Ngữ vực

Trong ngôn ngữ học xã hội, ngữ vực là một biến thể ngôn ngữ được dùng cho một mục đích và tình huống giao tiếp cụ thể. Ví dụ, khi nói chuyện chính thức hoặc trong một môi trường công cộng, một người nói tiếng Anh có thể có nhiều khả năng tuân theo các quy tắc tiêu chuẩn khi sử dụng trang trọng hơn là trong môi trường thông thường, ví dụ, bằng cách phát âm những từ kết thúc bằng đuôi -ing với một âm mũi ngạc mềm thay vì một âm mũi lợi (e.g. walking thay vì walkin&apos;), chọn những từ được coi là "trang trọng" hơn (chẳng hạn như father với dad, hoặc child với kid), và ngưng sử dụng những từ được coi là không chính thức, chẳng hạn ain't và y'all.

Như với các loại biến thể ngôn ngữ khác, có xu hướng một loạt ngữ vực thay vì một tập hợp rời rạc của các biến thể khác biệt rõ rang—nhiều ngữ vực có thể được xác định, không có ranh giới rõ ràng giữa chúng. Phân loại diễn ngôn là một vấn đề phức tạp, và thậm chí theo định nghĩa chung của ngữ vực nói trên (biến thể ngôn ngữ được xác định theo cách sử dụng thay vì người dùng), có những trường hợp các loại biến thể ngôn ngữ khác, chẳng hạn như phương ngữ vùng hoặc tuổi, lấn lên nhau. Bởi sự phức tạp này, sự đồng thuận học thuật chưa được đạt đến các định nghĩa của các thuật ngữ như ngữ vực, lĩnh vực, hoặc ý nghĩa; định nghĩa của các học giả khác của những thuật ngữ này thường mâu thuẫn với nhau.

Các thuật ngữ bổ sung như kiểu phương ngữ, thể loại, loại văn bản, văn phong, acrolect, mesolect, basilect, phương ngữ xã hội và phương ngữ dân tộc, trong số nhiều thuật ngữ khác, có thể được sử dụng để bao hàm cùng một nền tảng hoặc tương tự. Một số thích hạn chế miền của thuật ngữ ngữ vực hơn một từ vựng cụ thể (thường gọi là tiếng lóng, biệt ngữ, nói lóng), trong khi số khác phản đối việc sử dụng thuật ngữ này hoàn toàn. Crystal và Davy, ví dụ, đã phê bình cách sử dụng thuật ngữ này "một cách gần như bừa bãi." Những cách tiếp cận khác nhau này đối với khái niệm ngữ vực nằm trong phạm vi của các ngành như ngôn ngữ học xã hội (như đã lưu ý ở trên), phong cách học, ngữ dụng học, và ngữ pháp chữc năng hệ thống.

Lịch sử và sử dụng
Thuật ngữ ngữ vực được sử dụng lần đầu tiên bởi nhà ngôn ngữ học T. B. W. Reid vào năm 1956, và được phổ biến rộng rãi vào những năm 1960 bởi một nhóm các nhà ngôn ngữ học muốn phân biệt giữa các biến thể trong ngôn ngữ theo người dùng, "theo nghĩa là mỗi diễn giả có nhiều sự đa dạng và lựa chọn khác nhau vào những thời điểm khác nhau." Trọng tâm này là cách sử dụng ngôn ngữ trong các tình huống cụ thể, chẳng hạn như ngôn ngữ hợp pháp hoặc ngôn ngữ mẹ đẻ, ngôn ngữ của một phòng thí nghiệm nghiên cứu sinh học, của một bài báo, hoặc của phòng ngủ.

M. A. K. Halliday và R. Hasan thông dịch ngữ vực như "các đặc điểm ngôn ngữ thường gắn liền với cấu hình của các đặc điểm tình hương—với các giá trị cụ thể của các lĩnh vực, cách thức, ý nghĩa." Lĩnh vực cho chúng là "toàn bộ sự kiện, trong đó văn bản đang hoạt động, cùng với hoạt động có mục đích của người nói hoặc người viết; bao gồm chủ đề là một trong các yếu tố." Cách thức là "chức năng của văn bản trong sự kiện, bao gồm cả kênh được ngôn ngữ – nói hoặc viết, ứng khẩu hoặc chuẩn bị – và thể loại, cách thức tu từ của nó, như tường thuật, mô phạm, thuyết phục, 'liên lạc phatic', v.v." Ý nghĩa đề cập đến "loại tương tác vai trò, tập hợp các mối quan hệ xã hội có liên quan, lâu dài và tạm thời, giữa những người tham gia". Ba giá trị này – lĩnh vực, cách thức, ý nghĩa – là những yếu tố quyết định đặc điểm ngôn ngữ của văn bản. "Ngữ vực là tập hợp các nghĩa, cấu hình của các mẫu ngữ nghĩa, thường được rút ra theo các điều kiện cụ thể, cùng với các từ và cấu trúc được sử dụng để hiện thực hóa các nghĩa này." Ngữ vực, trong cái nhìn của M. A. K. Halliday và R. Hasan, là một trong hai khái niệm xác định văn bản. "Văn bản là một đoạn diễn ngôn mạch lạc về hai mặt sau: nó mạch lạc với bối cảnh của tình huống, và do đó nhất quán về mặt ngữ vực; và nó gắn kết với chính nó, và do đó gắn kết."

Ngữ vực như thang đo hình thái
Một trong những lĩnh vực được phân tích nhiều nhất trong đó việc sử dụng ngôn ngữ được xác định theo tình huống là quy mô hình thức. Thuật ngữ ngữ vực thường là, trong giáo dục ngôn ngữ đặc biệt là, cách tốc ký của phong cách trang trọng/không trang trọng, mặc dù đây là một định nghĩa lỗi thời. Sách ngôn ngữ học có thể sử dụng thuật ngữ ý nghĩa thay thế, nhưng ngày càng thích thuật ngữ văn phong hơn—"chúng tôi mô tả phong cách như sự đa dạng của ngôn ngữ nhìn từ quan điểm hình thức", đồng thời xác định các ngữ vực hẹp hơn khi sử dụng ngôn ngữ chuyên môn liên quan đến một hoạt động cụ thể, chẳng hạn như thuật ngữ học thuật. Có rất ít sự đồng ý về cách phân chia phạm vi hình thức.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
 L. Kip Wheeler's Spectrum of Formality and Informality

Ngữ pháp chức năng hệ thống
Phân tích diễn ngôn
Ngữ pháp
Biến thể ngôn ngữ
Thuật ngữ ngôn ngữ học