Giải vô địch bóng đá Đông Nam Á 2022

Giải vô địch bóng đá Đông Nam Á 2022 (tên chính thức là AFF Mitsubishi Electric Cup 2022 vì lý do tài trợ, cũng thường được gọi là 2022 AFF Championship hay AFF Cup 2022) là lần tổ chức thứ 14 của Giải vô địch bóng đá Đông Nam Á, giải vô địch bóng đá của các quốc gia thuộc Liên đoàn bóng đá Đông Nam Á và lần đầu tiên dưới tên gọi AFF Mitsubishi Electric Cup sau khi tập đoàn Mitsubishi Electric trở thành nhà tài trợ tên giải. Giải đấu được diễn ra từ ngày 20 tháng 12 năm 2022 đến ngày 16 tháng 1 năm 2023.

Thái Lan đã bảo vệ thành công chức vô địch sau khi giành chiến thắng với tổng tỉ số 3-2 trước Việt Nam ở hai lượt trận chung kết.

Thể thức 
Do đại dịch COVID-19 về cơ bản đã được kiểm soát nên AFF quyết định tổ chức AFF Cup 2022 theo thể thức thi đấu như năm 2018. Cụ thể, các đội được chia làm hai bảng, mỗi đội tuyển thi đấu hai trận trên sân nhà và hai trận trên sân khách luân phiên nhau. Trận bán kết và chung kết cũng sẽ thi đấu sân nhà – sân khách, luật bàn thắng sân khách sẽ được áp dụng để xác định đội thắng nếu sau 2 lượt đi và về có kết quả hòa.

Dù được đề xuất rất nhiều ở giải đấu lần trước, VAR sẽ không được áp dụng tại giải đấu lần này do những vướng mắc về việc triển khai hệ thống tại khu vực.

Vòng loại 

9 đội tuyển tự động đủ điều kiện tham dự vòng bảng và được chia vào các nhóm tương ứng dựa trên thành tích của 2 giải gần nhất. Brunei và Đông Timor là 2 đội thành tích thấp nhất nên sẽ thi đấu vòng loại với nhau để chọn ra đội tham dự giải đấu. Brunei giành chiến thắng với tổng tỉ số 6–3 sau 2 lượt trận trước Đông Timor để trở thành đội tuyển cuối cùng tham dự giải. Úc, một thành viên đầy đủ của AFF từ năm 2013, vẫn quyết định không tham dự giải đấu.

Các đội tuyển tham dự

Bốc thăm 
Lễ bốc thăm chia bảng diễn ra tại Băng Cốc vào ngày 30 tháng 8 năm 2022 lúc 14:00 ICT (GMT+7).

Mỗi bảng sẽ có 5 đội từ 5 nhóm hạt giống với mỗi nhóm gồm hai đội tuyển, dựa vào thành tích của hai giải đấu trước đó.

Chú thích
 Đương kim vô địch
 Đương kim á quân
 Bán kết 2020
 Vượt qua vòng loại

Địa điểm

Đội hình 

Mỗi đội được đăng ký danh sách sơ bộ gồm 50 cầu thủ. Mỗi đội sẽ được đăng ký 23 cầu thủ (bao gồm 3 thủ môn) và phải đăng ký một ngày trước ngày trận đấu diễn ra.

Trọng tài 
Dưới đây là các trọng tài được phân công tại giải đấu. Khi trận đấu được phát sóng, các trợ lý trọng tài và trọng tài thứ tư không được công bố.

Lịch thi đấu

Vòng bảng 

Các tiêu chí
Các đội được xếp hạng theo điểm (ba điểm cho một trận thắng, một điểm cho một trận hòa, không có điểm nào cho một trận thua), và nếu bằng nhau về điểm, các tiêu chí sau sẽ được áp dụng theo thứ tự để xác định thứ hạng:
 Điểm số đạt được trong tất cả các trận đấu vòng bảng;
 Hiệu số bàn thắng thua trong tất cả các trận đấu vòng bảng;
 Số bàn thắng ghi được trong tất cả các trận đấu vòng bảng;
Nếu hai hoặc nhiều đội bằng nhau trên cơ sở ba tiêu chí trên, vị trí sẽ được xác định như sau:
 Kết quả đối đầu trực tiếp giữa các đội liên quan;
 Sút luân lưu nếu hai đội liên quan gặp nhau trong trận cuối cùng;
 Bốc thăm của Ban tổ chức.

Bảng A

Bảng B

Vòng đấu loại trực tiếp

Sơ đồ

Các trận đấu

Bán kết

Lượt đi

Lượt về 

 thắng với tổng tỉ số 2–0.

 thắng với tổng tỷ số 3–1.

Chung kết

Lượt đi

Lượt về 

 thắng với tổng tỷ số 3–2.

Vô địch

Thống kê

Các giải thưởng

Cầu thủ ghi bàn

Kỷ luật 
Một cầu thủ hoặc quan chức của đội sẽ tự động bị đình chỉ thi đấu trận tiếp theo nếu vi phạm các lỗi sau:

 Nhận thẻ đỏ (thời gian treo giò có thể kéo dài nếu phạm lỗi nghiêm trọng)
 Nhận 2 thẻ vàng trong 2 trận đấu khác nhau; thẻ vàng đã bị xóa sau khi trận đấu kết thúc (thẻ vàng không áp dụng cho bất kỳ trận đấu quốc tế nào khác trong tương lai)

Dựa vào các tiêu chí xếp hạng ở vòng bảng. Trong bảng xếp hạng đó, khi có hai hay nhiều đội có số bàn thắng, hiệu số, số điểm bằng nhau, điểm kỷ luật sẽ được xét đến (chỉ có thể áp dụng một điểm trừ cho một cầu thủ trong một trận đấu):

Các đình chỉ sau đây đã được thực hiện trong suốt giải đấu:

Đội hình tiêu biểu của giải đấu 
Đội hình tiêu biểu của giải đấu, do ban tổ chức bình chọn, là đội hình gồm những cầu thủ thi đấu ấn tượng nhất tại các vị trí được chọn lựa trong giải đấu.

Bảng xếp hạng 

 Nguồn: AFF

Tiền thưởng 
Ban tổ chức giải đã công bố số tiền thưởng cho nhà vô địch của giải đấu cao nhất Đông Nam Á. Dù có nhà trợ mới, song đội vô địch vẫn nhận mức tiền thưởng giống mùa giải trước là 300.000 USD. Trong khi đó, đội á quân sẽ nhận được 100.000 USD. Hai đội bóng dừng chân ở bán kết sẽ nhận thưởng 50.000 USD.

Tiếp thị

Quả bóng 
Warrix tiếp tục là nhà cung cấp các trang thiết bị thể thao cho giải đấu trong mùa giải thứ 2 liên tiếp. Hãng đã giới thiệu quả bóng được đặt tên là BERSATU làm mẫu bóng thi đấu chính thức cho AFF Cup 2022.

Trong tiếng Thái, Bersatu có nghĩa là "đoàn kết". Trái bóng được cho là hiện thân của tình hữu nghị và yêu mến, tương trợ lẫn nhau của những quốc gia trong khu vực Đông Nam Á. Điều này còn được thể hiện qua những đường vân đa sắc trên quả bóng. Chúng đồng thời là biểu tượng cho nhiệt huyết và năng lượng căng tràn trong mỗi trận đấu.

Trái bóng chính thức của AFF Cup được tạo hình bằng nhiệt thay vì chỉ khâu, giúp nó bền bỉ, giữ trạng thái tốt hơn trong mọi điều kiện thời tiết. Vì vậy, cầu thủ sẽ kiểm soát và điều bóng dễ dàng hơn.

Tài trợ áo đấu

Tài trợ

Các nhà tài trợ đến đến từ các quốc gia
Nhà tài trợ in chữ đậm là các nhà tài trợ thuộc khu vực Đông Nam Á.

Đối tác truyền  thông bài tập và Truyền hình trực tiếp

Thông tin bên lề 
 Hiệp hội bóng đá Indonesia (PSSI) và Liên đoàn bóng đá Đông Nam Á (AFF) quyết định dời các trận đấu trên sân nhà của Indonesia lên sớm hơn vào lúc 16:30 thay vì 19:30 như ban đầu. Nguyên nhân của sự việc này không được báo chí Indonesia đề cập nhiều. Medcom là trang báo hiếm hoi đưa ra giả thuyết rằng chính quyền Indonesia muốn tổ chức các trận đấu sớm nhằm ngăn chặn một thảm kịch như tại Kanjuruhan, nhất là khi sân Gelora Bung Karno có sức chứa lớn.
 Trong trận đấu thuộc bảng B giữa Việt Nam và Malaysia trên sân Mỹ Đình, trọng tài người Nhật Bản Satō Ryūji nhận nhiều chỉ trích khi trao quả phạt đền cho Việt Nam ở phút 59 sau một pha va chạm giữa Azam Azmi của Malaysia và Đoàn Văn Hậu của Việt Nam bên ngoài vòng cấm, sau đó ​Azam bị đuổi khỏi sân. Ông còn bỏ qua hai tình huống tiểu xảo của Đoàn Văn Hậu với cầu thủ Malaysia. Phút 16, khi thủ môn Đặng Văn Lâm chậm lao ra để bắt bóng, Văn Hậu thúc cùi chỏ để ngăn Azam Azmi xâm nhập cấm địa. Va chạm mạnh khiến hậu vệ Malaysia bị đau và phải nhờ đến sự chăm sóc của bác sĩ. Cuối hiệp một, Văn Hậu lại giơ cao tay vào mặt trung vệ Sharul Nazeem trong một pha tranh chấp ở gần giữa sân. Cầu thủ Malaysia nổi cáu và đáp trả bằng cách xô ngã Văn Hậu, dẫn đến tranh cãi giữa hai đội. Cả hai lần, trọng tài Sato chỉ nhắc nhở chứ không phạt Văn Hậu. Malaysia sau đó gửi đơn khiếu nại lên Liên đoàn bóng đá Đông Nam Á về các quyết định của trọng tài Satō Ryūji. Trước đó, ông Sato từng cầm còi trong trận Việt Nam thắng Malaysia 2–1 ở giai đoạn 2 vòng loại World Cup 2022 khu vực châu Á tại UAE hồi tháng 6 năm 2021. Khi đó, ông nhận nhiều chỉ trích từ phía Malaysia khi xác định Brendan Gan phạm lỗi với Nguyễn Văn Toàn ở phút 80 trong vòng cấm giúp Việt Nam có phạt đền để ấn định chiến thắng. Tuy nhiên, trước khi quyết định gây tranh cãi được đưa ra, Sato đã tuyên bố sẽ giải nghệ vào cuối năm 2022. AFF sau đó thông qua cuộc họp của Ủy ban kỹ thuật và đạo đức đã cấm 2 trận đối với hậu vệ Azam Azmi.
 Tình trạng sân Mỹ Đình trước và trong giải đấu trở thành tâm điểm chỉ trích của người hâm mộ Việt Nam và khu vực. Qua theo dõi trực tiếp tại sân và qua truyền hình, mặt cỏ sân Mỹ Đình bị nhiều cổ động viên đánh giá là tồi tệ, khi cỏ bị chết nhiều và để lộ những khoảng đất cứng rất xấu. Ngoài ra, chất lượng hình ảnh truyền hình của các trận đấu tại Việt Nam cũng bị đặt dấu hỏi.
 Trước trận đấu thuộc bảng A giữa Indonesia và Thái Lan, xe buýt chở đội khách khi đang di chuyển tới sân Gelora Bung Karno đã bị CĐV quá khích Indonesia vây kín. Một số CĐV đội chủ nhà dùng gạch, đá ném vỡ kính xe chở đội tuyển Thái Lan. Theo Thai PBS, họ thậm chí còn đạp cửa xe và la hét, đốt pháo. Sau khi có sự can thiệp của lực lượng an ninh, xe chở tuyển Thái Lan thoát được ra khỏi đám đông hỗn loạn và vẫn kịp tới sân. Trước sự việc đáng tiếc này, PSSI đã phải lên tiếng xin lỗi phía Thái Lan và thừa nhận rằng có hạn chế khi điều hành, dẫn tới vụ việc nêu trên. Trận đấu sau đó diễn ra bình thường với tỷ số chung cuộc 1–1, và không có thêm sự cố đáng tiếc nào liên quan đến các CĐV. Sau trận, huấn luyện viên Mano Polking gọi hành động tấn công của CĐV chủ nhà là "đáng xấu hổ", trong khi huấn luyện viên Shin Tae-yong hiểu sự cuồng nhiệt của CĐV nhà, nhưng mong muốn người hâm mộ không tái diễn hành động này để tránh nhận án phạt thi đấu trên sân không khán giả của FIFA hay AFC. Sau đó, ban tổ chức đã phải tăng cường các biện pháp phòng bị để bảo đảm an toàn cho Việt Nam trước trận bán kết lượt đi với chủ nhà Indonesia.
 Trước trận bán kết lượt đi giữa Malaysia và Thái Lan, sân Bukit Jalil chỉ bán ra 59 nghìn vé cho các cổ động viên. Nguyên nhân là do một phần khán đâì đã được để trống để chuẩn bị cho buổi concert của ca sĩ Châu Kiệt Luân diễn ra vào ngày 15 tháng 1, tức là chỉ 1 ngày trước trận chung kết lượt về. Không những vậy, trong trường hợp Malaysia lọt vào chung kết, họ cũng sẽ chơi trận lượt về trong tình trạng tương tự. Các CĐV Malaysia tỏ ra rất phẫn nộ khi niềm tự hào Bukit Jalil của họ không được lấp đầy trong trận đấu quan trọng này; nhiều người còn tràn vào trang Facebook chính thức của Châu Kiệt Luân để yêu cầu nam ca sĩ hủy bỏ buổi diễn. Trước những bình luận gay gắt của khán giả, Châu Kiệt Luân đã lên tiếng trấn an rằng anh có thể tạm hoãn concert mà không thành vấn đề, nhưng điều đó còn phụ thuộc vào các nhà tổ chức.  Trước đó, Singapore cũng đã phải tổ chức các trận đấu tại vòng bảng trên sân cỏ nhân tạo Jalan Besar thay vì sân vận động quốc gia nước này vì lý do này. 

Trong trận đấu bán kết lượt đi giữa Malaysia và Thái Lan, trọng tài người Hàn Quốc Kim Dae-yong đã có quyết định gây tranh cãi khi từ chối công nhận bàn thắng thứ 2 cho Malaysia. Ở phút 55, Lee Tuck treo bóng từ cánh trái giúp Dominic Tan đánh đầu vào lưới trống, nhưng trọng tài Kim Dae-yong cho rằng cầu thủ Malaysia đã phạm lỗi với trung vệ Pansa Hemviboon của Thái Lan khiến anh bị chảy máu đầu. Sau khi tham khảo trọng tài biên và trọng tài bàn, ông Kim quyết định từ chối bàn thắng của Malaysia. Tuy nhiên, pha quay chậm cho thấy người va chạm với Pansa Hemviboon dẫn đến chấn thương là thủ môn Thái Lan Kittipong Phuthawchueak. Sau pha bóng trên, trọng tài Kim còn có thêm một tình huống xử lý sai khi từ chối cho Thái Lan hưởng phạt đền ở phút 86, với tình huống Bordin Phala đột phá bên cánh trái vào vòng cấm và bị truy cản trái phép.
Trước trận chung kết lượt đi giữa Việt Nam và Thái Lan trên sân Mỹ Đình, Liên đoàn bóng đá Thái Lan (FAT) đề xuất tổ chức trận chung kết lượt về trên sân Rajamangala thay vì sân Thammasat, với mong muốn tạo sức ép cho đội khách trên sân đấu có sức chứa lớn hơn. Tuy nhiên, đề nghị trên đã bị từ chối do tình trạng sân Rajamangala khá tệ sau một sự kiện mới được tổ chức.

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 

 
Giải vô địch bóng đá Đông Nam Á
AFF