EK 2
15 NİSAN 2005 TARİHLİ VE 25787 SAYILI RESMİ GAZETEDE YAYIMLANMIŞTIR
TEİAŞ
Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi
İletim Sistemi
Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Fiyatları
Yöntem Bildirimi
01 Mayıs 2005
Bu Doküman Hakkında
Bu dokümanda, TEİAŞ’ın İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Fiyatlarının belirlenmesinde izleyeceği yöntemi açıklanmaktadır.
İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Fiyatları Yöntem Bildirimi başlıklı bu doküman, İletim Lisansı yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yasal uygulamaya başlamıştır.
Bu dökümanda;
İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Fiyatları Yöntem Bildirimi ile ilgili olarak her uygulama yılı için gerekli düzenlemeler Şirketimiz tarafından yapılmakta ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nca onaylanarak yayımlanmaktadır. Bu doküman ilk olarak Ülkemizde Serbest Enerji Piyasasının oluşmasıyla birlikte 01 Nisan 2003 tarihinde, İletim Sistemi Tarifesinin bir eki olarak EPDK tarafından yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
2004 yılı tarifesinin belirlenmesi aşamasında İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Fiyatları Yöntem Bildiriminin bazı bölümleri revize edilmiş, 01 Nisan 2003 tarihinde Yatırım Maliyetine Dayalı Fiyatlandırma Nakil Modelini’nin (YMDF) çalıştırılması sonucu elde edilen noktasal sinyaller baz alınarak oluşturulan 22 tarife bölgesi için iletim tarifeleri sinyal yapısı korunarak belirlenmiş, 01 Nisan 2004 tarihinde uluslar arası enterkoneksiyona ilişkin 23’üncü tarife bölgesinin de eklenmesi ile 23 tarife bölgesi uygulamasına başlanılmıştır. 23’üncü tarife bölgesi, sadece enerji ithal veya ihraç eden İletim Sistemi Kullanıcıları için Ulusal Elektrik Sistemimizin herhangi bir bağlantı noktasında yapılacak olan enerji ithalatı veya ihracatında rekabet ortamının olmaması ve her bağlantı noktasında eşit tarife uygulama politikası gözetilerek Şirketimizce EPDK’nın da onayıyla İletim Tarifesine eklenmiştir.
1 GİRİŞ
DAYANAK
1.1. Bu Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Fiyatları Yöntem Bildirimi;
Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği,
Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliği,
Elektrik İletim Sistemi Arz Güvenilirliği ve Kalitesi Yönetmeliği,
Elektrik Piyasasında Kullanılacak Sayaçlar Hakkında Tebliğ,
İletim Sistemi Gelirinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ,
İletim Sistemi İşletim Gelirinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ,
Elektrik Piyasasında Gelir ve Tarife Düzenlemesi Kapsamında Düzenlemeye Tabi Unsurlar ve Raporlamaya İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ,
Elektrik Piyasasında İletim ve Dağıtım Sistemlerine Bağlantı ve Sistem Kullanımı Hakkında Tebliğ,
esas alınarak hazırlanmıştır.
FİYATLANDIRMA İLE İLGİLİ DİĞER YÖNETMELİKLER VE ANLAŞMALAR
Elektrik Piyasasında İletim ve Dağıtım Sistemlerine Bağlantı ve Sistem Kullanımı Hakkında Tebliğ
1.2. Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliği ve Elektrik Piyasasında İletim ve Dağıtım Sistemlerine Bağlantı ve Sistem Kullanımı Hakkında Tebliğ çerçevesinde hazırlanan bağlantı ve sistem kullanım anlaşmaları; kullanıcının TEİAŞ ile, (kullanıcının iletim sistemiyle) olan bağlantısını ve/veya iletim sistemini kullanımına ilişkin üzerinde mutabakat sağlanmış olan teknik ayrıntıları ile iletim sisteminin kullanımı ve/veya sisteme bağlantı konusundaki şartları belirler ve bunlar özellikle kullanıcının aşağıdaki yükümlülüklerini hükme bağlar;
Tüm ilgili Sistem Kullanım Bedeli Sistem İşletim bedeli, iletim ek ücreti ile Bağlantı Bedelini ödemek,
Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliği hükümlerine uymak,
Zorunlu Yan Hizmetler Anlaşması imzalamak,
Elektrik İletim Sistemi Arz Güvenilirliği Ve Kalitesi Yönetmeliği hükümlerine uymak.
Bu kapsamda, kullanıcılarla iki tür Anlaşma yapılır. Bağlantı Anlaşması ve Sistem Kullanım Anlaşması. İletim sistemine doğrudan bağlanan kullanıcılar hem Bağlantı Anlaşması hem de Sistem Kullanım Anlaşması yapmak zorundadırlar. Sistem Kullanım Anlaşması ekleri, kullanıcının İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Bedellerinin dayandığı esas ve usuller yer alacaktır. Bunlar;
Üretim ve Tüketim Sistem Kullanım Bedelleri ve Sistem İşletim Bedellerini belirleyen maksimum enerji alış, maksimum enerji veriş kapasiteleri ve lisans başvurusundaki kurulu güçleri,
Kullanıcının Sistem Kullanım Bedelini ödemekle yükümlü olduğu Sistem Kullanım Fiyatlandırma Noktaları’nın yeri konusunda detaylar,
Üretim ve Tüketim Sistem Kullanım Bedelinin ve Sistem İşletim Bedelinin dayanacağı ölçüm sistemi.
1.4. Bir kullanıcı Elektrik Piyasasında İletim ve Dağıtım Sistemlerine Bağlantı ve Sistem Kullanımı Hakkında Tebliğ ve ilgili anlaşmalar kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getiremezse veya kendisi bağlantısını koparırsa (koşullu veya koşulsuz) kullanıcının iletim sistemine olan bağlantısına ihtiyacı kalmadığı için bağlantısını sona erdirme durumunda bu kullanıcının İletim Sistemini kullanma ve/veya sisteme bağlı olma hakkı sona erecektir. Bu durumda kullanıcı, mevcut Fiyatlandırma Yılı’nın sonuna kadar ortaya çıkacak tüm ücretlerden sorumlu olacaktır.
Enterkonneksiyon Kullanım Anlaşmaları
1.5. TEİAŞ’ın İletim Sistemini, Enterkonneksiyon Kullanıcısı olarak ihracat/ithalat amacıyla kullanmak isteyen kişiler TEİAŞ ile Enterkonneksiyon Kullanım Anlaşması da imzalamak zorunda olup, aşağıda belirtilen hususlarla yükümlüdürler;
İlgili tüm Sistem Kullanım bedelini ve Sistem İşletim bedelini ödemek,
Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliği hükümlerine uymak,
Elektrik İletim Sistemi Arz Güvenilirliği ve Kalitesi Yönetmeliği hükümlerine uymak.
1.6. Eğer bir kullanıcı Enterkonneksiyon Kullanım ve Sistem Kullanım Anlaşmasına ilişkin yükümlülüklerini yerine getiremezse, bu kullanıcının Enterkonneksiyon kullanım hakkı sona erecektir. Kullanıcı mevcut Fiyatlandırma Yılı’nın sonuna kadar tahakkuk edebilecek tüm ücretleri ödemekle yükümlüdür.
İLETİM ŞEBEKESİ İÇİN FİYATLANDIRMA KATEGORİLERİ
1.7. Fiyatlandırmaya ilişkin amaçlar doğrultusunda TEİAŞ’ın iletim hizmetleri ile ilgili fiyatlar iki kategoriye ayrılmıştır;
Bağlantı varlıkları - Bağlantı Bedelleri,
İletim sistemi varlıkları - İletim Sistemi Sistem Kullanım Bedelleri ve Sistem İşletim Bedelleri,
ile karşılanmaktadır.
1.8. Bağlantı varlıkları ile ilgili maliyetler, iletim sistemine bağlı olan taraflardan alınacak bağlantı bedelleri vasıtasıyla karşılanır. İletim sistemi varlıkları ile ilgili maliyetler ise, iletim sisteminin tüm kullanıcılarından alınacak İletim Sistemi Sistem Kullanım Fiyatları ve Sistem İşletim Fiyatları vasıtasıyla karşılanır.
1.9. Bağlantı Bedelleri ve Sistem Kullanım Fiyatları Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği hükümleri uyarınca TEİAŞ tarafından geliştirilen yöntemler doğrultusunda hesaplanır.
1.10. Fiyatlandırma Yöntemlerinde; bağlantı varlıkları, Elektrik Piyasasında İletim ve Dağıtım Bağlantı Bedellerinin Belirlenmesi Hakkında Tebliğindeki bağlantı varlıkları tanımına dayanır.
1.11. İletim Sistemi Varlıkları ve Sistem İşletim ile ilgili izin verilen gelirler, EPDK tarafından “Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği” ve “Elektrik Piyasasında Gelir ve Tarife Düzenlemesi Kapsamında Düzenlemeye Tabi Unsurlar ve Raporlamaya İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ” uyarınca ayrı ayrı belirlenmiştir.
1.12. Bu doküman, Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Fiyatlarının hesaplanması ve uygulanmasına ilişkin yöntemi tanımlar.
ESASLAR
İLETİM SİSTEMİ MALİYETLERİ
2.1. TEİAŞ’ın maliyetleri, temel olarak elektriğin iletim sistemi üzerinden güvenilir bir şekilde naklini teminen iletim sisteminde yapılan yatırımlar ve iletim sisteminin işletim, bakım ve yan hizmetler ile ilgili maliyetlerdir. TEİAŞ, İletim Lisansı uyarınca, iletim sisteminin belirli standartlara uygun olarak planlanmasından, geliştirilmesinden ve işletilmesinden sorumludur. Dolayısıyla, sermaye yatırımı ihtiyaçları bu standartlara uyma zorunluluğundan kaynaklanmaktadır.
2.2. Kullanıcıdan alınan Sistem Kullanım Bedeli ve Sistem İşletim bedelleri, iletim sisteminin tesis, bakım ve işletme maliyetlerini yansıtmaktadır. Bağlantı sahaları arasında elektrik nakline imkan verecek kapasitenin oluşturulması ile, iletim sisteminin ve arz güvenliğinin sağlanması amacıyla, bu faaliyetler Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliği, Elektrik İletim Sistemi Arz Güvenilirliği Ve Kalitesi Yönetmeliği’ne ile TEİAŞ’ın İletim Lisansı çerçevesinde belirlenen standartlara uygun bir şekilde gerçekleştirilmektedir.
TEİAŞ’IN GELİRLERİNİN DDENETİMİ
2.3. TEİAŞ’ın enerji iletim faaliyetlerinden elde edeceği gelir, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından, yürürlükteki Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği ve ilgili tebliğler ile TEİAŞ’ın İletim Lisansı çerçevesinde belirlenen genel formüller vasıtasıyla denetlenmektedir. Bu formüller kullanılarak, EPDK’nın TEİAŞ’ın gelirlerini denetleyeceği her bir Uygulama Dönemi’nde elde edebileceği Gelir Tavanı belirlenir. Gelir Tavanı, Uygulama Döneminin başlamasından önce, TEİAŞ tarafından, ilgili dönem boyunca gerçekleşeceği tahmin edilen maliyetler ve yatırım planları ile ilgili olarak sunulan veriler esas alınarak EPDK tarafından belirlenir.
2.4. EPDK, sistem işletim faaliyetleri ile ilgili gelirleri, sistem kullanımı ile ilgili gelirlerden ayrı olarak belirler.
YATIRIM MALİYETİNE DAYALI FİYATLANDIRMA VE NAKİL MODELİ
2.5. Sistem Kullanım Fiyatlarının hesaplanması için, Yatırım Maliyetine Dayalı Fiyatlandırma (YMDF) modeli kullanılmıştır. Bu yöntemin temelini, verilen hizmetler, bu hizmetlerin verilmesine ilişkin artan maliyetleri yansıtacak şekilde fiyatlandırıldığında, kullanıcılara etkin ekonomik sinyallerin sağlanması oluşturmaktadır. Sistem Kullanım Fiyatları, iletim sisteminin farklı yerlerindeki kullanıcıların sistemi kullanım miktarlarını marjinal olarak artırmaları ya da azaltmalarının TEİAŞ’ın maliyetlerine olan etkilerini yansıtacak şekilde tasarlanmıştır.
2.6. İletim sisteminin farklı bölümlerinde gerekli olan iletim kapasitesi, sistemin ilgili bölümlerinde gerçekleşen maksimum sistem kullanım miktarına bağlıdır. Maksimum sistem kullanımı belirli tüketim ve üretim koşullarında gerçekleşecektir. Bu koşullar Türkiye’de yaz ve kış dönemi puant taleple ilişkilendirilebilir. Bu yöntem izlenerek bulunan iletim Sistem Kullanım Fiyatlarında, iletim sistemindeki puant zamanı yada zamanlarında ortaya çıkan ihtiyaçlara göre belirlenen artan yatırım maliyeti esas alınmaktadır. Fiyatlar, kullanıcının iletim sistemine bağlanması düşünülen noktaya bağlantısının bulunduğu yere bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Bu farklılıklar, sistemde farklı noktalardaki artan yatırım maliyetleri arasındaki farkı yansıtacaktır.
2.7. Artan maliyetler hesaplanırken iletim şebekesinin eşdeğer olan YMDF modeli kullanılmaktadır. Bu modelde, gerçek koşullar esas alınarak şebeke yapısı modellenmektedir. Elde edilen bu model şebeke, şebekenin puant talep zamanlarında tam ihtiyacı karşılayacak kapasitede olması koşuluyla, iletim sistemindeki ‘şebeke düğüm noktası’ adı verilen her bir noktadaki ilave şebeke kapasitesine ilişkin artan maliyetlerin hesaplanmasında kullanılır.
2.8. Üretim Sistem Kullanım Fiyatları, iletim sistemine ürettikleri enerjiyi veren tüm kullanıcıların maksimum enerji veriş kapasitesi; lisans gücü ve/veya maksimum enerji veriş kapasitesi dikkate alınarak belirlenir. Tüketim Sistem Kullanım Fiyatları ise, maksimum enerji alış kapasitesi esas alınarak belirlenir. Dolayısıyla, fiyatlar MW (enerji veriş/ enerji alış gücü) başına yıllık olarak uygulanır.
2.9. YMDF nakil modelinden elde edilen fiyatlar, sisteme bağlı üretim ve tüketimin beklenen MW değerlerine uygulandığında elde edilecek ücretler EPDK tarafından gelir tavanını sağlayacak şekilde ayarlanır. Sistem Kullanım Fiyatlarında yapılacak ayarlamalar, YMDF modeli vasıtasıyla sağlanan bölgesel sinyalleri koruyacak şekilde düzenlenir.
TEİAŞ’ın Sistem Kullanım Bedellerinı belirlemesinde dikkate alınan hususlar;
Benimsenen esasların netliğinin ve fiyatlandırma yöntemi şeffaflığının sağlanması,
Mevcut kullanıcılara ve sisteme yeni katılacak taraflara ve maliyetlere ilişkin doğru ve istikrarlı fiyat mesajlarının verilmesi,
Fiyatlandırmanın, sağlanan hizmetler esas alınarak yapılması ve bu yapılırken ortalama maliyetlerin değil artan maliyetlerin esas alınması ve bu yolla, iletim sisteminin optimal kullanımının ve optimal yatırımların teşvik edilmesi,
İlgili maliyet parametreleri ve zaman dilimleri çerçevesinde pratik olan uygulamaların benimsenmesi.
SİSTEM İŞLETİM FİYATLARI
2.11. Sitem Kullanım Fiyatlarının aksine Sistem İşletim Fiyatları bölgelere göre değişiklik göstermez, tüm sistem kullanıcıları için tek bir fiyat vardır. Bu da, kullanıcının sistem işletim maliyetleri üzerindeki etkisinin özellikle kullanıcının bölgesine göre değişiklik göstermediği anlamına gelir.
İLETİM SİSTEMİ VARLIKLARININ KULLANICI TARAFINDAN FİNANSE EDİLMESİ
2.12. Kullanıcının iletim sistemine bağlanabilmesi için ilave İletim Sistemi Varlıklarının tesisi gerekebilir. TEİAŞ’ın bu varlıkların tesisini finanse edecek yeterli finansmanın mevcut olmaması halinde, Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği’nin 38. inci maddesi TEİAŞ adına kullanıcının İletim Sistemi Varlıklarının tesisini finanse etmesine olanak sağlar.
2.13. Bu tip varlıkların tesisi ile ilgili teknik koşullara ve Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği’nin 38 inci maddesinde belirtilen finansman ihtiyacına, kullanıcı ile TEİAŞ arasında, önerilen bağlantı için yapılacak Bağlantı ve Sistem Kullanım Anlaşmalarında karar verilecektir. İletim sistemi sistem kullanım ve sistem işletim fiyatları yöntem bildirimi ve bağlantı bedelleri yöntem bildirimi bu tip varlıkların teknik özellikleri veya varlıkların nasıl finanse edilecekleri konusunda karar vermek veya yol göstermek üzere düzenlenmemiştir.
2.14. Kullanıcının Sistem Kullanım Varlığı için yaptığı yatırımın maliyeti, TEİAŞ’ın o yıl için yayımlamış olduğu Birim Fiyatlar baz alınarak hesaplanacak ve fiziki maliyetin hesaplanan bu maliyetin altında olması durumunda, fiziki maliyet dikkate alınarak güncellenecektir. Finansman maliyetlerini içermeyen bu varlık maliyetleri tamamen karşılanıncaya kadar Kullanıcı Sistem Kullanım Fiyatını ödemeyecektir. Bu konu 9 bölümde ayrıntılı olarak anlatılmaktadır.
3 İLETİM SİSTEMİ SİSTEM KULLANIM BEDELLERİNİN BELİRLENMESİ
3.1. Bölüm 2’de de belirtildiği üzere, Sistem Kullanım Fiyatları iki ayrı bileşenden oluşmaktadır. Bunların ilki, kullanıcının bulunduğu yere bağlı olarak değişen bileşendir. Bu bileşen, YMDF nakil modeli kullanılarak, farklı noktalar arasında toptan elektrik naklini sağlamak üzere iletim sisteminde yapılması gereken sermaye yatırımlarının ve iletim sisteminin aynı amaç doğrultusunda bakımının gerçekleştirilmesinin maliyetlerini yansıtmak üzere belirlenir. İkinci bileşen, kullanıcının bulunduğu yere bağlı olmayan, gelir tavanına ulaşılabilmesi ile ilgili olan bileşendir. Sistem Kullanım Fiyatlarının hesaplanma süreci aşağıda adım adım açıklanmıştır. Bu sürecin temel bileşenleri şunlardır:
Gerekli Maliyet Verilerinin Çıkartılması,
Nakil Modelinin Çalıştırılması,
Nihai TL/MW Tarifenin Belirlenmesi.
GEREKLİ MALİYET VERİLERİNİN ÇIKARTILMASI
Şebeke Yatırımlarının Yıllık Maliyetlerinin Hesaplanması
3.2. 1 MW gücü 1km taşımanın yıllık maliyeti, (TL/MWkm cinsinden) her bir hat tipi için, aşağıdaki formül kullanılarak hesaplanır.

bu formülde;
c: Şebeke genişleme sabiti; 1 MW gücü 1km taşımak için gerekli iletim altyapısı sermaye yatırımının değerini TL/MWkm cinsinden ifade eder. Bu değerin büyüklüğü TEİAŞ tarafından üstlenilen ve planlanan yatırımların maliyetlerine bağlıdır. Şebeke genişleme sabitinin hesaplanması için şu adımlar gerçekleştirilir:.
Mevcut yatırım projeleri ile ilgili olan yatırım maliyetleri, Yatırım Programı baz alınarak her bir hat tipi için toplam yatırım maliyetinin çıkartılması amacıyla analiz edilir (154kV, 380kV havai hatlar ve yeraltı iletim kabloları). Her bir hat tipi için Sistem Varlığı olarak değerlendirilip, bu şekilde fiyatlandırılanlar dışındaki yatırım maliyetlerinin toplamı alınır. Yatırım maliyetleri, mevcut yatırım projeleri ile ilgili olan trafo merkezi varlıklarının maliyetlerini içerir ve
Elde edilen bu toplam yatırım maliyetleri, her bir hat tipi için, ilgili yatırım projesine bağlı olarak tesis edilecek olan toplam MWkm değerlerine bölünür.
n: İletim varlığının yıl cinsinden ortalama toplam faydalı ömrüdür. Bu değer, fiyatlandırma ile ilgili amaçlar doğrultusunda 20 yıl olarak tespit edilmiştir.
r: TEİAŞ’ın sermaye maliyetidir ve %12 olarak hesaplanmıştır.
İşletme ve Bakım Maliyetinin Hesaplanması
3.3. İşletme ve bakımın yıllık maliyeti (M) aşağıda görüldüğü üzere, yıllık yatırım maliyetinin yüzdesi olarak belirlenir.
M = A × m
Bu formülde,
m İşletme ve Bakım Faktörüdür. Fiyatlandırma ile ilgili amaçlar doğrultusunda %3 olarak kabul edilir.
İletim Maliyeti Katsayısının Hesaplanması
3.4. İletim maliyeti katsayısı, MWkm başına yıllık sermaye maliyetlerinden ve yıllık işletme bakım maliyetlerinden meydana gelmekte olup, birimi TL/MWkm’dir. Şu şekilde hesaplanır:
3.5. YMDF nakil modelindeki farklı hat tipleri ile ilişkili farklı maliyetleri yansıtmak için, en düşük maliyetli hat (380kV havai hat, 154kV havai hat ya da yeraltı kablosu) tipine ilişkin iletim maliyeti katsayısı, baz iletim maliyeti katsayısı olarak alınır. Diğer hat tiplerine ilişkin iletim maliyetleri katsayıları, bu baz değerin katları olarak ifade edilir.
YMDF NAKİL MODELİNİN ÇALIŞTIRILMASI
Modelin Girdileri
3.6. YMDF nakil modeli, iletim sistemi üzerindeki her bir şebeke düğüm noktasındaki tüketimin ya da üretimin artması sonucunda iletim sisteminde yapılması gerekecek yatırımların marjinal maliyetlerini hesaplar. Model bunu yaparken, iletim sistemindeki puant şartlara dair tahminleri yansıtan talep ve arz senaryolarını esas alır. Şebeke düğüm noktası bir Bağlantı Noktası, ya da iki veya daha fazla iletim hattının birleştiği bir noktadır. Model, marjinal yatırım maliyetlerini hesaplamak üzere şebekenin MWkm cinsinden ifade edilen toplam maliyetlerini minimize eder (yukarıda adı geçen iletim maliyeti katsayısı çarpanlarının aşağıda 3.11’de belirtildiği şekilde uygulanmasından sonra) ve kapasitede 1MW ilave kapasite için bu rakamda meydana gelecek değişikliği hesaplar. (şebeke üzerindeki her bir noktadaki üretim ve tüketim için) Sonuçta, MWkm cinsinden ortaya çıkan marjinal maliyet, baz olarak alınan iletim maliyeti katsayısı uygulanarak paraya çevrilir.
3.7. Modelde pratiklik açısından bir dizi varsayımdan yararlanılmaktadır. Modelin, sistemin puant koşullarına karşılık gelen bir dizi veriye ihtiyacı vardır:
Her bir şebeke düğüm noktasında iletim sistemine giren güç,
Her bir şebeke düğüm noktasındaki tüketim,
Şebeke düğüm noktaları arasındaki iletim güzergahları ve bu güzergahların hat tiplerine göre sınıflandırılması,
Bu güzergahların uzunlukları,
Farklı hat tiplerine ilişkin iletim maliyeti katsayılarının baz katsayıya oranları.
3.8. Nakil modelinde, “t” yılına ilişkin, her düğüm noktasındaki tüketim verileri için, TEİAŞ’ın, “t” yılının sistem puantında şebeke üzerindeki her bir düğüm noktası için tahmin ettiği tüketim esas alınır. Bu tahminler, iletim sistemi kullanıcıları tarafından Bölüm 10 uyarınca sağlanan verilere dayanır.
3.9. Modelde, “t” yılına ait her şebeke düğüm noktasındaki üretim verilerinde her bir düğüm noktasındaki santrala ait maksimum enerji veriş kapasitesi esas alınır. Bunda, bir önceki fiyatlandırma yılı esas alınmaktadır. Ancak, düğüm noktasındaki üretim, Yaz ve Kış Sistem Puant Talepleri sırasındaki toplam üretim toplam tüketime eşit olacak şekilde ayarlanmalıdır.
3.10. İletim güzergahları ve bu güzergahlarla ilgili hat tipleri ve uzunlukları, şebeke konfigürasyonuna ilişkin mevcut veriler kullanılarak belirlenir.
3.11. Farklı hat tiplerine ait (380KV, 154 KV ya da yeraltı kablosu) iletim maliyeti katsayılarının birbirlerine oranı, farklı hat tiplerine ilişkin maliyetler arasındaki farklılıkları yansıtır. Nakil modeli, hat tipinden bağımsız olarak toplam maliyeti MWkm cinsinden verir. Bu noktada, bazı güzergahlarda yapılacak yatırımın maliyetinin diğer güzergahlarda yapılacak yatırımın maliyetinden yüksek olacağı dikkate alınır. Yukarıda da değinildiği gibi, bu etki, yatırım maliyeti daha pahalı olan güzergahların, iletim maliyet katsayıları arasındaki oranlar uygulanarak “uzatılması” yoluyla modellenmektedir. Bu uygulama, söz konusu hatların, modelde kullanılmasını daha pahalı hale getirmekte ve bu şekilde de, bu güzergahlara yapılacak yatırımların ilave maliyetlerini yansıtmaktadır.
Modelin Çıktıları
3.12. YMDF nakil modeli, yukarıda adı geçen girdilerden faydalanarak ve bir nakil algoritması kullanarak, ve tüm güzergahlarda sınırsız kapasite olduğu varsayımından hareketle, düğüm noktası bazında belirlenen üretimle düğüm noktası bazında belirlenen tüketimin karşılanabileceği minimum şebeke büyüklüğünü MWkm cinsinden hesaplar.
3.13. Matematiksel olarak ifade edildiğinde, optimizasyon problemi şu şekilde açıklanabilir;
Minimize edilen: =
Tabi olduğu kısıtlar:
Kısıt 1:
Kısıt 2 :
Burada:
MWkm cinsinden minimum iletim miktarı,
i ve j düğüm noktaları arasındaki MW cinsinden akışı, (i ve j arasında bir güzergah olmaması halinde sıfırdır)
iletim sistemindeki her bir i ve j düğüm noktası arasındaki km cinsinden sembolik mesafeyi,
i düğüm noktasındaki, yukarıdaki 3.9 sayılı paragraf doğrultusunda belirlenen üretimi,
i düğüm noktasında sistem puantında tahmin edilen ve yukarıdaki 3.8 sayılı paragraf doğrultusunda belirlenen tüketimi,
ifade etmektedir.
Kısıt 1, her bir düğüm noktasına giren ve o düğüm noktasından çıkan net akışların, sistemin o düğüm noktasına verilen ve o düğüm noktasından çekilen güç miktarına eşit,
Kısıt 2, üretim ve tüketimin dengede,
olma gerekmesidir.
3.14. Optimal şebeke büyüklüğünün belirlenmesinin ardından, model, her bir düğüm noktasındaki üretimin 1 MW artış ve buna karşılık olarak referans noktasındaki 1MW tüketim artışı için marjinal yatırım maliyetlerini hesaplar. Marjinal yatırım maliyeti, şebekenin bütününde nakledilen toplam MWkm değerinde meydana gelen artış ya da düşüş olup optimizasyon modelindeki her bir kısıtla ilişkili Lagrange çarpanlarıdır. ( ve ) Üretim ve tüketim için sırasıyla ve ile ifade edilmektedir. 1MW artış varsayımından yola çıkılarak, marjinal maliyetler, basitliğin sağlanması açısından, yalnızca km cinsinden ifade edilmiştir. Böylelikle, her bir düğüm noktasındaki üretim ve tüketime ilişkin olmak üzere, km cinsinden marjinal maliyetler elde edilmiş olur. , ’ye eşit olup, üretimdeki 1MW artışın toplam km üzerindeki etkisine bağlı olarak, marjinal km maliyeti pozitif ya da negatif olabilir.
3.15. Bu hesaplamanın basit bir gösterimi, Ek A’da, örnek olarak verilmiştir. (Ek A: YMDF Nakil Modelinin Gösterimi).
Yaz ve Kış Puantının Etkisi
3.16. Türkiye’de talebin mevsimsel seyri şu şekildedir; ülkenin güney batısındaki bazı bölgelerde sistem puant talebi, ülkenin geri kalan kısımlarında olduğu gibi kış mevsiminde değil, yaz aylarında gerçekleşmektedir. Dolayısıyla yukarıda tanımlanan temel YMDF nakil modeli, yaz ve kış marjinal maliyetlerin ortaya çıkması için iki defa çalıştırılır. Kış maliyetleri kış aylarındaki (1 Ocak - 31 Mart ve 1 Ekim - 31 Aralık arası) sistem talepleri ve yaz maliyetleri yaz aylarındaki (1 Nisan - 30 Eylül arası) puant talepleri kullanılarak hesaplanır. Bu yaz ve kış maliyetleri kullanılarak Sistem Kullanım Fiyatları elde edilir.
NİHAİ TL/MW TARİFENİN BELİRLENMESİ
3.17. Nihai TL/MW tarifelerin hesaplanmasında, YMDF nakil modeli nakil algoritması ile hesaplanan marjinal yatırım maliyetleri esas alınır. Bu hesaplama süreci aşağıdaki aşamalardan oluşur.
Üretim ve tüketim için bölgesel “ham” maliyetlerin ve bunun sonucunda ortaya çıkan ara gelirin hesaplanması.
İletim hizmetleri için toplam gelir tavanına dayanarak , üretim ve tüketim kullanılarak toplam elde edilmesi gereken gelirin hesaplanması
TEİAŞ’ın gelir tavanına göre gelir elde edebilmesini sağlamak üzere bölgesel maliyetlere eklenecek “ilave ücret”in hesaplanması.
Üretim İçin Bölgesel Artan Maliyetlerin Belirlenmesi
3.18. Yaz ve kış maliyetlerinin ağırlıklı ortalamaları, her bir bölge için, kurulu güç esas alınarak hesaplanır. Hesaplamada şu formüller kullanılır.
burada:
, kış puantında, z bölgesinde üretim için hesaplanan“ham” artan maliyeti, TL cinsinden;
, yaz puantında, z bölgesinde üretim için hesaplanan“ham” artan maliyeti, TL cinsinden;
, I düğüm noktasındaki Maksimum Güç Veriş Sınırını (MW cinsinden);
, iletim maliyeti katsayısını
ifade eder.
Tüketim İçin Bölgesel Artan Maliyetlerin Belirlenmesi
3.19. Bu maliyetler, bölgedeki düğüm noktası bazındaki maliyetlerin ağırlıklı ortalaması alınarak hesaplanır. Ağırlıklı ortalamanın hesaplanmasında, düğüm noktası bazında olmak üzere, yaz ve kış sistem puant talebi sırasında gerçekleşmesi beklenen talebe ilişkin tahminler esas alınır. Hesaplamada şu formül kullanılır:
burada:
, kış puantında, z bölgesindeki tüketim için hesaplanan “ham” artan maliyeti, TL cinsinden;
, yaz puantında, z bölgesindeki tüketim için hesaplanan“ham” artan maliyeti, TL cinsinden;
, Yaz Puantı sırasında, i düğüm noktasındaki talebi;
, Kış Puantı sırasında, i düğüm noktasındaki talebi
ifade eder.
Ara Gelirin Hesaplanması
3.20. Gelir tavanını elde etmek amacıyla “ham” maliyetler üzerinde gerekli ayarlamaları belirlemek için, “ham” maliyetlerin tüm üretime ve tüketime uygulanmasıyla elde edilen toplam miktar olan ara gelirler hesaplanır.
3.21. Üretim ve tüketim için bölgesel ara gelirlerin hesaplanmasında aşağıdaki formüller kullanılır;
;
burada:
, z bölgesinde üretimden elde edilen ara geliri, TL cinsinden
, yılın yaz puantı için hesaplanan maliyetin ağırlık olarak yüzdesini
, yaz puantında, z bölgesinde üretim için hesaplanan “ham” artan maliyeti, TL cinsinden
, kış puantında, z bölgesinde üretim için hesaplanan“ham” artan maliyeti, TL cinsinden
, I düğüm noktasındaki Maksimum Güç Veriş Sınırını (MW cinsinden);
z bölgesinde tüketimden elde edilen ara geliri, TL cinsinden;
, yaz puantında, z bölgesinde tüketim için hesaplanan “ham” artan maliyeti, TL cinsinden
, kış puantında, z bölgesinde tüketim için hesaplanan “ham” artan maliyeti, TL cinsinden
, I düğüm noktasındaki Maksimum Alış Kapasitesi (MW cinsinden)
ifade eder.
3.22. Üretim ve tüketim için toplam ara gelirler, tüm bölgelerdeki bölgesel ara gelirlerin toplanmasıyla hesaplanır. Hesaplamada şu formül kullanılır;
; ve
burada:
üretimden elde edilen toplam ara geliri, TL cinsinden ve
tüketimden elde edilen toplam ara geliri, TL cinsinden.
ifade eder.
Üretim ve Tüketimden Karşılanacak Olan Toplam Gelirin Hesaplanması
3.23. Sistem Kullanım Fiyatlarından karşılanacak olan toplam gelir tavanı, Elektrik Piyasası Tarife Yönetmeliğine, Elektrik Piyasasında Gelir ve Tarife Düzenlemesi Kapsamında Düzenlemeye Tabi Unsurlar ve Raporlamaya İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ ve TEİAŞ’ın İletim Lisansı hükümlerine göre belirlenir. Bu miktar, aşağıdaki formüle uygun olarak üretim ve tüketim arasında paylaştırılacaktır.
; ve
burada:
,üretimden karşılanacak olan toplam geliri;
, tüketimden karşılanacak olan toplam geliri;
, ilgili fiyatlandırma yılı için, Sistem Kullanım Bedellerindan karşılanacak olan toplam gelir tavanı (bağlantı bedelleri hariç), Türk Lirası cinsinden ifade eder ve
Her Bir Fiyatlandırma Bölgesi İçin Nihai Üretim ve Tüketim Sistem Kullanım Fiyatlarının Hesaplanması
3.24. Gelir tavanı ve ara gelirler arasındaki farkın karşılanabilmesi amacıyla, her bir üretim ve tüketim için MW başına ilave ücretler aşağıdaki gibi hesaplanır.
; ve
burada:
; üretim ile ilgili ilave ücreti, TL cinsinden ;
, tüketim ile ilgili ilave ücreti, TL cinsinden
ifade eder.
3.25. Her bir bölge için Sistem Kullanım Fiyatları, “ham” bölgesel maliyetin ve ilave ücretin toplanması ve yaz ve kış puantı için hesaplanan fiyatların kombine edilmesiyle belirlenir.
burada:
, z bölgesinde MW başına Üretim Sistem Kullanım Fiyatı
, z bölgesinde MW başına Tüketim Sistem Kullanım Fiyatı
4 FİYATLANDIRMA UYGULAMALARI
4.1. İletim Sistemi kullanıcılarının ödemekle yükümlü olacağı üretim ve tüketim Sistem Kullanım Bedelleri , her bir Sistem Kullanım Fiyatlandırma Noktasında geçerli olan Sistem Kullanım Fiyatına Esas Miktar (MW) baz alınarak belirlenir.
4.2. Sistem Kullanım Fiyatlandırma noktası, Sistem Kullanım Fiyatıyla ilişkili olan ve Sistem Kullanım Bedeline esas miktar için hangi bölgesel fiyatın uygulanacağını belirleyen coğrafi noktadır. Sistem Kullanım Fiyatlandırma noktaları, üretim ya da tüketimin iletim sistemine bağlı olduğu trafo merkezine göre belirlenir. Bu esasın uygulanmasına ilişkin ayrıntılar, 5. ve 6. bölümlerde verilmiştir. TEİAŞ’ın iletim sistemindeki her bir bağlantı noktası için en az bir Sistem Kullanım Fiyatlandırma noktası olacaktır. Sistem Kullanım Fiyatlandırma noktaları, her bir bağlantı noktasındaki her kullanıcı başına bir tane olacak şekilde belirlenecektir. Dolayısıyla, belirli bir trafo merkezinde birden fazla dağıtım fideri bulunması ve bunların farklı kullanıcıların sorumluluğunda olması halinde, bu merkezde birden fazla Sistem Kullanım Fiyatlandırma Noktası olacaktır.
4.3. Sistem Kullanım Bedellerine esas miktar, Bölüm 3 doğrultusunda hesaplanan bölgesel Sistem Kullanım Fiyatlarının uygulanacağı MW miktarıdır. Bu, üretim ve tüketim için farklı şekilde belirlenmektedir. Sistem Kullanım Fiyatlarına esas miktarların belirlenmesine dair ayrıntılar, Bölüm 5 ve 6’da açıklanmaktadır.
4.4. Bir Sistem Kullanım Fiyatlandırma noktası için toplam Sistem Kullanım Bedelleri şu şekilde hesaplanmaktadır.

burada:

, kullanıcı u’ya, t fiyatlandırma yılı süresince p Sistem Kullanım Fiyatlandırma Noktasındaki tüketimi karşılığında uygulanacak Sistem Kullanım Fiyatını (TL cinsinden);
kullanıcı u’nun, p Sistem Kullanım Fiyatlandırma noktasında, t fiyatlandırma yılı süresince geçerli olacak Tüketim Fiyatlarına Esas Maksimum Alış Kapasite Miktarlarını (MW cinsinden) ifade eder.
, p Sistem Kullanım Fiyatlandırma noktasının yer aldığı z bölgesinde tüketime uygulanacak olan Sistem Kullanım Fiyatlarını (TL cinsinden) ifade eder. Bu değerin nasıl elde edildiği Bölüm 3’te açıklanmaktadır.
, kullanıcı u’ya, t Fiyatlandırma Yılı süresince, p Sistem Kullanım Fiyatlandırma noktasındaki maksimum enerji veriş kapasitesi karşılığında uygulanacak olan Sistem Kullanım Fiyatını (TL cinsinden);
, kullanıcı u’nun, t Fiyatlandırma Yılı süresince geçerli olacak, p Sistem Kullanım Fiyatlandırma noktasındaki Sistem Kullanım Fiyatlarına Esas Miktarını (MW cinsinden) ifade eder. Bu değer bölüm 6’da açıklanmıştır.
, p Sistem Kullanım Fiyatlandırma noktasının yer aldığı z bölgesinde üretime uygulanan Sistem Kullanım Fiyatları (TL cinsinden) ifade eder. Bu değerin nasıl elde edildiği, Bölüm 3’te açıklanmıştır.
4.5. Fiyatlandırma Yılı Uygulama Dönemi boyunca geçerli olacak Üretim ve Tüketim için Sistem Kullanım Fiyatları, söz konusu Fiyatlandırma Yılından bir önceki yılın son ayına kadar yayımlanacak olan Sistem Kullanım Fiyatları Yöntem Bildirimi’nde yer alır. Bu doküman kapsamında, kullanıcının her bir fiyatlandırma bölgesine düşen Sistem Kullanım Fiyatlandırma noktalarının hangileri olduğunu anlamasına imkan verecek, Üretim ve Tüketim Sistem Kullanım Fiyatlandırma bölgelerinin açıklandığı diğer bilgiler de yer alır.
4.6. Yeni bir Sistem Kullanım Fiyatlandırma noktası, coğrafi konumu itibariyle içinde kaldığı fiyatlandırma bölgesine dahil edilir. Ancak, yeni bir Sistem Kullanım Fiyatlandırma noktasının fiyatlandırma bölgeleri arasındaki sınıra yakın ve şebekedeki yeni bir düğüm noktası ile ilişkili olması halinde, Bölüm 3’te açıklanan YMDF nakil modeli yönteminden yararlanarak bir takım ilave etüdler yapılması tercih edilebilir. Bu, TEİAŞ’ın şebekedeki yeni düğüm noktasına ilişkin marjinal maliyeti hesaplamasına ve böylelikle yeni Sistem Kullanım Fiyatlandırma noktasının hangi fiyatlandırma bölgesine dahil edileceğine karar vermesine imkan verecektir. Yeni Sistem Kullanım Fiyatlandırma noktası, düğüm noktası bazındaki marjinal maliyetlerin söz konusu düğüm noktasının marjinal maliyetine en yakın olduğu bölgeye dahil edilecektir. Fiyatlandırma Yılı içerisinde fiyatlandırma bölgelerinin sınırları değiştirilmeyecektir.
4.7.. Fiyatlandırma bölgesi sınırlarının, yukarıda adı geçen sebep haricinde, her yıl yeniden belirlenmesi gerekmeyecektir. Fiyatlandırma bölgelerinin sınırlarının her bir Uygulama Dönemi öncesinde yeniden değerlendirilmesi beklenir.
4.8. Enerji ihraç eden kullanıcılar için uygulanacak sistem kullanım fiyatları bölgelere göre değişiklik göstermemektedir. Enerji ihracında kullanılacak sistem kullanım fiyatı (İHRSKF) aşağıdaki şekilde hesaplanmaktadır .
4.9. Enerji ithal eden kullanıcılar için uygulanacak sistem kullanım fiyatları bölgelere göre değişiklik göstermemektedir. Enerji ithalinde kullanılacak sistem kullanım fiyatı (İTHSKF) aşağıdaki şekilde hesaplanmaktadır :
5 TÜKETİME ESAS SİSTEM KULLANIM BEDELLERİ
GENEL
5.1. Tüketim Sistem Kullanım Fiyatları (enerji alış), TEİAŞ’ın iletim sistemine bağlı aşağıdaki kategorilerdeki kullanıcılardan alınır. (Bağlantı hattının mülkiyeti kendine ait veya TEİAŞ’a ait ve bağlı olduğu barada dağıtım şirketi kullanımında olmayan)
a) Dağıtım şirketleri; Dağıtım Şirketlerinin kullanımında olan barada bir yada birden fazla Üretim Şirketi varsa, Dağıtım Şirketinin anlaşmasındaki maksimum alış gücü ve maksimum veriş gücünün toplamı dikkate alınır ve Sistem Kullanım Bedellerinin tespitinde bu toplam ve tüketime yönelik Sistem Kullanım Fiyatlarının esas alınır.
b) İletim sistemine doğrudan bağlı serbest tüketiciler,
c) İletim sistemine doğrudan bağlı otoprodüktörler, otoprodüktör grupları, üreticiler, üretim santralları, Yİ, YİD ve İHD (Ü),
d) İletim Sistemini kullanarak Uluslararası elektrik ihracatı yapan Enterkonneksiyon kullanıcıları. Bu tür kullanıcılar, TEİAŞ ile Enterkonneksiyon Kullanım Anlaşması da yapmakla yükümlüdürler,
5.2. TEİAŞ, Tüketim Sistem Kullanım Fiyatlarını ödeyecek olan Kullanıcılar ile Sistem Kullanım Anlaşması yapmak zorundadır. Sistem Kullanım Anlaşması yapılana kadar faturaya esas alınacak güç; İletim Sisteminden çekilen (enerji çekiş) maksimum güç (MW), anlaşma yapıldıktan sonra ise anlaşmasındaki maksimum enerji çekiş kapasitesi (MW) olacaktır.
5.3. Sistem Kullanım Anlaşmasındaki maksimum enerji alış kapasitesinin Enterkonneksiyon Kullanım Anlaşması ve Enerji Satış Anlaşmasında veya Anlaşmalarında belirtilen güç değerleri ile aynı olması zorunludur.
SİSTEM KULLANIM FİYATLANDIRMA NOKTALARI VE ÖLÇÜM ESASLARI
5.4. Tüketim Sistem Kullanım Fiyatları için Sistem Kullanım tarife bölgesini kullanıcının iletim sistemine bağlandığı nokta belirleyecektir. İletim sistemine doğrudan bağlı kullanıcılar için Sistem Kullanım Fiyatlandırmasına esas ölçüm noktası Elektrik Piyasasında Kullanılacak Sayaçlar Hakkında Tebliğ ve ilgili diğer mevzuatta belirtildiği yerde olacaktır.
Elektrik Piyasasında Kullanılacak Sayaçlar Hakkında Tebliğ’de belirtilen ölçüm noktalarıyla maksimum alış/veriş kapasitelerinin tespit edilememesi durumunda TEİAŞ’ın belirleyeceği ölçüm yeri ve ölçüm yöntemlerine göre maksimum alış/veriş kapasiteleri ölçüme esas alınır.
5.5. Kullanıcının Sistem Kullanım Fiyatlandırmasına esas ölçüm noktasında bulunan standartlara uygun mühürlenebilir kaydedici ölçüm cihazlarından her ayın sonunda TEİAŞ ve kullanıcı yetkililerinin nezaretinde okunur, bu okunan değerler sayaç okuma protokolu ile tespit edilir. Kullanıcılar için ölçüm dönemleri aylıktır.
5.6. TEİAŞ trafo merkezi OG barasında birden fazla dağıtım şirketine ait OG hat fiderinin olması durumunda dağıtım şirketlerinin faturaya esas olacak maksimum alış kapasiteleri YG/OG trafoya ait megawattmetre değerleri ile fider yükleri ilişkilendirilerek tespit edilir.
5.7. TEİAŞ trafo merkezinde, iletim hatlarında ve tesislerinde enerji kesimini gerektirecek bakım, arıza ve diğer nedenlerle yapılacak çalışmalar için TEİAŞ’ın talebiyle yapılan yük aktarmalarının bir tutanak ile tespit edilmesi halinde, ilgili dağıtım şirketinin güç aşımı olarak değerlendirilmeyecektir.
5.8. İletim Sistemine bağımsız baralarda bağlantısı olan kullanıcı veya kullanıcıların ölçüm noktaları bağlı oldukları baralardaki fiderlerde yapılan ölçüm değerlerinin ilgili ay içindeki maksimum MW değeri esas alınır. İki ayrı bağımsız barada İletim Sistemine bağlı olan kullanıcı veya kullanıcıların sadece baralardan birini kullanması (sıcak yedek) ve diğer barayı kullanmaması (soğuk yedek) durumunda, kullanılan baralarda bağlantı noktasında yapılan ölçümlerde ilgili ay içindeki maksimum MW değeri esas alınır.
5.9. 5.1’de belirtilen tüm kullanıcıların ödeyecekleri yıllık Tüketim Sistem Kullanım Fiyatları, TEİAŞ’la yapacakları Sistem Kullanım Anlaşmasında belirtilen maksimum enerji alış kapasitesi esas alınarak hesaplanır. Kullanıcıların ölçüm dönemleri sırasında çekilen enerjiye ilişkin ölçülen değerlerin, en yüksek enerji alış gücünün Sistem Kullanım Anlaşmasındaki maksimum enerji alış kapasitesini aşması halinde, aşan kısmın en yüksek değeri dikkate alınarak Sistem Kullanım Anlaşmasında yer alan ceza maddesi uygulanır.
Bir takvim yılı içerisinde aynı kullanıcı ile aynı tesis için kapasite artırılması amacıyla 3 ay önceden TEİAŞ’a bildirilmesi ve TEİAŞ’ın teyidinin alınması koşuluyla Sistem Kullanım Anlaşmasının yenilenmesi halinde her bir anlaşma dönemi için kullanıcının sistemden çektiği enerji gücünün (MW) en yüksek olduğu değer, Sistem Kullanım Anlaşmasında belirtilen maksimum enerji alış kapasitesinden fazla ise aradaki MW değeri (aşan kısım) için anlaşma döneminin geçerli olduğu ay sayısı kadar (her bir anlaşma döneminin son ayı için geçerli olan Sistem Kullanım Fiyatları ile) ceza uygulanır.
5.10. Her bir sahada kurulu bulunan ve Sistem Kullanım Fiyatlarına ilişkin amaçlar doğrultusunda talep verilerinin kaydedilmesinde kullanılacak olan sayaçlar ve ölçüm ekipmanları, yürürlükteki mevzuata uygun olmalıdır.
AYLIK TÜKETİM SİSTEM KULLANIM FİYATLARI^
5.11. Kullanıcılar, t Fiyatlandırma Yılı boyunca, o yıl için hesaplanan yıllık Tüketim Sistem Kullanım Fiyatlarına ilişkin aylık ödemeler yaparlar. Aylık Tüketim Sistem Kullanım Fiyatları, her bir tüketim bölgesi ile ilgili olarak, bu yöntem bildiriminin madde 5 nci maddesi (1) nci fıkrasında belirtilen tüm kullanıcılar için Sistem Kullanım Anlaşması imzalanıncaya kadar TEİAŞ’ça belirlenen tahmini maksimum talep esas alınarak hesaplanır. Bu değer ile gerçekleşen değer arasında artı yönde fark olması halinde gerçekleşen değer üzerinden fatura düzenlenir ve Sistem Kullanım Anlaşması imzalanıncaya kadar yüksek olan güç maksimum alış kapasitesi olarak kabul edilir ve faturaya esas değer olarak alınır. İletim sisteminin uygun olması halinde Sistem Kullanım Anlaşması kullanıcının beyan ettiği değer üzerinden yapılır. Sistem Kullanım Anlaşması yapıldıktan sonra anlaşmadaki maksimum enerji alış kapasitesi Sistem Kullanım fiyatlarının hesaplanmasına esas değer olarak kullanılır.
Sistem Kullanım Anlaşmasındaki maksimum enerji alış kapasitesinin aşılması halinde, bu fiyatlandırma yöntem bildiriminin 5 nci maddesi (9) ncu fıkrası uygulanır. Sistem Kullanım Anlaşması imzalanıncaya kadar kadar geçen dönemde gerçekleşen değerin tahmini maksimum talep değerinden az olması ve kullanıcının Sistem Kullanım Anlaşmasını tahmini maksimum talep değerinden daha az bir değer üzerinden yapması halinde tahmini maksimum talep değeri ile Sistem Kullanım Anlaşmasında bahsi geçen değer arasındaki fark kullanıcının devam eden dönemlerdeki faturalarından mahsup edilir.
Yukarıda bahsedilen sözleşmesiz dönemde gerçekleşen değerlerin maksimumu Sistem Kullanım Anlaşmasında belirtilen değerden yüksek ise gerçekleşen değer dikkate alınır ve mahsuplaşma yapılmaz.
5.12. Sistem Kullanım Anlaşmasının yapılmamış olması halinde bir önceki yılda ölçülen maksimum alış kapasitesi üzerinden işlemlere devam edilir. Ancak Fiyatlandırma Yılında bir önceki yılın enerji alış kapasitesinin aşılması durumunda yüksek olan güç değeri (MW) uygulamada dikkate alınır
5.13. TEİAŞ’ın bir sonraki fiyatlandırma yılına ait Sistem Kullanım Fiyatının belirlenebilmesini teminen ilgili kullanıcı Sistem Kullanım Anlaşmasında yer alan maksimum gücü değiştirmediği sürece bu güç bir sonraki dönemin Sistem Kullanım Fiyatının hesaplanmasında esas olarak alınacaktır.
5.14. Fiyatlandırma Yılı boyunca her bir kullanıcı tarafından ödenecek olan Tüketim Sistem Kullanım Bedelleri, bu bildirimdeki yöntem izlenerek ve yukarıda adı geçen veriler esas alınarak hesaplanır. Sonuçta elde edilen yıllık Tüketim Sistem Kullanım Bedeli, her bir kullanıcı için Ek B’de belirlenen yönteme göre aylık fiyatlara dönüştürülür. TEİAŞ’ın enflasyonsuz olarak gelir tavanı belirlenmiş ise enflasyona göre aylık fiyatlar ayarlanır ve bu aylık ödemeler kullanıcılara fatura edilir.
İLETİM SİSTEMİNİN KULLANILDIĞI İLK YIL
5.15. Kullanıcının sistemi ilk kullanmaya başladığı tarih tesisin geçici kabulünün yapıldığı tarihi takip eden ay olarak kabul edilir. Bu tarih faturalamaya esas tarih olacaktır.
5.16. Kullanıcının iletim sistemini kullandığı ilk yıl için yıllık Tüketim Sistem Kullanım fiyatları, Aylık Sistem Kullanım Tüketim fiyatlarına aşağıdaki şekilde çevrilir.
Aylık Tüketim Sistem Kullanım Faturası, Fiyatlandırma Tarihinin bulunduğu ayın ilk gününden başlar;
Aylık Tüketim Sistem Kullanım Fiyatları, bu yöntem bildiriminin 5 nci maddesinin 14 üncü fıkrasında yapılan açıklamaya göre tanzim edilir.
5.17. Kullanıcı TEİAŞ ile Bağlantı Anlaşmasını yaptıktan sonra İletim Sistemi Sistem Kullanım Anlaşmasını da yapmak zorundadır.
LİSANS TÜRÜ DEĞİŞİKLİĞİ, DEVİR VE BARA DEĞİŞİKLİĞİ
5.18. Fiyatlandırma yılı içinde bağlantı noktasında herhangi bir değişiklik olmadan (aynı bara ve fider/fiderler) lisans türü değişen iletim sistemi kullanıcıları yeni konumuna göre anlaşma yapılana kadar mevcut sözleşmesinde yer alan yükümlülüklerini yerine getirmekle sorumludur. Anlaşma imzalamamış ise anlaşma yapılana kadar eski konumdaki yükümlülüklerini yerine getirmekle sorumludur.
5.19. Fiyatlandırma yılı içinde bağlantı noktasında herhangi bir değişiklik olmadan (aynı bara ve fider/fiderler) kullanıcıya ait tesisin devri ile muhatap tüzel kişinin değişmesi durumunda, yeni kullanıcı TEİAŞ ile anlaşma imzalayıncaya kadar önceki konumdaki tüzel kişi anlaşmasında yer alan yükümlülüklerini yerine getirmekle yükümlüdür.
5.20. Fiyatlandırma yılı içinde bağlantı noktası ile (başka bara ve fider/fiderler) birlikte lisans türü değişen iletim sistemi kullanıcıları yeni konumuna göre anlaşma imzalanıncaya kadar mevcut anlaşmasında yer alan yükümlülüklerini yerine getirmekle sorumludur. Ancak, yeni duruma göre anlaşma yapılana kadar, yeni bağlantı noktasının yapıldığı ayda, önceki konumundaki en son güç değerleri üzerinden sistem kullanım faturasını ödemekle yükümlüdür. Bağlantının yapıldığı ayı takip eden ayda, yeni bağlantı yerindeki TEİAŞ tarafından tespit edilen maksimum güç değeri üzerinden yükümlülüklerini yerine getirmekle sorumludur. Takip eden aylarda bu gücü geçen maksimum MW güc değeri olursa sistem kullanım faturalarına en yüksek olan güç değeri üzerinden yükümlülüklerini yerine getirmekle yükümlüdür.
5.21. Fiyatlandırma yılı içinde bağlantı noktası ile (başka bara ve fider veya fiderler) birlikte kullanıcıya ait tesisin devri ile muhatap tüzel kişinin değişmesi durumunda, yeni kullanıcı TEİAŞ ile anlaşma imzalayıncaya kadar önceki kullanıcının anlaşmasında yer alan yükümlülüklerini yerine getirmekle sorumludur. Ancak, anlaşma imzanlamadı ise, yeni kullanıcı TEİAŞ ile anlaşma imzalayıncaya kadar önceki kullanıcının bağlantı noktasındaki en son güç değeri üzerinden sitem kullanım faturalarını ödemekle yükümlüdür.
5.22. Fiyatlandırma yılı içinde bir kullanıcı bağlı olduğu baradan aynı iletim sistemine ait başka bir baraya bağlanması durumunda önceki barada bağlı olduğu yer için yapmış olduğu Sistem Kullanım Anlaşması ve Bağlantı Anlaşmasında yer alan bağlantısını sona erdirdiği ayda tek taraflı olarak fesih edilir ve yeni bağlantı durumuna göre yeniden Sistem Kullanım ve Bağlantı Anlaşması imzalamakla yükümlüdür. Kullanıcı, Anlaşma imzalayıncaya kadar bağlantının yapıldığı ay dahil önceki anlaşmada yer alan yükümlülüklerini yerine getirmekle sorumludur. Bağlantının yapıldığı ayı takip eden aydan itibaren yeni konumuna göre maksimum güç değerleri üzerinden TEİAŞ’ca düzenlenen sistem kullanım faturalarını ödemekle yükümlüdür. Anlaşma imzalandıktan sonra anlaşmada yer alan maksimum güç değeri üzerinden sistem kullanım faturalarını ödemekle yükümlüdür.
6. ÜRETİME ESAS SİSTEM KULLANIM BEDELLERİ
GENEL
6.1. Üretim Sistem Kullanım Bedelleri (enerji veriş), TEİAŞ iletim sisteminin aşağıdaki kategorilerdeki kullanıcılarından alınır.
a) İletim sistemine doğrudan bağlı üretim şirketleri, (bağlantı hattının mülkiyeti kendine veya TEİAŞ’a ait olanlar)
b) İletim sistemine doğrudan bağlı üretim şirketleri, (Yİ, YİD, İHD (Ü) )
c) İletim sistemine doğrudan bağlı otoprodüktörler, (bağlantı hattının mülkiyeti kendine veya TEİAŞ’a ait olanlar)
d)İletim sistemine doğrudan bağlı otoprodüktör grupları, (bağlantı hattının mülkiyeti kendine veya TEİAŞ’a ait olanlar)
e) TEİAŞ’ın iletim sistemine enerji ithal eden doğrudan bağlı Enterkonneksiyon kullanıcıları,
6.2. 6.1’de belirtilen tüm kullanıcıların, t fiyatlandırma yılı içinde ödeyecekleri yıllık Üretim Sistem Kullanım Bedelleri, lisans başvurusundaki kurulu gücü veya TEİAŞ’la yapacakları Sistem Kullanım Anlaşmasında belirtilen maksimum enerji veriş kapasitesi esas alınarak hesaplanır. TEİAŞ, Üretim Sistem Kullanım Fiyatlarını ödeyecek olan Kullanıcılar ile Sistem Kullanım Anlaşması yapmak zorundadır. Sistem Kullanım Anlaşması yapılana kadar faturaya esas alınacak güç; İletim Sistemine verilen (enerji veriş) maksimum güç (MW), anlaşma yapıldıktan sonra ise anlaşmasındaki maksimum enerji veriş kapasitesi (MW) olacaktır. Bir kullanıcının, fiyatlandırma yılı içinde iletim sistemine lisans başvurusundaki kurulu gücünden veya anlaşmasındaki maksimum veriş kapasitesinden daha fazla güçte enerji verdiğinin, aylık ölçüm değerleri ile tespit edilmesi halinde, aşan kısmın en yüksek değeri dikkate alınarak Sistem Kullanım Anlaşmasında yer alan ceza maddesi uygulanır.
SİSTEM KULLANIM FİYATLANDIRMA NOKTALARI
6.3. Üretim Sistem Kullanım Fiyatları ile ilişkili Sistem Kullanım Fiyatlandırma Bölgesi’ni, kullanıcının Sistem Kullanım Fiyatlandırma Noktası’nın yeri belirler. Bir kullanıcının Sistem Kullanım Fiyatlandırma noktası’nın saptanması bu yöntem bildiriminin 5 inci Bölümünde ele alınmıştır. Bu yöntem Bildiriminin 5 inci bölümünde tüketim için yapılan açıklamalar üretim için de aynen geçerlidir.
ÜRETİM SİSTEM KULLANIM FİYATLARINDA ESAS ALINACAK FAKTÖRLER
ÜRETİCİLER
6.4. Üreticilerin ödeceyecekleri Üretim Sistem Kullanım Bedellerinin belirlenmesinde, söz konusu bağlantı için lisans başvurusundaki gücü veya lisans gücünden aşağı olmamak üzere sözleşmesindeki maksimum veriş kapasitesi esas alınır. Bu üreticiler, EÜAŞ, Üretim Şirketleri, Yİ, YİD ve İHD(Ü) modelleri kapsamındaki tüzel kişilerdir.
ENTERKONNEKSİYONLAR
6.5. Sistem Kullanım Anlaşmasındaki maksimum enerji veriş kapasitesinin Enterkonneksiyon Kullanım Anlaşması ve Enerji Satış Anlaşmasında veya Anlaşmalarında belirtilen güç değerleri ile aynı olması zorunludur. Sisteme maksimum enerji veriş kapasitesinin Fiyatlandırma Yılı içinde aşılması halinde, fiyatlandırmada anlaşmasına göre aşılan kısım için, bu yöntem bildiriminin 6’ncı maddesinin 2’nci fıkrasındaki prosedür uygulanır.
OTOPRODÜKTÖRLER
6.6. Otoprodüktörlerin ve otoprodüktör gruplarının ödeyecekleri Üretim Sistem Kullanım Fiyatlarının belirlenmesinde iletim sistemine maksimum veriş kapasitesi esas alınır.
6.7. Otoprodüktörlerin ve otoprodüktör gruplarının, iletim sistemine verdikleri maksimum enerji veriş kapasitesinin Fiyatlandırma Yılı içinde aşılması halinde, fiyatlandırmada, anlaşmasına göre aşılan kısım için , bu yöntem bildiriminin 6’ncı maddesinin 2’nci fıkrasındaki prosedür uygulanır.
AYLIK ÜRETİM SİSTEM KULLANIM BEDELLERİ
6.8. Kullanıcılar, içinde bulunulan yıla ait hesaplanan yıllık Üretim Sistem Kullanım Fiyatlarına ilişkin aylık ödeme yaparlar.
6.9. Fiyatlandırma Yılına ilişkin Üretim Sistem Kullanım Bedelleri, her bir kullanıcı ile ilgili olarak, bu bildirimdeki yöntem kullanılarak hesaplanır. Hesaplanan yıllık Üretim Sistem Kullanım Bedelleri daha sonra her bir kullanıcı için Ek B’de belirlenen metoda göre TEİAŞ’ın enflasyonsuz olarak gelir tavanı belirlenmiş ise enflasyona göre aylık fiyatlar ayarlanır ve bu aylık ödemeler kullanıcılara fatura edilir.
İLETİM SİSTEMİNİN KULLANILDIĞI İLK YIL
6.10. Kullanıcının iletim sistemini ilk kullanmaya başladığı tarih tesisin geçici kabulünün yapıldığı tarihi takip eden ay olarak kabul edilir. Bu tarih faturalamaya esas tarih olacaktır. Kullanıcı TEİAŞ ile İletim Sistemi Sistem Kullanım Anlaşması yapmak zorundadır.
6.11. Kullanıcının iletim sistemini ilk kullandığı yıla ait Üretim Sistem Kullanım Bedelleri, aşağıdaki ilkeler gözetilerek Aylık Üretim Sistem Kullanım Bedellerine dönüştürülecektir:
Aylık Üretim Sistem Kullanım Bedellerine, Fiyatlandırma Tarihinin bulunduğu ayın ilk gününden başlar.
Aylık Üretim Sistem Kullanım Bedelleri, bu yöntem bildiriminin 6 ncı maddesinin 11 nci fıkrasında yer alan açıklamaya göre tanzim edilir.
LİSANS TÜRÜ DEĞİŞİKLİĞİ, DEVİR VE BARA DEĞİŞİKLİĞİ
6.12. Fiyatlandırma yılı içinde bağlantı noktasında herhangi bir değişiklik olmadan (aynı bara ve fider/fiderler) lisans türü değişen İletim Sistemi kullanıcıları, yeni konumuna göre anlaşma imzalayıncaya kadar mevcut anlaşmasında yer alan yükümlülüklerini yerine getirmekle sorumludur. Ancak, anlaşması yoksa, anlaşma imzalanıncaya kadar önceki konumdaki yükümlülüklerini yerine getirmekle sorumludur.
6.13. Fiyatlandırma yılı içinde bağlantı noktasında herhangi bir değişiklik olmadan (aynı bara ve fider veya fiderler) kullanıcıya ait tesisin devri ile muhatap tüzel kişinin değişmesi durumunda, yeni kullanıcı TEİAŞ ile anlaşma imzalayıncaya kadar önceki konumdaki tüzel kişi anlaşmasında yer alan yükümlülüklerini yerine getirmekle sorumludur.
6.14. Fiyatlandırma yılı içinde bağlantı noktası ile (başka bara ve fider/fiderler) birlikte lisans türü değişen İletim Sistemi kullanıcıları yeni konumuna göre anlaşma imzalayıncaya kadar mevcut anlaşmasında yer alan yükümlülüklerini yerine getirmekle sorumludur. Anlaşma imzalamadı ise, yeni duruma göre anlaşma imzalayıncaya kadar yeni bağlantı noktasının yapıldığı ayda önceki konumundaki en son güç değerleri üzerinden sistem kullanım faturasını ödemekle yükümlüdür. Bağlantının yapıldığı ayı takip eden ayda yeni bağlantı yerindeki TEİAŞ tarafından tespit edilen maksimum güç değeri üzerinden yükümlülüklerini yerine getirmekle sorumludur. Takip eden aylarda bu güç değerinin aşılması halinde ölçülen maksimum MW güc değeri faturalamaya esas güç değeri olarak kabul edilir. Kullanıcı bu değer üzerinden hesaplanan Sistem Kullanım faturalarını ödemekle yükümlüdür.
6.15.. Fiyatlandırma yılı içinde bağlantı noktası ile (başka bara ve fider/fiderler) birlikte kullanıcıya ait tesisin devri ile muhatap tüzel kişinin değişmesi durumunda, yeni kullanıcı TEİAŞ ile anlaşma imzalayıncaya kadar önceki kullanıcı anlaşmasında yer alan yükümlülüklerini yerine getirmekle sorumludur. Ancak, anlaşma imzalamadı ise yeni kullanıcı TEİAŞ ile anlaşma imzalayıncaya kadar önceki kullanıcı bağlantı noktasındaki en son güç değeri üzerinden sistem kullanım faturalarını ödemekle yükümlüdür.
6.16. Fiyatlandırma yılı içinde bir kullanıcı bağlı olduğu baradan iletim sistemine ait başka bir baraya bağlanması durumunda önceki barada bağlı olduğu yer için yapmış olduğu Sistem Kullanım ve Bağlantı Anlaşmalarında yer alan bağlantısını sona erdirdiği ayda tek taraflı olarak fesih edilir ve yeni bağlantı durumuna göre yeniden Sistem Kullanım ve Bağlantı Anlaşmaları imzalamakla yükümlüdür. Anlaşma imzalanıncaya kadar bağlantının yapıldığı ay dahil önceki anlaşmada yer alan yükümlülüklerini yerine getirmekle sorumludur. Bağlantının yapıldığı ayı akip eden aydan itibaren yeni konumuna göre maksimum güç değerleri üzerinden TEİAŞ tarafından düzenlenen sistem kullanım faturalarını ödemekle yükümlüdür. Anlaşma imzalandıktan sonra anlaşmada yer alan maksimum güç değeri üzerinden sistem kullanım faturalarını ödemekle yükümlüdür. Bu değerin aşılması halinde bu yöntem bildiriminin 6’ncı maddesinin 4’üncü fıkrasındaki prosedür uygulanacaktır.
7. SİSTEM İŞLETİM FİYATLARI
GENEL
7.1. Tüketim Sistem Kullanım Bedellerini ve/veya Üretim Sistem Kullanım Bedellerini ödemekle yükümlü olan tüm kullanıcılar, Sistem İşletim Bedellerini de ödemekle yükümlüdürler.
7.2. Sistem işletim fiyatlarını oluşturan maliyetler iki grup bileşenden oluşmaktadır. TEİAŞ’ın doğrudan kontrolü altında olan maliyetler (kontrol edilebilir maliyetler) ve TEİAŞ’ın kontrolü altında olmayıp büyük oranda piyasa katılımcıları tarafından belirlenen maliyetlerdir.
7.3. Kontrol edilebilen maliyetler, TEİAŞ içerisinde bulunup sistem işletim rolü ile ilişkili olan kaynakların maliyetleriyle ilgilidir. Bu maliyetler, aşağıdaki unsurları içermekte olup, bunlarla sınırlı değildir.
Sistem işletimiyle ilgili personel maliyetleri,
Sistem işletimde kullanılan varlıklara ait giderler,
Sistem işletimle ilişkili varlıkların ve Bilgi Teknolojisi sistemlerinin bakım maliyetleri gibi personel dışı maliyetler,
Finans, insan kaynakları gibi merkezi maliyetler; sistem işletimiyle ilgili sistemlere ilişkin ödemeler, sistem işletmecilerinin eğitimlerine ilişkin giderler
Yan Hizmetlerin Sabit bileşeni.
7.4. Kontrol edilemeyen maliyetler büyük oranda piyasa katılımcılarından yan hizmet alınmasıyla ilişkili olan maliyetlerdir. Söz gelimi, oturan sistemin toparlanabilmesi, reaktif güç, frekans tepkisi ve yedek sağlamaya ilişkin maliyetlerdir. Kontrol edilemeyen maliyetler, ayrıca, İletim Sistemi üzerindeki enerji akışı kısıtlarının giderilmesi için alınan hizmetlerden kaynaklanan maliyetleri de içerir.
7.5. Sistem İşletim fiyatları, kontrol edilebilen maliyetleri karşılamakta olup, kontrol edilemeyen maliyetler ise , tamamen bu maliyetlerin ortaya çıktığı aylar itibariyle tüm kullanıcılara yansıtılarak karşılanacaktır.
SİSTEM İŞLETİM FİYATLANDIRMA NOKTALARI
7.6. Sistem Kullanım Fiyatları’nın aksine, Sistem İşletim Fiyatları bölgelere göre değişiklik göstermemektedir. Bir kullanıcının Sistem İşletim Fiyatlarına etkisi, söz konusu kullanıcının arz ya da talebinin yerine göre değişmemekte olup, Sistem İşletim Fiyatları; tüm ülkede geçerli sabit bir ücret olarak alınır.
SİSTEM İŞLETİM FİYATININ (KONTROL EDİLEBİLEN MALİYET BİLEŞENİNİN) ESASI VE ELDE EDİLME ŞEKLİ
7.8. Sistem İşletim Fiyatları, Sistem Kullanım Fiyatları ile benzer bir esas ile MW başına alınmaktadır. Mevcut bir kullanıcı için anlaşma imzalanmadan önceki dönemde maksimum enerji veriş (üretim şirketlerinin ve santralların lisansındaki kurulu gücü) ve/veya maksimum enerji alış, anlaşması imzalandıktan sonraki dönemde anlaşmasında yer alan maksimum enerji alış ve/veya maksimum enerji veriş kapasitesi üzerinden alınır. Yeni kullanıcılar, tesisin geçici kabul tarihini takip eden aydan itibaren Sistem İşletim Bedelini ödeyecektir.
7.9. Sistem İşletim Fiyatı aşağıdaki gibi hesaplanır:
Burada:
, herhangi bir kullanıcı için t fiyatlandırma yılında uygulanan ( TL/MW şeklinde ifade edilen) birim Sistem İşletim Fiyatı’dır.
, ilgili Fiyatlandırma Yılı için İletim Sistem İşletim Gelir Tavanı’dır (Yalnızca Kontrol edilebilen maliyetleri içermektedir).
, ilgili Bağlantı ve Sistem Kullanım Anlaşmaları uyarınca t Fiyatlandırma Yılı’nda p Sistem Kullanım Fiyatlandırma Noktası’nda u kullanıcısı için geçerli olacak olan, MW olarak ifade edilen Maksimum Enerji Alış Kapasitesidir. .
, ilgili Bağlantı ve Sistem Kullanım Anlaşmaları uyarınca t Fiyatlandırma Yılı’nda p Sistem Kullanım Fiyatlandırma Noktası’nda u kullanıcısı (Otoprodüktör, otoprodüktör grubu ve Enterkonneksiyon kullanıcılar) için geçerli olacak olan, MW olarak ifade edilen Maksimum Enerji Veriş Kapasitesidir.
, ilgili Bağlantı ve Sistem Kullanım Anlaşmaları uyarınca t Fiyatlandırma Yılı’nda p Sistem Kullanım Fiyatlandırma Noktası’nda u kullanıcısı (Otoprodüktör, ve Enterkonneksiyon kullanıcılar hariç diğer kullanıcılar) için geçerli olacak olan ve MW olarak ifade edilen Lisans Başvurusundaki Kurulu Gücüdür.
AYLIK SİSTEM İŞLETİM FİYATLARI
7.10. Kullanıcılar, t Fiyatlandırma Yılı için yıllık Sistem İşletim Bedellerini söz konusu yıl boyunca aylık taksitler şeklinde öderler. Aylık Sistem İşletim Bedelleri, EK B’de açıklanan yönteme göre TEİAŞ’ın enflasyonsuz olarak gelir tavanı belirlenmiş ise enflasyona göre ayarlanır ve bu aylık ödemeler kullanıcılara fatura edilir.
7.11. Ayrıca, kontrol edilemeyen maliyetler, yöntem bildiriminin 7 nci maddesi 5 nci fıkrasında ifade edildiği gibi tamamen kullanıcıların aylık faturalarına yansıtılır.
8 İLETİM EK ÜCRETİ
TANIM
8.1 4628 Sayılı Elektrik Piyasası Kanununun Tarifeler, Tüketicilerin Desteklenmesi, Özelleştirme ve Diğer Hükümler başlıklı 2 nci Bölümün 13 ncü maddesinin (b) bendinin iki numaralı alt bendin; İletim Tarifesinin Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi tarafından hazırlanacak olan iletim tarifesi, üretilen, ithal veya ihraç edilen elektrik enerjisinin iletim tesisleri üzerinden naklinden yararlanan tüm kullanıcılara eşit taraflar arasında fark gözetmeksizin uygulanacak fiyatları, hükümleri ve şartları içereceği, Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketinin yapacağı şebeke yatırımları ve iletim ek ücretleri iletim tarifesinde yer alacağı hükmü yer almaktadır.
İletim Ek Ücreti tanımı, Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliğinin Tanımlar ve Kısaltmalar başlıklı 4 üncü maddesinin 22 numaralı tanımında yer almaktadır.
İletim Ek Ücreti TEİAŞ tarafından, EPDK adına tahsil edilen bir bedeldir.
İLETİM EK ÜCRETİNİN HESAPLANMASI
8.2 İletim Ek Ücretinin oranı EPDK tarafından belirlenmekte olup, uygulama şekli ve tarihi de EPDK tarafından belirlenir.
AYLIK UYGULAMASI
8.3. İletim ek ücretinin yansıtılması:
Sistem Kullanım ve Sistem İşletim fiyatlarına aylık olarak, EPDK tarafından belirlenen oranda İletim Ek Ücreti uygulanır.
Kontrol edilemeyen maliyetlere ilişkin olarak düzenlenecek faturalarda, EPDK tarafından belirlenen oranda İletim Ek Ücreti uygulanır.
9. İLETİM SİSTEMİ VARLIKLARININ KULLANICI TARAFINDAN KARŞILANMASI
BAŞLANGIÇTA YAPILAN YATIRIMIN KARŞILANMASI
9.1. İletim Sistemi Varlıklarının Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği’nin 38 nci maddesine göre kullanıcılar tarafından karşılanması, genellikle bir kullanıcının iletim sistemine bağlantısının mümkün olması için iletim şebekesini takviye etme ya da genişletme gerekliliği ile ilişkili olacaktır.
9.2. Kullanıcı, yatırım projesi için finansman sağlayabilir ya da TEİAŞ adına ilgili mevzuat kapsamındaki teknik standartları ve gerekli koşulları sağlayarak yatırımı yapabilir. Sağlanacak olan finansman, ya TEİAŞ ile mutabık kalınan bir plana göre proje maliyetlerini karşılamak amacıyla TEİAŞ’a ödenecektir veya doğrudan tesis eden tarafa ödenecektir. Ödenen toplam miktar, İletim Sistemi Varlıklarının yatırım maliyeti içinde bulunulan yıla ait TEİAŞ’ın Birim Fiyat Kitapçığı kullanılarak TEİAŞ’ın ilgili birimi tarafından hesaplanacak ve varlığın tesis süresince TEİAŞ tesisin kontrolörlüğünü yapacaktır.
9.3. Bir yatırım projesi için Kullanıcı, yatırım maliyetini bu yöntem bildiriminin 9 uncu maddesi 2 nci fıkrasında belirtilen birim fiyatlara göre belirleyecektir. Fiziki yatırım maliyetinin birim fiyatların altında gerçekleşmesi halinde, gerçekleşen fiziki yatırım maliyeti esas alınacaktır.
9.4. Herhangi bir projenin Bağlantı Varlıkları ile ilgili olan kısmı, bu yatırım maliyetinin dışında tutulur. Bağlantı Varlıkları ile ilgili kısmın yatırım maliyeti, Bağlantı Bedelleri Yöntem Bildiriminde açıklandığı gibi kullanıcıdan alınır.
9.5. Anlaşmazlık halinde her iki tarafın da EPDK’ya başvurma hakkı vardır.
MÜLKİYET
9.6. Bedeli Kullanıcı tarafından karşılanan İletim Sistemi Varlıklarının mülkiyeti TEİAŞ’ta olacaktır.
KULLANICILARA BORÇLANILAN MİKTARLARIN GERİ ÖDENMESİ
9.7. Kullanıcıya ödenecek olan yatırım maliyeti, ilgili varlığın devreye alındığı tarihte TL olarak sabitlenecek ve peşin alınmış Sistem Kullanım Bedeli olarak değerlendirilecektir. Devreye alındığı tarihteki Sistem Kullanım Fiyatı varlık maliyeti karşılanana kadar değiştirilmeyecektir. Borcun tamamı ödeninceye kadar Sistem Kullanım Bedeli alınmayacak olup, bu süre içerisinde sadece Sistem İşletim Fiyatı alınacaktır.
10. VERİ GEREKSİNİMLERİ
10.1. Bu bölüm, 2. Kısımda tanımlanan Tüketim Sistem Kullanım ve Üretim Sistem Kullanım Fiyatlarının hesaplanmasına temel oluşturacak TEİAŞ’ın ihtiyacı olan verileri tanımlar.
TEİAŞ kullanıcılardan, Gelecek fiyatlandırma yılı için Aylık Tüketim Sistem Kullanım ve Üretim Sistem Kullanım Fiyatlarının ve Aylık Sistem İşletim Fiyatlarının hesaplanmasına temel oluşturacak aşağıdaki verileri isteyebilir.
10.2. İletim veya dağıtım sistemi üzerinden bağlanan tüm otoprodüktör ve otoprodüktör grupları bir sonraki yılla ilgili bilgileri TEİAŞ’ın belirlediği süre içerisinde vermekle yükümlüdür.
10.3. TEİAŞ bu verileri Gelecek fiyatlandırma Yılı için Aylık Sistem Kullanım Fiyatlarının ve Aylık Sistem İşletim Fiyatlarının hesaplanmasına temel oluşturmak için kullanabilir. TEİAŞ’ın talebine gelen cevapta doğrudan ilgili veri yoksa Aylık Sistem Kullanım Fiyatlarının ve Aylık Sistem İşletim Fiyatlarının hesaplanması amacıyla TEİAŞ mümkün olan en iyi bilgiyi kullanır.
10.4. TEİAŞ’ın maksimum enerji alış/veriş kapasitelerinin aşımlarında ek faturaları düzenleyebilmesi için aşağıdaki verilerin toplanması gerekir.
10.5. Dağıtım Şirketleri, dağıtım sistemine bağlı olup, dolaylı olarak iletim sistemini kullanan serbest tüketici, otoprodüktör, otoprodüktör grupları ve üreticilerin ölçülen maksimum enerji alış ve veriş kapasitelerini TEİAŞ’a bildirmekle yükümlüdür.
10.6. Şayet ölçülen veriler toplanamazsa Tüketim Sistem Kullanım Fiyatlarının ve Üretim Sistem Kullanım Fiyatlarının ve Sistem İşletim Fiyatlarının hesaplanabilmesi için TEİAŞ mevcut olan en iyi bilgiyi kullanabilir.
EK A : YMDF NAKİL MODELİNİN GÖSTERİMİ
Bu ekte, YMDF Nakil Modelinin, iletim sistemi yatırımlarının düğüm noktası bazındaki marjinal maliyetlerini hesaplarken neleri esas aldığı gösterilmektedir.
Aşağıda gösterilen, üç düğüm noktasından oluşan şebekeden hareketle:
Yapılan ilk işlem, toplam talep ve toplam üretimin birbirine denk hale getirilmesidir. Bu örnekte, bu işlem, her bir düğüm noktasındaki üretim miktarı aynı katsayı oranında düşürülmek suretiyle sistemdeki toplam üretim miktarının sistemdeki toplam talep miktarına eşit olması sağlanmıştır. (Uygulamada, TEİAŞ, sistem puantındaki toplam üretim ve toplam talebi eşitlemek üzere bir yük dağıtım modeli kullanabilir.)
Düğüm Noktası A Üretim = 1150/1495 * 650MW = 500MW
Düğüm Noktası B Üretim = 1150/1495 * 845MW = 650MW
Sonuçta ortaya aşağıda gösterilen dengedeki sistem çıkmaktadır:
Bu gösterimde, A düğüm noktası referans noktası olarak alınmıştır. (Hangi düğüm noktasının referans noktası olarak alındığı hesaplanan ücretleri etkilemez.)
Yeraltı iletim kablolarının İletim Maliyeti Katsayısının 10 olduğu (yeraltı iletim kablolarının havai hatlardan 10 kat pahalı olduğu) varsayılmıştır. YMDF Nakil Modeli şebekede ayarlamaları yapar ve baz durum enerji akışlarını (minimum MWkm maliyetini) aşağıdaki gibi hesaplar.
Toplam Maliyet = (600 x 3) + (1,000 x 10) = 11,800 MWkm
(Baz durum)
Daha sonra marjinal maliyetin hesaplanması için her bir düğüm noktasına 1MW üretim, referans alınan düğüm noktasına 1MW tüketim (talep) eklenir ve toplam MWkm maliyeti yeniden hesaplanır. Baz duruma ilişkin maliyetle hesaplanan bu yeni maliyet arasındaki fark marjinal km maliyetini ya da gölge maliyeti verir. Bu durum aşağıda gösterilmektedir:
C düğüm noktasındaki marjinal km maliyetinin hesaplanması:
Toplam Maliyet = (600 x 3) + (999 x 10) = 11,790 MWkm
Toplam maliyet 10 birim azalmıştır. (marjinal km maliyeti = -10).
YMDF Nakil Modeli, şebekedeki tüm düğüm noktaları için her bir düğüm noktasına ilişkin en düşük marjinal maliyeti eşzamanlı olarak hesaplar.