Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan:
KURUL KARARI
Karar No: 13286 Karar Tarihi: 13/02/2025
Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 13/02/2025 tarihli toplantısında; aşağıdaki “Teminat Usul ve Esaslarında Değişiklik Yapılmasına Dair Usul ve Esaslar”ın kabul edilerek Resmî Gazete’de yayımlanmak üzere Cumhurbaşkanlığına gönderilmesine,
karar verilmiştir.
TEMİNAT USUL VE ESASLARINDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR USUL VE ESASLAR
MADDE 1 –28/5/2016 tarihli ve 29725 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Teminat Usul ve Esasları’nın 9 uncu maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“(1) Herhangi bir piyasa katılımcısı tarafından sunulması gereken başlangıç teminatı, Piyasa İşletmecisi tarafından Teminat Hesaplama Yöntemi çerçevesinde belirlenir. ”
MADDE 2 – Aynı Usul ve Esasların 11 inci maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir
“Toplam teminat kontrolüne ilişkin genel esaslar
MADDE 11 – (1) Uzlaştırma bildirimlerinin yayımlanmasını müteakiben, aylık uzlaştırma bildirimleri sonucunda ortaya çıkan dengesizlik miktarlarına ilişkin olarak hesaplanan teminat tutarı, Piyasa İşletmecisi tarafından PYS aracılığıyla bilgilendirilir. Bilgilendirmesi yapılan teminat tutarı, fatura tebliğ tarihinden sonraki üçüncü iş gününden itibaren yapılacak olan toplam teminat hesaplarında kullanılır.
(2) Bir piyasa katılımcısının fat.ura sön ödeme tarihi geçmemiş fatura dönemleri için, ilgili risk tespit faaliyetleri neticesinde, katılımcının faaliyetlerinden kaynaklanan ve uzlaştırma hesabına yansıması öngörülen toplam riskinin değiştiğinin tespit edilmesi halinde, katılımcıya Teminat Hesaplama Yöntemi gereğince PYS aracılığıyla bilgilendirme yapılır. Bilgilendirmesi yapılan teminat tutarı, bilgilendirmenin yapıldığı iş günü yapılacak olan toplam teminat hesaplarında kullanılır.
(3) Birinci ve/veya ikinci fıkra hükümleri doğrultusunda bilgilendirmesi yapılan teminat tutarı ilgili gün için piyasa katılımcısının toplam teminat hesabında kullanılır.
(4) Birbirini takip eden üç iş günü boyunca saat 11.00’de yapılan teminat kontrolünde piyasa katılımcılarının teminat seviyelerinin, sunmaları gereken toplam teminat tutarını karşılamaması durumunda katılımcılara aşağıdaki süreç uygulanır:
a) Piyasa katılımcısının portföyünde yer alan;
1) Serbest tüketiciler
2) Kendi tüzel kişiliğine ait olmayan müstakil elektrik depolama tesisleri,
3) İlgili görevli tedarik şirketinin enerji sağladığı son kaynak tedariki kapsamındaki serbest tüketiciler ve serbest olmayan tüketiciler ile
4) Toplayıcının portföyünde yer alan lisanslı elektrik üretim santralleri
hariç olmak üzere, portföyünde bulunan tüm uzlaştırmaya esas veriş çekiş birimlerine ilişkin olarak; sisteme bağlantı durumuna göre ilgili dağıtım şirketine, dağıtım lisansına sahip ilgili OSB’ye ve TEİAŞ’a ilgili katılımcının sistem bağlantısının kesilmesi için Piyasa İşletmecisi tarafından bildirim yapılır. Enerji ithalatı/ihracatı yapılan veriş çekiş birimleri ile lisanssız elektrik üretim tesislerine ait uzlaştırmaya esas veriş çekiş birimlerine ilişkin olarak sistem bağlantısı kesme işlemi tesis edilmez.
b) Piyasa katılımcısının adına PYS’de kayıtlı tüm serbest tüketicilerin kayıtları katılımcının teminat seviyesinin saat 11.00 itibarıyla sunması gereken toplam teminat tutarını karşılamadığı üçüncü iş gününü takip eden ikinci günden itibaren geçerli olacak şekilde silinir. Durumla ilgili olarak Piyasa İşletmecisi tarafından TEİAŞ, dağıtım lisansına sahip ilgili OSB veya ilgili dağıtım şirketine, TEİAŞ, dağıtım lisansına sahip ilgili OSB veya ilgili dağıtım şirketi tarafından da aynı gün içerisinde ilgili görevli tedarik şirketine, dağıtım lisansına sahip ilgili OSB için enerji tedarik eden piyasa katılımcısına ve iki iş günü içerisinde ilgili serbest tüketicilere bilgi verilir. Bu piyasa katılımcısının piyasa işletmecisine karşı tüm mali yükümlülüklerini tamamlamasını takip eden üç fatura dönemi için portföyüne serbest tüketici kaydetmesine izin verilmez.
c) Piyasa katılımcısının bir dengeden sorumlu grubun dengeden sorumlu tarafı olması durumunda, dengeden sorumlu grup, katılımcının teminat seviyesinin saat 11.00 itibarıyla sunması gereken toplam teminat tutarını karşılamadığı ilk iş gününe ilişkin toplam teminat tutarı hesabının yapıldığı fatura döneminden itibaren geçerli olacak şekilde dağıtılır. Dağıtılan dengeden sorumlu grupta yer alan piyasa katılımcıları ve dengeden sorumlu taraf için yeni duruma göre ek teminat tutarı hesaplanır ve bu tutar hesaplamayı müteakip yapılacak olan ilk toplam teminat hesabında kullanılır. İlgili dengeden sorumlu taraf için, yeni duruma göre hesaplanmaya başlanan ek teminat tutarı ile dengeden sorumlu grubun dağıtıldığı gün saat 11.00’de bulundurması gereken ek teminat tutarı karşılaştırılarak yüksek olan tutar toplam teminat hesabında kullanılır. Ek teminat tutarlarının karşılaştırılması yayınlanacak ilk faturaya esas uzlaştırma bildirimine ait fatura son ödeme tarihinden bir sonraki iş gününe kadar devam eder.
ç) Serbest tüketici listeleri kesinleşmemiş tüm fatura dönemlerine ilişkin piyasa katılımcısı tarafından yapılmış olan serbest tüketici talepleri iptal edilir. Teminat seviyesi sunması gereken teminat tutarının altında olduğu süre boyunca, serbest tüketici talebinde bulunmasına izin verilmez.
d) Bu fıkra kapsamında ilgili süreçlerin uygulandığı piyasa katılımcısı hakkında tüm piyasa katılımcılarına PYS aracılığıyla bilgi verilir.
e) Vadeli elektrik piyasasında net pozisyon artırıcı işlem yapmasına izin verilmez.
f) Piyasa katılımcısının toplayıcı olması halinde teminat seviyesinin saat 11.00 itibarıyla sunması gereken toplam teminat tutarını karşılamadığı üçüncü iş gününü takip eden ikinci günden itibaren geçerli olacak şekilde, portföyünde yer alan;
1) Lisanslı elektrik üretim tesisleri ile müstakil elektrik depolama tesisleri, ilgili tesislere ilişkin lisansa sahip piyasa katılımcılarının portföyüne kaydedilir.
2) Lisanssız elektrik üretim tesislerinin ilgili bölgede faaliyet gösteren görevli tedarik şirketine aktarılmasına yönelik olarak ilgili sayaç okuyan kuruma ve görevli tedarik şirketine bildirim yapılır.
3) Portföyünde yer alan ve dengeleme güç piyasasına katılan serbest tüketicilerin dengeleme güç piyasasına katılım durumu sonlandırılır.
4) Portföyünde talep tarafı katılımı kapsamında serbest tüketici bulunan toplayıcı hakkında talep tarafı katılımı hizmetinin aksamamasını teminen Sistem İşletmecisine bilgi verilir.
5) Talep tarafı katılımı hizmetini tedarik hizmeti ile birlikte sunan bir piyasa katılımcısı olması durumunda ilgili toplayıcının kaydı, talep tarafı katılımı hizmetini enerji tedarikinden bağımsız sunan toplayıcı olarak güncellenir. Bu piyasa katılımcısının piyasa işletmecisine karşı tüm mali yükümlülüklerini tamamlamasını takip eden üç fatura dönemi için portföyüne lisanslı ve lisanssız elektrik üretim tesisi ile müstakil elektrik depolama tesisi kaydetmesine izin verilmez.
g) Piyasa katılımcısının, herhangi bir toplayıcının portföyünde yer alan elektrik üretim ve müstakil elektrik depolama tesisleri ile ilgili olarak bu fıkra kapsamındaki işlemler tesis edilir. İlgili piyasa katılımcısı için teminat hesabı bu Usul ve Esasların kapsamında tekrar yapılır. Bu işlemlere ilişkin olarak ilgili piyasa katılımcılarına bilgilendirme yapılır.
ğ) Piyasa katılımcısının, portföyünde yer alan elektrik üretim ve müstakil elektrik depolama tesislerini teminat seviyesi sunması gereken teminat tutarının altında olduğu süre boyunca toplayıcının portföyüne dahil etmesine izin verilmez.
(5) Herhangi bir piyasa katılımcısının bir dengeden sorumlu gruba dahil olması durumunda, dengeden sorumlu grup adına denge sorumluluğunu üstlenmiş olan dengeden sorumlu taraf, ilgili piyasa katılımcısının dengesizliklerine ilişkin teminat yükümlülüklerini de üstlenmiş olur.
(6) Teminat Hesaplama Yönteminde yer alan risk katsayısı değerinde değişiklik olması durumunda, Piyasa İşletmecisi, yeni risk katsayısını, bu katsayının geçerlilik tarihinden en geç bir ay önce PYS aracılığıyla yayımlar.
(7) Fatura son ödeme günü saat 16.40’tan sonra ilgili fatura dönemine ilişkin ek teminat kaleminde günlük olarak hesaplanan tutarların dikkate alınmaması halinde, ek teminat tutarı azalacak piyasa katılımcıları için ilgili teminat kalemi yeniden hesaplanır. Ek teminatı güncellenen piyasa katılımcılarının sunmaları gereken toplam teminat tutarlarına ilişkin olarak ilgili piyasa katılımcıları ve katılımcı bazında merkezi uzlaştırma kuruluşu saat 17.00’ye kadar bilgilendirilir.
(8) Avans ödemelerini kısmen veya tamamen gerçekleştirmeyen piyasa katılımcılarının bulunması halinde, avans alacağını eksik alan piyasa katılımcılarının sunması gereken ek teminatından, eksik ödenen avans tutarları düşülür. Teminat tutarlarından düşülecek avans tutarları hesaplanırken varsa ödenmemiş ve/veya ertelenmiş avans borçları mahsuplaştırılır ve ilgili oldukları fatura döneminin fatura son ödeme tarihine kadar olan hesaplamalarda dikkate alınır.
(9) Piyasa katılımcısının fatura ödemesinin bir kısmının veya tamamının mevcut teminatından karşılanması nedeniyle, mevcut teminatının sunması gereken toplam teminat tutarının altına düşmesi halinde, birbirini takip eden üç iş günü boyunca saat 11.00’de yapılan teminat kontrolünde sunması gereken toplam teminat tutarını karşılamayan piyasa katılımcıları hakkında dördüncü fıkra hükmü uygulanır.”
MADDE 3 – Aynı Usul ve Esasların 12 nci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
“(5) 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunun 26 ncı maddesinin dokuzuncu, onbirinci ve onikinci fıkraları kapsamında elektrik enerjisi tedarik etmekle yükümlü olan enerji üretim şirketi ile Sistem İşletmecisi için ek teminat hesaplanmaz.”
MADDE 4 – Aynı Usul ve Esasların 13 üncü maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
“(3) Herhangi bir nedenle piyasa katılımcısı sıfatı sona eren bir piyasa katılımcısının talep edilmesi halinde, Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliğinin 133 üncü maddesinin beşinci fıkrasında belirtilen itiraz süresinin sonu itibarıyla, tüm muaccel borçlarını aşan teminat tutarının artan kısmı, piyasa katılımcısına iade edilir.”
MADDE 5 – Bu Usul ve Esaslar yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 6 – Bu Usul ve Esaslar hükümlerini Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanı yürütür.