Bão Otis

Bão Otis là cơn bão nhiệt đới có phạm vi gió mạnh hẹp nhưng sức gió duy trì (cận tâm) rất mạnh đã đổ bộ vào gần Acapulco với sức gió tương đương bão cấp 5. Otis là cơn bão ở khu vực Đông Bắc Thái Bình Dương đầu tiên đổ bộ vào đất liền với cường độ cấp 5 và vượt qua Bão Patricia để trở thành cơn bão đổ bộ mạnh nhất vào đất liền ở khu vực Đông Bắc Thái Bình Dương được ghi nhận. Là cơn bão nhiệt đới thứ mười lăm, cơn bão cuồng phong thứ mười, cơn bão cuồng phong lớn thứ tám, và cơn bão cấp 5 thứ hai của mùa bão Bắc Thái Bình Dương phía Đông đường đổi ngày năm 2023 (2023 Pacific hurricane season), Otis hình thành từ một vùng nhiễu động nhiệt đới cách Vịnh Tehuantepec vài trăm dặm về phía nam. Các dự báo đầu tiên của NHC cho rằng Otis khi mạnh nhất chỉ là một cơn bão nhiệt đới yếu, nhưng Otis đã trải qua quá trình tăng cường nhanh chóng để đạt tốc độ gió duy trì trong 1 phút mạnh nhất là 145 kt (khoảng 270 km/h) và đổ bộ vào đất liền với cường độ cực đại. Khi vào đất liền, cơn bão nhanh chóng suy yếu trước khi tan vào ngày hôm sau. Dù là một cơn bão rất mạnh nhưng bán kính gió mạnh hẹp và thời gian tồn tại tương đối ngắn (khoảng 3 ngày).

Lịch sử khí tượng học 

Trung tâm Bão quốc gia Hoa Kỳ (NHC) lần đầu tiên dự báo vào ngày Chủ nhật ngày 15 tháng 10 rằng rằng một vùng áp thấp dự kiến ​​sẽ hình thành ở phía nam Guatemala và El Salvador vào giữa tuần sau.Một vùng áp thấp với tổ chức tương đối rời rạc và rộng hình thành cách Vịnh Tehuantepec vài trăm dặm về phía nam vào ngày 18 tháng 10 và tạo ra những cơn giông vô tổ chức. Hệ thống đã tăng cường tổ chức trong vài ngày tiếp theo, trở thành áp thấp nhiệt đới vào lúc 15:00  UTC ngày 22 tháng 10. Vào thời điểm đó, áp thấp nhiệt đới có hoạt động đối lưu mạnh, gia tăng gần tâm và được xác định rõ của nó.  Sáu giờ sau, áp thấp nhiệt đới được NHC tuyên bố là mạnh lên thành bão nhiệt đới và được đặt tên là Otis sau khi sự tổ chức của áp thấp nhiệt đới tốt hơn. Cơn bão mới hình thành đang di chuyển chậm về phía bắc vì nó nằm trong dòng dẫn yếu giữa một rãnh áp thấp ở phía tây bắc và một rìa áp cao ở phía đông bắc.Qua đêm, đối lưu sâu xuất hiện ở góc phần tư phía tây bắc của hoàn lưu với phần trung tâm trở nên ẩn đi dưới các đỉnh mây lạnh hơn.Tuy nhiên, xu hướng đối lưu này đã bị chững lại vào khoảng đầu ngày 23 tháng 10 do gió đứt ở phía đông cơn bão, cản trở việc tổ chức sâu hơn và khiến trung tâm cơn bão lộ ra một phần trên ảnh mây vệ tinh.Đến 03:00 UTC ngày 24 tháng 10, hình ảnh vi sóng tần số 37 GHz từ vệ tinh mô tả cấu trúc giống như xoắn vào trung tâm ở cấp thấp, mặc dù hình ảnh vệ tinh bề ngoài tổng thể của hệ thống tương đối xấu và trông giống như bị cắt xén. NHC lưu ý hình ảnh này có thể là bằng chứng cho thấy rằng sự tăng cường nhanh chóng (rapid intensification) của bão sắp xảy ra.

Đến sáng ngày 24 tháng 10, Otis đã tổ chức với đối lưu tăng lên và dòng phân kì (outflow) mạnh và lan rộng. Sự tăng cường nhanh chóng bắt đầu, được hỗ trợ bởi gió đứt hướng đông nam giảm dần và nhiệt độ bề mặt biển ấm ở mức 29–31 °C (84–88 °F).Trên hình ảnh vệ tinh có thể nhìn thấy (visible satellite image), một con mắt trở nên rõ ràng và theo NHC thì Otis đã mạnh lên thành bão cấp 3 trước 21:00 UTC ngày 24 tháng 10. Việc nâng cấp này dựa trên các phép đo từ máy bay trinh sát của Phi Đoàn Trinh Sát Thời Tiết thuộc NOAA. Các phép đo này cho thấy Otis mạnh hơn đáng kể so với ước tính cường độ bằng kỹ thuật Dvorak dựa trên hình ảnh vệ tinh và Otis đang trải qua quá trình tăng cường nhanh chóng, với áp suất bề mặt trung tâm giảm 10 milibar (0,30 inHg) giữa các lần khảo sát của chuyến bay trinh sát.NHC tiếp tục quan sát thấy mức độ tổ chức của cơn bão ngày càng tăng trên hình ảnh vệ tinh trong suốt cả ngày mà chưa thấy có dấu hiệu cho thấy sự tăng cường ngừng lại. Lúc 03:00 UTC ngày 25 tháng 10, NHC cho rằng bão Otis đã mạnh llên thành bão cấp 5. Trong 24 giờ, Otis đã mạnh lên từ cơn bão nhiệt đới với tốc độ gió duy trì 45 kt (85 km/h) lên cơn bão cấp 5 với tốc độ gió duy trì 140 kt (260 km/h), tốc độ gió tăng thêm 95 kt (175 km/h) theo dữ liệu ban đầu, chỉ đứng sau bão Patricia (2015) là cơn bão mức tăng cường độ kỷ lục trong 24 giờ lớn nhất ở Đông Bắc Thái Bình Dương theo dữ liệu tốt nhất. Mặc dù có cường độ rất mạnh, Otis là một cơn bão có kích thước tương đối nhỏ, phạm vi gió mạnh hẹp với bán kính gió mạnh tương đương gió của một cơn bão được NHC ước tính khoảng 60 hải lý (110 km) tính từ tâm bão.

Sau khi trở thành bão cấp 5, Otis mạnh hơn một chút và vào lúc 06:25 UTC ngày 25 tháng 10, cơn bão đổ bộ vào gần Acapulco với cường độ cực đại, với sức gió ước tính là 145 kt (270 km/h) và áp suất trung tâm 923 mb (27,26 inHg),trở thành cơn bão ở khu vực Đông Bắc Thái Bình Dương đầu tiên được ghi nhận đổ bộ vào đất liền ở cường độ cấp 5, do đó vượt qua Patricia để trở thành cơn bão mạnh nhất đổ bộ vào Đông Bắc Thái Bình Dương. Otis nhanh chóng suy yếu sau khi đổ bộ vào đất liền, suy yếu thành bão nhiệt đới lúc 18:00 UTC  và tan trong vòng ba giờ sau đó.

Dự báo bão không chính xác với sai số dự báo rất cao 
Cường độ cao nhất của bão Otis vượt xa những gì NHC đã dự báo. Khi hệ thống mới hình thành, ba ngày trước khi đổ bộ, dự báo của NHC cho rằng Otis sẽ không đổ bộ mà dự báo bão đi uốn cong theo hình Parabol về phía tây như một cơn bão nhiệt đới yếu;hai ngày sau, chỉ 24 giờ trước khi cơn bão đạt cường độ cấp 5, NHC dự báo cường độ cực đại chỉ đạt 60 kt (110 km/h).Các dự dự báo sau đó chuyển sang kịch bản bão Otis đổ bộ, nhưng thậm chí chỉ 16 giờ trước khi đổ bộ, NHC đã dự bão rằng Otis bão sẽ đạt cực đại với sức gió duy trì  80 kt (150 km/h), tức là chỉ tương đương với bão cuối cấp 1. Dự báo này cũng cho biết Otis sẽ đổ bộ vào đất liền trong khoảng thời gian từ 6 giờ sáng đến 6 giờ chiều theo giờ địa phương (12:00 UTC và 00:00 UTC ngày hôm sau) vào ngày 25 tháng 10, gần một ngày sau khi nó thực sự tiến vào đất liền. Các mô hình dự báo thời tiết số hoá đã không dự báo được mức độ tăng cường rất nhanh chóng xảy ra, một phần do thiếu dữ liệu quan trắc khí tượng, chỉ có một chuyến bay của máy bay trinh sát và không có radar ở khu vực đổ bộ, trong khi đối với cơn bão ở Đại Tây Dương, đặc biệt là các cơn bão ảnh hưởng đến Hoa Kì máy bay trinh sát được sử dụng rất thường xuyên và mạng lưới radar ở Hoa Kì tương đối nhiều. Một số lần chạy mô hình hoàn toàn không dự báo được sự đổ bộ.Một điều trùng hợp, vào năm 2017, cơn bão khác có cùng tên Otis không ảnh hưởng đến đất liền cũng có cường độ cực đại vượt xa dự báo của NHC với 3 dự báo đầu tiên của NHC khẳng định áp thấp nhiệt đới là tiền thân của bão Otis (2017) sẽ tan mà không trở thành bão nhiệt đới, nhiều dự báo khác cho đến dự đoán số 25 cũng cho rằng bão sẽ không vượt quá 55 kt (100 km/h), cuối cùng hệ thống đó được cho là có sức gió 100 kt (185 km/h) ở lần dự báo số 26.

Ảnh hưởng 

Do ảnh hưởng của bão, trạm quan trắc khí tượng ở Ilsa Roqueta đã quan trắc được gió duy trì 81 dặm/h (130 km/h, cấp 12) và gió giật mạnh 135 dặm/h (217 km/h, cấp 17), áp suất mực nước biển (MSLP) thấp nhất quan trắc được là 957,4 hPa.

Hơn 500.000 sự cố mất điện xảy ra trên toàn tiểu bang, các bệnh viện và khách sạn bị ảnh hưởng, trần nhà bị sập và lũ lụt lớn được báo cáo bên trong các khách sạn. Một số tòa nhà cũng bị hư hỏng nặng hoặc sụp đổ. 18 đài phát thanh ở Acapulco ngừng hoạt động và liên lạc trong thành phố bị cắt đứt. Một trung tâm mua sắm ở Acapulco bị phá hủy và một đoạn đường cao tốc dẫn vào thành phố bị đóng cửa sau một trận lở đất. Ngoài ra, một sân bay quân sự gần Acapulco đã bị hư hại, gây khó khăn cho hoạt động cứu hộ. Do tác động, các nơi trú ẩn tạm thời đã được mở ở Acapulco, Tecpán de Galeana và Coyuca de Benítez.Một số hãng hàng không bị ảnh hưởng bởi Otis, trong đó có Aeroméxico, Volaris và Viva Aerobus đã đình chỉ chuyển bay phục vụ đi và đến Acapulco và Zihuatanejo do ảnh hưởng của bão. Sân bay Quốc tế Acapulco, nơi mà tất cả các chuyến bay đã bị đình chỉ, không thể tiếp cận được ngay sau khi bão tan.

Thương vong 
Tính đến ngày 30 tháng 10, có ít nhất 48 người tử vong và 36 người mất tích do bão theo thống kê chính thức.

Tham khảo

Chú thích

Thang bão 

 Thang đo bão sử dụng trong bài là thang SSHWS.
 Bão có cường độ tương đương bão cấp 3 trở lên được  là bão lớn.

Đơn vị 

 1 hải lý = 1, 852 km.
 1 kt = 1 hải lý/giờ.
 1 dặm = 1,609344 km.

Xem thêm 

 Bão Patricia (2015).
 Bão Mirinae (2016), cơn bão tại Việt Nam được cho là dự báo sai gây tranh cãi lớn.

Liên kết ngoài 

 Tìm tin tức về bão Otis qua google: [Tiếng Việt], [Tiếng Anh].
 Báo Lao Động viết bài về bão Otis với tham khảo từ báo quốc tế.