Tiếng Valencia

Tiếng Valencia (nội danh: ,  hoặc thành ) là tên lịch sử, truyền thống và chính thức được sử dụng trong Cộng đồng Valencia (Tây Ban Nha) và chính thức thêm tại comarca El Carche ở Murcia (Tây Ban Nha), để chỉ một ngôn ngữ Rôman còn được gọi là tiếng Catalunya. Đạo luật tự trị năm 1982 của Cộng đồng Valencia và Hiến pháp Tây Ban Nha chính thức công nhận tiếng Valencia là ngôn ngữ khu vực.

Tên gọi Valencia thường được sử dụng để chỉ toàn bộ ngôn ngữ hoặc các dạng ngôn ngữ cụ thể của Valencia. Theo các nghiên cứu ngôn ngữ học, các loại ngôn ngữ này được nói trong Cộng đồng Valencia và El Carche không thể được coi là một phương ngữ giới hạn trong ranh giới các khu vực này này: một số phương ngữ tiếng Valencia (Valencia Alicante, Valencia Nam, Valencia Trung hoặc , Valencia Castellón và Valencian chuyển tiếp) có lẽ thuộc nhóm miền Tây của phương ngữ tiếng Catalan. Tiếng Valencia biểu hiện các đặc điểm chuyển tiếp giữa các ngôn ngữ Iberia-Rôman và các ngôn ngữ Gallo-Rôman. Sự tương đồng của nó với tiếng Occitan đã khiến nhiều tác giả nhóm nó vào nhóm ngôn ngữ Occitan-Rôman.

Tình trạng chính thức 
Tình trạng chính thức của tiếng Valencia được quy định bởi Hiến pháp Tây Ban Nha và Đạo luật tự trị Valencia, cùng với Luật sử dụng và giáo dục tiếng Valencia.

Phân bố 
Tiếng Valencia không được nói khắp Cộng đồng Valencia. Khoảng một phần tư lãnh thổ của nó, tương đương với 10% dân số (phần nội địa và các khu vực ở cực nam), theo truyền thống chỉ nói tiếng Castila, trong khi tiếng Valencia được nói ở các mức độ khác nhau ở nơi khác.

Ngoài ra, nó cũng được nói bởi một số người đang giảm ở Carche, một vùng nông thôn ở Vùng Murcia tiếp giáp với Cộng đồng Valencia; tuy nhiên tiếng Valencia không có bất kỳ sự công nhận chính thức nào trong khu vực này. Mặc dù tiếng Valencia là một phần quan trọng trong lịch sử của khu vực, nhưng ngày nay chỉ có khoảng 600 người có thể nói tiếng Valencia tại Carche.

Phương ngữ của Valencia

Valencia chuẩn 
Viện hàn lâm nghiên cứu Valencia (Acadèmia Valenciana de la Llengua, AVL), được xác lập theo luật năm 1998 bởi chính phủ tự trị Valencia và được thành lập vào năm 2001, chịu trách nhiệm chỉ đạo các quy tắc chính thức điều chỉnh việc sử dụng tiếng Valencia. Hiện nay, phần lớn những người viết bằng Valencia sử dụng chuẩn này.

Tiếng Valencia chuẩn dựa trên tiêu chuẩn của Viện nghiên cứu tiếng Catalunya (Acadut d'Estudis Catalans, IEC), được sử dụng ở Catalunya, với một vài điều chỉnh. Tiêu chuẩn này gần như tuân theo Quy tắc Castelló (Normes de Castelló) từ năm 1932, một bộ hướng dẫn sử dụng được coi là sự thỏa hiệp giữa bản chất và phong cách của hướng dẫn của Pompeu Fabra, nhưng cũng cho phép sử dụng đặc điểm riêng của Valencia.

Các phương ngữ Valencia 

 Valencia chuyển tiếp (valencià de transició hoặc tortosí): chỉ được nói ở các khu vực cực bắc của tỉnh Castellón tại các thị trấn như Benicarló hoặc Vinaròs, khu vực Matarranya ở Aragon (tỉnh Teruel), và một khu vực biên giới phía nam của Catalunya bao quanh Tortosa, ở tỉnh Tarragona.
 Valencia Bắc (valencià septentrional hoặc castellonenc): được nói ở một khu vực xung quanh thành phố Castellón de la Plana.
 Valencia Trung (valencià central hoặc apitxat), được nói ở thành phố Valencia và khu vực quanh của nó, nhưng không được sử dụng như tiêu chuẩn của phương tiện truyền thông Valencia.
 Valencia Nam (Valencià meridional): nói trong khu vực tiếp giáp comarques nằm ở mạn nam của tỉnh Valencia và phần cực bắc thuộc tỉnh Alicante. Phân nhóm này được coi là Valencia chuẩn.
 Valencia Alicante (valencià alacantí): được nói ở miền nam của tỉnh Alicante và khu vực Carche ở Murcia.

Chú thích

Tham khảo

Tài liệu 

  
 Colomina i Castanyer, Jordi, (1995). Els valencians i la llengua Normativa. Textos Universalitaris. Alicante: Acadut de Cultura "Juan Gil-Albert".  Mã số   84-7784-178-0. 
      
 Guinot, Enric (1999). Els gây quỹ del Regne de València. Đạo luật 3i4, Valencia 1999.  Mã số   84-7502-592-7 
      
        Salvador i Gimeno, Carles (1951). Gramàtica valenciana. Associació Văn hóa Lo Rat Penat. Valencia 1995.  Mã số   84-85211-71-5. 
 Saborit Vilar, Josep (2009), Millorem la negúncia, Acadèmia Valenciana de la Llengua 
 Salvador i Gimeno, Carles (1963). Valencian i la llengua autòctona durant els segles XVI, XVII i XVIII. Viện nghiên cứu Alfons el Magnànim. Valencia.  Mã số   84-370-5334-X. 
 Sanchis i Guarner, Manuel (1934, 1967). La llengua dels valencian. Phiên bản 3i4, Valencia 2005.  Mã số   84-7502-082-8. 
 Valor i Vives, Enric (1973). Curs mitjà de gramàtica catalana, giới thiệu đặc biệt al País Valencià. Phiên bản Grog, Valencia 1999.  Mã số   84-85211-45-6. 
      
 Wheeler, Max; Yates, Alan; Dols, Nicolau (1999), Catalan: Một ngữ pháp toàn diện, London: Routledge

Liên kết ngoài 

 Acadèmia Valenciana de la Llengua
 Valencian dictionary
 Institut Joan Lluís Vives

 Các tài liệu

 Disputing theories about Valencian origin 
 The origins and evolution of language secessionism in Valencia. An analysis from the transition period until today
 Article from El País (ngày 25 tháng 10 năm 2005) regarding report on use of Valencian published by Servei d’Investicació i Estudis Sociolinguístics 

Cộng đồng Valencia
Ngôn ngữ học xã hội
Ngôn ngữ tại Tây Ban Nha