Nền kinh tế món quà

Nền kinh tế quà tặng hay văn hóa quà tặng là một hệ thống trao đổi trong đó các vật có giá trị không được bán, mà được trao mà không có thỏa thuận rõ ràng để nhận phần thưởng ngay lập tức hoặc trong tương lai. Các chuẩn mực và phong tục xã hội chi phối việc tặng quà trong văn hóa tặng quà; mặc dù có một số kỳ vọng về sự có đi có lại, quà tặng không được trao trong một cuộc trao đổi rõ ràng hàng hóa hoặc dịch vụ lấy tiền, hoặc một số hàng hóa hoặc dịch vụ khác. Điều này trái ngược với nền kinh tế hàng đổi hàng hoặc nền kinh tế thị trường, nơi hàng hóa và dịch vụ chủ yếu được trao đổi rõ ràng để lấy giá trị nhận được.

Bản chất của nền kinh tế quà tặng là chủ đề của một cuộc tranh luận cơ bản trong nhân học. Nghiên cứu nhân chủng học về nền kinh tế quà tặng bắt đầu với mô tả của Bronisław Malinowski về vành đai Kula ở quần đảo Trobriand trong Thế chiến thứ nhất. Việc buôn bán Kula có vẻ giống như một món quà vì những người Trobriander sẽ đi một quãng đường xa qua những vùng biển nguy hiểm để trao những thứ được coi là vật có giá trị mà không có bất kỳ sự đảm bảo nào được trả lại. Cuộc tranh luận của Malinowski với nhà nhân chủng học người Pháp Marcel Mauss đã nhanh chóng thiết lập sự phức tạp của "trao đổi quà tặng" và đưa ra một loạt thuật ngữ kỹ thuật như có đi có lại, tài sản bất khả nhượng, và cách trình bày để phân biệt giữa các hình thức trao đổi khác nhau.
Theo các nhà nhân chủng học Maurice Bloch và Jonathan Parry, chính mối quan hệ bất ổn giữa thị trường và trao đổi phi thị trường là yếu tố thu hút nhiều sự chú ý nhất. Một số tác giả cho rằng nền kinh tế quà tặng xây dựng cộng đồng, trong khi thị trường làm tổn hại các mối quan hệ cộng đồng.
Trao đổi quà tặng được phân biệt với các hình thức trao đổi khác bởi một số nguyên tắc, chẳng hạn như hình thức quyền tài sản điều chỉnh các vật phẩm được trao đổi; tặng quà có tạo thành một "lĩnh vực trao đổi" riêng biệt có thể được mô tả như một "hệ thống kinh tế" hay không; và đặc điểm của mối quan hệ xã hội mà việc trao đổi quà tặng thiết lập. Tư tưởng quà tặng trong các xã hội thương mại hóa cao khác với các "trợ cấp" điển hình của các xã hội phi thị trường. Nền kinh tế quà tặng cũng khác với các hiện tượng liên quan, chẳng hạn như chế độ tài sản chung và trao đổi lao động phi hàng hóa.