Sideroxylon

Sideroxylon là một chi cây gỗ trong họ Sapotaceae, được Carl Linnaeus mô tả năm 1753. Trong tiếng Việt, chúng được gọi là mai lai, sến đất, mạy lai. Tên khoa học của chi có nguồn gốc từ các từ trong tiếng Hy Lạp σιδηρος (sideros) – nghĩa là "sắt", và ξύλον (xylon) – nghĩa là "gỗ".

Phân bố
Chi này có sự phân bố chủ yếu tại Bắc Mỹ và Nam Mỹ, nhưng cũng có tại châu Phi, Madagascar, miền nam châu Á và một số đảo trên đại dương. Một số loài, như S. lanuginosum, S. tenax và S. lycioides, được tìm thấy trong các khu vực cận nhiệt đới ở Bắc Mỹ. Loài duy nhất ở Nam Phi là S. inerme gắn với 3 di tích lịch sử và vì thế 3 cây này cũng được tuyên bố là vật kỷ niệm quốc gia do tuổi thọ cao bất thường của chúng.

Sinh thái học
Một vài loài đã trở thành hiếm thấy do đốn hạ cũng như do các dạng phá hủy môi trường sống khác. S. grandiflorum (đồng nghĩa: Calvaria major) ở Mauritius chịu ảnh hưởng của sự tuyệt chủng của các loài chim phát tán hạt của nó; người ta từng cho rằng loài này phụ thuộc hoàn toàn vào dodo (Raphus cucullatus) trong phát tán hạt và gần như đã trở thành nạn nhân của sự cùng tuyệt chủng, nhưng điều này là không chính xác. Các loài của chi này cung cấp nguồn thức ăn cho ấu trùng của một số loài cánh vẩy (Lepidoptera), như Urodus parvula cũng như một vài loài bọ cánh cứng (Coleoptera) thuộc chi Plinthocoelium.

Các loài
Được công nhận
 Sideroxylon acunae (Borhidi) T.D.Penn., 1990 - Cuba
 Sideroxylon alachuense L.C.Anderson, 1997 - Florida
 Sideroxylon altamiranoi (Rose & Standl.) T.D.Penn., 1990 - Hidalgo, Querétaro
 Sideroxylon americanum (Mill.) T.D.Penn., 1990 - Yucatan, Tây Ấn
 Sideroxylon anomalum (Urb.) T.D.Penn., 1990 - Barahona
 Sideroxylon beguei Capuron ex Aubrév., 1974 - Madagascar
 Sideroxylon bequaertii De Wild., 1926 - Cộng hòa Dân chủ Congo
 Sideroxylon betsimisarakum Lecomte, 1920 - Madagascar
 Sideroxylon borbonicum A.DC., 1844 - Réunion
 Sideroxylon boutonianum A.DC., 1844 - Mauritius
 Sideroxylon bullatum (R.A.Howard & Proctor) T.D.Penn., 1990 - Jamaica
 Sideroxylon canariense Leyens, Lobin & A.Santos, 2005 - Quần đảo Canary
 Sideroxylon cantoniense Lour., 1790 - Đông nam Trung Quốc
 Sideroxylon capiri (A.DC.) Pittier, 1912 - Trung Mỹ, Tây Ấn
 Sideroxylon capuronii Aubrév., 1974 - Madagascar
 Sideroxylon cartilagineum (Cronquist) T.D.Penn., 1990 - Sinaloa, Jalisco, Guerrero
 Sideroxylon celastrinum (Kunth) T.D.Penn., 1990 - Texas, Trung Mỹ, Colombia, Venezuela, Cuba, Bahamas
 Sideroxylon cinereum Lam., 1783 - Mauritius
 Sideroxylon contrerasii (Lundell) T.D.Penn., 1990 - Trung Mỹ
 Sideroxylon cubense (Griseb.) T.D.Penn., 1990 - Tây Ấn
 Sideroxylon dominicanum (Whetstone & T.A.Atk.) T.D.Penn., 1990 - Cộng hòa Dominica
 Sideroxylon durifolium (Standl.) T.D.Penn., 1990 - Chiapas, Belize
 Sideroxylon ekmanianum  (Urb.) Bisse, J.E.Gut. & Iglesias, 2000 - Cuba
 Sideroxylon eriocarpum  (Greenm. & Conz.) T.D.Penn., 1990 - Oaxaca
 Sideroxylon eucoriaceum (Lundell) T.D.Penn., 1990 - Veracruz, Guatemala
 Sideroxylon eucuneifolium (Lundell) T.D.Penn., 1990 - Guatemala
 Sideroxylon excavatum T.D.Penn., 1990 - Guerrero, Oaxaca
 Sideroxylon fimbriatum Balf.f., 1884 - Socotra
 Sideroxylon floribundum Griseb., 1861 - Belize, Guatemala, Jamaica
 Sideroxylon foetidissimum Jacq., 1760 - Tây Ấn, nam Mexico, Guatemala, Belize, Florida
 Sideroxylon galeatum (A.W.Hill) Baehni, 1965 - Rodrigues
 Sideroxylon gerrardianum (Hook.f.) Aubrév., 1963 - Madagascar
 Sideroxylon grandiflorum A.DC., 1844 - Mauritius
 Sideroxylon hirtiantherum T.D.Penn., 1990 - Guatemala, Honduras
 Sideroxylon horridum (Griseb.) T.D.Penn., 1990 - Cuba, Quần đảo Cayman
 Sideroxylon ibarrae (Lundell) T.D.Penn., 1990 - Baja Verapaz
 Sideroxylon inerme L., 1753 - Châu Phi (từ Somalia đến tỉnh Cape), Aldabra, Juan de Nova
 Sideroxylon jubilla (Ekman ex Urb.) T.D.Penn., 1990 - Cuba
 Sideroxylon lanuginosum Michx., 1803 - Hoa Kỳ (Arizona đến South Carolina + Kentucky), đông bắc Mexico
 Sideroxylon leucophyllum S.Wats., 1889 - Baja California, Sonora
 Sideroxylon lycioides L., 1762 - Hoa Kỳ (Texas đến Delaware)
 Sideroxylon macrocarpum (Nutt.) J.R.Allison, 2006 - Georgia
 Sideroxylon majus (Gaertn.f.) Baehni, 1965 Réunion
 Sideroxylon marginatum (Decne. ex Webb) Cout., 1915 - Cape Verde
 Sideroxylon mascatense (A. DC.) T.D. Penn., 1985 - Từ Ethiopia đến Pakistan
 Sideroxylon mirmulans R.Br., 1825 - Madeira
 Sideroxylon moaense (Bisse & J.E.Gut.) J.E.Gut., 2002 - Cuba
 Sideroxylon montanum (Sw.) T.D.Penn., 1990 - Jamaica
 Sideroxylon nadeaudii (Drake) Smedmark & Anderb., 2007 - Tahiti
 Sideroxylon nervosum Wall. ex G.Don, 1837 - Myanmar
 Sideroxylon obovatum Lam., 1794 - Tây Ấn, Venezuela
 Sideroxylon obtusifolium (Roem. & Schult.) T.D.Penn., 1990 - Từ Veracruz đến Paraguay
 Sideroxylon occidentale (Hemsl.) T.D.Penn., 1990 - Baja California, Sonora
 Sideroxylon octosepalum  (Urb.) T.D.Penn., 1990 - Clarendon
 Sideroxylon palmeri  (Rose) T.D.Penn., 1990 - Mexico
 Sideroxylon peninsulare (Brandegee) T.D.Penn., 1990 - Baja California
 Sideroxylon persimile (Hemsl.) T.D.Penn., 1990 - Trung Mỹ, Colombia, Venezuela, Trinidad
 Sideroxylon picardae (Urb.) T.D.Penn., 1990 - Hispaniola
 Sideroxylon polynesicum (Hillebr.) Smedmark & Anderb., 2007 - Hawaii, Rapa-Iti
 Sideroxylon portoricense Urb., 1904 - Trung Mỹ, Đại Antilles
 Sideroxylon puberulum A.DC., 1844 - Mauritius
 Sideroxylon reclinatum Michx., 1803 - Hoa Kỳ (Louisiana, Mississippi, Alabama, Georgia, Florida, South Carolina)
 Sideroxylon repens (Urb. & Ekman) T.D.Penn., 1990 - Hispaniola
 Sideroxylon retinerve T.D.Penn., 1990 - Honduras
 Sideroxylon rotundifolium (Sw.) T.D.Penn., 1990 - Jamaica
 Sideroxylon rubiginosum T.D.Penn., 1990 - Cộng hòa Dominica
 Sideroxylon rufohirtum Herring & Judd, 1996 - Florida.
 Sideroxylon salicifolium (L.) Lam., 1794 - Tây Ấn, Trung Mỹ, Florida
 Sideroxylon saxorum Lecomte, 1919 - Madagascar
 Sideroxylon sessiliflorum (Poir.) Capuron ex Aubrév., 1973 - Mauritius
 Sideroxylon socorrense (Brandegee) T.D.Penn., 1990 - Socorro
 Sideroxylon spinosum L., 1753 - Nam Morocco, tây Algeria, bắc Tây Sahara, bắc Mauritania.
 Sideroxylon st-johnianum (H.J.Lam & B.Meeuse) Smedmark & Anderb., 2007 - Đảo Henderson
 Sideroxylon stenospermum (Standl.) T.D.Penn., 1990 - Trung Mỹ
 Sideroxylon stevensonii (Standl.) Standl. & Steyerm., 1990 - Chiapas, Belize, Guatemala
 Sideroxylon tambolokoko Aubrév., 1974 - Madagascar
 Sideroxylon tenax L., 1767 - Hoa Kỳ (Florida, Georgia, South Carolina, North Carolina)
 Sideroxylon tepicense (Standl.) T.D.Penn., 1990 - Trung Mỹ
 Sideroxylon thornei (Cronquist) T.D.Penn., 1990 – Hoa Kỳ (Florida, Georgia, Alabama)
 Sideroxylon verruculosum (Cronquist) T.D.Penn., 1990 - Mexico
 Sideroxylon wightianum Hook. & Arn., 1837 - Trung Quốc (Quý Châu, Vân Nam, Quảng Đông), Việt Nam

Tham khảo

Liên kết ngoài