Quân khu (Quân đội Liên Xô)

Ở Liên Xô, một quân khu (tiếng Nga: вое́нный о́круг, voyenny okrug) là một tổ hợp theo lãnh thổ các đơn vị quân đội, quân binh chủng, trường quân sự và các cơ sở hành chính quân sự địa phương khác nhau được gọi là quân ủy. Kiểu phân chia lãnh thổ này được sử dụng ở Liên Xô để quản lý hiệu quả hơn các đơn vị quân đội, các hoạt động huấn luyện và hoạt động khác của họ liên quan đến khả năng sẵn sàng chiến đấu.

Các quân khu đầu tiên của Liên Xô hình thành vào ngày 31 tháng 3 năm 1918 trong Nội chiến Nga để chuẩn bị lực lượng quân đội đáng kể cho mặt trận. Sáu quân khu đầu tiên đó là: Yaroslavsky, Moskovsky, Orlovsky, Belomorsky, Uralsky và Privolzhsky.

Trong thời kỳ cải cách kinh tế (NEP) năm 1923 và kết thúc vào năm 1929, các quân khu ở Cộng hòa Xô viết Nga vẫn tuân theo các quân khu và các đồn của Đế chế Nga, trong khi các nước cộng hòa thành viên khác của Liên Xô mỗi nước thành lập một quân khu theo quyền riêng của họ.

Thời điểm đầu tháng 7 năm 1940, Liên Xô có 17 quân khu gồm:

Phía Bắc và Tây Bắc:
1. ArkhVO - Quân khu Arkhangelsk (tiếng Nga: АрхВО -Архангельский военный округ)
2. LVO - Quân khu Leningrad (tiếng Nga: ЛВО - Ленинградский военный округ)
3. PribVO - Quân khu Baltic (tiếng Nga: ПрибВО -Прибалтийский военный округ) (thành lập 11.07.40, từ ngày 17 tháng 8 năm 1940 đổi tên thành PribOVO - Quận Baltic đặc biệt Quân đội (tiếng Nga: ПрибОВО -Прибалтийский Особый военный округ))
4. KalVO - Quân khu Kalinin (bãi bỏ vào ngày 11.7.1940) (tiếng Nga: КалВО -Калининский военный округ)

Phía Tây và Trung tâm:
5. BOVO - Quân khu đặc biệt Belorussia (tiếng Nga: БОВО -Белорусский Особый военный округ). Từ 11.7.1940 đổi thành ZapOVO - Quân khu đặc biệt phía Tây (tiếng Nga: ЗапОВО –Западный Особый военный округ)
6. MVO - Quân khu Moskva (tiếng Nga: МВО -Московский военный округ)
7. OrVO - Quân khu Orel (tiếng Nga: ОрВО -Орловский военный округ)

Phía Tây Nam và Nam:
8. KOVO - Quân khu đặc biệt Kiev (tiếng Nga: Киевский Особый военный округ)
9. OdVO - Quân khu Odessa (tiếng Nga: ОдВО - Одесский военный округ)
10. KhVO - Quân khu Kharkov (tiếng Nga: ХВО -Харьковский военный округ)
11. SKVO - Quân khu Bắc Kavkaz (tiếng Nga: СКВО -Северо-Кавказский военный округ)
12. ZakVO - Quân khu Ngoại Kavkaz (tiếng Nga: ЗакВО - Закавказский военный округ)

Khu vực Trung Á và Sibir:
13. PriVO - Quân khu Volga (tiếng Nga: ПриВО -Приволжский военный округ)
14. UrVO - Quân khu Ural (tiếng Nga: УрВО -Уральский военный округ)
15. ZabVO - Quân khu Transbaikal (tiếng Nga: ЗабВО -Забайкальский военный округ)
16. SAVO - Quân khu Trung Á (tiếng Nga: САВО -Среднеазиатский военный округ)
17. SibVO - Quân khu Sibir (tiếng Nga: СибВО -Сибирский военный округ)

Các đội hình trên lãnh thổ Khabarovsk và Primorsky Krai được hợp nhất thành các Đội quân Cờ đỏ độc lập số 1 và số 2, kể từ ngày 14 tháng 1 năm 1941 được cải tổ thành Phương diện quân Viễn Đông.

Trong thời gian chiến tranh Xô - Đức, số lượng quân khu của Liên Xô biến động liên tục, và nhiều quân khu được đổi thành hoặc tham gia thành lập các phương diện quân.

Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, việc phân chia các quân khu ở Liên Xô diễn ra một số lần. Cuối những năm 1980, Liên Xô có các quân khu sau:
 
Chiến khu Tây:
 Hướng chiến lược phía Tây:
 Nhóm Lực lượng Liên Xô ở Đức
 Nhóm lực lượng phía Bắc (Ba Lan)
 Nhóm Lực lượng Trung tâm (Tiệp Khắc)
 Quân khu Baltic
 Quân khu Belorussia
 Quân khu Karpat
 Hướng chiến lược Tây Nam
 Nhóm lực lượng phía Nam (Hungary)
 Quân khu Odessa
 Quân khu Kiev

Chiến khu Tây Bắc
 Quân khu Leningrad

Định hướng chiến lược / Chiến khu Viễn Đông
 Quân khu Sibir
 Quân khu Transbaikal
 Quân khu Viễn Đông
 Quân khu Trung Á

Chiến khu Nam
 Quân khu Ngoại Kavkaz
 Quân khu Bắc Kavkaz
 Quân khu Turkestan

Khu Dự bị Trung tâm
 Quân khu Moskva
 Quân khu Volga
 Quân khu Ural

Tham khảo 

Red Banner Belorussian Military District / ed. Ovchinnikov, NA Shapalina. - 1 ed. - Mn.: Of Belarus, 1973. - 576 p. - 30 000 copies.
Red Banner Far East / ed. I. Tretiak. - M.: Military Publishing, 1985. - 348 p. - 50 000 copies.
Trans-Baikal Military District. A brief historical sketch of the military. - Irkutsk: East Siberian book publishing house, 1972. - 508 p. - 75 000 copies.
Order of Lenin Zabaikalsk. History of the Order of Lenin Trans-Baikal Military District. - M.: Military Publishing, 1980. - 374 p. - 75 000 copies.
Red Banner Transcaucasian / ed. A. Overchuk, Karen Demirchyan, O. Kulisheva. - 2 - TB.: Sabchota Sakartvelo, 1981. - 400 p. - 25 000 copies.
Kiev Red Banner. Studies in the History of the Red Banner of the Kiev military district. - 1 - M.: Military Publishing, 1974. - 432 p. - 40 000 copies.
History of the Order of Lenin Leningrad Military District. - 3 - M.: Military Publishing, 1988. - 446 p. - 35 000 copies.
Order of Lenin Moscow military district / ed. IP Repin. - 3 - M.: Moscow Worker, 1985. - 620 p. - 70 000 copies.
Odessa Red Banner. - Chisinau: Kartia Moldoveniaske, 1985. - 344 p. - 25 000 copies.
Red Banner Volga. The history of the Red Banner troops Volga Military District. - 2 - M.: Military Publishing, 1985. - 392 p. - 39 000 copies.
Red Banner Carpathian. The history of the Red Banner Carpathian Military District. - 2 - M.: Military Publishing, 1982. - 306 p. - 39 000 copies.
IA Gubin. The word of the Red Banner Baltic. - 1 - Riga: Avots, 1981. - 296 p. - 20 000.
You serve in the Central Asian Red Banner. - Almaty: Kazakhstan, 1979. - 252 p.
Soldiers of the North / ed. A. Migunova A. SIDORCHUK. - 1 - M.: Military Publishing, 1985. - 248 p. - 15 000 copies.
The flame and glory. Essays on the history of the Siberian Military District. - 1. - Novosibirsk: West Siberian book publishing house, 1969. - 430 p.
Red Banner Northern Caucasus / ed. Degtyarev. - 2 - M.: Military Publishing, 1990. - 380 p. - 10 000 copies. - .
Group of authors. Red Banner Turkestan / Under total. Ed. General of the Army Nikolai Popova. - 2nd ed., Rev. and add. - M.: Military Publishing, 1988. - 414 p. - 35 thousand, ind. - .
History of the Urals Military District / ed. AA Egorov, IV Tutarinov. - 1 - M.: Military Publishing, 1970. - 352 p. - 11 500 copies.