Loét da

Loét da là vết loét trên da hoặc màng nhầy, kèm theo sự tan rã của mô.  Loét có thể dẫn đến mất hoàn toàn lớp biểu bì và thường là một phần của lớp hạ bì và thậm chí là mỡ dưới da.  Vết loét phổ biến nhất trên da của chi dưới và các vùng lưng, mông.  Một vết loét xuất hiện trên da thường có thể nhìn thấy như một mô bị viêm với một vùng da đỏ, thâm.

Nguyên nhân 
Hai nguyên nhân chính dẫn đến loét da là do nhiễm trùng hoặc quá trình lưu thông tuần hoàn máu bị suy giảm. 

1. Lưu thông máu bị suy giảm 

 Các bệnh lý như: tiểu đường, xơ vữa động mạch, suy giảm tĩnh mạch... các bệnh lý này làm hạn chế lưu thông máu, khiến các tế bào da không được cung cấp đủ dưỡng chất, chúng sẽ chết dần và hình thành nên vết loét
 Áp lực tỳ đè: với những người mất khả năng vận động, phải nằm trong 1 thời gian dài gây ra áp lực tỳ đè lên 1 phần cơ thể nhất định khiến máu dưới phần da không thể lưu thông.Từ đó gây ra vết loét da (loét tỳ đè, loét giường hay loét do tư thế nằm) 

2. Nhiễm trùng vết thương

Vết thương hở nếu không được phát hiện và điều trị đúng cách sẽ bị nhiễm trùng gây lở loét da.Loét thường bị nhiễm trùng, và các dạng mủ.

Triệu chứng 
Loét da xuất hiện dưới dạng miệng hố mở, thường tròn, với các lớp da bị xói mòn. Vùng da xung quanh vết loét có thể đỏ, sưng và đau. Bệnh nhân có thể cảm thấy đau trên da xung quanh vết loét và chất lỏng có thể chảy ra từ vết loét. Trong một số trường hợp, loét có thể chảy máu và hiếm khi bệnh nhân bị sốt.  Loét đôi khi dường như không lành; chữa lành nếu nó xảy ra thường theo xu hướng chậm.  Loét tự lành trong vòng 12 tuần thường được phân loại là cấp tính, và kéo dài hơn là loét da mãn tính.

Loét phát triển theo từng giai đoạn. 

 Giai đoạn 1: vết loét khởi phát, da có màu đỏ, hồng nhạt hoặc xanh tím (tùy thuộc vào nền da sáng hay sậm màu) với mô mềm bên dưới tuy nhiên bề mặt da vẫn còn nguyên
 Giai đoạn 2: màu phần da bị loét trở nên rõ ràng hơn, tổn thương không hoàn toàn lớp da. Vết loét nông làm mất một phần về da. Bề mặt vết loét sạch, khô, màu hồng, không có vảy kết hay dịch mủ.
 Giai đoạn 3: da bị tổn thương hoàn toàn, loét ăn sâu xuống dưới các tế bào da, có thể nhìn thấy mô mỡ nhưng chưa lộ gân, xương. Xuất hiện các mô hoại tử ở màu vàng hay còn gọi là mủ ở đáy vết loét.
 Giai đoạn 4: hoại tử sâu hơn thành hố làm lộ rõ cơ, xương. Đáy vết loét có thể xuất hiện các mô hoại tử vàng đặc hoặc thâm đen. Miệng vết loét luôn rỉ nước, mủ chảy ra từ vết loét kèm theo mùi hôi tanh khó chịu

Từ giai đoạn 3-4, cơn đau đơn xuất hiện nhiều. Trường hợp nghiêm trọng loét da gây hoại tử có thể hoại tử đến tận xương, sự phá hủy xương có thể bắt đầu và có thể có nhiễm trùng khớp.

Loét mãn tính có thể gây đau đớn.  Hầu hết bệnh nhân phàn nàn về cơn đau liên tục vào ban đêm và vào ban ngày.  Các triệu chứng loét mãn tính thường bao gồm đau ngày càng tăng, mô hạt dễ vỡ, mùi hôi và vỡ vết thương thay vì lành.  Các triệu chứng có xu hướng xấu đi khi vết thương đã bị nhiễm trùng.

Loét da tĩnh mạch có thể xuất hiện ở chân dưới, phía trên bắp chân hoặc ở mắt cá chân dưới thường gây ra đau và sưng chân.  Nếu những vết loét này bị nhiễm trùng, chúng có thể phát triển mùi khó chịu, tăng đau và đỏ.  Trước khi vết loét hình thành rõ ràng, có thể có một làn da đỏ hoặc tím sẫm trên khu vực bị ảnh hưởng cũng như làm dày, khô và ngứa da.

Mặc dù thoạt nhìn có vẻ không đáng lo ngại lắm, nhưng chúng là tình trạng đáng lo ngại đặc biệt là ở những người mắc bệnh tiểu đường, vì họ có nguy cơ mắc bệnh thần kinh tiểu đường.

Loét cũng có thể xuất hiện ở má, vòm miệng mềm, lưỡi và bên trong môi dưới.  Những vết loét này thường kéo dài từ 7 đến 14 ngày và có thể gây đau.

Nguyên tắc điều trị và chăm sóc 
Loét da cũng như một vết thương hở cần thay băng điều trị và chăm sóc mỗi ngày, thường xuyên quan sát vết loét để tránh được hiện tượng lan rộng

Nguyên tắc điều trị

 Loại bỏ tình trạng loét da và phòng ngừa tình trạng loét da lan rộng 
 Tuân thủ chỉ định bác sĩ
 Không tự ý mua thuốc sử dụng
 Có cần thiết cắt lọc vết loét hay không hoặc cắt lọc như thế nào do bác sĩ điều trị chỉ định

Nguyên tắc chăm sóc vết loét

 Cần chăm sóc da để da khô, sạch đặc biệt là vùng da bị loét và các vùng da xung quanh.
 Quan tâm đến tiểu, đại tiện của người bệnh không để dây bẩn ra vùng loét. 
 Mỗi ngày xoa bóp cho người bệnh ít nhất 3 - 4 lần, cần quan tâm đặc biệt xoa bóp vùng da dễ bị loét
 Với trường hợp loét tỳ đè cần thường xuyên thay đổi tư thế cho người bệnh
 Chế độ ăn uống cân bằng các chất đạm, mỡ, vitamin, khoáng chất.

Tham khảo

Thuật ngữ da liễu
Bệnh da liễu