Địa lý Mông Cổ

Mông Cổ là một quốc gia nội lục ở Trung Á và Đông Á, nằm giữa Trung Quốc và Nga với diện tích 1.564.116 km2. Địa hình Mông Cổ chủ yếu là thảo nguyên và núi cao. Có hai dãy núi cao là ​​dãy núi Altay kéo dài từ biên giới phía tây đến vùng đông nam và chuyển dần sang dạng cao nguyên gọi là Gobi Altai. Dãy núi bao gồm đỉnh Khuiten cao 4.374 mét, đường biên giới của Mông Cổ và Trung Quốc chạy qua đỉnh núi. Gần trung tâm đất nước là dãy Khangai cách Ulanbataar khoảng 400 km về phía Tây. Độ cao trung bình của Mông Cổ 1.580 mét. 

Cảnh quan bao gồm một trong những hồ nước ngọt lớn nhất châu Á (Hồ Khövsgöl), nhiều hồ muối, đầm lầy, cồn cát, đồng cỏ lăn, rừng núi cao và sông băng vĩnh cửu. Phía bắc và phía tây Mông Cổ là khu vực hoạt động địa chấn, với động đất thường xuyên, nhiều suối nước nóng và núi lửa đã dừng hoạt động. Điểm gần nhất của quốc gia đối với bất kỳ đại dương nào là khoảng 645 kilômét (401 dặm) từ mũi cực đông của đất nước giáp với miền bắc Trung Quốc đến Cẩm Châu ở tỉnh Liêu Ninh, Trung Quốc dọc theo bờ biển của Biển Bột Hải.

Vùng núi 

Mông Cổ có hai dãy núi chính. Đỉnh cao nhất là dãy núi Altai, trải dài trên các khu vực phía tây và tây nam của đất nước trên trục tây bắc-đông nam. Đỉnh cao nhất của Mông Cổ là đỉnh Khüiten cao 4.734 mét.

Dãy núi Khangai, núi có hướng về phía tây bắc đến đông nam, chiếm phần lớn trung tâm và bắc trung bộ Mông Cổ. Đây là những ngọn núi cũ hơn, thấp hơn và xói lở hơn, với nhiều cánh rừng và đồng cỏ trên núi cao. Phần lớn miền đông Mông Cổ bị chiếm đóng bởi một đồng bằng, và khu vực thấp nhất nằm ở hướng Tây Nam - Đông Bắc đến từ vùng sa mạc Gobi ở phía nam tới biên giới phía đông.

Sông và hồ 
Một số tuyến đường thủy của Mông Cổ thoát ra biển, nhưng nhiều con đường kết thúc tại lưu vực lòng chảo nội lục trong sa mạc và những áp thấp của Nội Á. Sông được phát triển rộng rãi nhất ở phía bắc và hệ thống sông chính của quốc gia là sông Selenge chảy qua Hồ Baikal đến Bắc Băng Dương. Một số nhánh phụ của sông Enisei của Siberia, cũng chảy vào Bắc Băng Dương, mọc ở vùng núi phía tây bắc Mông Cổ. Ở phía đông bắc Mông Cổ, sông Onon chảy vào Thái Bình Dương qua sông Shilka ở Nga và sông Amur (Heilong Jiang), tạo thành hệ thống sông dài thứ mười trên thế giới.

Nhiều con sông ở phía tây Mông Cổ kết thúc tại các hồ trong lưu vực thoát nước nội địa Trung Á, nhiều nhất ở vùng lõm Hồ Lớn, hoặc tại hồ Hô Luân, hồ Ulaan hoặc hồ Ulungur. Một vài con suối ở miền nam Mông Cổ không đến được biển mà chạy vào hồ hoặc sa mạc.

Hồ lớn nhất của Mông Cổ theo khu vực, hồ Uvs nằm trong vùng lõm Hồ Lớn. Hồ nước lớn nhất của Mông Cổ với khối lượng nước, hồ Khövsgöl, chảy qua sông Selenge đến Bắc Băng Dương. Một trong những hồ đông nhất của Mông Cổ, Hoh Nuur, ở độ cao 557 mét, là điểm thấp nhất trong cả nước. Tổng cộng, các hồ và sông của Mông Cổ bao gồm 10.560 km2, hay 0,67% đất nước.

Khí hậu

Tổng quan 
Mông Cổ cao, lạnh và khô. Nước này có khí hậu lục địa khắc nghiệt với mùa đông dài, lạnh và mùa hè ngắn trong đó phần lớn lượng mưa rơi. Trung bình 257 ngày không mây mỗi năm và nó thường là trung tâm của một vùng có áp suất khí quyển cao. Lượng mưa cao nhất ở miền bắc, trung bình từ 200 đến 350 mm mỗi năm và thấp nhất ở miền nam, khoảng từ 100 đến 200 milimét. Cực nam là sa mạc Gobi, một số vùng không có mưa trong nhiều năm. Tên Gobi là một từ Mông Cổ có nghĩa là sa mạc, vùng lõm, đầm lầy muối, hoặc thảo nguyên, nhưng thường được nói đến một loại vùng đất khô cằn với thực vật, động vật.

Nhiệt độ trung bình trên hầu hết đất nước đang dưới mức đóng băng từ tháng 11 đến tháng 3 và sắp đóng băng trong tháng 4 và tháng 10. Các đêm mùa đông có thể giảm xuống −40 °C trong hầu hết các năm. Mùa hè cực đại đạt tới 38 °C ở khu vực phía nam Gobi và 33 °C ở Ulaanbaatar. Phần lớn Mông Cổ được bao phủ bởi tầng đất đóng băng vĩnh cửu không liên tục (phân loại liên tục ở độ cao), làm cho việc xây dựng, xây dựng đường và khai thác khó khăn. Tất cả các con sông và hồ nước ngọt đóng băng trong mùa đông, và các dòng suối nhỏ hơn thường đóng băng ở phía dưới. Ulaanbaatar nằm ở 1.351 mét trên mực nước biển trong thung lũng của sông Tuul. Nằm ở phía bắc tương đối tốt, nó nhận được lượng mưa trung bình hàng năm là 310 mm, hầu như tất cả đều rơi vào tháng 7 và tháng 8. Ulaanbaatar có nhiệt độ trung bình hàng năm là −2,9 °C và thời gian không có sương kéo dài trên trung bình từ giữa tháng năm đến cuối tháng Tám.

Thời tiết của Mông Cổ được đặc trưng bởi sự biến đổi cực đoan và khả năng dự đoán ngắn hạn trong mùa hè, và trung bình nhiều năm che giấu sự thay đổi lớn về lượng mưa, ngày sương giá và sự xuất hiện của bão tuyết và bão bụi mùa xuân. Thời tiết như vậy đặt ra những thách thức nghiêm trọng cho sự sống còn của con người và vật nuôi. Số liệu thống kê chính thức liệt kê dưới 1% của đất nước là có thể trồng trọt được, 8 đến 10% là rừng, và phần còn lại là đồng cỏ hoặc sa mạc. Ngũ cốc, chủ yếu là lúa mì, được trồng ở các thung lũng của hệ thống sông Selenge ở phía bắc, nhưng sản lượng dao động rộng rãi và không lường trước được do hậu quả của lượng và thời gian mưa và ngày sương chết chóc.

Zud 

Mặc dù mùa đông thường lạnh rõ rệt nhưng việc chăn nuôi vẫn có thể thực hiện, tuy nhiên trong điều kiện thời tiết khác nhau, động vật không thể chăn thả và chết với số lượng lớn. Hiện tượng này nếu xảy ra thì được gọi là zud; nguyên nhân bao gồm bão tuyết, hạn hán, cực lạnh và mưa. Những thiệt hại về vật nuôi như vậy là một điều không thể tránh khỏi và theo lẽ đương nhiên, nó đã gây khó khăn cho việc tăng số lượng chăn nuôi theo kế hoạch.

Bão tuyết theo mùa 

Các trận bão tuyết nghiêm trọng có thể xảy ra trong khu vực. Khí hậu mùa đông 1970 – 1971, 2000 – 2001, 2008 – 2009 và 2009 – 2010 đặc biệt khắc nghiệt, có những lúc cực kỳ nghiêm trọng.

Những trận bão tuyết tháng 12 năm 2011 đã chặn nhiều con đường và làm chết 16.000 gia súc và 10 người tử vong. Ủy ban khẩn cấp nhà nước Mông Cổ cho biết đó là mùa đông lạnh nhất trong 30 năm và như hạn hán mùa hè khắc nghiệt trước đó, có thể là kết quả của sự nóng lên toàn cầu. Liên Hợp Quốc đã cung cấp viện trợ lớn do mức độ thiệt hại cao gây ra.

Một trận bão tuyết từ ngày 8 đến 28 tháng 5 năm 2008 đã làm 21 người đã thiệt mạng và 100 người khác bị mất tích ở bảy tỉnh ở miền đông Mông Cổ. Ít nhất 52 người và 200.000 gia súc vào cuối tháng Sáu. Hầu hết nạn nhân là những người chăn gia súc bị đóng băng đến chết cùng với gia súc của họ. Đó là thời tiết lạnh nhất kể từ khi thành lập nhà nước hiện đại vào năm 1922.

Bão tuyết trong tháng 12 năm 2009 - tháng 2 năm 2010 cũng làm chết 8.000.000 gia súc và 60 người thiêt mạng.

Vùng sinh thái 

 Rừng núi Altai và thảo nguyên rừng
 Rừng cây lá kim Khangai
 Thảo nguyên rừng Selenge-Orkhon
 Rừng bạch đàn Sayan
 Rừng cây lá kim xuyên rừng
 Thảo nguyên rừng Daurian
 Đồng cỏ Mông Cổ-Mãn Châu
 Altai alpine đồng cỏ và lãnh nguyên
 Núi Khangai đồng cỏ núi cao
 Đồng cỏ Sayan Alpine và lãnh nguyên
 Cao nguyên bán sa mạc Alashan
 Thảo nguyên sa mạc Đông Gobi
 Sa mạc Gobi
 Gobi Lakes Valley sa mạc thảo nguyên
 Great Lakes Basin sa mạc thảo nguyên
 Junggar Basin bán sa mạc

Khu vực và biên giới 

 Khu vực:
 Tổng: 1.564.116 km²
 Đất: 1.553.556 km²
 Nước: 10.560 km²
 Biên giới:
 Tổng: 8.220 km
 Các nước giáp biên giới: Trung Quốc 4677 km, Nga 3543 km
 Bờ biển: 0 km (không giáp biển)
 Tuyên bố hàng hải: không có (không giáp biển)
 Độ cao cực đại:
 điểm thấp nhất: Hoh Nuur 518 m
 điểm cao nhất: Khüiten Peak 4374 m

Tài nguyên thiên nhiên và sử dụng đất 

 Tài nguyên thiên nhiên: dầu mỏ, than đá, đồng, molypden, wolfram, phosphat, thiếc, niken, kẽm, fluorit, vàng, bạc, sắt
 Sử dụng đất:
 Đất canh tác: 9,10%
 Trồng cây lâu năm: 0%
 Khác: 99,61% (2011)
 Đất được tưới tiêu: 843 km² (2011)
 Tổng nguồn nước tái tạo: 34,8 km³ (2011)

Tham khảo

Liên kết ngoài 
  Administration of Land Affairs, Geodesy and Cartography 
   Official government site – Institute of Meteorology and Hydrology 
   Official government site – Mineral Resources Authority 
   Official government site – Water Agency of Mongolia 
 Limnological Catalogue of Mongolian Lakes
 GEOLOGY OF THE KHARKHIRAA UUL, MONGOLIAN ALTAI