Danh sách ngôn ngữ lập trình theo loại

Đây là danh sách các ngôn ngữ lập trình đáng chú ý, được nhóm theo loại.

Vì không có sơ đồ phân loại bao quát cho các ngôn ngữ lập trình, nên trong nhiều trường hợp, một ngôn ngữ sẽ được liệt kê dưới nhiều tiêu đề.

Ngôn ngữ mảng 

Ngôn ngữ lập trình mảng, còn được gọi là vector hay đa chiều (multidimensional) tổng quát hóa các hoạt động trên vô hướng (scalar) để áp dụng trong suốt cho vector, ma trận, và mảng đa chiều.

 A+
 Analytica
 APL
 Chapel
 Fortran 90
 Freemat
 GAUSS
 IDL
 J
 Julia
 K
 MATLAB
 Octave

 Q
 R
 S
 S-Lang
 SequenceL
 Wolfram Language
 X10
 ZPL

Hợp ngữ 

Hợp ngữ giao tiếp trực tiếp với ngôn ngữ máy nên các lệnh mã máy xuất hiện dưới dạng dễ hiểu bởi con người. Hợp ngữ cho phép lập trình viên sử dụng các địa chỉ ký hiệu, mà trình hợp dịch (assembler) chuyển đổi thành địa chỉ tuyệt đối. Hầu hết các trình hợp dịch đều hỗ trợ macro và hằng số ký hiệu.

Ngôn ngữ trứ tác 

Ngôn ngữ trứ tác là một loại ngôn ngữ lập trình được sử dụng để tạo hướng dẫn, trang web, và các chương trình máy tính tương tác khác.

 DITA
 Lasso
 PILOT
 TUTOR

Ngôn ngữ lập trình ràng buộc 

Ngôn ngữ lập trình ràng buộc là một ngôn ngữ lập trình khai báo trong đó mối quan hệ giữa các biến được thể hiện dưới dạng ràng buộc. Việc thực thi được tiến hành bằng cách cố gắng tìm ra các giá trị cho các biến thỏa mãn ràng buộc đã khai báo.

Ngôn ngữ giao diện dòng lệnh 
Ngôn ngữ Giao diện dòng lệnh (CLI), còn được gọi là ngôn ngữ batch (batch language) hoặc ngôn ngữ kiểm soát công việc. Ví dụ:

 4DOS (shell dòng lệnh mở rộng cho IBM PC)
 bash (viết tắt của Bourne-Again shell từ GNU/FSF)
 CLIST (MVS Command List)
 CMS EXEC
 csh và tcsh (shell giống như C từ Bill Joy tại UC Berkeley)
 DCL DIGITAL Command Language – ngôn ngữ CLI tiêu chuẩn cho VMS (DEC, Compaq, HP)
 Ngôn ngữ batch DOS (ngôn ngữ CLI/batch tiêu chuẩn cho IBM PC chạy hệ điều hành DOS, phổ biến trước Windows)
 EXEC 2
 Expect (công cụ kiểm tra và tự động hóa cho Unix)
 fish (một shell của Unix)
 Hamilton C shell (một shell C cho Windows)
 JCL (ngôn ngữ điều khiển batch hướng thẻ bấm lỗ cho máy trạm gia đình IBM System/360)
 ksh (shell tiêu chuẩn Unix, được viết bởi David Korn)
 Rc (shell dòng lệnh cho Plan 9)
 REXX
 sh (shell tiêu chuẩn của Unix, được viết bởi Stephen R. Bourne)
 TACL (Tandem Advanced Command Language)
 Ngôn ngữ batch Windows (Ngôn ngữ batch Windows theo cách hiểu của COMMAND.COM và CMD.EXE)
 Windows PowerShell (CLI dựa trên Microsoft .NET)
 zsh (một shell Unix)

Ngôn ngữ biên dịch 
Đây là những ngôn ngữ thường được xử lý bởi trình biên dịch, mặc dù về mặt lý thuyết, bất kỳ ngôn ngữ nào cũng có thể được biên dịch hoặc thông dịch. See also compiled language.

 ActionScript
 Ada (ngôn ngữ đa dụng)
 ALGOL (thiết kế ngôn ngữ cực kỳ có ảnh hưởng – trình biên dịch ngôn ngữ cấp cao thứ hai)
 SMALL Machine Algol Like Language
 Ballerina (được biên dịch thành bytecode cụ thể cho Ballerina Runtime (BVM))
 BASIC (some dialects, including the first version of Dartmouth BASIC)
 BCPL
 C (một trong những ngôn ngữ lập trình thủ tục được sử dụng rộng rãi nhất)
 C++ (Ngôn ngữ hướng đối tượng được sử dụng rộng rãi được sử dụng trong phần mềm hiệu suất cao, quy mô lớn, phức tạp)
 C# (được biên dịch thành CIL, sinh ra ảnh gốc khi chạy)
 Ceylon (được biên dịch thành bytecode JVM)
 CHILL
 CLIPPER 5.3 (Ngôn ngữ lập trình cho phần mềm dựa trên DOS)
 CLEO (Clear Language for Expressing Orders) cho máy tính Leo của Anh
 COBOL
 Cobra
 Common Lisp
 Crystal
 Curl
 D (dựa trên việc tái cấu trúc C++)
 DASL được biên dịch thành Java, JavaScript, JSP, Flex... dưới dạng tập tin .war
 Delphi (hệ thống phát triển Object Pascal của Borland)
 DIBOL (Digital Interactive Business Oriented Language)
 Dylan
 eC
 Eiffel (ngô ngữ lập trình hướng đối tượng được phát triển bởi Bertrand Meyer)
 Sather
 Ubercode
 Elm
 Emacs Lisp
 Erlang
 F# (được biên dịch thành CIL, để sinh ra ảnh thời gian chạy
 Factor
 Forth (hệ thống chuyên nghiệp, như VFX và SwiftForth)
 Fortran (ngôn ngữ biên dịch, cấp cao đầu tiên từ John Backus của IBM)
 GAUSS
 Go
 Gosu (được biên dịch thành bytecode JVM)
 Groovy (được biên dịch thành bytecode JVM)
 Haskell
 Harbour
 Java (thường được biên dịch thành bytecode JVM mặc dù vẫn có trình biên dịch ahead-of-time (AOT) để biên dịch thành mã máy)
 JOVIAL
 LabVIEW
 Mercury
 Mesa
 Nemerle (được biên dịch thành bytecode ngôn ngữ trung gian)
 Nim
 Objective-C
 P
 Pascal (được hiện thực nhiều nhất)
 PL/I (ngôn ngữ đa dụng lớn nhất, ban đầu dành cho máy trạm của IBM)
 Plus
 Python (được biên dịch thành bytecode trung gian máy ảo)
 RPG (Report Program Generator)
 Rust
 Scala (được biên dịch thành bytecode JVM)
 Scheme (một số hiện thực như Gambit)
 SequenceL – hàm thuần túy, song song tự động và race-free
 Simula (ngôn ngữ hướng đối tượng đầu tiên, được phát triển bởi Ole-Johan Dahl và Kristen Nygaard)
 Smalltalk thường được biên dịch sang bytecode độc lập  nền tảng để chạy trên máy ảo
 Swift
 ML
 Standard ML (SML)
 Alice
 OCaml
 Turing
 Vala (Trình biên dịch cho hệ thống kiểu GObject)
 Visual Basic (Sử dụng CIL là JIT được biên dịch thành runtime gốc.)
 Visual FoxPro
 Visual Prolog
 Xojo

Lập trình tương tranh

Ngôn ngữ dựa trên XML 
Đây là những ngôn ngữ dựa trên hoặc hoạt động trên XML. 

 Ant
 Cω
 ECMAScript for XML
 MXML
 LZX
 XAML
 XPath
 XQuery
 XProc
 XSLT

Xem thêm 
 Mẫu hình lập trình
 IEC 61131-3 – một tiêu chuẩn cho ngôn ngữ lập trình PLC
 Ngôn ngữ lập trình giáo dục
 Ngôn ngữ lập trình esoteric

Ghi chú

Tham khảo 

Ngôn ngữ lập trình mảng