ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU
TARİFELER DAİRESİ BAŞKANLIĞI
GÖREVLİ TEDARİK ŞİRKETLERİ DÜZENLEYİCİ HESAP PLANINA İLİŞKİN AÇIKLAMALAR
GENEL AÇIKLAMALAR
Bilindiği üzere 14/6/2012 tarihli ve 3881 sayılı Kurul Kararı ile Elektrik Dağıtım Sektörü Düzenleyici Hesap Planı, Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği ve tek düzen hesap planı ile uyumlu bir şekilde oluşturulmuş olup düzenleyici işlemler için uygun hale getirilmiştir. Elektrik dağıtım şirketlerinin hukuki ayrışması kapsamında Düzenleyici Hesap Planı elektrik dağıtım ve görevli tedarik şirketleri için ayrıştırılmıştır.
Hesap planında yer almayan ve gerekli olan yeni ve ilave hesaplar için gerekli güncellemenin yapılabilmesini sağlamak amacıyla Kurumumuza yazılı bilgilendirmede bulunulması ve şirketlerin muhasebe kayıtlarını düzenleyici hesap planına göre raporlama yapabilecek şekilde tutmaları gerekmektedir.
Hesap planı doldurulurken aktif-pasif eşitliği ve bilanço-gelir tablosu arasındaki uyum sağlanmalıdır. Aynı şekilde 7 no.lu maliyet hesapları ile gelir tablosu uyumlu bir şekilde doldurulmalıdır.
Muhasebe sisteminde 6 no.lu gelir tablosu ve 7 no.lu maliyet hesaplarında negatif olarak raporlanan bütün giderlerin düzenleyici hesap planında da görüleceği üzere pozitif olarak raporlanması gerekmektedir. Bilanço hesapları ise muhasebe sistemindeki raporlama mantığı ile doldurulacaktır. Bu kapsamda bilançoda yer alan düzenleyici hesaplar negatif değer olarak yer alacaktır.
Düzenleyici hesap planında yer alan alt hesaplar genel olarak bir görevli tedarik şirketinin ihtiyaçları dikkate alınarak oluşturulmuştur. Ancak yeni oluşan bir gelir ve gider kaleminin düzenleyici hesap planında yer alan “Diğer” tanımlı hesaplarda açıklaması ile birlikte belirtilmesi gerekmekte, söz konusu hesapların yeterli olmaması durumunda mevcut hücrelerin birden çok gelir ve gider için kullanılması ancak açıklamalar kısmında her bir gelir ve giderin niteliğinin belirtilmesi önem arz etmektedir. “Diğer” tanımlı hesaplar kullanılmadan önce ilgili gider veya gelir grubunda bulunan hesaplarla ilişkili olan hesapların öncelikli olarak kullanılması herhangi bir ilişkili gelir ve gider hesabı bulunamaması durumunda “Diğer” tanımlı hesapların kullanılması gerekmektedir.
Herhangi bir gelir ve gider için yeni bir alt hesap oluşturulması zaruri hale geldiğinde yukarıda belirtildiği üzere Kuruma yazılı bildirimde bulunulması ve gerekli güncellemenin yapılması gerekecektir. Söz konusu bildirimler yıl boyunca Kurumumuza sunulabilecek olup güncellemeler her yılsonunda tek seferde yapılacaktır.
Düzenleyici Hesap Planı ile Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği, Tek Düzen Hesap Planı ve mali mevzuat dışında görevli tedarik şirketleri için yeni bir muhasebe sistemi oluşturulmamış olup görevli tedarik şirketleri ve düzenleyici kurum için standart bir Düzenleyici Hesap Planı düzenlenmiştir.
BİLANÇO HESAPLARINA İLİŞKİN AÇIKLAMALAR
Bilanço hesaplarının alt hesapları genel olarak Tek Düzen Hesap Planı ile uyumlu bir şekilde görevli tedarik şirketleri tarafından da kullanılmakta olup görevli tedarik şirketlerinin ihtiyaçlarına göre alt hesaplar oluşturulmuştur.
Bu kapsamda enerji alımları 153 no.lu TİCARİ MALLAR hesabı ile karşılığında 621 no.lu SATILAN TİCARİ MALLAR hesabı üzerinden yönetilecektir.
Enerji alımından kaynaklanan borçlar 320 no.lu SATICILAR ana hesabının alt hesaplarında takip edilecektir.
GELİR TABLOSU HESAPLARINA İLİŞKİN AÇIKLAMALAR
600 YURTİÇİ SATIŞLAR
Bilindiği üzere 1/1/2016 tarihinden itibaren sayaç okuma ve iletim bedeli gibi gelir kalemleri dağıtım bedeli altında tahakkuk ettirilmekte olup daha önce 600 YURTİÇİ SATIŞLAR hesabı altında yer alan bu gelir alt hesapları söz konusu tarihten itibaren kullanılmamaktadır. 600 YURTİÇİ SATIŞLAR ana hesabının altında
Aktif enerji bedeline ilişkin;
600.01 PERAKENDE SATIŞ ENERJİ BEDELİ
600.01.01 DÜZENLENMEYEN - Serbest Tüketicilere İlişkin Enerji Bedeli
600.01.02.01 SERBEST OLMAYAN TÜKETİCİLER - Serbest Olmayan Tüketicilere İlişkin Enerji Bedeli
600.01.02.02 SON KAYNAK TARİFESİ - Son Kaynak Tarifesi Kapsamında Olan Tüketicilere İlişkin Enerji Bedeli
Dağıtım sistem kullanımına ilişkin görevli tedarik şirketi tarafından ilgili kullanıcılara tahakkuk ettirilen;
600.02.01 DAĞITIM BEDELİ,
600.02.02 REAKTİF BEDELİ,
600.02.03 GÜÇ BEDELİ (TÜKETİCİ),
600.02.04 GÜÇ AŞIM BEDELİ (TÜKETİCİ),
600.02.05 GÜÇ BEDELİ (ÜRETİCİ),
600.02.06 GÜÇ AŞIM BEDELİ (ÜRETİCİ),
600.02.07 EMREAMADE KAPASİTE BEDELİ,
Yukarıda sayılanların dışında;
600.03 EPİAŞ (DÜZENLENEN) ve 600.04 EPİAŞ (DÜZENLENMEYEN) - EPİAŞ üzerinden yapılan enerji satışları,
600.05 DENGEDEN SORUMLU GRUP İÇİ SATIŞLAR (DÜZENLENEN) ve 600.06 DENGEDEN SORUMLU GRUP İÇİ SATIŞLAR (DÜZENLENMEYEN)
600.06 ARACI OLUNAN VERGİ VE FON TAHSİLATLARI
alt hesapları bulunmaktadır.
Söz konusu hesaplardan 600.01.02 DÜZENLENEN ve 600.02 DAĞITIM SİSTEM KULLANIM BEDELİ, tarife tablolarında yer alan bedeller üzerinden ilgili üretici veya tüketicilere tahakkuk ettirilen tutarların yer aldığı, 600.01.01 DÜZENLENMEYEN ise serbest tüketicilere yapılan satışlara ilişkin enerji bedelinin yer aldığı hesaplardır.
600.03 EPİAŞ (DÜZENLENEN) ve 600.04 EPİAŞ (DÜZENLENMEYEN) alt hesapları altında Gün Öncesi Piyasası, Gün İçi Piyasası, Dengeleme Güç Piyasası, Geriye Dönük Düzeltme Kalemi gibi gelir unsurları kayıt edilmektedir.
600.05 DENGEDEN SORUMLU GRUP İÇİ SATIŞLAR (DÜZENLENEN) ve 600.06 DENGEDEN SORUMLU GRUP İÇİ SATIŞLAR (DÜZENLENMEYEN) hesaplarında görevli tedarik şirketlerinin Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği kapsamında dağıtım şirketleri ile oluşturdukları dengeden sorumlu grup kapsamında yapılan grup içi satışlar izlenmektedir.
600.07 ARACI OLUNAN VERGİ VE FON TAHSİLATLARI görevli tedarik şirketlerinin tahakkuk ettirmiş oldukları faturalarda yer alan TRT Payı, Enerji Fonu ve Elektrik ve Havagazı Tüketim Vergisinin kayıt edildiği hesaptır. Söz konusu hesap ödemeler ilgili kuruluşlara yapıldığında 612 DİĞER İNDİRİMLER (-) hesabında kapatılmaktadır. Bu hesaba ilişkin şirketlerin muhasebe kayıtlarında farklı uygulamalar olduğu bilinmekte olup şirketler kendi muhasebe kayıtlarında bu hesabı bilanço kayıtları üzerinden de yönetebilir. Ancak; Düzenleyici Hesap Planında 600.07 ve 612.01 ARACI OLUNAN VERGİ VE FON TAHSİLATLARI hesaplarında söz konusu vergi ve fonlar gösterilecektir.
600 YURTİÇİ SATIŞLAR hesabında Perakende Satış Enerji Bedeline ait pozitif destek tutarı 600.01.02.01.06 FİYAT EŞİTLEME DESTEKLEME TUTARI hesabında, şirketin ödemiş olduğu (negatif) destek tutarı ise 612.04 FİYAT EŞİTLEME DESTEKLEME TUTARI hesabında kayıt edilecektir.
601 YURTDIŞI SATIŞLAR
Serbest bölgelere yapılan satışlar bu hesapta takip edilecektir.
602 DİĞER GELİRLER
Bu ana hesabın alt hesaplarında ilgili mevzuat gereği görevli tedarik şirketlerinin dağıtım şirketi adına veya doğrudan kendi adına tahakkuk ettiği gelir unsurları yer almaktadır. Bunun yanında 1 no.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nde belirtilen gelir unsurları da 602.08 no.lu “DİĞER” hesabında kayıt edilecektir.
5510 sayılı Kanun kapsamındaki indirimler Düzenleyici Hesap Planında 602.07 no.lu “5510 HAZİNE SGK PAYI” hesabında gösterilecek olup ilgili hesabın kaydına yönelik şirketler kendi muhasebe sistemlerinde 67 no.lu hesap grubunu da tercih edebilirler. Ancak yukarıda belirtildiği gibi şirketin kendi muhasebe sisteminde 67 no.lu hesabı tercih ettiği durumda bile Düzenleyici Hesap Planında 602.07 no.lu alt hesap kullanılacaktır.
610 SATIŞTAN İADELER (-)
Satışlarda yapılan iadeler ve iptaller Düzenleyici Hesap Planında 610 SATIŞTAN İADELER hesabı yerine 600 YURT İÇİ SATIŞLAR ve 602 DİĞER GELİRLER hesabında borç kaydı yapılarak netleştirilecektir. Ancak şirketler kendi muhasebe sistemlerinde iade ve iptaller için 610 SATIŞTAN İADELER hesabını kullanabilecektir. 671 ÖNCEKİ DÖNEM GELİR VE KÂRLARI ve 681 ÖNCEKİ DÖNEM GİDER VE ZARARLARI hesabı daha önce olduğu gibi önceki yıllara ait ek tahakkuk ve iptallerin kaydı için kullanılmayacaktır.
612 DİĞER İNDİRİMLER (-)
Yukarıda belirtildiği üzere 600.07 ve 612.01 ARACI OLUNAN VERGİ VE FON TAHSİLATLARI hesapları Düzenleyici Hesap Planında birlikte kullanılacaktır. Şirketlerin bu iki hesabı kendi muhasebe kayıtlarında bilanço hesapları üzerinden yönettiği durumda bile söz konusu hesaplar Düzenleyici Hesap Planında 600.07 ve 612.01 ARACI OLUNAN VERGİ VE FON TAHSİLATLARI hesaplarında raporlanacaktır.
Görevli tedarik şirketinin dağıtım şirketi adına tahsil ettiği bedeller ilgili şirketlere aktarıldığında 612.02 LİSANS BÖLGESİNDE BULUNAN DAĞITIM ŞİRKETİNE AKTARILAN TUTARLAR ve 612.03 DİĞER DAĞITIM ŞİRKETLERİNE AKTARILAN TUTARLAR hesabında kayıt edilecektir.
Şirketin ödemiş olduğu destekleme tutarı yine 612.04 FİYAT EŞİTLEME DESTEKLEME TUTARI hesabına kayıt edilecektir.
621 SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ (-)
Dağıtım faaliyeti kapsamında satın alınan enerji maliyeti 621 SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ ile birlikte 153 TİCARİ MALLAR hesabında birlikte takip edilecektir.
621 SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ hesabı altında bulunan alt hesaplar enerji alım kaynağı ve oluşan diğer maliyetler dikkate alınarak ilgili alt hesaplarda ayrı ayrı kayıt edilecektir.
622 SATILAN HİZMET MALİYETİ (-)
Şirketin 7 no.lu maliyet hesaplarından 740 HİZMET ÜRETİM MALİYETİ, 760 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ, 770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ hesaplarından biri veya birkaçını kullanması Düzenleyici Hesap Planında serbest bırakılmış olup 740 HİZMET ÜRETİM MALİYETİ hesabının kullanılması durumunda yılsonunda söz konusu hesapta biriken tutarın 741 HİZMET ÜRETİM MALİYETİ YANSITMA hesabı ile aktarıldığı hesaptır.
631 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ (-)
Şirketin 7 no.lu maliyet hesaplarından 740 HİZMET ÜRETİM MALİYETİ, 760 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ, 770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ hesaplarından biri veya birkaçını kullanması Düzenleyici Hesap Planında serbest bırakılmış olup 760 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ hesabının kullanılması durumunda yılsonunda söz konusu hesapta biriken tutarın 761 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ YANSITMA hesabı ile aktarıldığı hesaptır.
632 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ (-)
Şirketin 7 no.lu maliyet hesaplarından 740 HİZMET ÜRETİM MALİYETİ, 760 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ, 770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ hesaplarından biri veya birkaçını kullanması Düzenleyici Hesap Planında serbest bırakılmış olup 770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ hesabının kullanılması durumunda yılsonunda söz konusu hesapta biriken tutarın 771 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ YANSITMA hesabı ile aktarıldığı hesaptır.
644 KONUSU KALMAYAN KARŞILIKLAR
Aktifle ilgili olarak ayrılan karşılıklardan iptal edilen tutarlar bu hesapta izlenir. Bilindiği üzere düzenlenen tarifelere ilişkin konusu kalmayan karşılıklar bu hesabın alt hesabı olan 644.01.01.01 1.1.2016 ÖNCESİ TAHAKKUKLARA AİT KARŞILIKLAR ve 644.01.01.02 1.1.2016 SONRASI TAHAKKUKLARA AİT KARŞILIKLAR hesabında takip edilmektedir. Bu kapsamda 1/1/2016 tarihi öncesi yapılan tahakkuklara ilişkin konusu kalmayan karşılıklar 644.01.01.01 1.1.2016 ÖNCESİ TAHAKKUKLARA AİT KARŞILIKLAR alt hesabında, 1/1/2016 tarihi sonrası yapılan tahakkuklara ilişkin konusu kalmayan karşılık tutarları ise 644.01.01.02 1.1.2016 SONRASI TAHAKKUKLARA AİT KARŞILIKLAR alt hesabında takip edilecektir.
654 KARŞILIK GİDERLERİ (-)
Aktifle ilgili olarak ayrılan karşılık giderlerinin izlendiği hesaptır. Bilindiği üzere yapılan tahakkuklara ilişkin karşılıklar bu hesabın alt hesabı olan 654.01.01.01 KAÇAK TAHAKKUKUNA İLİŞKİN KARŞILIKLAR hesabında takip edilmektedir. 1/1/2016 tarihi öncesi yapılan tahakkuklara ilişkin karşılıklar 654.01.01.01 1.1.2016 ÖNCESİ TAHAKKUKLARA AİT KARŞILIKLAR alt hesabında, 1/1/2016 tarihi sonrası yapılan tahakkuklara ilişkin karşılık tutarları ise 654.01.01.02 1.1.2016 SONRASI TAHAKKUKLARA AİT KARŞILIKLAR alt hesabında takip edilecektir.
654.03 KIDEM TAZMİNATI KARŞILIK GİDERLERİ hesabı ise şirketin kıdem tazminatlarına karşılık ayırması durumunda kullanılan bir alt hesaptır. Ancak her halde Düzenleyici Hesap Planında kıdem ve ihbar tazminatlarına ilişkin gerçekleşen giderler 7 no.lu maliyet hesaplarının ilgili alt hesaplarına kayıt edilecektir.
660 KISA VADELİ BORÇLANMA GİDERLERİ (-)
Şirketin 780 FİNANSMAN GİDERLERİ hesabında takip ettiği 780.02 UZUN VADELİ BORÇLANMA GİDERLERİ harici finansman giderlerinin yansıtma hesabı ile aktarıldığı hesaptır.
661 UZUN VADELİ BORÇLANMA GİDERLERİ (-)
Şirketin 780 FİNANSMAN GİDERLERİ hesabında takip ettiği 780.02 UZUN VADELİ BORÇLANMA GİDERLERİ alt hesabında yer alan tutarların yansıtma hesabı ile aktarıldığı hesaptır.
679 DİĞER OLAĞANDIŞI GELİR VE KARLAR
Şirketin olağan faaliyetlerinden bağımsız olan ve bu nedenle arızi nitelik taşıyan duran varlıkların satışlarından elde edilen kârlar ile olağan dışı olay ve gelişmeler nedeniyle ortaya çıkan gelir ve kârların yer aldığı hesap grubudur. Bu hesap grubunda yer alan;
679.01 STOK SATIŞI
679.02 HURDA SATIŞI
679.03 YUVARLAMA
679.04 DAVA VE İCRA GELİRLERİ
679.05 ENVANTER FARKLARI
679.06 KAYIP KAÇAK DAVALARINA İLİŞKİN GELİRLER
679.07 DİĞER FATURA BEDELLERİNE İLİŞKİN DAVA GELİRLERİ
679.08 MADDİ DURAN VARLIK SATIŞ GELİRİ
679.09 DİĞER
alt hesapları Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği ve Tek Düzen Hesap Planında öngörülen esaslar dikkate alınarak kullanılacak olup 679.09 DİĞER hesabında kayıt edilecek bütün tutarların açıklaması anlaşılır bir şekilde hesap isminde veya açıklamalar kısmında belirtilecektir. 679.09 DİĞER hesabı altında tanımlanan 10 hücrenin yeterli olmadığı durumlarda bir hücre birden fazla gelir unsuru için kullanılacaktır.
689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR (-)
Şirketin olağan faaliyetlerinden bağımsız olan ve bu nedenle sık sık ve düzenli olarak ortaya çıkması beklenmeyen işlem ve olaylardan kaynaklanan gider ve zararların yer aldığı hesap grubudur. Bu hesap grubunda yer alan;
689.01 TAZMİNAT VE CEZA GİDERLERİ
689.02 YUVARLAMA
689.03 ENVANTER FARKLARI
689.04 KANUNEN KABUL EDİLMEYEN GİDERLER
689.05 KAYIP KAÇAK DAVALARINA İLİŞKİN GİDERLER
689.06 DİĞER FATURA BEDELLERİNE İLİŞKİN DAVA GİDERLERİ
689.07 ELEKTRİK DAĞITIMI VE PERAKENDE SATIŞINA İLİŞKİN HİZMET KALİTESİ YÖNETMELİĞİ KAPSAMINDA KULLANICILARA YAPILAN ÖDEMELER
689.08 DİĞER
alt hesapları Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği ve Tek Düzen Hesap Planında öngörülen esaslar dikkate alınarak kullanılacak olup 689.08 DİĞER hesabında kayıt edilecek bütün tutarların açıklaması anlaşılır bir şekilde hesap isminde veya açıklamalar kısmında belirtilecektir. 689.08 DİĞER hesabı altında tanımlanan 10 hücrenin yeterli olmadığı durumlarda bir hücre birden fazla gider unsuru için kullanılacaktır.
MALİYET HESAPLARINA İLİŞKİN AÇIKLAMALAR
Maliyet hesapları fonksiyon esasına dayalı 7/A seçeneğine göre düzenlenmiştir. Söz konusu hesaplar;
740 HİZMET ÜRETİM MALİYETİ
750 ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GİDERLERİ
760 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ
770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ
780 FİNANSMAN GİDERLERİ
olarak 5 ana hesap grubunda takip edilecektir. Şirketler 740, 760 veya 770 no.lu hesaplardan birini seçip kullanabilecekleri gibi her üç hesabı da aynı anda kullanabileceklerdir. Her bir ana hesap (750 ve 780 no.lu hesaplar hariç)
MALZEME GİDERLERİ
PERSONEL GİDERLERİ
DIŞARIDAN SAĞLANAN FAYDA VE HİZMET GİDERLERİ
ÇEŞİTLİ GİDERLER
VERGİ RESİM VE HARÇ GİDERLERİ
AMORTİSMAN VE TÜKENME PAYLARI
alt hesaplarından oluşmaktadır. Söz konusu alt hesapların altında yer alan yardımcı hesaplar ise ilgili alt hesap bazında oluşması muhtemel giderler için oluşturulmuş olup belirtilmiş olan giderlerin dışında bir gider oluşması durumunda ilgili alt hesaplarda bulunan DİĞER hesabı da kullanılabilecektir. Ancak her bir ana hesabın altında tanımlanan “DİĞER” hesabında kayıt edilecek bütün tutarların açıklaması anlaşılır bir şekilde hesap isminde veya açıklamalar kısmında belirtilecektir. DİĞER hesabı altında tanımlanan hücrelerin yeterli olmadığı durumlarda bir hücre birden fazla gider unsuru için kullanılacaktır.
780 FİNANSMAN GİDERLERİ
Şirketin borçlanılan tutarlarla ilgili faiz, komisyon ve benzeri giderleri bu hesaba borç kaydedilip 781 FİNANSMAN GİDERLERİ YANSITMA hesabı ile 66 no.lu gelir tablosu hesaplarına aktarılacaktır.