15 NİSAN 2005 TARİHLİ VE 25787 SAYILI RESMİ GAZETEDE YAYIMLANMIŞTIR
TEİAŞ
Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi
Bağlantı Bedelleri Hesaplama Yöntem Bildirimi
1 Mayıs 2005
Bu Doküman Hakkında
Bu dokümanda, Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi (TEİAŞ)’nin iletim sistemi bağlantı ücretlerinin belirlenmesinde izleyeceği yöntem açıklanmaktadır.
Bağlantı Bedelleri Yöntem Bildirimi başlıklı bu doküman, İletim Lisansı yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yasal uygulamaya başlanmıştır.
Giriş
DAYANAK
Bağlantı Bedelleri Yöntem Bildirimi;
Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği
Elektrik Piyasasında İletim ve Dağıtım Bağlantı Bedellerinin Belirlenmesi Hakkında Tebliği
Elektrik Piyasasında Gelir ve Tarife Düzenlemesi Kapsamında Düzenlemeye Tabi Unsurlar ve Raporlamaya İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ
Bağlantı ve Sistem Kullanım Tebliği
Bağlantı ve Sistem Kullanım Tebliği, iletim sistemi kullanıcılarının, iletim sistemine bağlı tarafların ve TEİAŞ’ın yükümlülüklerinin belirlendiği çok taraflı hukuki bir dokümandır. Kullanıcıların, ayrıca, TEİAŞ ile, kullanıcının iletim sistemiyle olan bağlantısına ve/veya iletim sistemini kullanımına ilişkin teknik ayrıntıları içeren en az bir Anlaşma üzerinde mutabakat sağlamaları gerekmektedir. İki tür Anlaşma mevcuttur: Bağlantı Anlaşması ve Sistem Kullanım Anlaşması. TEİAŞ’ın iletim sistemine doğrudan bağlı olmayan kullanıcıların sadece bir Sistem Kullanım Anlaşması akdetmiş olmaları gerekmektedir.
Bağlantı ve Sistem Kullanım Tebliği ve münferit kullanıcının Anlaşmaları vasıtasıyla, iletim sisteminin kullanımı ve/veya iletim sistemine bağlantı yapılması ile ilgili geçerli olacak hüküm ve şartlar belirlenir. Bu belgelerde, Kullanıcıların şu yükümlülükleri yer alır:
Kullanıcıların kendileri için geçerli olan tüm İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Fiyatları ile ve Bağlantı Bedellerini ödeme yükümlülükleri
Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliği hükümlerine uymak
Zorunlu Yan Hizmetler Anlaşması imzalamak.
Bağlantı Anlaşması, Kullanıcı’nın bağlantı bedellerinde esas alınan bilgileri vermektedir. Bu bilgiler arasında, diğer hususların yanı sıra, aşağıdaki noktalar da yer almaktadır:
Kullanıcının, Bağlantı Anlaşması kapsamında üzerinde mutabakat sağlanmış olan kapasitesi
Bağlantı Bedellerine konu varlıkların neler olduğu, yaşları ve söz konusu kullanıcı tarafından hangi oranda kullanılmakta olduğu (bazı varlıkların ortaklaşa kullanılması mümkündür)
Bağlantı varlıkları ile ilgili olarak ödenmesi gereken gerçek bağlantı bedelleri.
Bağlantı ve Sistem Kullanım Tebliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmeyen kullanıcı, iletim sistemini kullanma ve/veya iletim sistemine bağlı olma hakkını kaybeder. Bu durumdaki kullanıcı, cari Mali Yılın sonuna kadar doğabilecek tüm ödemeleri yapmakla ve kullanmakta olduğu Bağlantı Varlıkları ile ilgili Bağlantıyı Sona Erdirme Bedeli’ni ödemekle yükümlüdür.
Enterkonnektör Kullanım Anlaşmaları
TEİAŞ’ın işlettiği enterkonnektörleri kullanmak isteyen kişilerin TEİAŞ ile bir anlaşma imzalaması gerekecektir. Bu anlaşma, enterkonnektörün kullanımı için gerekli şartları belirten Enterkonnektör Kullanım Anlaşması olup kullanıcıların:
- Tüm ilgili ücretleri ödemelerine ve
- Şebeke Yönetmeliği hükümlerine uymalarına
ilişkin yükümlülükleri göstermektedir.
TEİAŞ’ın işlettiği enterkonnektörleri kullanan kişiler enterkonnektör kullanımı için Bağlantı Bedelleri ödemeyecektir.
Kullanıcının Enterkonnektör Kullanım Anlaşması’na ilişkin yükümlülüklerini yerine getirememesi halinde enterkonnektör kullanma yetkisi sona erecektir. Kullanıcı, mevcut Ücretlendirme Yılı’nın sonuna dek gerçekleşecek olan tüm ücretleri ödemekle yükümlüdür.
Esaslar
Maliyetler ve Maliyetlerin Kullanıcılar Arasında Paylaştırılması
TEİAŞ, Bağlantı Bedelleri vasıtasıyla, kullanıcıların iletim sistemine bağlanmalarını sağlayan teçhizat ile ilişkili yatırım maliyetlerini karşılar.
Bağlantı Bedelleri, iletim sisteminin yalnızca tek bir kullanıcısının ya da iletim sisteminin belirli kullanıcılarından meydana gelen bir kullanıcılar grubunun kullanımı için tesis edilen varlıklarla ilgili yatırım maliyetlerinin karşılanması amacıyla belirlenir. Kullanıcıların Bağlantı Varlıklarını ortaklaşa kullanmalarına izin verilmektedir. Bu, varlıkların temin ve tesisinde verimliliğin artırılmasını ve ortaya çıkabilecek diğer maliyetlerin kullanıcılar arasında paylaştırılabilmesini sağlamaktadır.
TEİAŞ’ın Bağlantı Bedelleri, EPDK tarafından 11 Ağustos 2002 tarihinde yayımlanan Elektrik Piyasası Tarife Yönetmeliği’nde belirtildiği üzere, TEİAŞ’ın İletim lisansının yürürlüğe girmesi ile yeni bağlantılar için geçerli olacaktır.
Bağlantı / Sistem Kullanım Sınırı
TEİAŞ iletim sistemi varlıkları, ücretlendirmeye ilişkin amaçlar doğrultusunda iki gruba ayrılabilir:
Bağlantı varlıkları ve
İletim Sistemi Sistem Kullanım Varlıkları.
Bağlantı varlıkları ile ilgili maliyetler, iletim sistemine bağlı olan taraflardan alınacak Bağlantı Bedelleri vasıtasıyla karşılanır. İletim sistemi sistem kullanım varlıkları ile ilgili maliyetler, iletim sisteminin tüm kullanıcılarından alınacak İletim Sistemi Sistem Kullanım Fiyatları vasıtasıyla karşılanır.
Bağlantı Bedelleri, Sistem Kullanım Fiyatları ve Sistem İşletim Fiyatları lisans hükümleri uyarınca TEİAŞ tarafından geliştirilen yöntemler doğrultusunda hesaplanır. Bu fiyatların doğru hesaplanabilmesi için iletim şebekesindeki her bir varlığın Bağlantı Varlığı ya da İletim Sistemi Varlığı olarak sınıflandırılması gerekmektedir.
Bağlantı Noktası:
Bağlantı Anlaşmasında detayları belirtilen ve bir kullanıcının iletim sistemine bağlantı yapması için gerekli olan tesis ve teçhizatın bulunduğu yerdir. Bağlantı noktası iletim sisteminin nihai noktası olup TEİAŞ tesisleri üzerindedir.
Bağlantı Varlıkları :
11 Ağustos 2002 tarihli ve 24843 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İletim ve Dağıtım Bağlantı Bedellerinin Belirlenmesi Hakkında Tebliğ’in 2. Maddesi’nde yer alan tanıma uygundur.
”Bağlantı Varlıkları, herhangi bir gerçek ve tüzel kişinin iletim veya dağıtım sistemine bağlantı yapması durumunda, sadece o bağlantıya münhasır olmak üzere tesis edilmesi zorunlu olan iletken veya kablo, klemens, izolatör ve gerekli olması halinde travers gibi varlıklardır.”
Varlıkların ilgili kullanıcısı ile TEİAŞ arasında, yukarıdaki 2.3 no’lu paragrafta belirtilen tarihten itibaren akdedilen Bağlantı Anlaşması’nda belirtilir.
TEİAŞ’ın mülkiyetindeki diğer tüm iletim şebekesi varlıkları, İletim Sistemi Varlıkları’dır.
Bağlantı Varlıkları Tanımının Yorumu
İletim Sistemine katılması önerilen herhangi bir bağlantı olması, veya mevcut bir bağlantıda değişiklik yapılması halinde, bu durumun TEİAŞ ve kullanıcı arasında akdedilecek olan Bağlantı Anlaşması’nda yer alması gerekecektir.
Herhangi bir varlığın Bağlantı Varlığı mı, yoksa İletim Sistem Varlığı mı şeklinde sınıflandırılması konusunda Kullanıcı ile TEİAŞ arasında anlaşmazlık olması halinde, her iki tarafın da nihai kararı verecek olan Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’na başvurma hakkı olacaktır.
Bağlantı Varlıklarının Mülkiyeti
Bağlantı varlıklarının mülkiyeti kullanıcıda olacaktır.
Kullanıcılar, kendi mülkiyetlerinde olan Bağlantı Varlıklarının bakımının yapılmasından sorumludur. Ancak bu durum, kullanıcıların Kullanıcı Mülkiyetindeki Bağlantı Varlıkları’nın bakım ve işletme hizmetlerinin bedeli karşılığı sağlanması için TEİAŞ ile ikili bir anlaşma yapmalarını engellemez. TEİAŞ ve iletim sistemi kullanıcıları arasında yapılan tüm ikili anlaşmalarda olduğu gibi, kullanıcılar veya TEİAŞ, bu anlaşmalarla ilgili olarak ortaya çıkabilecek ihtilafların halli için EPDK’ya başvurabilirler.
İletim Sistemi Varlıklarının Kullanıcı Tarafından Karşılanması
Kullanıcıların İletim Sistemi’ne bağlamak için ilave İletim Sistemi Varlıkları tesis etmeleri veya mevcut tesisleri güçlendirmeleri gerekebilir. Bu yatırımlar onaylanan yatırım planına dahil olmadığı için, TEİAŞ’ın bunları gerçekleştirecek yeterli finansmanı olmaması halinde, Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği’nin 38. Maddesi kullanıcıların İletim Sistemi Varlıkları’nın tesis maliyetlerini TEİAŞ adına karşılamalarını öngörmektedir.
Önerilen bağlantıyla ilgili Bağlantı ve Sistem Kullanım Anlaşmaları’na nihai halinin verilmesi sırasında, bu varlıkların tesisine ilişkin teknik gereklilikler ve Elektrik Piyasası İletim Lisans Yönetmeliği 38. Madde’sine göre finansmanı konusunda kullanıcı ile TEİAŞ arasında mutabakat sağlanacaktır. Bu süreçte her iki taraf da EPDK’ya başvurabilir.
Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği 38. Madde’ye uygun olarak İletim Sistemi Varlıkları’nın tesisine ilişkin maliyetler kullanıcı tarafından karşılandığı zaman, bu tutar söz konusu kullanıcının ödeyeceği İletim Sistemi Sistem Kullanım Fiyatı’ndan düşülecektir. Düşülecek tutarın nasıl hesaplanacağına ilişkin mekanizma, İletim Sistemi Sistem Kullanım Fiyatları Yöntemi’nde açıklanmıştır.
Temel Bağlantı Bedelinin Hesaplanması
Bir kullanıcının Bağlantı Bedeli, kendisine ait olan Bağlantı Varlıklarının Brüt Varlık Değeri’ni esas alan bir yatırım bedelinden oluşur.
Bağlantı Bedelleri Fiyatlandırma Tarihi’nde geçerli hale gelir. Bu, kullanıcının Bağlantı Anlaşması’nda (ya da Bağlantı Anlaşması’nda yapılan değişiklikte) tanımlanan, bağlantının (ya da bağlantıda yapılan değişikliğin) geçerli olacağı tarih olarak belirlenen tarihtir. Fiyatlandırma Tarihi, Fiyatlandırma Yılı içindeki herhangi bir tarih olabilir.
Kullanıcı Mülkiyetindeki Bağlantı Varlıkları’ndan Bağlantı Bedeli alınmaz.
Varlık Brüt Değerine (GAV) ilişkin Hesaplama
Varlık Brüt Değeri, bir varlığın TEİAŞ’a mal olduğu toplam yatırım değeridir. Bir varlığın Varlık Brüt Değeri bağlantının başladığı tarihte tespit edilir.
Varlık Brüt Değeri, yeni varlıklarla ilgili olarak, söz konusu varlığın tesis ve işletmeye alma maliyetlerinin toplamı alınarak belirlenir. Bu toplamda şunlar yer alır:
Tesis maliyetleri (sözleşmeden doğan cezalar dahil);
Söz konusu varlığın tesisine tahsis edilen ekipmanların maliyeti ve direkt mühendislik maliyetleri
Tesis sırasında doğan faiz ve kur farkı
Test etme ve işletmeye alma maliyetleri.
Bağlantı Varlıklarına İlişkin Bağlantı Bedeli
Bağlantı teklifinin standart şartı şöyle olacaktır: Kullanıcılar, sisteme bağlanan Bağlantı Varlıkları için belirlenmiş olan Varlık Brüt Değerinin hepsini ödeyeceklerdir.
Herhangi bir kullanıcı standart Bağlantı Anlaşmalarında belirlenenden farklı şartların uygulanmasını isterse, TEİAŞ’ın uyguladığı ücretlendirme yapısı da TEİAŞ ve ilgili kullanıcı arasındaki risk paylaşımının yeni halini yansıtmak üzere değişebilir.
t Ücretlendirme Yılı’nda işletmeye alınan bir Bağlantı Varlığı için u kullanıcısının ödeyeceği Bağlantı Bedeli olan, şu şekilde belirlenir:
Burada:

, a Bağlantı Varlığının Varlık Brüt Değeridir.
, a Bağlantı Varlığı için u kullanıcısına uygulanacak Maliyet Tahsis Yüzdesini ifade eder. Eğer Bağlantı Varlığı birden fazla sayıda kullanıcının yararlanacağı şekilde tesis edilmişse, bu Bağlantı Varlığının maliyeti söz konusu kullanıcılar arasında paylaştırılır. İlgili kullanıcılar arasında Maliyet Tahsis Yüzdesi belirlenir ve bu rakam Bağlantı Anlaşması’nda belirtilir. Bağlantı Varlığının paylaşılmadığı durumlarda bu oran %100’dür.
Bağlantı Şartları
İndikatif Bağlantı Anlaşma
4.1 TEİAŞ’ın önerdiği standart bağlantı anlaşması bir indikatif fiyat anlaşmasıdır. Kullanıcı’nın Bağlantı Bedeli, kullanıcıya ait olup Bağlantı Varlığı’nın sağlanmasıyla ilgili adil ve makul tahminleri esas alan Bağlantı Anlaşması’nda belirtilen Ücetlendirme Tarihi’nde ödenecektir. Bu maliyetlerin Fiyatlandırma Tarihi’nden önce saptanması mümkün değildir.
Nihai Bağlantı Anlaşma
Yeni ve değiştirilmiş bir bağlantının sağlanması için gereklilikler yerine getirildiğinde ve maliyetler karşılandığında bağlantı geçerlilik kazanır. TEİAŞ, Kullanıcı tarafından indikatif fiyat temeline göre ödenen tüm para ile, projeyi sunarken ilgili faizle beraber tahakkuk edecek gerçek maliyetlere dayalı olarak ödenecek olan masraflar arasında mutabakat sağlar. Bu süreç, 2.1 no’lu paragrafta belirtilen unsurlara uygun olarak, kullanıcı ile yeni ücretlendirme Varlık Brüt Değeri konusunda mutabık kalmayı içerir.
4.3 Sahada tek bir iş planından etkilenen birden çok Kullanıcı olması halinde, nihai maliyetleri planı başlatan Kullanıcı onaylar. Böyle bir Kullanıcı’nın olmadığı durumda varlık yenilemesi halinde, bu nihai maliyetlere bağlantı sahasının en büyük kullanıcısı onay verir.
Sona Erdirme Bedeli
Bir kullanıcının iletim sistemine olan bağlantısı kesildiği zaman sona erdirme bedeli ödemesi gerekir. Bu ödemeden ya bir sona erdirme beyannamesi ile, ya da değişiklik başvurusu sonucu sorumlu olur.
İhtiyaç Duyulmayan Bağlantı Varlıkları
Bir kullanıcı bağlantısının kesilmesi, Bağlantı Varlığı’nın tamamen ihtiyaç fazlası hale gelmesine yol açar. Bu durumda Sona Erdirme Bedeli aşağıdaki şekilde hesaplanır: 

:
Burada:

 ihtiyaç duyulmayan Bağlantı Varlığı a konusunda ödenecek olan Sona Erdirme Bedeli’dir;

 bağlantının kesildiği t Fiyatlandırma Yılındaki ödenmemiş toplam Bağlantı Bedelleridir; normal şartlarda bu bileşen 0 olmalıdır;

 bağlantının kesildiği Fiyatlandırma Yılındaki ödenmemiş toplam iletim sistem kullanım fiyatlarıdır;

 bağlantının kesildiği Fiyatlandırma Yılı’nda kalan Sistem İşletim Ücretleri toplamıdır.
ihtiyaç duyulmayan varlıkların devreden çıkarılması ve bağlantı sahası şartlarının iyileştirilmesi konusundaki makul maliyetlerdir.
Sona erdirilmiş varlıkların devreden çıkarılması ve saha şartlarının iyileştirilmesi konusundaki makul maliyetlerin örnekleri aşağıdakileri kapsamaktadır:
Önceden kendisi için bara ayırıcısı kurularak bara bölünmüş ise ve bağlantısı sona eren kullanıcı söz konusu olduğunda bara bölümünün değiştirilmesi ve baranın korunmasına ilişkin ilgili değişikliklerin yapılması; ve
Varlıklar devre dışı bırakıldığında toprak düzeyini düzeltmek için yapılacak tesis işleri
Kullanıcının ihtiyaç duyulmayan varlıklar için ödediği Sona Erdirme Bedeli’nin tamamı TEİAŞ’a ödenecektir.
Hizmetini Sürdüren Bağlantı Varlıkları
Bir kullanıcının bağlantısını tamamen sonlandırmasına karşın ilgili Bağlantı Varlığı’nın işlerliğini tamamen yitirmediği durumlarda, söz konusu kullanıcının sona erdirme ücreti kalan SK ve Sistem İşletim Fiyatları bileşenleri ile sınırlıdır.
Bağlantı Varlıklarının birden fazla kullanıcı arasında paylaşıldığı durumlarda, Bağlantı Bedeli olarak ödenmiş olan ödemeler, ilgili kullanıcılar arasındaki ikili anlaşmaya tabidir.
Bağlantı Varlıkları’nın Tekrar Kullanımında Ödeme
Sona erdirme bedeli ödenen Bağlantı Varlıkları, aynı sahada ya da sistemdeki bir başka yerde, İletim Sistemi Varlıkları olarak TEİAŞ da dahil olmak üzere kullanıcılar tarafından tekrar kullanılırsa, varlıkların tekrar kullanıldığını yansıtmak amacıyla TEİAŞ asıl bağlantısı sona eren kullanıcıya ödeme yapacaktır.
Fiyatlandırma Yılı’nda önceden ihtiyaç fazlası olmuş a Bağlantı Varlığı’nın yeniden kullanılması sebebiyle başlangıçtaki kullanıcıya yapılacak ödeme olan şöyle hesaplanacaktır: 

Burada
, varlığın ilk kullanıldığı zaman olan r’deki Fiyatlandırma Tarihi’nde geçerli Varlık Brüt Değeri’dir;
, a Bağlantı Varlığının Teknik Ömrüdür;
, tekrar kullanıldığı tarihte a Bağlantı Varlığının yaşıdır;
, a Bağlantı Varlığının işletme alındığı tarihteki EPE endeksi değeridir;
, a Bağlantı Varlığının tekrar kullanıldığı tarihte geçerli EPE endeksi değeridir.
TEİAŞ, hizmeti sona ermiş ama tekrar kullanılabilecek durumda olan bir Bağlantı Varlığını satmaya karar verirse, elde ettiği satış gelirinin belli bir kısmını kullanıcıya ödeyecektir.
Diğer Ücretler
Yukarıda verilen bağlantı bedellerine ek olarak, kullanıcı TEİAŞ’a bağlantı ile ilişkili diğer bazı ücretleri ödeyecektir. Bunlar aşağıda verilmiştir.
Bir Kereye Mahsus Yapılacak İşler
TEİAŞ’ın bir bağlantı sağlamak için iletim sistemindeki bağlantı noktasındaki bazı işleri gerçekleştirmesi gerekebilir. Bu işler, söz gelimi, mevcut iletim sistemlerinin yer değiştirmesi, ek koruma ekipmanının sağlanması, veya mevcut varlıkların sistemden çıkarılması ve iptal edilmesidir. Bu tür işler direkt olarak bağlantıdan kaynaklansa da ek Bağlantı Varlıklarına sebep olmaz. Bu tür işler söz konusu olduğunda, TEİAŞ kullanıcıya yapılan işlerin maliyeti değerinde, bir kereye mahsus bir ödeme yaptırabilir. Bir kereye mahsus ödemeler üzerinde anlaşılmış olan tarihte yapılır.
Bir kereye mahsus yapılacak ödemelerin karşılayacağı maliyetler aşağıda gösterilmiştir:
Kullanıcı Mülkiyetindeki Bağlantı Varlıklarının test etme ve işletmeye alma maliyetleri;
Varlıkların yerinin değiştirilmesi sebebiyle ortaya çıkan nakliye ile ilişkili maliyetler veya sistemden çıkarma maliyetleri;
Yerini bir başkasına devretme ve yer değiştirme maliyetleri;
Müşterinin kendi tesisini devreye sokmasına imkan vermek amacıyla bir bağlantıyı erken kurma ücreti.
İntertrip durumları;
Hızlanma ya da gecikme maliyetleri.
Diğer Ücretler
Kullanıcı tarafından başka bir takım ücretler de ödenebilir. Bunlar gerektiğinde Bağlantı Anlaşması’nda yer alacaktır.
TEİAŞ, kullanıcıların bağlantılarıyla ilişkili veya belli ilgili hakların verilmesiyle ilgili bazı hizmetlerin tedariki konusunda kullanıcılar ile başka ikili anlaşmalara da girebilir.
Varlığın Yenilenmesi
İşletmeye alındığında her bir Bağlantı Varlığı’na bir Teknik Ömür biçilir. Bu, Bağlantı Anlaşması’nda detaylandırılır.
Bir Bağlantı Varlığı, Teknik Ömrünün dolduğu tarihte kullanıcı tarafından yenilenir.
TEİAŞ’ın görüşüne göre, bir Bağlantı Varlığının Yenileme Süresi dolmadan yenilenmesi gerekiyorsa, kullanıcı varlığı yeniler.
Veri Gereksinimleri
Kullanıcı’nın ödeyeceği Bağlantı Bedelleri’ni hesaplamak için TEİAŞ’ın ihtiyaç duyacağı veriler aşağıda verilmiştir: