Công quốc Holesten

Công quốc Holesten (, , ) là một lãnh địa công tước của Thánh chế La Mã tồn tại từ 1474 tới 1866.

Lịch sử
Vào giai đoạn trung kì trung đại, vùng cực Bắc Đế quốc Carolus được gọi tạm trong các khẩu ngữ là Holsatia, Holsatiens, Holesten, Olsten, Olustenus... mà ngày nay giới nghiên cứu chưa rõ nghĩa.
Holsatia
Vào năm 811, sông Elbe được công nhận là biên giới tự nhiên theo thỏa ước giữa Charlemagne đại đế và vua Hemming (thủ lĩnh bộ lạc Sachsen tiền thân vương quốc Đan Mạch trung đại), trong đó hạ lưu phía tả ngạn chính là Holsatia. Tuy nhiên, cho tới trung đại hậu kì, vùng này được định danh chính thức là quận Holstein, nằm ở nơi giao thoa ảnh hưởng giữa liên minh Danno và Công quốc Sachsen.

Nhờ vị thế giao thoa nên Holstein rõ ràng hấp thụ một nền văn hóa đa dạng và hầu như là lối ra đại dương của Thánh chế La Mã.
Holesten
Vào năm 1474, theo thỏa ước phân ranh giữa liên bang Danno (lúc này sáp nhập thêm Thụy Điển) và vương quốc Đức, người Đức phải từ bỏ ý định xâm nhập quận Slesvig, đồng thời Slesvig được tái tổ chức thành công quốc, vẫn thuộc liên bang Danno. Còn quận Holstein cũng được nâng lên công quốc, chính thức được "tặng" (trong thực tế là từ bỏ chủ quyền) cho vương quốc Đức để đổi lấy nhượng quyền thương mại của dòng kị sĩ Teuton ở lưu vực Baltik.

Tuy nhiên, vua Christian Đệ Nhất vẫn được công nhận là nhà cai trị duy nhất của công quốc này theo hình thức thái ấp và quyền hạn chỉ kết thúc khi nòi giống trực hệ của vị vua này không còn. Trong khoảng 4 thế kỷ tiếp sau, Holesten vẫn thuần túy là lĩnh địa thuộc vương quốc Đan Mạch, nhưng trào lưu di cư từ đại lục đã khiến khu vực này có thêm lượng lớn dân nói tiếng Đức và ngày càng chiếm vị thế trọng yếu trong chính quyền địa phương.

Năm 1640, dòng dõi Christian Đệ Nhất chính thức tuyệt tự, nhưng lúc này tình hình chính trị khu vực Bắc Đức khá ảm đạm Holesten vẫn được coi là lĩnh thổ chưa sáp nhập của Đan Mạch.

Năm 1713, trong thời kì Đại chiến Bắc Âu, lĩnh địa công tước Slesvig thuộc gia tộc Schleswig-Holstein-Gottorp gồm cả Schloss Gottorf bị lực lượng Đan Mạch chiếm đóng. Tới năm 1720, theo hiệp ước Frederiksborg, toàn bộ khu vực Slesvig được nhượng hoàn toàn cho Đan Mạch (hạ từng công quốc xuống tiểu bang).

Vào năm 1773, Slesvig và Holesten được hợp nhất thành một bang trực thuộc vương quốc Đan Mạch, đứng đầu là một vị tổng đốc do vương thất đề cử.
Holstein
Năm 1806, Thánh chế La Mã giải thể, cả vương quốc Đan Mạch và vương quốc Đức đều được độc lập. Nhân cơ hội ấy, công quốc Holstein tuyên bố chủ quyền, hay đúng hơn là cải danh từ Holesten thành Holstein, chính thức từ bỏ tiếng Đan Mạch để dùng tiếng Đức.

Theo công nghị Wien năm 1814-5, Holstein tự nguyện gia nhập bang liên Đức. Điều này gây nên tranh cãi chủ quyền giữa Đan Mạch và Đức (sau đó là Phổ). Hai bên liên tục trao công hàm đả kích nhau, sau đó gây nên hai cuộc xung đột quân sự hạn chế (1864, 1866) nhằm giành thế thượng phong.

Tại hòa ước Praha (1866), nước Phổ đại thắng. Theo đạo dụ ngày 24 tháng 12 cùng năm của đương kim hoàng đế Phổ, hai lĩnh địa Slesvig và Holesten được hợp nhất thành tỉnh Schleswig-Holstein trực thuộc đế quốc Phổ. Sự kiện này được coi như kết thúc 5 thế kỷ độc lập của công quốc Holesten, đồng thời chuyển sang lịch sử thống nhất của tiểu bang Schleswig-Holstein.

Trong thời kì quân quản Đức sau Đệ nhị thế chiến (1945 - 1949), khu vực Schleswig-Holstein tạm thời ở hình thức bán độc lập để chuẩn bị tiến tới thống nhất thành Liên bang Đức ngày nay.

Quốc chủ

1523/45–1550: Johan Rantzau
1550–1556: Công tước Bertram von Ahlefeldt
1556–1598: Heinrich Rantzau
1598–1600: (trống ngôi)
1600–1627: Geerd Rantzau (1558–1627)
1627–1647: (trống ngôi)
1647–1648: Vương công Frederick xứ Đan Mạch
1648–1663: Christian zu Rantzau
1663–1685: Friedrich von Ahlefeldt, bá tước Langeland (1623–1686), phó thống đốc từ năm 1660
1685–1697: Detlev zu Rantzau (1644-1697)
1697–1708: Friedrich von Ahlefeldt, bá tước Langeland (1662–1708), phó thống đốc từ năm 1686
1708–1722: Carl von Ahlefeldt, công tước Langeland (1708–1722)
1722–1730: (trống ngôi)
1730–1731: Bá tước Charles Augustus xứ Brandenburg-Kulmbach (1663–1731), bác của người kế vị
1731–1762: Bá tước Frederick Ernest xứ Brandenburg-Kulmbach (1703–1762), ảnh rể của Christian VI
1762–1768: Công tước Friedrich Ludwig von Ahlefeldt-Dehn (1697–1771)
1768–1836: Vương công Charles xứ Hesse-Kassel
1836–1842: Vương công Frederick xứ Hesse-Kassel
1842–1851: Vương công Frederick xứ Schleswig-Holstein-Sonderburg-Augustenburg
1851–1864: Christian zu Rantzau

Tham khảo

Xem thêm

 Công quốc Slesvig
 Công quốc Sachsen

Liên kết ngoài
 Ducatus Holsatiæ, summa diligentia accurataque censura noviter

Schleswig-Holstein
H
Khởi đầu năm 1474 ở châu Âu
Chấm dứt năm 1866
Quốc gia thuộc Liên minh các quốc gia nói tiếng Đức
Khởi đầu thập niên 1470 ở Đế quốc La Mã Thần thánh