Nhận dạng vịt

Nhận dạng vịt (), hoặc phép thử vịt hay kiểm thử vịt là một hình thức suy luận tố hồi (abductive reasoning). Có lối diễn đạt thông dụng là: 

Phép thử này ngụ ý rằng ta có thể nhận dạng một 'chủ thể chưa ai biết' bằng cách quan sát đặc điểm thói quen của chủ thể đó. Việc này đôi khi được dùng để phản bác những lập luận lấp liếm kiểu như 'một thứ không trông như vẻ ngoài'.

Lịch sử 
Nhà thơ Indiana – James Whitcomb Riley (1849–1916) – có lẽ đã đặt ra cụm từ đấy khi ông viết: 

Một biến thể phổ biến của diễn đạt trong cụm từ này có lẽ bắt nguồn từ mãi sau này với Emil Mazey – thư ký-thủ quỹ của  – tại một cuộc họp lao động vào năm 1946 cáo buộc một người vì là người cộng sản: 

Thuật ngữ này sau đó đã trở nên phổ biến tại Hoa Kỳ kể từ khi ông Richard Cickyham Patterson Jr. (đại sứ Hoa Kỳ tại Guatemala vào năm 1950 trong thời Chiến tranh Lạnh) sử dụng cụm từ này để cáo buộc chính phủ Jacobo Arbenz Guzmán của Guatemala là Cộng sản. Patterson giải thích việc suy luận của mình như sau: 

Về sau này cũng có chuyện của Hồng y Richard Cushing đề cập về phép thử này, ông này đã sử dụng cụm từ đấy vào năm 1964 để chỉ đến Fidel Castro.

Douglas Adams đã giễu nhại phép thử này trong cuốn sách Dirk Gently's Holistic Detective Agency của ông: 

Monty Python cũng có tham chiếu đến phép thử này trong cảnh Witch Logic trong bộ phim Monty Python và cái Chén Thánh năm 1975 của họ (thoại của Sir Bedevere có màu , thoại của Arthur có màu , còn lại là thoại của những người nông dân): 
Có một ứng dụng của kiểm thử vịt tại Hoa Kỳ là vụ phủ nhận tình trạng "phi lợi nhuận" được miễn thuế của Blue Shield of California:

 trong khoa học máy tính đôi khi được diễn đạt làm một 'phản ví dụ' cho phép kiểm thử vịt:

Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Nga Serge Lavrov đã sử dụng một phiên bản Phép thử Vịt vào năm 2015 để đáp trả các luận điệu rằng các cuộc không kích của Nga ở Syria không nhắm vào các nhóm khủng bố (chủ yếu là ISIS), mà là nhắm vào các nhóm được phương Tây chống đỡ (như Quân đội Syria Tự do). Khi được yêu cầu làm rõ định nghĩa của ông về 'nhóm khủng bố', thì ông trả lời: 

Giáo sư Vladimir Vapnik – người tiên phong, đồng phát minh ra Máy Vectơ Hỗ trợ (SVM), và cũng là người đóng góp chính cho lý thuyết học máy và nhiều ý tưởng nền móng trong 'việc học thống kê' – sử dụng phép kiểm thử vịt làm một cách để tóm tắt tầm quan trọng của các vị từ đơn giản để phân loại sự vật. Trong suốt cuộc thảo luận đấy, ông hay sử dụng phép thử đấy để minh họa rằng định dạng súc tích của bài kiểm tra vịt là một dạng thông minh mà máy móc không có khả năng sản xuất được.

Kiểm thử voi 

Tương tự, thuật ngữ "elephant test" (phép kiểm voi) chỉ đến những tình huống trong đó một ý tưởng hoặc sự vật "mang tính khó mô tả, nhưng một khi thấy nó rồi thì dễ nhận thức ra ngay".

Thuật ngữ đấy thường được sử dụng trong tố tụng pháp lý khi có một vấn đề gây nên nhiều lối diễn giải khả dĩ, chẳng hạn trong vụ tố tụng Cadogan Estates Ltd kiện Morris, khi  Stuart-Smith đề cập đến "phép thử voi nổi danh đấy. Mô tả thì khó, nhưng một khi thấy nó là biết ngay", và trong vụ , khi Lord Hughes (lúc thảo luận tính ) nêu ý kiến "sự nhận thức khi bắt gặp thì khiến nó bộc lộ đặc điểm hơn là bằng định nghĩa nhiều, giống như con voi đấy vậy". Bác bỏ một phần vụ .

Một chú ngữ tương tự (tuy được dùng làm quy tắc loại trừ) đã được viện dẫn bằng ý kiến đồng tình của Thẩm phán Potter Stewart trong vụ  – 378 U.S. 184 (1964), tố tụng dâm ô. Ông phát biểu rằng Hiến pháp bảo hộ tất cả những điều dâm ô chỉ trừ "Khiêu dâm hardcore". Stewart nêu ý kiến: "Hôm nay tôi sẽ không ráng định nghĩa các loại văn hóa phẩm mà tôi hiểu là bị cái mô tả ngắn ngủn đấy bao quát đâu; và nếu tôi có cố làm vậy cho tỏ thì có lẽ cũng chẳng bao giờ được. Nhưng khi tôi thấy nó thì tôi biết ngay, và cái phim dính dáng trong vụ này thì không phải như thế."

Xem thêm 

 Dao cạo triết học – Nguyên tắc hoặc luật chung để người ta có thể loại trừ những giải thích bất khả dĩ về một hiện tượng nào đó.

Tham khảo

Ghi chú

Trích dẫn

Đọc thêm 

Thành ngữ tiếng Anh
Nhận thức luận
Heuristic
Ẩn dụ đề cập đến loài chim
Chim