Tiếng Hausa

Hausa (Yaren Hausa hay Harshen Hausa) là ngôn ngữ Tchad (thuộc ngữ hệ Phi-Á) với đông người nói nhất, là ngôn ngữ thứ nhất của chừng 44 triệu người, và là ngôn ngữ thứ hai của khoảng 20 triệu người khác. Tổng số người nói tiếng Hausa là 64 triệu người, theo Ethnologue.
Đây là ngôn ngữ dân tộc của người Hausa, một trong ngữ dân tộc lớn nhất miền Trung Phi. Tiếng Hausa có mặt khắp nam Niger và bắc Nigeria. Nó trở thành lingua franca hầu khắp Tây Phi nhờ nhu cầu mua bán.

Âm vị học

Phụ âm
Tiếng Hausa có từ 23 đến 25 âm vị phụ âm, tùy người nói.

Sự phân biệt bộ ba âm vòm , âm ngạc mềm , và âm ngạc mềm môi hóa  chỉ xảy ra trước nguyên âm , ví dụ  ('cỏ'),  ('tăng'),  ('hạt mỡ'). Chỉ âm vòm và âm ngạc mềm môi hóa đứng trước nguyên âm trước, ví dụ  ('ghen tị') và  ('mặt (trước hoặc sau)'). Trước nguyên âm làm tròn, âm ngạc mềm môi hóa xuất hiện  ('bệnh nấm da').

Nguyên âm

Tiếng Hausa có 5 nguyên âm, có thể dài hay ngắn, tức tổng cộng 10 âm vị nguyên âm đơn. Thêm vào đó, có bốn nguyên âm đôi.

 Nguyên âm đơn Ngắn: . Dài: .
 Nguyên âm đôi .

Thanh điệu
Tiếng Hausa là một ngôn ngữ thanh điệu. Mỗi nguyên âm đó thể có thanh thấp, thanh cao hay thanh giáng. Trong dạng viết chuẩn, thanh không được ghi ra. Trong tài liệu ngôn ngữ học và sư phạm, thanh điệu thể thể hiện bằng dấu.

  – thanh thấp: dấu huyền ()

  – thanh giáng: dấu mũ ()

Có lúc dấu sắc () được dùng cho thanh cao, nhưng thường thanh cao không được ghi ra.

Chú thích

Thư mục 

 
 
 
  (Now in the public domain).

Liên kết ngoài 

 
 Omniglot
 Hausa Song
 Hausa Language Acquisitions at Columbia University Libraries 
 Hausa Vocabulary List –World Loanword Database
 Hausa Dictionary at University of Vienna
 Hausar Yau Da Kullum: –Intermediate and Advanced Lessons in Hausa Language and Culture

 
Ngôn ngữ tại Ghana
Ngôn ngữ hòa kết
Ngôn ngữ tại Niger
Ngôn ngữ có thanh điệu
Ngôn ngữ chủ-động-tân
Ngôn ngữ tại Sudan
Ngôn ngữ tại Togo
Ngôn ngữ tại Bờ Biển Ngà
Ngôn ngữ tại Cameroon
Ngôn ngữ tại Bénin
Nhóm ngôn ngữ Tchad
Ngôn ngữ tại Nigeria