Hiếu Cung Chương Hoàng hậu

Hiếu Cung Chương Hoàng hậu (chữ Hán: 孝恭章皇后; 22 tháng 2, 1398 - 26 tháng 9, 1462), còn gọi là Thượng Thánh Hoàng thái hậu (上聖皇太后), Thánh Liệt Từ Thọ Hoàng thái Hậu (聖烈慈壽皇太后) hoặc Tôn Quý phi (孫貴妃), là Hoàng hậu thứ hai của Minh Tuyên Tông Chu Chiêm Cơ và là sinh mẫu của Minh Anh Tông Chu Kỳ Trấn.

Tiểu sử 
Hiếu Cung Chương hoàng hậu mang họ Tôn (孫氏), sinh ngày 6 tháng 2 (âm lịch) vào năm đầu Kiến Văn, người Trâu Bình, Sơn Đông. Cha bà là Vĩnh Thành huyện chủ bộ Tôn Trung (孙忠), sau tặng tước Hội Xương bá (會昌伯), rồi Thái bảo, lại cải tước An Quốc công (安國公). Tôn thị từ nhỏ được tả dung mạo mĩ lệ, thông hiểu lễ giáo. Bành Thành bá phu nhân, mẹ của Thành Hiếu Trương hoàng hậu là người quê Vĩnh Thành (nơi Tôn Trung làm việc), hay ra vào cung cấm, tiến cử Tôn thị cho con trưởng là Hoàng thái tôn Chu Chiêm Cơ. Minh Thành Tổ Chu Đệ cho phép Trương Hoàng hậu nuôi dưỡng Tôn thị trong cung.

Năm Vĩnh Lạc thứ 15 (1417), Thành Tổ Vĩnh Lạc Đế chủ hôn cho Hoàng thái tôn, quyết định lập chánh thất là Hồ Thiện Tường, còn Tôn thị chỉ có vị trí Tần. Không lâu sau khi làm Hoàng thái tôn Tần, Tôn Quý phi sinh hạ Thường Đức công chúa.

Phong Phi lập Hậu 
Năm đầu Tuyên Đức (1425), Hoàng thái tử Chu Chiêm Cơ kế vị, tức Minh Tuyên Tông. Tôn thị được phong làm Quý phi, còn Hồ thị tiếp nhận ngôi vị Hoàng hậu. Tuyên Tông có tình cảm sâu nặng với Tôn Quý phi vượt xa Hồ Hoàng hậu. Bấy giờ, sách phong hậu cung chỉ duy có Hoàng hậu là được [Kim bảo; 金宝], nhưng Tuyên Tông yêu quý Tôn Quý phi đã đặc biệt cấp riêng cho bà vật này, từ đó thành tiền lệ cho hậu cung đắc sủng Quý phi về sau.

Năm Tuyên Đức thứ 2 (1427), Tôn Quý phi sinh hạ Hoàng tử Chu Kì Trấn, Tuyên Tông vui mừng lắm, càng yêu quý Tôn Quý phi hơn nữa. Minh sử lại ghi, Tôn Quý phi giả mang thai, do cung nữ Kỷ thị được lâm hạnh mà sinh ra, sau khi sinh hạ Hoàng tử Chu Kỳ Trấn thì lấy làm con. Hiện tại vẫn không khảo chứng được khả năng của thông tin này, vì Minh sử có cũng tương đối thích ghi lời đồn, như trường hợp Vạn Trinh Nhi.

Hồ Hoàng hậu chỉ sinh toàn công chúa khiến Tuyên Tông lạnh nhạt, và cuối cùng Tuyên Tông ép buộc Hồ Hoàng hậu phải nhường vị cho Tôn Quý phi. Bấy giờ, Tuyên Tông triệu quần thần nghị sự, nói: ["Trẫm đã 30 tuổi mà chưa có đích, may có Tôn Quý phi sinh hạ Hoàng trưởng tử Chu Kỳ Trấn, mẫu từ tử quý, lại phần an ủi. Nhưng Hoàng hậu sẽ phải xử trí thế nào?"]. Thế là, Tuyên Tông liệt kê ra nhiều điểm xấu của Hồ hoàng hậu. Tôn Quý phi nghe thế cả mừng, nhưng vẫn làm bộ từ chối nói: ["Hậu lành bệnh thì tất sẽ sinh ra Hoàng đích tử. Con của tiện thiếp nào có thể sánh với Đích tử?"]. Sử gia Thái Đông Phiên nhận định: ["Tôn Quý phi thân thể quyến rũ, tính tình giảo hoạt...Mọi cách lấy lòng thượng ý, Tuyên Tông hoàng đế cứ thế bị thị đùa bỡn trong tay"].

Năm Tuyên Đức thứ 3 (1428), mùa xuân, Tuyên Tông hoàng đế phế Hồ Hoàng hậu. Ngày 1 tháng 3 (âm lịch) năm đó, Tuyên Tông lập Tôn Quý phi kế vị làm Hoàng hậu. Hoàng tử Chu Kỳ Trấn được lập làm Hoàng thái tử. Thấy Hồ thị bị phế đáng thương, lại mến tính khiêm nhường, mẹ của Tuyên Tông là Trương Thái hậu thường xuyên triệu Hồ thị vào Thanh Ninh cung. Khi đãi yến tiệc, Hồ thị cũng được ban quyền xếp cao hơn Tôn hậu, do vậy Tôn hậu luôn cảm thấy bị bẽ mặt.

Hoàng thái hậu 
Năm Tuyên Đức thứ 10 (1435), Minh Tuyên Tông băng hà, Trương Thái hậu lập Hoàng thái tử Chu Kì Trấn kế vị, tức Minh Anh Tông. Trương Thái hậu được tôn làm Thái hoàng thái hậu, Tôn Hoàng hậu được tôn làm Hoàng thái hậu. Vào lúc này, Trương Thái hoàng thái hậu chủ trì việc giáo dục Anh Tông, hành trạng của Tôn Thái hậu không được ghi lại nhiều. Năm Chính Thống thứ 14 (1449), Minh Anh Tông thân chinh Ngõa Lạt, Tôn Thái hậu lấy quyền Hoàng thái hậu, mệnh Thành vương Chu Kỳ Ngọc giám quốc. Khi đó, Anh Tông bị bắt trong Sự biến Thổ Mộc bảo, chấn động triều đình. Tôn Thái hậu cùng Hoàng hậu của Anh Tông là Tiền thị tự thân lấy châu báu, chuộc Anh Tông. Ngày 18 tháng 8 (âm lịch), Tôn Thái hậu mệnh Thành vương giám quốc.

Tháng 9 năm đó, do không thể bỏ trống ngôi vị, đại thần đã vào cung khuyên Tôn Thái hậu chủ trì, lập Thành vương Chu Kỳ Ngọc làm Hoàng đế, tức Minh Đại Tông. Nhưng con trai của Anh Tông là Chu Kiến Thâm vẫn trở thành Hoàng thái tử, để đảm bảo ổn định dòng dõi. Ngày 4 tháng 12, Tôn Thái hậu được tôn hiệu thành Thượng Thánh Hoàng thái hậu (上聖皇太后), còn mẹ của Đại Tông là Ngô thị trở thành Hoàng thái hậu mà không có tôn hiệu, để phân đích thứ. Đây là lần đầu tiên lịch sử nhà Minh tồn tại cả hai vị Hoàng thái hậu. Khi Anh Tông trở về, được tôn làm Thái thượng hoàng, bị giam ở Nam Cung, Tôn Thái hậu nhiều lần thăm hỏi. Khi này Đại Tông cảm thấy sự nguy hiểm cho Hoàng vị, phế truất Chu Kiến Thâm mà lập con mình là Chu Kiến Tế làm Đông cung Hoàng thái tử thay thế.

Năm Cảnh Thái thứ 8 (1457), Anh Tông phục vị, phế truất Đại Tông. Tôn Thái hậu được cải tôn hiệu thành Thánh Liệt Từ Thọ Hoàng thái hậu (聖烈慈壽皇太后), từ đó thành lệ dâng tôn hiệu cho Hoàng thái hậu trong Hậu cung nhà Minh.

Năm Thiên Thuận thứ 6 (1462), ngày 4 tháng 9 (âm lịch), Tôn Thái hậu qua đời. Thụy hiệu của bà là Hiếu Cung Ý Hiến Từ Nhân Trang Liệt Tề Thiên Phối Thánh Chương hoàng hậu (孝恭懿憲慈仁庄烈齊天配聖章皇后), hợp táng cùng Minh Tuyên Tông ở Cảnh lăng.

Phim ảnh

Tham khảo 

 Minh sử, quyển 113, Hậu phi truyện nhất: Hiếu Cung Chương Hoàng hậu

Người Sơn Đông
Hoàng hậu nhà Minh
Sinh năm 1399
Mất năm 1462
Hoàng thái hậu nhà Minh