Thực vật mọng nước

Trong thực vật học, thực vật mọng nước, cũng được gọi là cây mọng nước hoặc đôi khi là thực vật béo, là những loài thực vật có một số thành phần dày và nhiều thịt hơn bình thường, thường để giữ nước khi sinh trưởng ở nơi điều kiện đất hay khí hậu khô cằn (đây là loài thực vật thuộc nhóm cây chịu hạn). Từ "mọng nước" xuất phát từ thuật ngữ sucus từ Latin, có nghĩa là nước trái cây, hoặc nhựa. Thực vật mọng nước có thể lưu trữ nước trong những cấu trúc khác nhau, chẳng hạn như lá hoặc thân cây. Một số định nghĩa còn gộp cả rễ, vì thế các loài địa sinh sống sót qua các thời kỳ có điều kiện không thuận lợi bằng cách khô héo và chết phần lộ thiên và chỉ tồn tại ở dạng cơ quan lưu trữ ngầm dưới đất cũng có có thể coi là thực vật mọng nước. Tuy nhiên, khi thuật ngữ này được sử dụng trong nghề làm vườn thì thuật ngữ "mọng nước" cũng thường hay loại bỏ một số nhóm thực vật mà các nhà thực vật học coi là thực vật mọng nước, chẳng hạn như xương rồng. Thực vật mọng nước hay được trồng làm cây cảnh do bề ngoài nổi bật và bất thường của chúng.

Ước tính có khoảng 60 họ thực vật khác nhau có chứa các loài thực vật mọng nước. Trong một số họ, như Cactaceae, Agavoideae, Aizoaceae và Crassulaceae, phần lớn các loài đều là thực vật mọng nước. Môi trường sống tự nhiên của các loài thực vật tích trữ nước này nói chung là các khu vực có nhiệt độ cao và ít mưa. Chúng có khả năng phát triển tốt chỉ với những nguồn nước hạn chế, như sương và/hoặc sương mù.

Bề ngoài

Sự tích trữ nước thường làm cho thực vật mọng nước có bề ngoài căng phình ra hay dày cùi thịt hơn so với các loài thực vật khác, mọt đặc trưng được gọi là sự mọng nước. Ngoài ra, thực vật mọng nước còn có một số đặc trưng tích trữ nước khác, tùy theo loài. Chúng bao gồm:

 Trao đổi chất axit Crassulacean (CAM) để giảm thiểu mất nước.
 Không có lá, lá suy giảm hay có hình dạng từ hình trụ tới hình cầu.
 Giảm số lượng khí khổng.
 Thân có vai trò là khu vực chính để quang hợp chứ không phải lá.
 Dạng phát triển thu gọn, tiêu giảm, gống như cái đệm, hình cột hay hình cầu.
 Các gân lá cho phép tăng nhanh thể tích của cây và giảm diện tích bề mặt lộ ra dưới ánh nắng.
 Bề mặt có lớp sáp, lông tơ hay gai để tạo ra một tiểu môi trường sống ẩm ướt xung quanh cây, làm giảm chuyển động của không khí gần bề mặt cây, vì thế làm giảm mất nước và tạo ra bóng râm.
 Rễ nằm rất gần bề mặt đất, sao cho chúng có thể hút hơi ẩm từ một lượng mưa nhỏ hay thậm chí là hơi sương.
 Khả năng duy trì tình trạng mập mạp và đầy nước ngay cả khi với nhiệt độ cao bên trong (như )
 Lớp cutin ngoài (biểu bì) không thấm nước 
 Các chất nhầy giữ cho nước luôn dồi dào

Nguồn gốc 
Nhiều loài thực vật mọng nước đến từ các khu vực khô cằn như thảo nguyên Á-Âu, bán sa mạc và sa mạc. Nhiệt độ cao và giáng thủy thấp buộc chúng phải thu thập và tích trữ nước để sống trong thời kỳ khô hạn kéo dài. Một số loài xương rồng có thể sống nhiều tháng mà không cần có mưa. Đôi khi, thực vật mọng nước có thể xuất hiện như là thực vật biểu sinh - "thực vật sống trong không khí" - do chúng có sự tiếp xúc hạn chế hoặc không có tiếp xúc với đất, và phụ thuộc hoàn toàn vào khả năng tích trữ nước và tìm chất dinh dưỡng bằng các cách thức khác; hốc sinh thái này được nhìn thấy ở các loài Tillandsia. Thực vật mọng nước cũng có khả năng sinh sống ở các vùng ven biển hay các hồ cạn, những nơi có nồng độ các khoáng chất hòa tan cao rất nguy hại cho những loài thực vật khác.

Họ và chi
Các họ và chi thực vật có loài mọng nước như liệt kê dưới đây.
 Bộ Alismatales
 Araceae: Zamioculcas
 Bộ Apiales
 Apiaceae: Steganotaenia
 Araliaceae: Cussonia
 Bộ Asparagales
 Amaryllidaceae (địa sinh): Ammocharis, Apodolirion, Boophone, Brunsvigia, Crinum, Crossyne, Cryptostephanus, Cyrtanthus, Gethyllis, Habranthus, Haemanthus, Hessea, Nerine, Pancratium, Rauhia, Scadoxus, Strumaria, Zephyranthes,
 Asparagaceae
 Phân họ Agavoideae: Agave, Beschorneria, Chlorophytum, Furcraea, Hesperaloe, Hesperoyucca, Yucca
 Phân họ Asparagoideae: Asparagus
 Phân họ Lomandroideae: Cordyline,
 Phân họ Nolinoideae: Beaucarnea, Calibanus, Dasylirion, Dracaena, Nolina, Sansevieria, Eriospermum
 Phân họ Scilloideae: Albuca, Bowiea, Daubenya, Dipcadi, Drimia, Drimiopsis, Eucomis, Hyacinthus, Lachenalia, Ledebouria, Litanthus, Massonia, Merwilla, Namophila, Ornithogalum, Pseudogaltonia, Pseudoprospero, Resnova, Schizobasis, Schizocarphus, Spetaea, Veltheimia
 Doryanthaceae: Doryanthes
 Hypoxidaceae (địa sinh): Empodium, Hypoxis, Pauridia, Saniella, Spiloxene
 Iridaceae (địa sinh): Babiana, Chasmanthe, Crocosmia, Devia, Dierama, Dietes, Duthiastrum, Ferraria, Freesia, Geissorhiza, Gladiolus, Hesperantha, Ixia, Lapeirousia, Melasphaerula, Micranthus, Moraea, Pillansia, Radinosiphon, Romulea, Sparaxis, Syringodea, Thereianthus, Tritonia, Tritoniopsis, Watsonia, Xenoscapa
 Orchidaceae
 (mọng nước): Acampe, Aerangis, Ansellia, Bolusiella, Bulbophyllum, Calanthe, Cyrtorchis, Oberonia, Polystachya, Tridactyle, Vanilla
 (địa sinh mọng nước) Eulophia, Liparis, Oeceoclades
 (địa sinh) Acroliphia, Bartholina, Bonatea, Brachycorythis, Brownleea, Centrostigma, Ceratandra, Corycium, Cynorkis, Didymoplexis, Disa, Disperis, Dracomonticola, Eulophia, Evotella, Gastrodia, Habernaria, Holothrix, Huttonaea, Neobolusia, Nervilia, Plicosepalus, Pachites, Platycoryne
 Phân họ chưa xác định: Epidendroideae, Phalaenopsis
Xanthorrhoeaceae
 Phân họ Asphodeloideae: Aloe (mọng nước và mọng nước địa sinh), Astroloba, × Astroworthia, Bulbine (mọng nước, địa sinh và mọng nước địa sinh), Bulbinella (địa sinh), Chortolirion (mọng nước địa sinh), Gasteria, Haworthia, Trachyandra (mọng nước và mọng nước địa sinh),
 Phân họ Xanothorrhoeoidae: Xanthorrhoea
 Bộ Asterales
 Asteraceae: Arctotheca, Baeriopsis, Chrysanthemoides, Coulterella, Crassocephalum, Didelta, Emilia, Eremothamnus, Gymnodiscus, Gynura, Hillardiella (địa sinh), Lopholaena, Monoculus, Nidorella, Osteospermum, Othonna (mọng nước và mọng nước địa sinh), Phaneroglossa, Poecilolepis, Polyachyrus, Pteronia, Senecio, Solanecio,Tripteris
 Campanulaceae: Brighamia
 Bộ Brassicales
 Brassicaceae: Heliophila, Lepidium
 Capparidaceae: Maerua
 Caricaceae: Carica, Jacarathia
 Moringaceae: Moringa
 Bộ Caryophyllales
 Aizoaceae: Corbichonia, Gisekia, Herreanthus, Limeum, Ophthalmophyllum, Saphesia
 Phân họ Aizooideae: Acrosanthes, Aizoanthemum, Aizoon, Galenia, Gunniopsis, Plinthus, Tetragonia
 Phân họ Mesembryanthemoideae (Mesembryanthemaceae): Aptenia, Aridaria, Aspazoma, Brownanthus, Calamophyllum, Caulipsilon, Conophytum, Dactylopsis, Erepsia, Hameria, Hartmanthus, Hymenogyne, Marlothistela, Mesembryanthemum, Phiambolia, Phyllobolus, Prenia, Psilocaulon, Ruschiella, Sarozona, Sceletium, Synaptophyllum
 Phân họ Ruschioideae:
 Tông Apatesieae: Apatesia, Carpanthea, Caryotophora, Conicosia, Hymenogyne, Saphesia, Skiatophytum 
 Tông Dorotheantheae: Aethephyllum Cleretum Dorotheanthus
 Tông Ruschiae: Acrodon, Aloinopsis, Amphibolia, Antegibbaeum, Antimima, Arenifera, Argyroderma, Astridia, Bergeranthus, Bijlia, Braunsia, Brianhuntleya, Carpobrotus, Carruanthus, Cephalophyllum, Cerochlamys, Chasmatophyllum, Cheiridopsis, Circandra, Conophytum, Corpuscularia, Cylindrophyllum, Delosperma, Dicrocaulon, Didymaotus, Dinteranthus, Diplosoma, Disphyma, Dracophilus, Drosanthemum, Eberlanzia, Ebracteola, Enarganthe, Erepsia, Esterhuysenia, Faucaria, Fenestraria, Frithia, Gibbaeum, Glottiphyllum, Hallianthus, Hereroa, Ihlenfeldtia, Imitaria, Jacobsenia, Jensenobotrya, Jordaaniella, Juttadinteria, Khadia, Lampranthus, Lapidaria (plant), Leipoldtia, Lithops, Machairophyllum, Malephora, Mestoklema, Meyerophytum, Mitrophyllum, Monilaria, Mossia, Muiria, Namaquanthus, Namibia, Nananthus, Nelia, Neohenricia, Octopoma, Odontophorus, Oophytum, Ophthalmophyllum, Orthopterum, Oscularia, Ottosonderia, Pleiospilos, Polymita, Psammophora, Rabiea, Rhinephyllum, Rhombophyllum, Ruschia, Ruschianthemum, Ruschianthus, Schlechteranthus, Schwantesia, Scopelogena, Smicrostigma, Stayneria, Stoeberia, Stomatium Tanquana Titanopsis, Trichodiadema, Vanheerdea, Vanzijlia, Vlokia, Wooleya, Zeuktophyllum
 Phân họ Sesuvioideae: Cypselea, Sesuvium, Trianthema, Tribulocarpus, Zaleya
 Amaranthaceae: 
 Phân họ Amaranthoideae: Arthraerva
 Phân họ Chenopodioideae (Chenopodiaceae):) Atriplex, Chenopodium, Dissocarpus, Einadia, Enchylaena, Eremophea, Halopeplis, Maireana, Malacocera, Neobassia, Osteocarpum, Rhagodia, Roycea, Halosarcia, Salicornia, Salsola, Sarcocornia, Sclerochlamys, Sclerolaena, Suaeda, Tecticornia, Threlkeldia
 Basellaceae: Anredera, Basella
 Cactaceae: Acanthocalycium, Acanthocereus, Ariocarpus, Armatocereus, Arrojadoa, Arthrocereus, Astrophytum, Austrocactus, Aztekium, Bergerocactus, Blossfeldia, Brachycereus, Browningia, Brasilicereus, Calymmanthium, Carnegiea, Cephalocereus, Cephalocleistocactus, Cereus, Cintia, Cipocereus, Cleistocactus, Coleocephalocereus, Copiapoa, Corryocactus, Coryphantha, Dendrocereus, Denmoza, Discocactus, Disocactus, Echinocactus, Echinocereus, Echinopsis, Epiphyllum, Epithelantha, Eriosyce, Escobaria, Escontria, Espostoa, Espostoopsis, Eulychnia, Facheiroa, Ferocactus, Frailea, Geohintonia, Gymnocalycium, Haageocereus, Harrisia, Hatiora, Hylocereus, Jasminocereus, Lasiocereus, Leocereus, Lepismium, Leptocereus, Leuchtenbergia, Lophophora, Maihuenia, Malacocarpus, Mammillaria, Mammilloydia, Matucana, Melocactus, Micranthocereus, Mila, Monvillea, Myrtillocactus, Neobuxbaumia, Neolloydia, Neoraimondia, Neowerdermannia, Obregonia, Opuntia, Oreocereus, Oroya, Ortegocactus, Pachycereus, Parodia, Pediocactus, Pelecyphora, Peniocereus, Pereskia, Pereskiopsis, Pilosocereus, Polaskia, Praecereus, Pseudoacanthocereus, Pseudorhipsalis, Pterocactus, Pygmaeocereus, Quiabentia, Rauhocereus, Rebutia, Rhipsalis, Samaipaticereus, Schlumbergera, Sclerocactus, Selenicereus, Stenocactus, Stenocereus, Stephanocereus, Stetsonia, Strombocactus, Tacinga, Thelocactus,Trichocereus Turbinicarpus, Uebelmannia, Weberbauerocereus, Weberocereus, Yungasocereus
 Didiereaceae: Alluaudia, Alluaudiopsis, Decaria, Didierea
 Molluginaceae: Hypertelis
 Phytolaccaceae: Phytolacca
 Portulacaceae: Amphipetalum, Anacampseros, Avonia, Calyptrotheca, Ceraria, Cistanthe, Calandrinia, Dendroportulaca, Grahamia, Lewisia, Parakeelya, Portulaca, Portulacaria, Schreiteria, Talinella, Talinum
 Bộ Commelinales
 Commelinaceae: Aneilema, Callisia, Cyanotis, Tradescantia, Tripogandra
 Bộ Cornales
 Loasaceae: Schismocarpus
 Bộ Cucurbitales
 Begoniaceae: Begonia
 Cucurbitaceae: Acanthosicyos, Apodanthera, Brandegea, Cephalopentandra, Ceratosanthes, Citrullus, Coccinia, Corallocarpus, Cucumella, Cucumis, Cucurbita, Cyclantheropsis, Dactyliandra, Dendrosicyos, Doyera, Eureindra, Fevillea, Gerrandanthus, Gynostemma, Halosicyos, Ibervilla, Kedostris, Lagenaria, Marah, Momordica, Neoalsomitra, Odosicyos, Parasicyos, Syrigia, Telfairia, Trochomeria, Trochomeriopsis, Tumamoca, Xerosicyos, Zehneria, Zygosicyos
 Bộ Dioscoreales
 Dioscoreaceae: Dioscorea
 Bộ Ericales
 Balsaminaceae: Impatiens
 Ericaceae: Sphyrospermum
 Fouquieriaceae: Fouquieria
 Bộ Fabales
 Fabaceae: Delonix, Dolichos, Erythrina, Lotononis, Neorautanenia, Pachyrhizus, Tylosema
 Bộ Gentianales
 Apocynaceae: Adenium, Mandevilla, Pachypodium, Plumeria
 Phân họ Asclepiadoideae (Asclepiadaceae): Absolmsia, Australluma, Aspidoglossum, Aspidonepsis, Baynesia, Brachystelma, Ceropegia, Chlorocyathus, Cibirhiza, Cordylogyne, Cynanchum, Dischidia, Dischidiopsis, Duvaliandra, Eustegia, Fanninia, Fockea, Glossostelma, Hoya, Ischnolepis, Lavrania, Marsdenia, Miraglossum, Odontostelma, Ophionella, Orbeanthus, Pachycarpus, Parapodium, Periglossum, Petopentia, Raphionacme, Riocreuxia, Sarcorrhiza, Schizoglossum, Schlechterella, Stathmostelma, Stenostelma, Stomatostemma, Trachycalymma, Trichocaulon, Tylophora, Woodia, Xysmalobium
 Tông Asclepiadeae:
 Phân tông Asclepiadne: Asclepias,
 Phân tông Cynanchinae: Sarcostemma,
 Phân tông Gonolobinae: Matelea,
 Tông Maxillarieae:
 Phân tông Lycastinae: Rudolfiella
 Tông Stapeliae: Angolluma, Caralluma, Desmidorchis, Duvalia, Echidnopsis, Edithcolea, Frerea, Hoodia, Huernia, Huerniopsis, Larryleachia, Notechidnopsis, Orbea (plant), Orbeopsis, Piaranthus, Pachycymbium, Pectinaria, Pseudolithos, Pseudopectinaria, Quaqua, Rhytidocaulon, Stapelia, Stapelianthus, Stapeliopsis, Tavaresia, Tridentea, Tromotriche, Whitesloanea
 Phân họ Periplocoideae:
 Tông Cryptolepideae: Cryptolepis
 Rubiaceae: Anthorrhiza, Anthospermum, Hydnophytum, Hydrophylax, Myrmecodia, Myrmephytum, Phylohydrax, Squamellaria
 Bộ Geraniales
 Geraniaceae: Monsonia, Pelargonium (mọng nước và địa sinh), Sarcocaulon
 Bộ Lamiales
 Gesneriaceae: Aeschynanthus, Alsobia, Chirita, Codonanthe, Columnea, Nematanthus, Sinningia, Streptocarpus
 Lamiaceae: Aeollanthus, Dauphinea, Perrierastrum, Plectranthus, Rotheca, Solenostemon, Tetradenia, Thorncroftia
 Lentibulariaceae
 Pedaliaceae: Holubia, Pterodiscus, Sesamothamnus, Uncarina
 Bộ Malpighiales
 Euphorbiaceae: Cnidoscolus, Euphorbia, Jatropha, Monadenium, Pedilanthus, Phyllanthus, Synadenium
 Passifloraceae: Adenia
 Phyllanthaceae: Phyllanthus
 Bộ Malvales
 Cochlospermaceae
 Malvaceae: Adansonia, Cavanillesia, Ceiba, Pseudobombax
 Phân nhóm Sterculiaceae: Brachychiton, Sterculia
 Bộ Myrtales
 Melastomataceae: Medinilla
 Bộ Oxalidales
 Oxalidaceae (địa sinh): Oxalis
 Bộ Piperales
 Piperaceae: Peperomia
 Bộ Poales
 Bromeliaceae: Abromeitiella, Aechmea, Ananas, Catopsis, Connellia, Dyckia, Hechtia, Neoregelia, Puya, Tillandsia, Vriesea
 Poaceae: Dregeochloa
 Bộ Ranunculales
 Menispermaceae: Chasmanthera, Stephania, Tinospora
 Bộ Rosales
 Moraceae: Dorstenia, Ficus
 Urticaceae: Laportea, Obetia, Pilea, Pouzolzia, Sarcopilea
 Bộ Santalales
 Loranthaceae: Actinanthella, Agelanthus, Erianthemum, Helixanthera, Moquiniella, Oncocalyx, Pedistylis, Plicosepalus, Septulina, Tapinanthus, Vanwykia
 Viscaceae (Santalaceae): Viscum
 Bộ Sapindales
 Anacardiaceae: Operculicaria, Pachycormus
 Burseraceae: Boswellia, Bursera, Commiphora
 Meliaceae: Entandrophragma
 Sapindaceae: Erythrophysa
 Bộ Saxifragales
 Crassulaceae: Adromischus, Aeonium, Afrovivella, Aichryson, Bryophyllum, Cotyledon, Crassula, Cremnophila, × Cremnosedum, Dudleya, Echeveria, Graptopetalum, Greenovia, Hylotelephium, Hypagophytum, Jovibarba, Kalanchoe, Lenophyllum, Meterostachys, Monanthes, Orostachys, Pachyphytum, Perrierosedum, Phedimus, Pistorinia, Prometheum, Pseudosedum, Rhodiola, Rosularia, Sedella, Sedum, Sempervivum, Sinocrassula, Thompsonella, Tylecodon, Umbilicus, Villadia
 Saxifragaceae
 Bộ Solanales
 Convolvulaceae: Ipomoea, Merremia, Stictocardia, Turbina
 Solanaceae: Nolana
 Bộ Vitales
 Vitaceae: Cissus, Cyphostemma
 Bộ Zygophyllales
 Zygophyllaceae: Augea, Seetzenia, Zygophyllum
 Không đặt trong bộ
 Boraginaceae: Heliotropium
 Icacinaceae: Pyrenacantha (địa sinh)

Số lượng loài trong một số họ
Bảng dưới đây liệt kê só lượng loài thực vật mọng nước trong một vài họ:

Xem thêm
 Thực vật CAM

Tham khảo

Tài liệu
 
 
  (publication date also given as 1930s or 1940s)

Liên kết ngoài

 

Thực vật
Hình thái học thực vật
Cây mọng nước