fiziksel büyüklükler, iş yapış biçimi, varlıkların edinilmesi veya kiralanması gibi Kurulca uygun görülen hususlar ve değişkenlerin dikkate alınarak eş baza getirilmesi esastır.
Kurul tarafından uygun görülen işletme gideri karakteristikleri birim bedele tabi tutulabilir.
Düzenlemeye esas işletme giderinin unsurları
(1) Düzenlemeye esas işletme gideri; sabit, değişken ve kontrol edilemeyen işletme giderleri olarak sınıflandırılır.
Bir tarife uygulama dönemi içerisinde talep miktarı, kullanıcı sayısı, şebeke büyüklüğü ve benzeri değişkenlere bağlı olarak değişmeyeceği öngörülen ve kontrol edilemeyen işletme giderleri kapsamına girmeyen işletme giderleri sabit işletme giderleri olarak kabul edilir.
Talep miktarı, kullanıcı sayısı, şebeke büyüklüğü ve benzeri değişkenlere bağlı olarak değişeceği öngörülen ve dağıtım şirketi tarafından kontrol edilebilir nitelikteki işletme giderleri, değişken işletme giderleri olarak kabul edilir.
Kontrol edilemeyen işletme giderleri, tutarı dağıtım şirketi tarafından kontrol edilemeyen ve dağıtım faaliyeti kapsamında oluşan işletme giderleridir. Reaktif, güç aşım, ceza ve benzeri mahiyette olanlar hariç iletim tarifesi kapsamında ödenen bedeller; orman arazisi kullanımı ile ilgili giderler; dağıtım şirketinin kadrolu personeli için ödenen kıdem ve ihbar tazminatları (yargılama gider ve masrafları hariç); kamu kurumlarına ödenen izin ve ruhsat bedelleri ile dağıtım faaliyeti kapsamında oluşan KDV, Kurumlar Vergisi, Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi, Özel Tüketim Vergisi hariç her türlü vergi, resim, harç (yargı harçları hariç), lisans bedeli ve benzeri giderler; varlık tüm risk, işveren ile üçüncü şahıs mali sorumluluk sigorta giderleri; EPİAŞ, TEİAŞ ve EÜAŞ’a faaliyet kapsamında ödenmesi zorunlu olan teminat mektubu giderleri ile tedarikçi ve üreticilerden olan sistem kullanım alacakları ile kaçak tahakkuklarına ait şüpheli ticari alacak karşılık giderleri bu kapsamda değerlendirilir. Uygulama dönemi içerisinde oluşacak ilave/yeni işletme giderlerinden Yönetmeliğin olağandışı halleri düzenleyen hükümleri kapsamında uygun görülenler de kontrol edilemeyen işletme giderleri olarak kabul edilir. Söz konusu giderlerin tarife hesaplamalarında dikkate alınması için lisans sahiplerinin bu giderlerin artışına sebebiyet vermeyecek şekilde basiretli davranmaları ve ilgili diğer mevzuatta tanımlanan yükümlülüklerini yerine getirmeleri esastır.
Araştırma ve geliştirme giderleri
(1) Ar-Ge’nin desteklenmesi amacıyla, dağıtım şirketlerinin kontrol edilemeyen işletme giderleri hariç verimlilik uygulanmış yıllık düzenlemeye esas işletme giderlerinin %2’sine tekabül eden tutarı gelir gereksinimi hesaplamalarında Ar-Ge bütçesi olarak dikkate alınır.
Sistem işletim gelir gereksinimi hesaplamalarında dikkate alınan Ar-Ge bütçesi kapsamındaki tutarlar, tarife uygulama dönemi bazında kullanılır. İlgili olduğu tarife uygulama döneminde kullanılmayan Ar-Ge bütçesi diğer tarife uygulama dönemine aktarılmaz.
Ar-Ge kapsamında yapılan tüm harcamalar faaliyet bazında düzenleyici hesap planında gerekli alt hesaplar oluşturularak kayıt edilir.
Süresi birden fazla tarife uygulama dönemini kapsayan Ar-Ge projeleri için katlanılan giderler, tahakkuk ettikleri tarife uygulama dönemine ait Ar-Ge bütçesi içerisinde değerlendirilir.
Yatırım tavanına ilişkin veri ve hesaplamalar
(1) Dağıtım şirketleri, tarife hesaplamalarına esas yatırım tavanı tekliflerini ilgili mevzuatta istenen kapsam ve sürede Kuruma sunar. Dağıtım şirketleri tarafından sunulan yatırım tavanı teklifleri, geçmiş yıllarda yapılan yatırım harcamaları, ilgili mevzuat ve bu yatırımların tarifeye etkisi dikkate alınarak Kurum tarafından incelenir ve yapılan inceleme ve değerlendirmeler de dikkate alınarak Kurul tarafından aynen veya değiştirilerek onaylanır. Tarife hesaplamalarında, Kurul tarafından ilgili mevzuat kapsamında onaylanan yatırım tavanı dikkate alınır.
Bir tarife uygulama dönemi için Kurul tarafından onaylanmış yatırım tavanının tarife uygulama dönemi içerisinde Kurul kararı ile değiştirilmesi durumunda, tarife uygulama dönemi içerisinde gelir düzenlemesinde değişiklik yapılmaması esastır. Ancak, Yönetmeliğin olağandışı hallere ilişkin hükümleri kapsamında yapılan değişiklikler bu hükmün istisnasını oluşturur.
Gelir düzenlemesinde Kurul tarafından aksi kararlaştırılmadıkça yatırım tavanı yıllar bazında eşit olarak onaylanır.
Kabul edilen yatırım harcamalarına ilişkin veri ve hesaplamalar
(1) Dağıtım şirketleri tarafından, yapılan yatırımlara ait veriler Kurumca istenen formatta Kuruma sunulur.
Kabul edilen yatırım harcamaları, dağıtım faaliyetinin yürütülmesi için yapılması zorunlu olan ve kapsamı elektrik dağıtım yatırımlarına ilişkin ikincil mevzuatta belirtilen harcamalardan oluşur.
Kabul edilen yatırım harcamalarının hesaplanmasında; finansman gideri niteliğinde olan faiz giderleri, vade farkı, kur farkı, banka teminat mektubu komisyon giderleri, BSMV giderleri, kambiyo zararları ve finansal kiralama giderleri gibi giderler ile vergi niteliğinde olan KDV ve Damga Vergisi gibi vergiler dikkate alınmaz. Yatırım faaliyeti kapsamında oluşan; Damga Vergisi kontrol edilemeyen işletme gideri, Özel Tüketim Vergisi ise yatırım harcamaları kapsamında dikkate alınır.
Yatırım harcamalarına esas varlıkların kullanıma hazır hale getirilerek aktifleştirilmiş olması zorunludur. Yatırım harcamaları düzenleyici hesap planına uygun olarak kayıt altına alınır.
Tarife uygulama dönemleri başlangıcı itibarıyla stokunda yer alan varlıklar hariç olmak üzere, dağıtım şirketinin aktifinde olan varlıkların yatırımlarda kullanılması halinde, söz konusu varlıkların bedelleri de kabul edilen yatırım tutarının hesaplanmasında dikkate alınmaz.
Kabul edilen yatırım harcamalarının hesaplanmasında Kurulca gerekli görülmesi halinde verimlilik hedefi kullanılabilir.
Elektrik dağıtım yatırımlarına ilişkin ikincil mevzuatta belirtilen yatırım karakteristikleri için birim bedeller belirlenebilir.
Yatırım tavanının eksik veya fazla gerçekleşmesi
(1) Dağıtım şirketleri tarafından bir tarife uygulama dönemi içerisinde ilgili mevzuat kapsamında kullanıma hazır hale getirilen yatırımlardan hareketle hesaplanan yıllık ön kabulden geçmiş yatırım harcaması tutarlarının baz TÜFE endeksine göre hesaplanan değerlerinin toplamının ilgili tarife uygulama dönemi yatırım tavanının baz TÜFE endeksine göre onaylı tutarının üzerinde olması durumunda, fazla yapılan yatırımın yatırım tavanının %5’ine kadar olan kısmı tarife hesaplamalarında dikkate alınır. Yıllık ön kabulden geçmiş yatırım harcaması tutarlarının baz TÜFE endeksine göre hesaplanan değerlerinin toplamının ilgili tarife uygulama dönemi yatırım tavanının baz TÜFE endeksine göre onaylı tutarının %105’inden fazla olması durumunda fazla olan kısım, tarife uygulama dönemi son yılından başlamak üzere yıllık ön kabulden geçmiş yatırım harcaması tutarlarından düşülerek kabul edilen yıllık yatırım harcaması tutarlarına ulaşılır.
Kabul edilen net yatırım harcaması tutarı ile tarife hesaplamalarında dikkate alınan yatırım tavanının farklı olması durumunda, söz konusu farka tekabül eden itfa ve reel makul getiri tutarları, yatırım farkı düzeltme bileşeni hesaplamalarında dikkate alınır.
Bir tarife uygulama dönemi içinde başlatılan ve sonraki tarife uygulama döneminde tamamlanan yatırım projeleri ile ilgili hususlar elektrik dağıtım yatırımlarına ilişkin ikincil mevzuatta düzenlenir.
Bir tarife uygulama döneminin bir tarife yılında ön kabulden geçmiş yatırım harcamalarının ilgili yıl yatırım tavanının %65’inden daha az olmaması esastır. Söz konusu oranın %65’ten daha az olduğunun tespit edilmesi halinde Kurul tarafından ilgili tarife uygulama dönemi için geçerli yatırım tavanları ve/veya gelir gereksinimleri revize edilebilir.
Dördüncü fıkra kapsamındaki oranın belirlenmesinde, tarife uygulama döneminin önceki yıllarında yıllık yatırım tavanının üzerinde gerçekleştirilen yatırım harcamaları da dikkate alınır.
Dağıtım şirketleri yatırım harcamalarını, dördüncü fıkrada belirtilen %65 sınırı ile 14 üncü maddenin beşinci fıkrasında yer alan 1,5 kat sınırlamasını birlikte dikkate alarak gerçekleştirir.
Varlık satış gelirleri
(1) Kabul edilen net yatırım harcaması hesaplamasında dikkate alınacak varlık satış gelirleri aşağıda sayılan varlıkların satış gelirlerinden oluşur:
Birinci tarife uygulama dönemi öncesinde tesis edilmiş veya iktisap edilmiş varlıklar.
Herhangi bir uygulama döneminde dağıtım faaliyetinin yürütülmesi için tesis edilmiş veya iktisap edilmiş varlıklar.
Dağıtım faaliyetinin yürütülmesi için tesis edilmiş veya iktisap edilmiş varlıklardan meydana gelen hurda varlıklar.
Düzenlenmiş varlık tabanına ilişkin hesaplamalar
(1) Düzenlenmiş varlık tabanının birinci tarife uygulama dönemi açılış değeri sıfırdır.
İkinci ve müteakip tarife uygulama dönemlerine ait düzenlenmiş varlık tabanının açılış değerine ilişkin hesaplamalar, bir önceki tarife uygulama dönemi içerisinde yapılır.
Düzenlenmiş varlık tabanı tutarının açılış değerinin hesaplamasında, aşağıdaki eşitlik (2) kullanılır:
(2)
DVT1 Tarife uygulama dönemi başı düzenlenmiş varlık tabanını,
i İtfası tamamlanmamış tarife yıllarını,
n Yeni tarife uygulama döneminden önceki son yılı,
Yi Mevcut tarife uygulama dönemi (ud-1) son yılı hariç yıllar için ilgili yıl kabul edilen net yatırım harcamasını (cari yıl haziran TÜFE’sine göre), son yılı için ise bu maddenin beşinci fıkrasına göre belirlenen varsayılan yatırım tavanını,
İSi Yi için geçerli olan itfa sürelerini,
TÜFEb Baz TÜFE’yi,
TÜFEi i yılının haziran ayı için açıklanan TÜFE’yi,
gösterir.
Üçüncü fıkrada yer alan yeni tarife uygulama dönemi (ud) başı düzenlenmiş varlık tabanına esas hesaplamalarda, mevcut tarife uygulama döneminin (ud-1) son yılı için, beşinci fıkra kapsamında belirlenen varsayılan yatırım tavanı kullanılır. Yeni tarife uygulama döneminden sonraki tarife uygulama dönemine (ud+1) ait tarife uygulama dönemi başı düzenlenmiş varlık tabanı hesaplamalarında ise; mevcut tarife uygulama döneminin (ud-1) son yılı için, kabul edilen net yatırım harcaması tutarı kullanılır.
Yeni tarife uygulama dönemine (ud) yönelik tarife hesaplamalarında, mevcut tarife uygulama döneminin (ud-1) son yılı için varsayılan yatırım tavanı, mevcut tarife uygulama dönemi (ud-1) yatırım tavanından son tarife yılı hariç tarife yılları için kabul edilen yatırım harcaması tutarları toplamı düşülerek bulunan tutara eşit olarak kabul edilir. Ancak, bu tutar, mevcut tarife uygulama dönemi (ud-1) yatırım tavanının mevcut tarife uygulama dönemindeki (ud-1) tarife yılı sayısına bölünmesi suretiyle bulunan tutarın 1,5 katından daha büyük olamaz.
Tarife uygulama dönemindeki ilk tarife yılı hariç müteakip her bir tarife yılı için tarife yılı başı düzenlenmiş varlık tabanı aşağıdaki eşitlik (3)’e göre hesaplanır:
(3)
DVTt Tarife uygulama döneminin ikinci tarife yılından başlamak üzere, t tarife yılı başı düzenlenmiş varlık tabanını,
DVTt-1 t tarife yılından bir önceki tarife yılı başı düzenlenmiş varlık tabanını,
Yt-1 t tarife yılından bir önceki tarife yılına ait yatırım tavanını,
İt-1 t tarife yılından bir önceki tarife yılına ilişkin itfa tutarını,
gösterir.
Eşitlik (3)’te yer alan itfa tutarı (İ), ilgili yılda itfa süresi dolmamış olan yatırım tavanları, varsayılan yatırım tavanı ve kabul edilen yatırım harcamalarının değerleri üzerinden aşağıdaki eşitlik (4)’e göre hesaplanır:
(4)
İt t tarife yılına ilişkin itfa tutarını,
Yi Geçmiş yıllar için ilgili yıl kabul edilen net yatırım harcamalarının baz TÜFE’ye göre güncellenmiş değerlerini, mevcut tarife uygulama döneminin (ud-1) son yılı için beşinci fıkraya göre belirlenen varsayılan yatırım tavanının baz TÜFE’ye göre güncellenmiş değerini ve yeni tarife uygulama dönemi (ud) tarife yılları için yatırım tavanlarının baz TÜFE’ye göre güncellenmiş değerlerini,
İSi Yi için geçerli olan itfa sürelerini,
gösterir.
Bir t tarife yılı için yılsonu düzenlenmiş varlık tabanı, bir sonraki tarife yılı için eşitlik (3)’e göre hesaplanan yılbaşı düzenlenmiş varlık tabanı değerine eşittir. Gelir gereksinimi hesaplamasında dikkate alınacak tarifeye esas düzenlenmiş varlık tabanı (ODVT) değeri, tarife yılı yılbaşı ve yılsonu düzenlenmiş varlık tabanı değerlerinden hareketle aşağıdaki eşitlik (5)’e göre hesaplanır:
(5)
ODVTt Gelir gereksinimi hesaplamasında dikkate alınacak tarifeye esas düzenlenmiş varlık tabanını,
DVTt Tarife uygulama döneminin ikinci tarife yılından başlamak üzere, t tarife yılı başı düzenlenmiş varlık tabanını,
DVTt+1 Tarife uygulama döneminin t+1 tarife yılı başı düzenlenmiş varlık tabanını,
gösterir.
Yatırım harcamalarının itfası
(1) Gelir düzenlemesi hesaplamalarında yatırım harcamalarının; harcamaya ilişkin varlıkların faydalı ömürleri, piyasa koşullarındaki borçlanma vadeleri ve finansal sürdürülebilirlik gibi hususlar göz önünde bulundurularak, Kurul tarafından belirlenecek itfa süresi içinde tarife gelirleri vasıtasıyla karşılanması esastır.
Makul getiri tutarı ve reel makul getiri oranı hesaplaması
(1) Bir tarife yılına ait makul getiri tutarı, söz konusu tarife yılına ait tarifeye esas düzenlenmiş varlık tabanına düzeltilmiş reel makul getiri oranının uygulanması suretiyle hesaplanır.
Düzeltilmiş reel makul getiri oranına esas hesaplamalarda, AOSM yöntemi kullanılır. AOSM, yatırımların finansmanı kapsamında kullanılan kaynakların maliyetleri olan, borç maliyet oranı ve özkaynak maliyet oranı ile bu kaynaklar için Kurul tarafından uygun bulunan ağırlıklar ve Kurumlar Vergisi oranından hareketle aşağıdaki eşitlik (6)’ya göre hesaplanır:
(6)
NMGO Nominal makul getiri oranını (%),
kd Borç maliyeti oranını (%),
wd Kaynaklar içerisinde borçların ağırlığını (%),
v Kurumlar Vergisi oranını (%),
ke Özkaynak maliyeti oranını (%),
we Kaynaklar içerisinde özkaynakların ağırlığını (%),
gösterir.
Eşitlik (6)’da yer alan borç maliyet oranının hesaplanmasında aşağıdaki eşitlik (7) kullanılır:
(7)
kd Borç maliyeti oranını (%),
rf Risksiz getiri oranını (%),
m Risksiz getiriye eklenecek borçlanma risk primini (%),
gösterir.
Özkaynak maliyet oranının hesaplanmasında genel kabul görmüş olan sermaye varlıklarını fiyatlandırma modeli kullanılır. Bu kapsamda, özkaynak maliyet oranı aşağıdaki eşitlik (8)’e göre hesaplanır:
(8)
ke Özkaynak maliyeti oranını (%),
rf Risksiz getiri oranını (%),
ß Elektrik dağıtım sektörünün piyasa bütününe göre göreceli riskini yansıtan faktörü,
p Piyasa risk primini (%),
gösterir.
NMGO belirlenirken, piyasalardaki borçlanma maliyetleri ile sermaye getirisi beklentisi dikkate alınır. Kurum bu çerçevede yatırımcılar, yatırım ve kurumsal finansman kuruluşları ile istişarede bulunabilir.
Eşitlik (6)’ya göre hesaplanan NMGO’nun, beklenen enflasyon kullanılarak reel hale getirilmesiyle RMGO hesaplanır. RMGO aşağıdaki eşitlik (9)’a göre hesaplanır:
(9)
RMGO Reel makul getiri oranını (%),
NMGO Nominal makul getiri oranını (%),
BE Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından açıklanan beklenen enflasyon oranını (%),
gösterir.
Tarifeye esas düzenlenmiş varlık tabanı ile reel makul getiri oranlarının aynı dönemsel bazda değerlendirilebilmesini teminen ODVT’ye uygulanacak RMGOd aşağıdaki eşitlik (10)’a göre hesaplanır:
(10)
RMGOd Düzeltilmiş reel makul getiri oranını (%),
RMGO Reel makul getiri oranını (%),
gösterir.
Reel makul getirinin hesaplanmasında kullanılan değişkenlere ilişkin varsayımlar Kurul tarafından belirlenir.
Verimlilik hedeflerinin hesaplanması
(1) Sabit ve değişken maliyet bileşenlerinin tamamına veya bir bölümüne ve gerek görüldüğü takdirde birim bedele tabi tutulmayan yatırım harcamalarına uygulanacak olan verimlilik hedefi aşağıdaki esaslar çerçevesinde Kurul tarafından belirlenir:
Verimlilik hesaplamalarında dağıtım şirketleri bir bütün olarak veya kümeleme yoluyla kıyaslanabilir. Kümeleme, şirketlerin fiziksel büyükleri, teknik ve teknik olmayan kayıp oranları ve diğer özellikleri ile benzemesi esasına dayanabilir. Kümeleme analizinde farklı kümeler optimum küme sayısı veya bir kümeye düşen asgari şirket sayısı kıstaslarına istinaden birleştirilerek yeni kümeler oluşturulabilir.
Verimlilik hedefi, tarife uygulama dönemi içerisinde yıllar itibarıyla kademeli olarak sağlanması gerekli görülen verimlilik artışını yansıtacak şekilde tespit edilir.
İşletme giderlerine yönelik verimlilik hedefi hesaplanmasında sabit ve değişken işletme gideri bileşenlerine esas giderler kullanılır.
Verimlilik hedefi dağıtım şirketi bazında ve/veya sektörel bazda belirlenebilir.
Tarife hesaplamalarına esas verimlilik seviyelerinin hesaplanmasında veri zarflama analizi, toplam faktör verimliliği gibi teknik etkinlik ölçüm yöntemleri kullanılabilir.
Verimlilik modelinde; nüfus, hat uzunluğu, tüketici sayısı, tüketim miktarı, trafo sayısı, trafo gücü, hizmet verilen coğrafi alan büyüklüğü, il ve ilçe sayısı, kullanıcı yoğunluğu, bölgesel eğim oranı, hat başına tüketici sayısı, rakım, yağışlı gün sayısı, sosyoekonomik gelişmişlik endeksi ve benzeri değişkenler dikkate alınabilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Parametreler, Verilerin Sunulması, Değerlendirilmesi ve Gelir Gereksiniminin Belirlenmesi
Gelir düzenleme takviminin ve parametrelerin belirlenmesi
(1) Dağıtım şirketlerinin gelir düzenlemesinde dikkate alınacak parametrelerin belirlenmesine dair çalışmalar, yeni tarife uygulama döneminin başlangıç tarihinden en az on iki ay önce başlatılır.
Tarife çalışmalarında 7/5/2016 tarihli ve 29705 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Talep Tahminleri Yönetmeliğine uygun olarak yapılan talep tahminleri kullanılır.
Kayıp enerji gelir tavanına esas HKO ve GKO’lar hedef kayıp oranlarının belirlenmesine ilişkin düzenlenen usul ve esaslar kapsamında Kurul tarafından belirlenir.
Tarife çalışmalarında uygulanacak kalite faktörü, Elektrik Dağıtımı ve Perakende Satışına İlişkin Hizmet Kalitesi Yönetmeliği kapsamında yer alan kalite göstergeleri vasıtasıyla belirlenir.
Dağıtım şirketlerinin gelir düzenlemesi kapsamında ön kabulden geçmiş yatırım harcamalarının belirlenmesi ve gerçekleşmesinin izlenmesine ilişkin kurallar elektrik piyasası dağıtım sistemi yatırımlarının belirlenmesine ilişkin olarak Kurul tarafından onaylanan usul ve esaslar ile düzenlenir.
Dağıtım tarifelerini etkileyen planlı bakım faaliyetlerinin belirlenmesi ve bütçelendirilmesi ile planlı bakımlar nedeniyle oluşan işletme giderlerinin tarife hesaplamalarında yer almasına ilişkin kurallar Kurul tarafından belirlenen usul ve esaslar ile düzenlenir.
Verilerin değerlendirilmesi ve yıllık gelir gereksinimlerinin belirlenmesi
(1) Dağıtım şirketleri, Yönetmelik kapsamında gelir düzenlemesi için yapılacak tüm hesaplamalara temel teşkil eden verileri Kurum tarafından istenen formatta sunmakla yükümlüdür.
Kurum, sunulan verileri;
Dağıtım şirketinin önceki yıllarına,
Aynı faaliyetle iştigal eden yerli ve yabancı diğer tüzel kişilere,
Dağıtım şirketinin bilgi ve belgeye dayalı tekliflerine,
ait veriler ile uygun görülecek diğer verilerle kıyaslamak suretiyle analiz eder.
(3) Yapılan değerlendirmeler neticesinde veri ve hesaplamalarda gerekli görülen düzeltmeler yapılarak tarife uygulama dönemine ait her bir tarife yılı için gelir gereksinimi hesaplanır ve Kurul tarafından onaylanır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Gelir Tavanları ve Düzeltme Bileşenlerine İlişkin Hesaplamalar
Sistem işletim gelir tavanının (SGTt) hesaplanması
(1) Dağıtım şirketinin t tarife yılı için sistem işletim gelir tavanı (SGTt) aşağıdaki eşitlik (11)’e göre hesaplanır:
(11)
SGTt t tarife yılında elde edilebilecek sistem işletim gelir tavanını,
SMBt t tarife yılı sistem işletim gelir tavanının sektörel ya da dağıtım şirketine özel ortalamalarla hesaplanan sabit maliyet bileşeninin işletme giderlerine karşılık gelen kısmını,
DMBt t tarife yılı sistem işletim gelir tavanının değişken maliyet bileşenini,
ud Yeni tarife uygulama dönemini,
t Yeni tarife uygulama dönemindeki her bir tarife yılını,
Xi Tarife uygulama döneminin ilk yılından t tarife yılına kadar olan verimlilik hedefini,
ARGEt t tarife yılı için belirlenen araştırma ve geliştirme bütçesini,
YBt t tarife yılı sistem işletim gelir tavanının yatırım harcamalarına karşılık gelen kısmını (itfa ve makul getiri tutarı toplamı),
VFt t tarife yılı için itfa tutarı ile 213 sayılı Vergi Usul Kanunu kapsamında belirlenen amortisman tutarı arasındaki fark nedeniyle oluşması öngörülen vergi farkı tutarını,
TÜFEt t tarife yılının Haziran ayı için tahmin edilen TÜFE değerini,
TÜFEb Baz TÜFE değerini,
KFt t tarife yılı kalite faktörünü,
GKİt t tarife yılı genel kalite indikatörünü,
KMBt t tarife yılı sistem işletim gelir tavanında yer alan ilgili tarife yılının Haziran ayı tahmini TÜFE değeri ile öngörülen kontrol edilemeyen maliyet bileşenini,
DGt t tarife yılı için 26 ncı madde kapsamında belirtilendiğer gelirlerin t tarife yılınınHaziran ayı tahmini TÜFE değeri ile öngörülen tutarını,
GFDBt Eşitlik (13)’e göre hesaplanan sistem işletim gelir farkı düzeltme bileşenini,
YFDBud,t Eşitlik (18)’e göre hesaplanan ve yeni tarife uygulama döneminin (ud) gelir tavanı hesaplamalarında dikkate alınan yatırım farkı düzeltme bileşinini,
ARGEDBud Mevcut tarife uygulama dönemi (ud-1) için Ar-Ge kapsamında tahakkuk eden gider ve harcamalardan Kurul tarafından uygun görülen kısmın, (ud-1)’e ait Ar-Ge bütçesinden düşük kalması halinde ortaya çıkan farkı,
GOARGEDB ARGEDBud değerinin baz alındığı ve uygulandığı tarihler arasındaki süre dikkate alınarak belirlenen ve yüzde olarak ifade edilen, DSGT hesaplamalarında gerçekleşmelerle düzeltilmek üzere SGT hesaplamalarında kullanılan tahmini güncelleme oranını,
gösterir.
Eşitlik (11)’de yer alan ARGEDBud kalemi, sadece tarife uygulama döneminin ikinci yılı gelir tavanı hesabında dikkate alınır. Bu kalemin hesaplanmasında, tarife hesaplamalarında baz TÜFE endeksine göre dikkate alınan Ar-Ge bütçe tutarının mevcut tarife uygulama dönemi ortası TÜFE’sine göre değeri ile gerçekleşen harcamaların yıllara sari tutarların uygulama dönemi ortası TÜFE’sine göre değerleri bulunur ve varsa bu iki değerden hareketle hesaplanan bütçenin harcanmayan kısmı ARGEDBud değeri olarak alınır.
Kalite faktörüne ilişkin gerçekleşme verilerinin olmadığı veya ilgili mevzuatta tanımlanan takvime uygun zamanlarda verilerin kesinleşmediği durumlarda kalite faktörü şirketin geçmiş yıl performansları veya sektörel ortalamalar dikkate alınarak ve daha sonra gerçekleşen verilerle düzeltilmek üzere tahmini olarak dikkate alınabilir.
Değişken maliyetlerin hesaplanması
(1) Dağıtım şirketinin t tarife yılı için geçerli değişken maliyet bileşeni (DMBt) aşağıdaki Eşitlik (12)’ye göre hesaplanır:
(12)
DMBt t tarife yılı sistem işletim gelir tavanının değişken maliyet bileşenini,
αt t tarife yılı için belirlenen değişken maliyet oranını,
SGGt t tarife yılına ilişkin sistem işletim gelir gereksinimini,
f Değişken maliyet bileşenini etkileyen her bir faktörü,
m Faktör sayısını,
wf f faktörü için tarife uygulama dönemi boyunca geçerli olmak üzere dönem öncesinde belirlenen ağırlık oranını,
Mt,f Değişken maliyet bileşeni hesabında dikkate alınan bir faktörün t tarife yılı için öngörülen değerini,
M0,f Değişken maliyet bileşeni hesabında dikkate alınan bir faktörün dönem öncesinde belirlenen baz değerini,
gösterir.
Hizmet kalitesi ve performans teşviki
(1) t tarife yılı için geçerli kalite faktörü (KFt), ilgili mevzuat kapsamında belirlenen kalite göstergeleri, her bir kalite göstergesi için belirlenen ağırlık katsayıları, yıllar itibarıyla belirlenen hedef ve eşik değerler ile gerçekleşen değerler göz önüne alınarak hesaplanır.
Kurul tarafından belirlenecek genel kalite indikatörleri (GKİ) vasıtasıyla kalite faktörü uygulaması haricinde de performans teşvikine yönelik düzenlemeler yapılabilir.
Gelir farkı düzeltme bileşeninin hesaplanması
(1) Dağıtım şirketinin t tarife yılı için gelir farkı düzeltme bileşeni aşağıdaki eşitlik (13)’e göre hesaplanır:
(13)
GFDBt t tarife yılı için sistem işletim gelir farkı düzeltme bileşenini,
GFt-2 Eşitlik (14)’e göre hesaplanan, düzeltmeye esas sistem işletim gelir tavanı ile gerçekleşen sistem işletim geliri arasındaki farkı,
GOGFDB Gelir farkı tutarının baz alındığı ve gelir farkı düzeltme bileşeninin uygulandığı tarihler arasındaki süre dikkate alınarak belirlenen ve yüzde olarak ifade edilen, DSGT hesaplamalarında gerçekleşmelerle düzeltilmek üzere SGT hesaplamalarında kullanılan tahmini güncelleme oranını,
gösterir.
Dağıtım şirketinin t-2 tarife yılı için gelir farkı, aşağıdaki eşitlik (14)’e göre hesaplanır:
(14)
GFt-2 t-2 tarife yılında düzeltmeye esas sistem işletim gelir tavanı ile gerçekleşen sistem işletim geliri arasındaki farkı,
DSGT t-2 t-2 tarife yılı için eşitlik (15)’e göre hesaplanan düzeltmeye esas sistem işletim gelir tavanını,
GDSGt-2 t-2 tarife yılı için eşitlik (17)’ye göre hesaplanan gerçekleşen sistem işletim gelirini,
gösterir.
Düzeltmeye esas sistem işletim gelir tavanı
(1) Dağıtım şirketinin t-2 tarife yılı için düzeltmeye esas sistem işletim gelir tavanı (DSGTt-2) aşağıdaki eşitlik (15)’e göre hesaplanır.
(15)
DSGTt-2 t-2 tarife yılı haziran ayı TÜFE değeri kullanılarak hesaplanan düzeltmeye esas sistem işletim gelir tavanını,
SMBt-2 t-2 tarife yılı sistem işletim gelir tavanının sektörel ya da dağıtım şirketine özel ortalamalarla hesaplanan sabit maliyet bileşeninin işletme giderlerine karşılık gelen kısmını,
GDMBt-2 Değişken maliyetleri oluşturan parametrelerdeki gerçekleşmeler dikkate alınarak hesaplanan, ilgili dağıtım şirketinin t-2 tarife yılında elde etmesi gereken değişken maliyet bileşenini,
ud Yeni tarife uygulama dönemini,
t-2 Yeni tarife uygulama dönemindeki her bir tarife yılını,
ARGEt-2 t-2 tarife yılı için belirlenen araştırma ve geliştirme bütçesini,
YBt-2 t-2 tarife yılı sistem işletim gelir tavanının yatırım harcamalarına karşılık gelen kısmını (itfa ve makul getiri tutarı toplamı),
TÜFEt-2 t-2 tarife yılının Haziran ayı için gerçekleşen TÜFE değerini,
TÜFEb Baz TÜFE değerini,
KFt-2 t-2 tarife yılı kalite faktörünü,
GKİt-2 t-2 tarife yılı genel kalite indikatörünü,
GKMBt-2 Kontrol edilemeyen maliyet bileşeni kapsamında yer alan gider unsurları için t-2 tarife yılında gerçekleşen tutarların ilgili tarife yılının Haziran ayı TÜFE değeri ile hesaplanan gerçekleşen kontrol edilemeyen maliyet bileşenini,
GDGt-2 t-2 tarife yılında 26 ncı madde kapsamında gerçekleşen diğer gelirler toplamını,
GFDBt-2 t-2 tarife yılı için sistem işletim gelir farkı düzeltme bileşenini,
YFDBud,t-2 t-2 tarife yılı için yeni uygulama döneminin (ud) gelir tavanı hesaplamalarında dikkate alınan yatırım farkı düzeltme bileşinini,
VFt-2 t-2 tarife yılı için itfa tutarı ile 213 sayılı Vergi Usul Kanunu kapsamında belirlenen amortisman tutarı arasındaki fark nedeniyle oluşması öngörülen vergi farkı tutarını,
ARGEDBud Mevcut tarife uygulama dönemi (ud-1) için Ar-Ge bütçesi harcama gerçekleşmesinin öngörülen tutardan düşük kalması durumunda ortaya çıkan farkı,
Xi Tarife uygulama döneminin ilk yılından t tarife yılına kadar olan verimlilik hedefini,
GOARGEDB ARGEDBud değerinin baz alındığı ve uygulandığı tarihler arasındaki süre dikkate alınarak belirlenen ve yüzde olarak ifade edilen güncelleme oranını,
gösterir.
Dağıtım şirketinin t-2 tarife yılı için geçerli, gerçekleşen parametrelere göre hesaplanan değişken maliyet bileşeni (GDMBt-2) aşağıdaki eşitlik (16)’ya göre hesaplanır:
(16)
GDMBt-2 Değişken maliyetleri oluşturan parametrelerdeki gerçekleşmeler dikkate alınarak hesaplanan, dağıtım şirketinin t-2 tarife yılında elde etmesi gereken değişken maliyet bileşenini,
αt-2 t-2 tarife yılı için belirlenen değişken maliyet oranını,
SGGt-2 t-2 tarife yılına ilişkin sistem işletim gelir gereksinimini,
m Faktör sayısını,
wi f faktörü için uygulama dönemi boyunca geçerli olmak üzere dönem öncesinde belirlenen ağırlık oranını,
M0,i Değişken maliyet bileşeni hesabında dikkate alınan bir faktörün dönem öncesinde belirlenen baz değerini,
GMt-2,i Değişken maliyet bileşeni hesabında dikkate alınan bir faktörün t-2 tarife yılı için gerçekleşen değerini,
gösterir.
Gerçekleşen sistem işletim geliri
(1) Dağıtım şirketinin gerçekleşen sistem işletim geliri (GDSGt-2) aşağıdaki eşitlik (17)’ye göre hesaplanır:
(17)
GDSGt-2 t-2 tarife yılı için gerçekleşen sistem işletim gelirini,
j t-2 tarife yılındaki her bir ayı,
g Dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin farklı bedeller uygulanan, ilgili mevzuatta tanımlı her bir kullanıcı grubunu,
ks Dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin farklı bedeller uygulanan, ilgili mevzuatta tanımlı kullanıcı grubu sayısını,
DSKGg,j j ayında g kullanıcı grubunda yer alan kullanıcılara tahakkuk ettirilen dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedellerden elde edilen geliri,
kg,j j ayında g kullanıcı grubunda yer alan kullanıcılara tahakkuk ettirilen dağıtım tarifesi kapsamında elde edilen gelirin içerisindeki sistem işletim faaliyeti kaynaklı gelir ihtiyacının oranını,
SDTj t-2 tarife yılının j ayında ilgili dağıtım şirketi tarafından ödenen (-) / alınan (+) destekleme tutarının sistem işletime ilişkin kısmını,
TÜFE6 t-2 tarife yılının Haziran ayı için gerçekleşen TÜFE değerini,
TÜFEj t-2 tarife yılının j ayı için gerçekleşen TÜFE değerini,
gösterir.
Diğer gelirlerin kapsamı
(1) Dağıtım şirketi tarafından elde edilebilecek diğer gelirler aşağıda belirtilmiştir. Söz konusu gelirlerden;
Bakım onarım hizmet geliri %75,
Bağış gelirleri %0,
Bağlantı ve sistem kullanım anlaşmaları kapsamında elde edilen ceza ve tazminat gelirleri %0,
Ceza, nefaset, teminat ve tazminat gelirleri %75
Diğer ceza ve tazminat geliri % 100,
Reklam, kira ve benzeri gelirler % 50,
Dava, mahkeme, avukatlık, icra ve arabuluculuk gelirleri %50,
Deplase geliri %100,
Teknik kalite ölçüm hizmeti geliri %0,
Hasar geliri %0,
Diğer sigorta gelirleri %0,
Kaçak elektrik enerjisi kullanım geliri %55,
Kesme bağlama geliri %0,
Kaçak tahakkuku kapsamındaki konusu kalmayan karşılık gelirleri %50,
Tedarikçi ve üreticilerden sistem kullanım bedeline ilişkin alacaklara ait konusu kalmayan karşılık gelirleri %0,
Lisanssız elektrik üretim tesislerinden alınan diğer gelirler %50,
Otomatik sayaç okuma geliri %75,
Ödeme bildirimi bırakma geliri %0,
İkinci bildirim bırakma geliri %0,
Ölçü test geliri %0,
Reaktif enerji geliri %0,
Sayaç kontrol geliri %0,
Usulsüz elektrik kullanım geliri %0,
Dağıtım şirketlerinin yetkisi kapsamındaki proje onay ve kabul gelirleri %50,
Ar-Ge usul ve esasları kapsamında elde edilen gelirler %50,
Danışmanlık geliri %75,
oranında gelir farkı hesaplamaları kapsamı dışında tutulur.
Birinci fıkranın (k) bendinde yer alan kaçak tahakkuku kapsamındaki konusu kalmayan karşılık gelirlerinin gelir farkı hesaplamaları dışında tutulmasına ilişkin oran, bir önceki yılda ağırlıklı ortalama GKO değeri Türkiye ağırlıklı ortalama GKO değerinden büyük olan dağıtım şirketleri için %75 olarak uygulanır.
Dağıtım şirketleri, bu Tebliğ kapsamında sayılanlar haricinde kullanıcılara ve ilgili üçüncü taraflara hiçbir bedel uygulayamaz.
Kurul tarafından uygun bulunması halinde kullanıcılara yeni bir hizmetin sunulması durumunda, söz konusu hizmetin ve uygulanacak bedelin kapsamı mevzuatla düzenlenir ve uygulanacak bedel dağıtım şirketlerince sunulan veriler de dikkate alınarak Kurul tarafından belirlenir. Yeni hizmetin sunulması kapsamında elde edilen gelirler gelir farkı hesabına dâhil edilir. Ancak, yeni sunulmaya başlanan hizmetin teşvik edilmesinin veya oluşması muhtemel ilave maliyetlerin karşılanmasının öngörülmesi halinde, elde edilen gelirin belirli bir kısmı Kurul tarafından düzeltme bileşeni hesaplamaları dışında tutulabilir.
Düzenlemeye tabi olmayan gelirler
(1) Düzenlemeye tabi olmayan gelirler şunlardır:
İştirak ve bağlı ortaklıklardan sağlanan temettü gelirleri.
Faiz gelirleri.
Gecikme zammı gelirleri.
Kambiyo kârı gelirleri.
Teşvik gelirleri.
Stok satışı ve sayım fazlası gelirleri.
Kaçak tahakkuku ile tedarikçi ve üretici alacaklarına ait olanlar haricindeki konusu kalmayan karşılık gelirleri.
Birinci fıkrada sayılan gelirler ile benzer nitelik taşıyan gelir kalemleri de gelir ve tarife hesaplamalarında dikkate alınmaz.
Yatırım farkı düzeltme bileşeninin hesaplanması
(1) Yatırım farkı düzeltme bileşeni; gelir gereksinimi hesaplamalarında yatırım tavanları dikkate alınarak tarife uygulama dönemi öncesinde hesaplanan reel makul getiri ve itfa tutarları ile tarife uygulama dönemi içerisinde kabul edilen net yatırım harcamaları dikkate alınarak hesaplanan olması gereken reel makul getiri ve itfa tutarları arasındaki farka, yıllar itibarıyla reel makul getiri oranı ve TÜFE uygulanarak bulunan tutarların toplamından oluşur. (YFDBud) aşağıdaki eşitlik (18)’e göre hesaplanır:
(18)
YFDBud Yeni tarife uygulama döneminin gelir tavanı hesaplamalarında dikkate alınan yatırım farkı düzeltme bileşinini,
ud Yeni tarife uygulama dönemini,
i (ud-2) tarife uygulama dönemi son yılından (dâhil) başlamak üzere n yılına (dâhil) kadar olan yılları,
n (ud-1) tarife uygulama döneminin son yılını,
ΔRMGi (ud-2) tarife uygulama dönemi son yılı için ve (ud-1) tarife uygulama dönemi son yılı hariç tarife yılları için kabul edilen net yatırım harcamaları ve (ud-1) tarife uygulama dönemi son yılı için 14 üncü maddenin beşinci fıkrası kapsamında belirlenen varsayılan yatırım tutarı dikkate alınarak, i yılı için hesaplanan olması gereken reel makul getiri tutarı ile i yılı için gelir gereksinimi hesaplamalarında dikkate alınan reel makul getiri tutarı arasındaki farkı,
Δİi (ud-2) tarife uygulama dönemi son yılı ve (ud-1) tarife uygulama dönemi son yılı hariç tarife yılları için kabul edilen net yatırım harcamaları ve (ud-1) tarife uygulama dönemi son yılı için 14 üncü maddenin beşinci fıkrası kapsamında belirlenen varsayılan yatırım tutarı dikkate alınarak, i yılı için hesaplanan olması gereken itfa tutarı ile i yılı için gelir gereksinimi hesaplamalarında dikkate alınan itfa tutarı arasındaki farkı,
RMGOud-1 (ud-1) tarife uygulama dönemi için belirlenen reel makul getiri oranını (%),
TÜFEb Baz TÜFE’yi,
TÜFEi,6 i yılının haziran ayı TÜFE’sini,
gösterir.
Birinci fıkraya göre hesaplanan YFDB tutarının tarife uygulama döneminin birinci yılı gelir tavanı hesaplamalarında dikkate alınması esastır. Söz konusu tutarın tarifede önemli değişime yol açması durumunda, bu tutar birden fazla tarife yılının gelir tavanı hesaplamalarında güncelleme oranı ile gerekli hesaplama yapılarak dikkate alınır.
(ud-1) tarife uygulama döneminin son tarife yılına ilişkin yatırım gerçekleşmesi ile ilgili yıl için varsayılan yatırım tutarları arasında fark olması durumunda, aradaki farka ilişkin itfa ve getirilerin etkisi yeni tarife uygulama döneminden sonraki tarife uygulama dönemi (ud+1) yatırım farkı düzeltme bileşeni hesaplamalarında dikkate alınır. Ancak mevcut tarife uygulama döneminin (ud-1) son yılına ait kabul edilen net yatırım harcaması tutarının yeni tarife uygulama dönemi (ud) içerisinde Kurul tarafından onaylanması halinde, YFDB tutarı kısmen veya tamamen yeni tarife uygulama dönemi (ud) içerisinde de dikkate alınabilir.
Uygulama döneminin sonlanmasıyla birlikte yatırım farkı düzeltme bileşeni hesaplamalarında kalite faktörü ve genel kalite indikatörünün etkileri de dikkate alınır.
YFDB hesabıyla birlikte, vergi farkı tutarı da gerçekleşmeler dikkate alınarak düzeltilir.
Kayıp enerji gelir tavanının hesaplanması
(1) Tarife yılı kayıp enerji gelir tavanı (KEGTt) aşağıdaki eşitlik (19)’a göre hesaplanır:
(19)
KEGTt t tarife yılı kayıp enerji gelir tavanını,
u DUY kapsamında belirlenen her bir uzlaştırma dönemini,
n t tarife yılında yer alan uzlaştırma dönemi sayısını,
SFt,u t tarife yılının u uzlaştırma dönemine ait, EÜAŞ’ın’ın Kurul tarafından onaylanmış toptan satış tarifesinde yer alan fiyatı,
ÖDGEMt,u t tarife yılının u uzlaştırma dönemine ait dağıtım sistemine girmesi öngörülen enerji miktarını,
HKOt t tarife yılı için belirlenmiş hedef kayıp oranını,
ÖDGTt t yılında kayıp enerji tedariki kapsamında piyasa işletim lisansı sahipleri tarafından fatura edilmesi öngörülen ve Kurulca uygun bulunan tutarların toplamını,
N Kurul tarafından belirlenen kayıp enerji gelir tavanı düzeltme katsayısını,
KEDBt t tarife yılı için Eşitlik (20)’ye göre hesaplanan kayıp enerji düzeltme bileşenini,
gösterir.
Birinci fıkra kapsamında hesaplanan kayıp enerji gelir tavanı, yıl içerisinde EÜAŞ’ın Kurul tarafından onaylanmış toptan satış tarifesinde yer alan fiyatın değişmesi durumunda güncellenebilir.
N, ikili anlaşmalar, piyasa fiyatları ve çekişler kaynaklı birim maliyet değişimleri, piyasada işleme konu edilen hacimlerdeki sapmalar, kayıp enerji çekişlerinin dönemlere göre dalgalanması ve Kurulca uygun görülen diğer hususlar göz önünde bulundurularak belirlenir ve şirket bazlı farklılaştırılabilir.
N etkisi, bir önceki yılda ağırlıklı ortalama GKO değeri Türkiye ağırlıklı ortalama GKO değerinden büyük olan dağıtım şirketleri için KEGT’nin %0,5’ini, diğer dağıtım şirketleri için ise KEGT’nin %1’ini aşamaz.
Kayıp enerji düzeltme bileşeninin hesaplanması
(1) Kayıp enerji düzeltme bileşeni aşağıdaki eşitlik (20)’ye göre hesaplanır:
(20)
KEDBt t tarife yılı için kayıp enerji düzeltme bileşenini,
j t-2 tarife yılındaki her bir ayı,
GTKEMt-2,j t-2 tarife yılının j ayı için eşitlik (21)’e göre hesaplanan, hedef kayıp oranı doğrultusunda gerçekleşen toplam kayıp enerji maliyetini,
g Dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin farklı bedeller uygulanan, ilgili mevzuatta tanımlı her bir kullanıcı grubunu,
ks t-2 tarife yılında dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin farklı bedeller uygulanan ilgili mevzuatta tanımlı kullanıcı grubu sayısını,
DSKGt-2,j,g t-2 tarife yılının j ayında g kullanıcı grubunda yer alan kullanıcılara tahakkuk ettirilen dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin geliri,
kt-2,j,g t-2 tarife yılının j ayında g kullanıcı grubu için geçerli dağıtım tarifesi kapsamında sistem işletim faaliyeti kaynaklı gelir ihtiyacının oranını,
KDTt-2,j t-2 tarife yılının j ayında ilgili dağıtım şirketi tarafından ödenen (-) / alınan (+) destekleme tutarının kayıp enerjiye ilişkin kısmını,
TÜFEt-2,6 t-2 tarife yılının haziran ayı için gerçekleşen TÜFE değerini,
TÜFEt-2,j t-2 tarife yılının j ayı için gerçekleşen TÜFE değerini,
KEDBt-2 t-2 tarife yılı için kayıp enerji düzeltme bileşenini,
GOKEDB Kayıp enerji düzeltme bileşeninin baz alındığı ve uygulandığı tarihler arasındaki süre dikkate alınarak belirlenen ve yüzde olarak ifade edilen, gerçekleşmelerle düzeltilmek üzere KEGT hesaplamalarında kullanılan tahmini güncelleme oranını,
gösterir.
Gerçekleşen toplam kayıp enerji maliyeti aşağıdaki eşitlik (21)’e göre hesaplanır:
(21)
GTKEMt-2,j t-2 tarife yılının j ayı için hedef kayıp oranı doğrultusunda gerçekleşen toplam kayıp enerji maliyetini,
u DUY kapsamında belirlenen her bir uzlaştırma dönemini,
n t-2 tarife yılının j ayına ait uzlaştırma dönemi sayısını,
SFt-2,j,u t-2 tarife yılının j ayı u uzlaştırma dönemine ait EÜAŞ’ın Kurul tarafından onaylanmış toptan satış tarifesinde yer alan fiyatı,
GIAMt-2,j,u t-2 tarife yılının j ayı u uzlaştırma dönemi için EÜAŞ’tan satın alınmış olan enerji miktarını,
PTFt-2,j,u t-2 tarife yılının j ayı u uzlaştırma dönemi gün öncesi fiyatını,
OTSPMt-2,j,u t-2 tarife yılının j ayı u uzlaştırma döneminde organize toptan elektrik piyasalarında alınan/satılan (+/-) enerji miktarını,
GDGTt-2,j t-2 tarife yılının j ayında kayıp enerji tedariki kapsamında piyasa işletim lisansı sahipleri tarafından fatura edilen ve Kurulca uygun bulunan tutarların toplamını,
KTMt-2,j t-2 tarife yılının j ayında yapılan kayıp enerji tahakkuk maliyetini,
HKOt-2 t-2 tarife yılı için Kurul kararı ile belirlenmiş hedef kayıp oranını,
GKOt-2 t-2 tarife yılında gerçekleşen kayıp oranını,
gösterir.
İkinci fıkrada yer alan GKO değeri, ilgili tarife yılında dağıtım sistemine giren net enerji ile kayıp enerji tahakkuku dâhil olmak üzere yıl boyunca dağıtım bölgesinde tahakkuka bağlanan enerji miktarları arasındaki farkın sisteme giren net enerjiye oranlanması suretiyle hesaplanır. İlgili tarife yılında GKO değerinin doğru hesaplanmasını teminen, Kurum tarafından, yapılan tahakkuklar ilgili yıldaki diğer aylarda ve aynı aylar için önceki yıllarda yapılan tahakkuklarla karşılaştırılır ve gerekli düzeltmeler yapılır.
ALTINCI BÖLÜM
Dağıtım Sisteminin Kullanımına İlişkin Bedellerin Hesaplanması
Tüketiciler ve üreticiler için dağıtım bedellerinin hesaplanması
(1) Dağıtım şirketlerinin dağıtım faaliyeti kapsamında oluşan maliyetlerinin dağıtım sistemi kullanıcısı olan üreticilere ve tüketicilere yansıtılmasında alçak ve orta gerilim seviyeleri, kullanıcı grupları, tek ve çift terimli tarife sınıfı gibi dağıtım anahtarları kullanılabilir.
Kurul tarafından kullanıcı grupları için onaylanan dağıtım bedelleri, dağıtım şirketlerinin söz konusu bedellerin geçerli olacağı döneme karşılık gelen dağıtım gelir tavanlarının aynı dönemde ilgili kullanıcı grubu için dağıtım sisteminde dağıtılması ve dağıtım sistemine verilmesi öngörülen enerji miktarına oranlanması yoluyla hesaplanır.
Dağıtım şirketlerinin yıllık gelir tavanları mevsimsel çekişler ve verişler dikkate alınarak dağıtım bedellerinin geçerli olacağı dönemler için ağırlıklandırılır. Tarife uygulama döneminin herhangi bir yılında, dağıtım sistemine girecek enerji miktarı için dağıtım şirketlerinin talep tahmin raporlarında onaylanan değerlerden ve dağıtım şirketlerince üreticiler tarafından dağıtım sistemine verileceği öngörülen enerji miktarlarından Kurulca uygun görülenler dikkate alınır.
Güç ve güç aşım bedellerinin hesaplanması
(1) Dağıtım şirketinin düzenlemeye esas sabit işletme giderlerinden hareketle dağıtım sistemi kullanıcıları için Kurul tarafından güç bedeli onaylanabilir.
Güç bedeli kullanıcının dağıtım sistemine bağlantı anlaşmasında yer alan güç miktarı üzerinden uygulanır.
Güç bedeline tabi dağıtım sistemi kullanıcılarının bağlantı anlaşmasında yer alan gücü aşmaları halinde uygulanmak üzere Kurul tarafından güç bedelinin iki katına kadar güç aşım bedeli onaylanabilir.
Güç aşım bedeli kullanıcı tarafından dağıtım sisteminden alınan veya dağıtım sistemine verilen gücün bağlantı anlaşma gücünü aştığı değerlerin aylık olarak en yükseğinin dikkate alınması suretiyle hesaplanır.
Reaktif enerji bedelinin hesaplanması
(1) Dağıtım sistemi kullanıcıları için onaylanan dağıtım bedeli dikkate alınarak Kurul tarafından reaktif enerji bedeli belirlenebilir.
Reaktif enerji bedeli bağlantı durumuna, tüketim miktarına ve kullanım amacına göre farklılaştırılabileceği gibi tüm kullanıcı grupları için aynı olacak şekilde de belirlenebilir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Yürürlükten kaldırılan tebliğ
(1) 19/12/2015 tarihli ve 29567 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Dağıtım Sistemi Gelirinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ yürürlükten kaldırılmıştır.
Atıflar
(1) 19/12/2015 tarihli ve 29567 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Dağıtım Sistemi Gelirinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğe yapılan atıflar bu Tebliğe yapılmış sayılır.
Tarife uygulamalarına ilişkin usul ve esaslar
GEÇİCİ MADDE 1 - (1) 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu kapsamında uygulanan ulusal tarife ve çapraz sübvansiyon uygulamaları yürürlükte olduğu sürece, 5 inci maddede geçen dağıtım şirketlerinin tarife uygulamalarına ilişkin usul ve esaslar, Kurum tarafından hazırlanır ve Kurul tarafından onaylanır. Bu süre boyunca tüm dağıtım şirketleri Kurul tarafından onaylanan usul ve esaslara uymakla yükümlüdür. Bölgesel tarife uygulamasına geçilmesi halinde tarife uygulamalarına ilişkin usul ve esaslar dağıtım şirketlerinin önerileri değerlendirilerek ayrı ayrı belirlenebileceği gibi ulusal olarak da belirlenebilir.
Düzeltme işlemleri
GEÇİCİ MADDE 2 - (1) Bu Tebliğin yürürlüğe girdiği tarihten öncesine ilişkin düzeltme işlemleri ilgili tarife uygulama döneminde yürürlükte olan mevzuat kapsamında gerçekleştirilir.
Yürürlük
(1) Bu Tebliğ 1/1/2021 tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
(1) Bu Tebliğ hükümlerini Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanı yürütür.