Bánh mì Phượng

Bánh mì Phượng là một tiệm bánh mì nằm ở Phố cổ Hội An thuộc thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam, Việt Nam. Tiệm đã thành lập vào thập niên 1990 và là thương hiệu chuyên kinh doanh các loại bánh mì.

Sơ lược 
Tiệm bánh ra đời vào thập niên 1990 và tọa lạc trên đường Phan Châu Trinh thuộc thành phố Hội An. Ban đầu nó chỉ là một quầy nhỏ nằm trong chợ Hội An, nhưng sau đó đã dời địa điểm sang phố Phan Châu Trinh. Bà chủ của Bánh mì Phượng từng bộc bạch với phóng viên của một tờ báo rằng "Ngày còn đi học, cuộc sống của gia đình cô khó khăn lắm, mỗi tuần chỉ có 1 ngày được ăn sáng bằng bánh mì thôi. Mà cái gì càng thiếu con người ta lại càng thích nên sau này cô đã chọn bánh mì để mà phát triển". Hiện nay, tiệm đã mở thêm chi nhánh ở Hàn Quốc theo hình thức nhượng quyền thương mại. Ngày 4 tháng 5 năm 2019, tiệm bánh nhượng quyền chính thức khai trương tại khu Yeonnam-dong, quận Mapo-gu, Seoul. Về quyết định trên, bà chủ quán cho rằng: "Tại Hội An, khách Hàn ghé quán rất đông, chiếm khoảng 40% lượng khách. Họ có phản hồi rất tích cực về món ăn. Vì vậy, tôi mới quyết định chọn Seoul để thêm cửa hàng", đồng thời bà cũng đã đích thân bay sang Hàn Quốc để hướng dẫn đầu bếp nơi đây công thức làm món bánh mì đặc trưng của tiệm. Thực đơn quán gồm 3 loại bánh mì nhân: thịt nướng, gà với phô mai và thịt bò với trứng. Ngoài ra quán còn bán kèm các loại nước như cà phê cốt dừa, cà phê sữa đá...

Sản phẩm 
Sản phẩm kinh doanh chủ yếu của tiệm này là bánh mì. Một ổ bánh mì Phượng gồm có lát thịt lợn thăn nướng mỏng, chả lụa hoặc xúc xích, patê gan béo, nước sốt đặc biệt cùng các loại rau húng, mùi, dưa chuột chua ngọt, hành lá... So với nhiều địa điểm khác, bánh mì ở đây luôn giòn và cứng hơn hẳn; chúng luôn được ủ nóng, đảm bảo độ giòn nhưng không quá cứng của lớp vỏ và độ mềm, dai của lớp bột bên trong. Tiệm có đến hơn 20 nhân bánh khác nhau, từ chả giò, thập cẩm, patê... cho đến các món mang phong cách phương Tây như giăm bông, xúc xích, phô mai (thịt bò cuộn phô mai), thịt xông khói. Ngoài ra các loại rau ăn kèm cũng rất đa dạng như: dưa leo, dưa muối, rau quế, ngò, hành... Đồng thời, Bánh mì Phượng còn sở hữu loại nước sốt được đặc chế riêng của tiệm. Bánh ở đây có giá thành từ 10.000–25.000 VNĐ tùy theo loại nhân.

Ảnh hưởng 

Ban đầu chỉ là một quầy nhỏ nằm trong chợ Hội An, nhưng tiệm Bánh mì Phượng dần trở nên nổi tiếng và hút khách. Nhiều thực khách khi đến đây mua bánh đều buộc phải xếp hàng, có khi là khoảng 15–20 phút, và trong thời gian đó họ có thể nhìn những người bán chế biến ổ bánh. Ngoài ra, thực khách cũng có thể ăn tại chỗ nếu muốn. Được biết, mỗi ngày tiệm bánh bán được hơn 3.000–4.000 chiếc bánh.

Ngoài việc phục vụ khách hàng bình thường, Bánh mì Phượng còn được nhiều nhân vật nổi tiếng ghé thăm. Trong chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama ở Hà Nội, đầu bếp Anthony Bourdain đã gọi Bánh mì Phượng là bánh mì ngon nhất thế giới, đồng thời còn nhận định rằng "Đây là cả một bản giao hưởng trong chiếc bánh sandwich". Cameron Stauch, người từng phục vụ cho tổng thống Canada, cũng đã dành cho bánh mì Phượng những lời khen ngợi. Khi nói về loại nước sốt của quán, ông mô tả rằng nó “có hương vị béo ngậy, sền sệt đậm đà, giúp đưa nhân bánh vào đầu lưỡi một cách êm ái, rồi hòa trộn cùng các loại rau quế, ngò, hành, húng, dưa chuột... lan tỏa trong miệng một cách tuyệt hảo, có thể làm thỏa mãn bất cứ thực khách khó tính nào”.

Giới truyền thông Hàn Quốc từng đến Hội An để ghi hình về món bánh mì Phượng, ngoài ra chi nhánh tiệm bánh ở Seoul cũng xuất hiện trong một tập của bộ phim truyền hình Trở lại tuổi 18, đồng thời nó cũng góp mặt trong một phân đoạn của Hơn cả tình bạn. Hơn nữa, các thành viên Hoàng gia Thái Lan cùng vô số diễn viên, ca sĩ trong và ngoài nước cũng tới để thưởng thức món ăn.

Những vụ tai tiếng nghiêm trọng

Thái độ thiếu tôn trọng khách hàng 
Ngày 24 tháng 12 năm 2021, một nữ du khách từ thành phố Hồ Chí Minh đã đăng bài trên trang cá nhân mạng xã hội facebook với bài viết "tố" nhân viên cửa tiệm bánh mì Phượng có thái độ "hách dịch", "kiêu ngạo" thiếu tôn trọng khách hàng. Cụ thể, theo nội dung bài viết của nữ du khách, người này cho biết chị phải xếp hàng gần 20 phút để chờ các nhân viên làm 30 ổ bánh mì cho một người khách đến trước mình, ngoài ra có tính giá gấp đôi sau khi bạn của nữ du khách nhận bánh thay. Bài viết này ngay sau khi đăng tải đang nhận được lượng tương tác “khủng” và được chia sẻ nhiều trong các hội nhóm du lịch và ẩm thực Việt Nam. Trong đó, nhiều bình luận cho rằng đây không phải lần đầu tiên nhân viên quán bánh mì Phượng Hội An có thái độ như vậy với khách hàng. Từ bài “phốt”, người tố và cộng đồng mạng liên tục kêu gọi tẩy chay bánh mì Phượng để lên án thái độ phục vụ thiếu chuyên nghiệp của một thương hiệu nổi tiếng nhất nhì Việt Nam, thậm chí đã có cửa hàng tại nước ngoài. Chiều 27/12, trên trang Facebook cá nhân, chủ quán bánh mì Phượng cũng đăng tải bài viết xin lỗi công khai. Người này cho biết, bà cảm thấy "sốc" khi khách hàng chia sẻ về thái độ của nhân viên quán và cho rằng "đó chỉ đơn giản là thiếu sót của nhân viên khi không quan sát người trước, người sau nên một bạn trẻ cảm thấy bức xúc rồi bốc đồng viết bài đăng". Tuy nhiên, trên trang cá nhân Facebook chủ “phốt” chia sẻ thông tin về việc người chủ thương hiệu bánh mì Phượng đã gọi điện xin lỗi, hứa thay đổi và mong cô gỡ bài. Tuy nhiên cô cho biết cô ghi nhận lời xin lỗi xong sẽ không gỡ bài đã đăng vì lý do muốn chịu trách nhiệm với những điều mình viết, “không thể buồn thì ghi, vui thì gỡ”.

Ngộ độc thực phẩm 
Ngày 11 tháng 9 năm 2023 đã xảy ra vụ  313 người bị ngộ độc thực phẩm với các triệu chứng sốt cao, nôn mửa, đau bụng, đi phân lỏng nhiều lần. Ban đầu có năm bệnh nhân có triệu chứng nhẹ được điều trị ngoại trú. Tuy nhiên, Trung tâm Y tế thành phố Hội An xác nhận không chỉ năm người bị ngộ độc trên có ăn bánh mì Phượng mà còn nhiều người khác đang nằm điều trị tại một số bệnh viện ở Quảng Nam và Đà Nẵng, như Bệnh viện Thái Bình Dương - Hội An, Trung tâm Y tế Hội An, Phòng khám An Cường - Hội An, Bệnh viện Hoàn Mỹ Đà Nẵng, tất cả bệnh nhân bị ngộ độc cho biết họ đều có ăn bánh mì Phượng, số 2B, đường Phan Chu Trinh, phường Minh An, TP Hội An, thời gian mua từ 8h đến 20h ngày 11/9. Người đầu tiên bị ngộ độc lúc 11h cùng ngày. Khoảng cách từ lúc ăn đến khi xuất hiện triệu chứng ít nhất là 2 giờ, nhiều nhất 16 giờ, thức ăn nghi ngờ gây ngộ độc là bánh mì (patê, thịt xíu gồm thịt và nước, xíu mại, rau răm, rau húng, hành, xà lách, sốt trứng gà tươi, dưa leo, đu đủ chua, chả heo). Chiều ngày 13/9, Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) cho biết đã có công văn gửi Sở Y tế tỉnh Quảng Nam với nội dung "Tạm thời đình chỉ các hoạt động kinh doanh của cơ sở bánh mì Phượng, tiến hành kiểm tra điều kiện an toàn thực phẩm của cơ sở; truy xuất nguồn gốc, lấy mẫu thực phẩm nghi ngờ để xét nghiệm các chỉ tiêu an toàn thực phẩm, điều tra xác định rõ căn nguyên vụ việc theo quy định".

Ngày 21-9, ông Mai Văn Mười, giám đốc Sở Y tế Quảng Nam, cho biết Viện Pasteur Nha Trang đã gửi cho sở thông báo về kết quả kiểm nghiệm mẫu liên quan đến vụ ngộ độc thực phẩm ở TP Hội An, khiến 313 người bị ngộ độc sau khi ăn bánh mì Phượng. Theo kết luận điều tra của Chi cục An toàn Vệ sinh Thực phẩm Quảng Nam, khoảng 3.600 người ăn bánh mì Phượng ở Hội An trong 2 ngày 11-12/9, trong đó có 313 người bị ngộ độc (103 bệnh nhân là người nước ngoài), 273 ca phải nhập viện.

Trước đó Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm tỉnh Quảng Nam đã lấy mẫu gửi, đề nghị viện này hỗ trợ kiểm nghiệm mẫu liên quan đến vụ ngộ độc thực phẩm trên. Viện Pasteur Nha Trang đã thực hiện kiểm nghiệm 12 mẫu thực phẩm và 1 mẫu phân.

Kết quả kiểm nghiệm cho thấy:

 7 trên 12 mẫu thực phẩm dương tính với hai loại vi khuẩn là Bacillus cereus và Salmonella spp.
 Mẫu chả heo (lấy mẫu sáng 11-9) cho kết quả dương tính với chủng Bacillus cereus sinh độc tố NHE (độc tố ruột không ly giải hồng cầu) và HBL (độc tố ly giải hồng cầu).
 Mẫu thịt heo xíu (lấy mẫu vào sáng 11-9) cho kết quả dương tính/25g với Salmonella spp.
 Mẫu rau, xà lách, rau răm, hành, dưa leo (lấy mẫu cơ sở lưu lúc 7h30 ngày 12-9) cũng cho kết quả dương tính với chủng Bacillus cereus sinh độc tố NHE và dương tính/25g với Salmonella spp.
 Mẫu thịt heo xíu (lấy mẫu cơ sở lưu lúc 7h30 ngày 12-9) cũng cho kết quả dương tính/25g với Salmonella spp.
 Mẫu xíu mại (lấy mẫu cơ sở lưu lúc 7h30 ngày 12-9) cho kết quả dương tính với Bacillus cereus sinh độc tố NHE.
 Hai mẫu thịt heo xíu và xíu mại (lấy mẫu lúc 10h ngày 13-9, chế biến xong 19h ngày 12-9) kết quả dương tính/25g với Salmonella spp.
 Một vài mẫu chả heo cũng phát hiện nhiễm vi khuẩn Escherichia coli.
 Ngoài ra, còn có mẫu phân của một phụ nữ 71 tuổi (người nước ngoài), kết quả xét nghiệm dương tính với Salmonella nhóm D.

Bacillus cereus là trực khuẩn kỵ khí hoại sinh, bắt màu gram dương, có nha bào, dễ sinh độc tố, thường được tìm thấy trong môi trường, có trong đất và thảm thực vật. Nhưng nó cũng xuất hiện trong thực phẩm, vi khuẩn này hiện nay được xem là một trong những tác nhân gây ngộ độc thực phẩm hàng đầu, chỉ sau Salmonella (vi khuẩn thương hàn) và các loại vi rút. Bacillus cereus gây ra hai bệnh cảnh lâm sàng khác nhau: hội chứng nôn và hội chứng tiêu chảy. Vi khuẩn Salmonella là một loại vi khuẩn có thể gây chứng bệnh ở đường tiêu hóa của người và động vật gọi là bệnh nhiễm Salmonella. Nhiễm khuẩn Salmonella là tình trạng nhiễm vi khuẩn Salmonella trong dạ dày và ruột. Vi khuẩn Salmonella hay còn được gọi là vi khuẩn thương hàn gồm S. typhi và S. paratyphi A, B, C. Tất cả các chủng đều có khả năng gây bệnh thương hàn.

Ông Mười cũng cho biết đến sáng nay, tất cả bệnh nhân bị ngộ độc sau khi ăn bánh mì Phượng đã xuất viện. Chủ cơ sở sản xuất bánh mì Phượng đã có thư xin lỗi gửi đến khách hàng, thư cũng đăng trên fanpage của tiệm bánh mì Phượng, trên trang Facebook cá nhân của chủ cơ sở.

Chiều 27/9, ông Dương Đạt - Chánh Thanh tra Sở Y tế tỉnh Quảng Nam - cho biết cơ sở bánh mì Phượng ở Hội An đã vi phạm 5 quy định trong vệ sinh an toàn thực phẩm, làm 313 người bị ngộ độc thực phẩm. Theo đó, lỗi nghiêm trọng nhất của cơ sở bánh mì Phượng là gây ngộ độc cho hơn 5 người (mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự), theo quy định Nghị định 115/2018/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm. Tổng mức phạt tiền cơ sở bánh mì Phượng là 110 triệu đồng; đồng thời, rút giấy chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm, đình chỉ toàn bộ hoạt động sản xuất, chế biến, kinh doanh, cung cấp thực phẩm của cơ sở 3-5 tháng. Ngoài ra, cơ sở bánh mì Phượng còn phải chịu mọi chi phí cho việc xử lý ngộ độc thực phẩm, khám, điều trị của tất cả nạn nhân bị ngộ độc thực phẩm. Vào ngày 3/10,  nhà chức trách ra quyết định đình chỉ hoạt động tiệm bánh mì Phượng 3 tháng, phạt 96 triệu đồng, do các sai phạm an toàn thực phẩm. Cơ sở phải hoàn trả kinh phí khám, điều trị cho các cá nhân, tổ chức bị ngộ độc; chi phí vận chuyển mẫu cho Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm Quảng Nam. Cơ sở khắc phục hậu quả đối với những người bị ngộ độc trong 10 ngày kể từ khi nhận quyết định.

Tham khảo 

Ẩm thực Hội An
Thương hiệu ẩm thực Việt Nam
H