Taliban nổi dậy

{{Infobox military conflict
| partof            = Chiến tranh Afghanistan (2001–2021) và Xung đột Afghanistan
| image             = 2021 Taliban Offensive.png
| image_size        = 300px
| caption           = Bản đồ Cuộc tấn công của Taliban.
| date              = 17 tháng 12 năm 2001 - 15 tháng 8 năm 2021()
| place             = Afghanistan
| result            = Chiến thắng của Taliban
 Sự sụp đổ của Cộng hòa Hồi giáo Afghanistan
 Tái lập Tiểu vương quốc Hồi giáo Afghanistan
| combatant1        = 
 Lực lượng An ninh Quốc gia Afghanistan

Dân quân đồng minh
  Hội đồng cấp cao của các Tiểu vương quốc Hồi giáo Afghanistan (được cho là từ năm 2015)
  Jamiat-e Islami
  Junbish-i-Milli
  Hezbe Wahdat
Hỗ trợ:
 
 

Cựu kia:

| combatant2        =  Taliban
 Mạng lưới Haqqani
Hỗ trợ bị cáo buộc: (bị cáo buộc, bị Pakistan phủ nhận) (bị cáo buộc, bị Trung Quốc phủ nhận) (bị cáo buộc, bị Nga phủ nhận) (bị Ả Rập Xê-út cáo buộc, Qatar phủ nhận) (bị cáo buộc, bị Iran từ chối) (công khai đến năm 2001, được cho là đến khi
2013)

Nhóm đồng minh
  Hezb-e-Islami Gulbuddin (đến 2016)
  al-Qaeda
  Liên minh Jihad Hồi giáo
  Đảng Hồi giáo Turkistan
  Phong trào Hồi giáo Uzbekistan (đến 2015)

Các nhóm chia nhỏ Taliban (từ năm 2015)
  Mặt trận Dadullah
  Fidai Mahaz
| commander1        =  Ashraf Ghani(Tổng thống Afghanistan) Abdullah Abdullah(Giám đốc điều hành của Afghanistan)  Abdul Rashid Dostum(Phó tổng thống Afghanistan) Mohammad Mohaqiq(Phó Giám đốc điều hành của Afghanistan) Atta Muhammad Nur (Thống đốc tỉnh Balkh) Bismillah Khan Mohammadi(Bộ trưởng Quốc phòng Afghanistan) Sher Mohammad Karimi(Tham mưu trưởng quân đội) Nangialai Abdul Manan Niazi
Liên minh:

Cựu kia:

| commander2        =  Hibatullah Akhundzada(Chỉ huy tối cao)
 Sirajuddin Haqqani(Phó của Taliban)
 Mohammad Yaqoob(Phó của Taliban)
 Jalaluddin Haqqani #(Lãnh đạo của Mạng lưới Haqqani)
  Gulbuddin Hekmatyar(2002–2016)
 Ayman al-Zawahiri(Tiểu vương của al-Qaeda)
 Abdul Ghani Baradar(người đứng đầu Văn phòng ngoại giao Taliban)

 Mansoor Dadullah(Chỉ huy Mặt trận Dadullah)
 Haji Najibullah(Commander of Fidai Mahaz)

Cựu kia:  Mohammed Omar #(Chỉ huy của những người trung thành)

 Akhtar Mansoor(Chỉ huy tối cao)
 Obaidullah Akhund(Cựu Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Taliban)
 Mohammad Fazl(Nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng)
 Abdul Qayyum Zakir(Cựu chỉ huy quân sự Taliban)
 Dadullah Akhund(Chỉ huy cấp cao)
 Osama bin Laden(Cựu tiểu vương của al-Qaeda)
| strength1         =  Lực lượng vũ trang Afghanistan: 352,000 RSM: 13,000+ Hội đồng cấp cao của các Tiểu vương quốc Hồi giáo Afghanistan: 3,000–3,500

Cựu kia:
 ISAF: 18,000+
Nhà thầu quân sự: 20,000+
| strength2         =  Taliban: 60,000 (ước tính dự kiến)
 Mạng lưới Haqqani: 4,000–15,000
 HIG: 1,500–2,000+ al-Qaeda: 100–800

 Fidai Mahaz: 8,000
| casualties1       = Lực lượng an ninh Afghanistan:
Người Chết: 65,596+ bị giết
Người Bị thương:''16,500+Liên minh:Người Chết: 3,486 (tất cả các nguyên nhân)  2,807 (nguyên nhân thù địch)(Hoa Kỳ: 2,356, Vương quốc Anh: 454, Canada: 158, France: 88, Germany: 57, Italy: 53, Others: 321)Người Bị thương: 22,773 (Hoa Kỳ: 19,950, Vương quốc Anh: 2,188, Canada: 635)Nhà thầu:Người Chết: 4,000+Người Bị thương: 15,000+Tổng số bị giết: 70,664+| casualties2       = Taliban: Người Chết: 52.893+ bị giết (ước tính, không có dữ liệu chính thức).
| campaignbox       = 
| conflict          = Taliban nổi dậy
}}Cuộc nổi dậy của Taliban''' bắt đầu sau khi nhóm này mất quyền lực trong Chiến tranh năm 2001 ở Afghanistan. Các lực lượng đang chiến đấu của Taliban chống lại chính phủ Afghanistan, trước đây do Tổng thống Hamid Karzai lãnh đạo, bây giờ được Tổng thống Ashraf Ghani lãnh đạo. Taliban cũng chống lại ISAF do Hoa Kỳ lãnh đạo. Cuộc nổi dậy này đã lan rộng ở một mức độ nào đó vượt qua biên giới Afghanistan-Pakistan đến nước láng giềng Pakistan, đặc biệt là vùng Khyber Pakhtunkhwa. Taliban tiến hành chiến tranh chống lại Lực lượng An ninh Quốc gia Afghanistan và các đồng minh NATO, và chống lại các mục tiêu dân sự. Các nước trong khu vực, đặc biệt là Pakistan, Iran, Trung Quốc và Nga, thường bị cáo buộc tài trợ và hỗ trợ các nhóm nổi dậy trên.

Thủ lĩnh của Taliban là Hibatullah Akhundzada, người đứng đầu Quetta Shura. Đồng minh của Taliban, Mạng lưới Haqqani, Hezb-e Islami Gulbuddin và các nhóm al-Qaeda nhỏ hơn cũng là một phần của cuộc nổi dậy này.

Bối cảnh 
Sau cuộc xâm lược của Hoa Kỳ vào Afghanistan năm 2001, Taliban đã bị đánh bại và nhiều chiến binh Taliban đã rời bỏ phong trào hoặc rút lui đến các khu bảo tồn ở Pakistan. Vào tháng 5 và tháng 6 năm 2003, các quan chức cấp cao của Taliban tuyên bố Taliban đã tập hợp lại và sẵn sàng thực hiện chiến tranh du kích nhằm trục xuất lực lượng Hoa Kỳ khỏi Afghanistan. Omar đã giao 5 khu vực hoạt động cho các chỉ huy Taliban như Dadullah. Dadullah phụ trách tỉnh Zabul.

Cuối năm 2004, thủ lĩnh Taliban lúc đó đang ẩn náu là Mohammed Omar đã tuyên bố một cuộc nổi dậy chống lại "Mỹ và những con rối của nó" (tức là các lực lượng chính phủ Afghanistan chuyển tiếp) để "giành lại chủ quyền của đất nước chúng ta".

Tuy Taliban mất vài năm để tập hợp lại, họ đã tiến hành tái leo thang chiến dịch nổi dậy vào năm 2006.

Tổ chức 
Tính đến năm 2017, Taliban bao gồm bốn shura, hoặc các hội đồng đại diện khác nhau. Shura đầu tiên là Quetta Shura. Hai shura nhỏ hơn trực thuộc nó, mạng Haqqani (còn được gọi là Miran Shah Shura) và Peshawar Shura. Pehsawar Shura được thành lập vào tháng 3 năm 2005 và có trụ sở tại miền đông Afghanistan. Phần lớn các chiến binh của nó là cựu thành viên của Hezb-e Islami Gulbuddin. Mạng Haqqani tuyên bố quyền tự quyết, tách khỏi Quetta Shura vào năm 2007 và tái gia nhập vào tháng 8 năm 2015. Peshawar Shura tự quyết từ năm 2009 cho đến năm 2016.

Shura tự trị thứ hai là Shura phương Bắc, có trụ sở tại tỉnh Badakhshan. Thứ ba là Mashhad Shura, được Iran tài trợ, và thứ tư là Rasool Shura, do Muhammad Rasul lãnh đạo và còn được gọi là Hội đồng Cấp cao của Các Tiểu vương Hồi giáo.

Tham khảo

Nội chiến Afghanistan
Xung đột năm 2020
Cuộc chiến tranh du kích
Taliban
Xung đột thập niên 2000
Xung đột thập niên 2010
Chiến tranh Afghanistan (2001–2021)
Cuộc nổi dậy đang diễn ra
Cuộc nổi dậy ở châu Á