John Amos Comenius

John Amos Comenius (; ; Latinized: Ioannes Amos Comenius; 28 tháng 3 năm 1592 - 15 tháng 11 năm 1670) là một triết gia, nhà giáo dục và nhà thần học người Séc tại Margraviate of Moravia. 
Ông là giám mục cuối cùng của Unity of the Brethren và đã trở thành một nhà tôn giáo tị nạn và là một trong những người khởi xướng đầu tiên của giáo dục phổ thông, một khái niệm cuối cùng được đưa ra trong cuốn sách Didactica Magna của ông. 
Ông được coi là cha đẻ của giáo dục hiện đại. Comenius là nhà sáng tạo đầu tiên giới thiệu sách giáo khoa bằng hình ảnh, viết bằng ngôn ngữ bản địa thay vì tiếng Latinh, áp dụng giảng dạy hiệu quả dựa trên sự tăng trưởng dần dần từ các khái niệm đơn giản đến các khái niệm toàn diện hơn, hỗ trợ học tập và phát triển tư duy logic suốt đời bằng cách vượt qua ghi nhớ máy móc, trình bày và ủng hộ ý tưởng về cơ hội học tập bình đẳng cho trẻ em nghèo, mở cửa nền giáo dục cho phụ nữ, thực hiện các hướng dẫn giáo dục trở nên phổ quát và thiết thực. Ngoài vùng Bohemia nơi ông đã sinh ra, ông còn sống và làm việc tại các khu vực khác của Đế quốc La Mã Thần thánh, và các quốc gia khác như: Thụy Điển, Liên bang Ba Lan – Litva, Transylvania, Anh, Hà Lan và Hungary.

Tác phẩm 

[[Tập tin:Via Lucis.tif|thumb|Via Lucis', 1668]]

 Tiếng Latinh 
 Orbis Pictus ("The Visible World in Pictures")
 Linguae Bohemicae thesaurus, hoc est lexicon plenissimum, grammatica accurata, idiotismorum elegantiae et emphases adagiaque ("Treasure of the Czech language"), 1612–1656
 Problemata miscellanea ("Different Problems"), 1612, non existent, perished in fire while being prepared for printing.
 Sylloge quaestionum controversarum, 1613
 Grammaticae facilioris praecepta, 1614–1616
 Theatrum universitatis rerum, 1616–1627
 Centrum securitatis ("The Center of Safety"), 1625
 Moraviae nova et post omnes priores accuratissima delineatio autore J. A. Comenio ("Map of Moravia"), 1618–1627
 Didactica magna ("The Great Didactic"), 1633–1638
 Via Lucis, Vestigata & Vestiganda ("The Way of Light"), 1641
 Schola pansophica ("School of Pansophy"), 1650–1651
 Primitiae laborum scholasticorum, 1650–1651
  Opera didactica omnia ("Writing on All Learning"), 1657
 De bono unitatis et ordinis ("On Good Unity and Order"), 1660
 De rerum humanarum emendatione consultatio catholica ("General Consultation on an Improvement of All Things Human"), 1666
 Unum necessarium ("The One Thing Needful"), 1668
 Spicilegium Didacticum, 1680

 Tiếng Séc 
 O andělích ("About Angels"), 1615
 Retuňk proti Antikristu a svodům jeho ("Utterance against the Antichrist and his temptations"), 1617
 O starožitnostech Moravy ("About Moravian Antiquities"), 1618–1621
 Spis o rodu Žerotínů (Script about House of Žerotín), 1618–1621
 Listové do nebe ("Letters to Heaven"), 1619
 Manuálník aneb jádro celé biblí svaté ("Manual or Core of the Whole Holy Bible"), 1620–1623
 Přemyšlování o dokonalosti kŕesťanské ("Thinking About Christian Perfection"), 1622
 Nedobytedlný hrad jméno Hospodinovo ("Unconqerable Fortress (is) Name of the God"), 1622
 Truchlivý, díl první ("The Mournful", volume I), 1623
 O poezí české ("About Czech Poetry"), 1623–1626
 Truchlivý, díl druhý ("The Mournful", volume II), 1624
 O sirobě ("About Poor People"), 1624
 Pres boží ("Press of God"), 1624
 Vidění a zjevení Kryštofa Kottera, souseda a jircháře sprotavského ("Seeing and Revelation of Kryštof Kotter, Neibourgh of Mine and Tanner from Sprotava"), 1625
 Překlad některých žalmů ("Translation of Some Psalms"), 1626
 Didaktika česká ("Czech Didactic"), 1628–1630
 Škola hrou (Schola Ludus, School by Play) 1630
 Labyrint světa a ráj srdce ("Labyrinth of the World and Paradise of the Heart") 1631
 Brána jazyků otevřená (The Gate of Languages Unlocked) 1631

 Xuất bản về ông 
 Keatinge, The Great Didactic of Comenius  (London, 1896)
 Kučera, Karel. 2014. Jan Ámos Komenský. A man in search of peace, wisdom, and proverbs. Proceedings of the Seventh Interdisciplinary Colloquium on Proverbs, November 2013, at Tavira, Portugal, ed. by Rui J. B. Soares and Outi Lauhakangas, pp. 64–73. Tavira: Tipografia Tavirense.
 Simon Somerville Laurie, John Amos Comenius (1881; sixth edition, 1898)
 Robert Herbert Quick, Essays on Educational Reformers (London, 1890)
 Müller, Ein Systematiker in der Pädagogik: eine philosophisch-historische Untersuchung: Inaugural-Dissertation zur Erlangung der Doctorwürde an der philophischen Fäcultat der Universität Jena (Dresden, Bleyl und Kaemmerer, 1887)
 Löscher, Comenius, der Pädagoge und Bischof (Leipzig, 1889)
 Monroe, Will S. Comenius and the Beginning of Educational Reform (New York, 1900) Web access
 John Amos Comenius and his Works'' (Prague, 1945)

Tham khảo

Liên kết ngoài 
  Quotations related to John Amos Comenius at Wikiquote
 
 Comenius' biography
 The Correspondence of Jan Amos Comenius [Komenský] (566 letters) in EMLO
 J.A. Comenius Museum in Uherský Brod 
 Comenius Museum & Mausoleum, Naarden, NL
 
 
 Comenius Foundation. US
 Article by the psychologist Jean Piaget on the importance of Comenius  (PDF)
 Didactica Magna online 
 Orbis Pictus (The Visible World in Pictures) online
 Jan Amos Comenius Bibliography

Sinh năm 1592
Mất năm 1670
Cựu sinh viên Đại học Heidelberg
Chôn cất ở Noord-Holland
Người Bohemia thế kỷ 17
Triết gia Hà Lan thế kỷ 17
Nhà văn tiếng Latinh thế kỷ 17
Người Séc lưu vong
Nhà khoa học Séc
Triết học Cộng hòa Hà Lan