Lãnh tụ Tối cao Iran

Lãnh tụ Tối cao Iran (, ), còn được gọi Lãnh tụ Tối cao Hồi giáo Cách mạng (, ), chính thức ở Iran, được gọi Lãnh tụ Tối cao Uy quyền (), là người có quyền lực cao nhất trong chính trị và tôn giáo của Cộng hòa Hồi giáo Iran.

Chức vụ được thành lập bởi Hiến pháp Cộng hòa Hồi giáo Iran theo khái niệm của Giám hộ Pháp học Hồi giáo. Theo Hiến pháp, quyền lực của chính quyền Cộng hòa Hồi giáo Iran được trao cho các cơ quan lập pháp, tư pháp và hành pháp, hoạt động dưới sự giám sát của Giám hộ Tuyệt đối và Lãnh đạo Ummah () đề cập đến Lãnh tụ Tối cao. Danh hiệu Lãnh tụ "Tối cao" (Persian: , rahbar-e mo'azzam) thường được sử dụng như kính ngữ; tuy nhiên, thuật ngữ không được ghi trong Hiến pháp, mà chỉ được gọi đơn giản là "Lãnh tụ" (rahbar; ).

Lãnh tụ Tối cao có quyền lực cao hơn Tổng thống Iran và bổ nhiệm người đứng đầu nhiều chức vụ quyền lực trong quân đội, chính phủ dân sự và tư pháp. Theo Hiến pháp Iran, Lãnh tụ Tối cao phải là Marja'-e taqlid, phẩm hạng cao nhất trong tăng lữ và cơ quan luật tôn giáo trong Usuli 12 Imam Hồi giáo Shia. Tuy nhiên, trong năm 1989, hiến pháp tu chính lãnh tụ Hồi giáo chỉ cần phẩm hạng "uyên bác", tức là, các nhà lãnh đạo có thể là một giáo sĩ cấp thấp hơn.

Trong lịch sử, Cộng hòa Hồi giáo có 2 Lãnh tụ Tối cao: Ruhollah Khomeini, nắm quyền từ năm 1979 tới khi qua đời 1989, và Ali Khamenei, đang nắm chức vụ sau khi Khomeini qua đời.

Theo lý thuyết, Lãnh tụ Tối cao bổ nhiệm và giám sát Hội đồng Thông thái. Tất cả các ứng viên vào Hội đồng Thông thái, Tổng thống và Majlis (Quốc hội), được lựa chọn bởi Hội đồng Giám hộ, mà các thành viên được lựa chọn bởi Lãnh tụ Tối cao của Iran. Như vậy, Hội đồng chưa bao giờ đã chất vấn Lãnh tụ Tối cao. Đã có trường hợp khi Lãnh tụ Tối cao đương nhiệm Ali Khamenei đã công khai chỉ trích thành viên của Hội đồng Thông thái, dẫn đến vụ bắt giữ và truất quyền. Chẳng hạn như, Khamenei công khai gọi thành viên của Hội đồng Thông thái Ahmad Azari Qomi là kẻ phản bội, dẫn đến bắt giữ của Ahmad Azari Qomi và sau cùng truất quyền từ Hội đồng Thông thái. Cũng có đã được những trường hợp mà Hội đồng Giám hộ đảo ngược lệnh cấm, đặc biệt là sau khi nhận lệnh phải làm điều đó bởi Khamenei. Lãnh tụ Tối cao ban hành các nghị định và đưa ra quyết định cuối cùng về kinh tế, môi trường và mọi thứ khác. Bất kỳ tuyên bố chiến tranh hay hòa bình phải được sự thông qua bởi Lãnh tụ Tối cao cùng với 2/3 tổng số thành viên Quốc hội.

Ủy nhiệm và tình trạng 
Lãnh tụ Tối cao Iran được bầu bởi Hội đồng Thông thái (, Majles-e Khobregan), chịu trách nhiệm giám sát Lãnh tụ Tối cao và khẳng định trong thời hạn 8 năm không quy định số lượng nhiệm kỳ.

Lãnh tụ Tối cao là Tổng tư lệnh của các lực lượng vũ trang và người đứng đầu tam quyền phân lập (Tư pháp, Lập pháp và Hành pháp).

Lãnh tụ Tối cao bổ nhiệm (hoặc thi hành) và giám sát các cơ quan sau đây:
 Nhậm chức Tổng thống và cũng có thể cùng với 2/3 của Quốc hội buộc tội Tổng thống
 Chánh án trưởng (đứng đầu ngành Tư pháp () thường là thành viên Hội đồng Thông thái) với nhiệm kỳ 8 năm
 Thành viên Hội đồng Lợi ích Quốc gia với nhiệm kỳ 5 năm
 6 trong 12 thành viên Hội đồng Giám hộ từ các thành viên Hội đồng Thông thái và 6 được chọn bởi Nghị viện
 Đứng đầu Đài truyền thông và phát thanh Quốc gia IRIB với nhiệm kỳ 8 năm
 Đứng đầu Quỹ Thương binh và Liệt sĩ
 Các Imams của Jumu'ah mỗi tỉnh (với sự tham vấn của tất cả Marja') với nhiệm kỳ trọn đời
 Lực lượng Vũ trang Cộng hòa Hồi giáo Iran
 Bộ Tư lệnh Lực lượng Vũ trang Cộng hòa Hồi giáo Iran
 Bộ Tư lệnh Lục quân Cộng hòa Hồi giáo Iran
 Bộ Tư lệnh Hải quân Cộng hòa Hồi giáo Iran
 Bộ Tư lệnh Không quân Cộng hòa Hồi giáo Iran
 Bộ Tư lệnh Lực lượng Phòng không Cộng hòa Hồi giáo Iran
 Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC)
 Bộ Tư lệnh IRGC
 Bộ Tư lệnh Lục quân IRGC
 Bộ Tư lệnh Hải quân IRGC
 Bộ Tư lệnh Lực lượng Hàng không vũ trụ IRGC
 Bộ Tư lệnh Lực lượng Quds
 Bộ Tư lệnh Tổ chức Basij
 Bộ Tư lệnh Thực thi Pháp luật Cộng hòa Hồi giáo Iran
 Đứng đầu đơn vị Tình báo phản công
 Đứng đầu đơn vị Tình báo

Bất kỳ tuyên bố chiến tranh hay hòa bình phải được sự thông qua bởi Lãnh tụ Tối cao cùng với 2/3 tổng số thành viên Quốc hội.

Danh sách Lãnh tụ Tối cao

Tham khảo 

Danh sách viên chức Iran
Chức vụ có thẩm quyền
Iran
 
Danh sách viên chức chính quyền Iran
Thuật ngữ chính trị Iran
Nhà thần quyền