Giải Mercury

Giải Mercury (tên gốc: Mercury Prize, trước đây tên là Mercury Music Prize) là giải thưởng âm nhạc thường niên, vinh danh album xuất sắc nhất tại Anh Quốc và Ireland. Giải thưởng do Công nghiệp ghi âm Anh và Hiệp hội bán lẻ âm nhạc Anh Quốc thành lập năm 1992, luân phiên với giải Brit. Ban đầu, giải thưởng này được lấy tên và tài trợ bởi Mercury Communications, một nhãn hiệu của Cable & Wireless. Chương trình sau này chuyển sang nhiều nhà tài trợ khác, như Technics (1998–2001), Panasonic (2002–2003), Nationwide Building Society (2004–2008) và Barclaycard (2009–2014). Năm 2015, BBC là đơn vị tài trợ chính của giải thưởng, sau đó vào năm 2016 có nguồn tin công bố công ty Hyundai đã ký một thỏa thuận có thời hạn 3 năm để tài trợ cho sự kiện.

Bất kì album nào được phát hành bởi một nghệ sĩ Anh Quốc và Ireland hoặc một ban nhạc có 50% thành viên mang quốc tịch ở hai quốc gia này — đều có quyền đệ trình đến giải thưởng thông qua hãng thu âm của họ. Danh sách đề cử được chọn lựa từ một ban thẩm định độc lập gồm những nhạc sĩ, nhà đại diện, nhà sản xuất âm nhạc, nhà báo âm nhạc, nhà tổ chức liên hoan và những nhân vật khác trong ngành công nghiệp âm nhạc Anh Quốc và Ireland. Giải thưởng này dành cho tất cả mọi thể loại âm nhạc, bao gồm pop, rock, folk, urban, dance, jazz, blues, điện tử và cổ điển. Buổi trao giải ("Awards Show") diễn ra vào tháng 10, sau khi công bố danh sách đề cử ("Album of the Year Launch") vào tháng 9. Thông thường, nhiều ban nhạc có album đề cử hoặc thắng giải đều gia tăng doanh số bán ra, đặc biệt với những tên tuổi chưa được biết đến. Mỗi nghệ sĩ lọt vào danh sách đề cử đều nhận một chiếc cúp "Album của năm" tại lễ trao giải. Khác với nhiều giải thưởng âm nhạc, quán quân giải Mercury còn nhận một tấm séc; năm 2017, giá trị giải thưởng là 25.000 bảng Anh. Người thắng giải cũng nhận một chiếc cúp chung cuộc.

Cho đến nay, PJ Harvey là nghệ sĩ duy nhất thắng nhiều hơn 1 giải (năm 2001 và 2011). Cô cũng là nữ nghệ sĩ đơn ca đầu tiên thắng giải. Alex Turner đã giành năm đề cử trên tư cách thành viên của Arctic Monkeys và The Last Shadow Puppets và có một chiến thắng. Thom Yorke có 6 đề cử, 5 lần với Radiohead và một lần với The Eraser nhưng chưa bao giờ đoạt giải.

Danh tiếng
Giải Mercury có thể gây nhiều ảnh hưởng đến số đĩa bán ra của các nghệ sĩ đề cử. The Seldom Seen Kid của Elbow tăng đến 700% doanh số sau khi đoạt giải năm 2008. Trong bài diễn văn nhận giải, trưởng nhóm Guy Garvey phát biểu rằng "Đây là điều tuyệt nhất đối với chúng tôi". Tương tự, doanh số album của The xx cũng tăng đến 450% sau ngày thắng giải năm 2010 và nhà quán quân năm 2013, James Blake tăng đến 2.500% doanh số trên hệ thống Amazon. Let England Shake của PJ Harvey nhảy từ hạng 181 lên hạng 24 trên bảng xếp hạng UK Albums Chart sau tuần lễ đăng quang năm 2011.

Dù được đánh giá cao, nhiều người cho rằng nghệ sĩ có album đề cử hoặc thắng giải thưởng này có thể là một điềm gở trong sự nghiệp của họ. Năm 2001, ban nhạc Gorillaz mong muốn rút đề cử cho album đầu tay cùng tên, khi tay bass Murdoc Niccals phát biểu nếu chiến thắng sẽ "giống như đeo một vật xui xẻo ("albatross") trên cổ đến vĩnh viễn".

Theo quy định, tất cả thể loại âm nhạc đều có quyền đệ trình một cách công bằng. Simon Frith, chủ tịch hội đồng giám khảo của giải Mercury, khẳng định tác phẩm được chọn là những album "mạnh nhất" mỗi năm, thay vì phân theo dòng nhạc. Dù vậy, nhiều người cho rằng sự xuất hiện của nhạc cổ điển, folk và jazz là bất thường so với những đề cử còn lại. Những nghệ sĩ từng có một album được đề cử gồm có Sir John Tavener, Sir Peter Maxwell Davies, Gavin Bryars và Nicholas Maw. Chưa có ai trong số họ từng giành chiến thắng, đồng thời chưa có album nhạc cổ điển nào lọt vào danh sách kể từ năm 2002.

Ban tổ chức gây nhiều tranh cãi khi trao giải cho những cá nhân ít nổi bật hơn những cái tên được yêu thích. Giải thưởng năm 1994 thuộc về Elegant Slumming của ban nhạc pop M People thay vì những album ăn khách hơn trong đề cử như Paul Weller, Blur và Pulp của dòng nhạc Britpop, hay nhóm nhạc điện tử The Prodigy.

Năm 2005, nhiều nhà báo chỉ trích giải thưởng vì trao giải cho I Am a Bird Now của Antony and the Johnsons, khi họ thành lập tại Mỹ thay vì Anh Quốc như trong tiêu chí của ban tổ chức. Năm 2006, album kết hợp giữa Isobel Campbell và Mark Lanegan, Ballad of the Broken Seas lọt vào bảng đề cử, dù Lanegan là người Mỹ và chỉ hợp lệ nhờ quốc tịch Anh của Campbell. Cùng năm đó, ban nhạc Guillemots giành được một suất trong danh sách đề cử, có thành viên xuất thân từ Brazil và Canada, dù phần lớn nhóm của họ là người Anh.

Tiêu chí gần đây của giải thưởng khẳng định tất cả album hợp lệ phải được bày bán một cách toàn diện dưới định dạng CD hoặc kỹ thuật số tại Anh Quốc. Tháng 9 năm 2013, nhạc công guitar và giọng ca Kevin Shields của ban nhạc My Bloody Valentine bày tỏ sự lo ngại trước giải thưởng trong một cuộc phỏng vấn với báo The Guardian; anh cáo buộc ban tổ chức "ngăn chặn" việc phát hành album của họ, m b v lọt vào danh sách đề cử vì đã tuân theo điều lệ trên.

Dòng nhạc heavy metal cũng bị cho là "xem nhẹ" tại giải thưởng này; một bài báo 2013 của Vice có viết "Metal chắc chắn chưa bao giờ được để ý tới", thậm chí nó còn không xuất hiện trong mẫu thông tin danh sách chính thức: 'Giải thưởng dành cho tất cả các dòng nhạc như pop, rock, folk, urban, dance, jazz, blues, electronica, cổ điển,...'" Trường hợp duy nhất bản ghi nhạc metal giành được đề cử cho giải Mercury là Troublegum của ban nhạc Therapy?. Năm 2011, chủ tịch hội đồng giám khảo Simon Frith phát biểu "[Metal] là dòng nhạc mà nhiều người không nghe đến."

Danh sách rút gọn người chiến thắng và được đề cử

Thập niên 1990
{|class="wikitable sortable"
!Năm
!Đoạt giải
!class="unsortable"|Danh sách đề cử
!class="unsortable"|Chân dung
!class="unsortable"|Chú thích
|-
|style="width:1em;" align="center"|1992
|style="width:17em;"| Primal Scream – Screamadelica
|
Barry Adamson – 
Erasure – Chorus
Jah Wobble's Invaders of the Heart – 
The Jesus and Mary Chain – 
Bheki Mseleku – Celebration
Saint Etienne – 
Simply Red – Stars
U2 – 
John Tavener &  – 
Young Disciples – 
|
| align="center"|
|-
| align="center"|1993
| Suede – Suede
|
Apache Indian – No Reservations
The Auteurs – New Wave
Gavin Bryars – Jesus' Blood Never Failed Me Yet
Dina Carroll – So Close
East 17 – Walthamstow
PJ Harvey – Rid of Me
New Order – Republic
Stereo MCs – Connected
Sting – Ten Summoner's Tales
Stan Tracey – Portraits Plus
|
| align="center"|
|-
| align="center"|1994
| M People – Elegant Slumming
|
Blur – Parklife
Ian McNabb – Head Like A RockShara Nelson – What Silence KnowsMichael Nyman – The Piano Concerto/MGVPrimal Scream – Give Out But Don't Give UpThe Prodigy – Music for the Jilted GenerationPulp – His 'n' HersTake That – Everything ChangesTherapy? – TroublegumPaul Weller – Wild Wood|
| align="center"|
|-
| align="center"|1995
| Portishead – Dummy|
Guy Barker – Into the BlueThe Boo Radleys – Wake Up!Elastica – ElasticaPJ Harvey – To Bring You My LoveLeftfield – LeftismJames MacMillan – Seven Last Words from the CrossVan Morrison – Days Like ThisOasis – Definitely MaybeSupergrass – I Should CocoTricky – Maxinquaye|
| align="center"|
|-
| align="center"|1996
| Pulp – Different Class|
Artists for War Child – HelpBlack Grape – It's Great When You're Straight... YeahPeter Maxwell Davies/BBC Philharmonic – The Beltane Fire / Caroline MathildeManic Street Preachers – Everything Must GoMark Morrison – Return of the MackOasis – (What's the Story) Morning Glory?Courtney Pine – Modern Day Jazz StoriesUnderworld – Second Toughest in the InfantsNorma Waterson – Norma Waterson|
| align="center"|
|-
| align="center"|1997
| Roni Size/Reprazent – New Forms|
The Chemical Brothers – Dig Your Own HoleBeth Orton – Trailer ParkPrimal Scream – Vanishing PointThe Prodigy – The Fat of the LandRadiohead – OK ComputerSpice Girls – SpiceSuede – Coming UpJohn Tavener – SvyatiMark-Anthony Turnage – Your Rockaby|
| align="center"|
|-
| align="center"|1998
| Gomez – Bring It On|
4hero – Two PagesAsian Dub Foundation – Rafi's RevengeEliza Carthy – Red RiceCatatonia – International VelvetCornershop – When I Was Born for the 7th TimeMassive Attack – MezzaninePropellerheads – DecksandrumsandrockandrollPulp – This Is HardcoreJohn Surman – Proverbs & SongsThe Verve – Urban HymnsRobbie Williams – Life thru a Lens|
| align="center"|
|-
| align="center"|1999
| Talvin Singh – Ok|
Thomas Adès – AsylaDenys Baptiste – Be Where You AreBlack Star Liner – Bengali Bantam Youth Experience!Blur – 13The Chemical Brothers – SurrenderFaithless – Sunday 8PMManic Street Preachers – This Is My Truth Tell Me YoursBeth Orton – Central ReservationKate Rusby – SleeplessStereophonics – Performance and CocktailsUnderworld – Beaucoup Fish|
| align="center"|
|}

Thập niên 2000
{|class="wikitable sortable"
!Năm
!Đoạt giải
!class="unsortable"|Danh sách đề cử
!class="unsortable"|Chân dung
!class="unsortable"|Chú thích
|-
|style="width:1em;" align="center"|2000
|style="width:17em;"| Badly Drawn Boy – The Hour of Bewilderbeast|
Richard Ashcroft – Alone with EverybodyColdplay – ParachutesM. J. Cole – SincereDeath in Vegas – The Contino SessionsThe Delgados – The Great EasternDoves – Lost SoulsHelicopter Girl – How to Steal the WorldLeftfield – Rhythm and StealthNicholas Maw – Violin ConcertoNitin Sawhney – Beyond SkinKathryn Williams – Little Black Numbers|
| align="center"|
|-
| align="center"|2001
| PJ Harvey – Stories from the City, Stories from the Sea|
Basement Jaxx – RootyElbow – Asleep in the BackGoldfrapp – Felt MountainGorillaz – Gorillaz (hủy đề cử thông qua đề nghị của ban nhạc)
Ed Harcourt – Here Be MonstersTom McRae – Tom McRaeRadiohead – AmnesiacSusheela Raman – Salt RainSuper Furry Animals – Rings Around the WorldTurin Brakes – The Optimist LPZero 7 – Simple Things|
| align="center"|
|-
| align="center"|2002
| Ms. Dynamite – A Little Deeper|
Guy Barker – SoundtrackThe Bees – Sunshine Hit MeDavid Bowie – HeathenThe Coral – The CoralDoves – The Last BroadcastThe Electric Soft Parade – Holes in the WallGemma Hayes – Night on My SideBeverley Knight – Who I AmRoots Manuva – Run Come Save MeJoanna MacGregor – PlayThe Streets – Original Pirate Material|
| align="center"|
|-
| align="center"|2003
| Dizzee Rascal – Boy in da Corner|
Athlete – Vehicles and AnimalsEliza Carthy – AnglicanaColdplay – A Rush of Blood to the HeadThe Darkness – Permission to LandFloetry – FloeticSoweto Kinch – Conversations with the UnseenLemon Jelly – Lost HorizonsThe Thrills – So Much for the CityMartina Topley-Bird – QuixoticRadiohead – Hail to the ThiefTerri Walker – Untitled|
| align="center"|
|-
| align="center"|2004
| Franz Ferdinand – Franz Ferdinand|
Basement Jaxx – Kish KashBelle & Sebastian – Dear Catastrophe WaitressJamelia – Thank YouKeane – Hopes and FearsSnow Patrol – Final StrawJoss Stone – The Soul SessionsThe Streets – A Grand Don't Come for FreeTy – UpwardsAmy Winehouse – FrankRobert Wyatt – CuckoolandThe Zutons – Who Killed...... The Zutons?|
| align="center"|
|-
| align="center"|2005
| Antony and the Johnsons – I Am a Bird Now|
Bloc Party – Silent AlarmColdplay – X&YHard-Fi – Stars of CCTVKaiser Chiefs – EmploymentKT Tunstall – Eye to the TelescopeMIA – ArularMaxïmo Park – A Certain TriggerPolar Bear – Held on the Tips of FingersSeth Lakeman – Kitty JayThe Go! Team – Thunder, Lightning, StrikeThe Magic Numbers – The Magic Numbers|
| align="center"|
|-
| align="center"|2006
| Arctic Monkeys – Whatever People Say I Am, That's What I'm Not|
Isobel Campbell và Mark Lanegan – Ballad of the Broken SeasEditors – The Back RoomGuillemots – Through the WindowpaneRichard Hawley – Coles CornerHot Chip – The WarningMuse – Black Holes & RevelationsZoe Rahman – Melting PotLou Rhodes – Beloved OneScritti Politti – White Bread Black BeerSway – This Is My DemoThom Yorke – The Eraser|
| align="center"|
|-
| align="center"|2007
| Klaxons – Myths of the Near Future|
Arctic Monkeys – Favourite Worst NightmareBasquiat Strings with Seb Rochford – Basquiat StringsBat for Lashes – Fur and GoldDizzee Rascal – Maths + EnglishMaps – We Can CreateNew Young Pony Club – Fantastic Playroom
Fionn Regan – The End of History
Jamie T – Panic Prevention
The View – Hats Off to the Buskers
Amy Winehouse – Back to Black
Young Knives – Voices of Animals and Men
|
| align="center"|
|-
| align="center"|2008
| Elbow – The Seldom Seen Kid
|
Adele – 19
British Sea Power – Do You Like Rock Music?
Burial – Untrue
Estelle – ShineThe Last Shadow Puppets – The Age of the UnderstatementLaura Marling – Alas, I Cannot Swim''Neon Neon – Stainless Style
Robert Plant & Alison Krauss – Raising Sand
Portico Quartet – Knee Deep in the North Sea
Radiohead – In Rainbows
Rachel Unthank and the Winterset – The Bairns
|
| align="center"|
|-
| align="center"|2009
| Speech Debelle – Speech Therapy
|
Bat for Lashes – Two Suns
Florence and the Machine – Lungs
Friendly Fires – Friendly Fires
Glasvegas – Glasvegas
Lisa Hannigan – Sea Sew
The Horrors – Primary Colours
The Invisible – The Invisible
Kasabian – West Ryder Pauper Lunatic AsylumLa Roux – La RouxLed Bib – Sensible ShoesSweet Billy Pilgrim – Twice Born Men|
| align="center"|
|}

Thập niên 2010

{|class="wikitable sortable"
! width="5%"| Năm
! width="45%"| Đoạt giải
! width="45%" class="unsortable"|Danh sách đề cử
!! width="5%" class="unsortable"|Chú thích
|-
| align="center"|2010
| The xx – xx|
Biffy Clyro – Only RevolutionsCorinne Bailey Rae – The SeaDizzee Rascal – Tongue n' CheekFoals – Total Life ForeverI Am Kloot – Sky at NightKit Downes Trio – GoldenLaura Marling – I Speak Because I Can
Mumford & Sons – Sigh No More
Paul Weller – Wake Up the Nation
Villagers – Becoming a Jackal
Wild Beasts – Two Dancers
| align="center"|
|-
| align="center"|2011
| PJ Harvey – Let England Shake
|
Adele – 21
Anna Calvi – Anna Calvi
Elbow – Build a Rocket Boys!
Everything Everything – Man Alive
Ghostpoet – Peanut Butter Blues & Melancholy Jam
Gwilym Simcock – Good Days at Schloss Elmau
James Blake – James Blake
Katy B – On a MissionKing Creosote & Jon Hopkins – Diamond MineMetronomy – The English RivieraTinie Tempah – Disc-Overy| align="center"|
|-
| align="center"|2012
| Alt-J – An Awesome Wave|
Ben Howard – Every KingdomDjango Django – Django DjangoField Music – PlumbRichard Hawley – Standing at the Sky's EdgeMichael Kiwanuka – Home AgainLianne La Havas – Is Your Love Big Enough?Sam Lee – Ground of its OwnThe Maccabees – Given to the WildPlan B – ill ManorsRoller Trio – Roller TrioJessie Ware – Devotion| align="center"|
|-
| align="center"|2013
| James Blake – Overgrown|
Arctic Monkeys – AMDavid Bowie – The Next DayDisclosure – SettleFoals – Holy FireJake Bugg – Jake BuggJon Hopkins – ImmunityLaura Marling – Once I Was an EagleLaura Mvula – Sing to the MoonRudimental – HomeSavages – Silence YourselfVillagers – {Awayland}
|align="center"||-
| align="center"|2014
| Young Fathers – Dead|
Anna Calvi – 
Bombay Bicycle Club – 
Damon Albarn – 
East India Youth – 
FKA twigs – LP1GoGo Penguin – V2.0Jungle – JungleKate Tempest – 
Nick Mulvey – 
Polar Bear – 
Royal Blood – 
|align="center"|
|-
| align="center"|2015
| Benjamin Clementine – At Least for Now
|
Aphex Twin – 
Gaz Coombes – 
C Duncan – 
Eska – 
Florence and the Machine – 
Ghostpoet – 
Róisín Murphy – 
Slaves – 
SOAK – 
Wolf Alice – 
Jamie xx – 
|align="center"|
|-
| align="center"|2016
|Skepta – 
|
Anohni – 
Bat for Lashes – 
David Bowie – 
Jamie Woon – 
Kano – 
Laura Mvula – 
Michael Kiwanuka – 
Radiohead – 
Savages – 
The 1975 – 
The Comet Is Coming – 
 Radiohead – A Moon Shaped Pool
 Savages – Adore Life
 Jamie Woon – Making Time
|align="center"|
|-
| align="center"|2017
|Sampha – Process
|
 alt-J – Relaxer
 The Big Moon – Love in the 4th Dimension
 Blossoms – Blossoms
 Loyle Carner – Yesterday's Gone
 Dinosaur – Together, As One
 Glass Animals – How to Be a Human Being
 J Hus – Common Sense
 Ed Sheeran – ÷
 Stormzy – Gang Signs & Prayer
 Kate Tempest – Let Them Eat Chaos
 The xx – I See You
|align="center"|
|-
| align="center"|2018
|Wolf Alice – Visions of a Life
|
 Arctic Monkeys – Tranquility Base Hotel & Casino
 Everything Everything – A Fever Dream
 Everything Is Recorded – Everything Is Recorded
 Florence + the Machine – High as Hope
 Jorja Smith – Lost & Found
 King Krule – The Ooz
 Lily Allen – No Shame
 Nadine Shah – Holiday Destination
 Noel Gallagher's High Flying Birds – Who Built the Moon?
 Novelist – Novelist Guy
 Sons of Kemet – Your Queen Is a Reptile
|
|-
| align="center"|2019
| Dave — Psychodrama
|
 The 1975 — A Brief Inquiry Into Online Relationships
 Fontaines D.C. — Dogrel
 SEED Ensemble — Driftglass
 Foals — Everything Not Saved Will Be Lost – Part 1
 Little Simz — Grey Area
 Anna Calvi — Hunter
 Idles — Joy as an Act of Resistance
 slowthai — Nothing Great About Britain
 Cate Le Bon — Reward
 Nao — Saturn
 Black Midi — Schlagenheim
| 
|}
Thập niên 2020

Các kỷ lục
Nghệ sĩ giành nhiều chiến thắng
2 lần chiến thắng
 PJ Harvey

Nghệ sĩ giành nhiều đề cử
Danh sách dưới đây được liệt kê cho những ban nhạc/nghệ sĩ có từ hai đề cử trở lên với cùng một nghệ danh. Danh sách không bao gồm những lần xuất hiện trong các nhạc phẩm tuyển tập (ví dụ như Artists for War Child) hoặc các cá nhân nhận đề cử riêng với tư cách một nghệ sĩ độc tấu và thành viên nhóm nhạc (chẳng hạn như Robbie Williams với album đơn ca Life thru a Lens và album Everything Changes của Take That).

5 đề cử
 Radiohead

4 đề cử
 Arctic Monkeys
 PJ Harvey

3 đề cử
 Bat for Lashes
 David Bowie
 Coldplay
 Dizzee Rascal
 Elbow
 Foals
 Florence and the Machine
 Laura Marling
 Primal Scream
 Pulp

2 đề cử 
 Adele
 alt-J
 Guy Barker
 Basement Jaxx
 James Blake
 Blur
 Anna Calvi
 Eliza Carthy
 The Chemical Brothers
 Doves
 Everything Everything
 Ghostpoet
 Richard Hawley
 Jon Hopkins
 Michael Kiwanuka

 Leftfield
 Manic Street Preachers
 Laura Mvula
 Oasis
 Beth Orton
 Polar Bear
 The Prodigy
 Savages
 The Streets
 Suede
 John Tavener
 Kate Tempest
 Underworld
 Villagers
 Paul Weller
 Amy Winehouse
 Wolf Alice
 The 1975
 The xx

Xem thêm
 Giải Brit
 Giải thưởng âm nhạc Polar
 Giải thưởng âm nhạc Shortlist

Chú thíchChính'''

Liên kết ngoài

Người thắng giải Mercury trên Discogs

Giải thưởng âm nhạc Vương quốc Liên hiệp Anh
Sự kiện thường niên tại Vương quốc Liên hiệp Anh