Tối cao Pháp viện (Đài Loan)

Tối cao Pháp viện Trung Hoa Dân Quốc (chữ Hán phồn thể: 中華民國最高法院; bính âm: Zhōnghuá Mínguó Zuìgāo Fǎyuàn; bạch thoại tự: Tiong-hôa Bîn-kok Chòe-ko Hoat-īⁿ) là tòa án chung thẩm của Trung Hoa Dân Quốc ở Đài Loan, nhưng vấn đề về giải thích Hiến pháp và thống nhất giải thích pháp luật và mệnh lệnh do Hội nghị đại pháp quan Tư pháp viện giải quyết.

Lịch sử 

Tòa án ở Đài Loan (Phúc Nhĩ Ma Sa) ban đầu thành lập năm 1896, năm thứ hai sau khi Nhật Bản sát nhập Đài Loan, Tòa án cao đẳng Đài Loan đương thời có thể coi như Tòa án tối cao thật tế vì không thể kháng cáo lên Đại thẩm viện ở Tokyo, sau Thế chiến thứ hai Nhật Bản từ bỏ chủ quyền về Đài Loan và Tòa án tối cao của hệ thống tòa án Đài Loan trở thành Tối cao pháp viện Trung Hoa Dân Quốc.

Tối cao pháp viện Trung Hoa Dân Quốc ban đầu thành lập là Đại lý viện (chữ Hán phồn thể: 大理院; bính âm: Dàlǐ Yuàn) năm 1909, sau khi Trung Quốc thống nhất chính phủ Trung Hoa Dân Quốc đổi tên thành Tối cao pháp viện năm 1927 và định làm tòa án chung thẩm của đất nước năm 1928. Tháng 3 năm 1949, Tòa cùng Tư pháp viện chuyển sang Quảng Châu, tháng 8 thì dời về Đài Bắc, Đài Loan, nơi chính phủ Quốc dân đảng rút lui về sau Nội chiến quốc cộng. Ban đầu ở Đại hạ tư pháp trên Đường Nam Trùng Khánh, sau đó Tòa chuyển sang địa điểm hiện tại trên Đường Trưởng Sa từ năm 1992.

Giới thiệu 
Luật tổ chức pháp viện quy định rằng hệ thống tư pháp bao gồm ba cấp là Tối cao pháp viện, Cao đẳng pháp viện và Địa phương pháp viện. Tối cao pháp viện là tòa chung thẩm tố tụng hình sự và dân sự, ngoại trừ tố tụng dân sự có số tiền nhiều nhất 1,500,000 Tân đài tệ và tố tụng hình sự về khinh tộ quy định ở Điều 376 Luật tố tụng hình sự thì mọi tố tụng có thể kháng cáo lên Tòa.

Cụ thể Tòa có thẩm quyền với những vụ việc sau đây:

 Kháng cáo phán quyết sơ thẩm Tòa cao đẳng hay nhánh tòa trong tố tụng hình sự;
 Kháng cáo phán quyết phúc thẩm Tòa cao đẳng hay nhánh tòa trong tố tụng hình sự và dân sự;
 Kháng cáo phán quyết Tòa cao đẳng hay nhánh tòa
 Kháng cáo phán quyết phúc thẩm mà tòa hộ ban hành theo thủ tục giản dị, số tiền trong tranh cãi vượt quá 1,500,000 Tân đài tệ và có sự phép theo điều khoản đặc biệt;
 Tái thẩm hình sự và dân sự trong quyền hạn Tối cao pháp viện;
 Kháng cáo đặc biệt; hay
 vụ khác do luật định

Đặc điểm của Tối cao pháp viện là tòa có nhiều pháp đình, hiện tại có chín pháp đình hình sự và tám pháp đình dân sự, mỗi đình gồm năm thẩm phán. Mọi kháng cáo đều do pháp đình quyết định, vì những pháp đình có thể có quan điểm khác nhau nên quyền hành thống nhất giải thích pháp luật của Tòa bị giảm thiểu đáng kể, để thống nhất các quan điểm thì thẩm phán ở đình hộ và đình hình họp thường xuyên và quyết nghị về vấn đề pháp lý, quyết nghị không chính thức ràng buộc, nhưng hữu hiệu thật tế.

Thủ tục 
Tố tụng thưa hoặc ở Pháp đình dân sự hoặc ở Pháp đình hình sự, pháp đình ghi lại vụ án theo năm, hạng và thứ tự tiếp nhận. Tòa xem xét tố tụng theo Thủ tục xem xét ban đầu tố tụng hình sự và dân sự, nếu xét khiếm khuyết thì gửi về tòa ban đầu hay lệnh đương sự củ chính khiếm khuyết, nếu xét được thì gửi lên Ban phân phối tố tụng, Ban sẽ giao vụ cho thẩm phán nhất định. Tố tụng ở Tối cao pháp viện do pháp đình năm thẩm phán xét xử, Thẩm phán trưởng làm chánh tòa và chủ tịch trong khi bàn luận.

Tối cao pháp viện quyết định chỉ vấn đề pháp lý theo án tình mà Tòa cao đẳng xác minh trong phán quyết, có thể kháng cáo lên Tòa chỉ nếu phán quyết ban đầu vi phạm pháp luật hay mệnh lệnh. Thông thường xét xử theo tài liệu, nhưng nếu cần thiết thì thẩm phán trưởng nghe bàn luận bằng lời có tranh luận về vấn đề pháp lý.

Tối cao pháp viện có Viện trưởng, thuộc cấp hạng bổ nhiệm đặc biệt và đảm nhiệm quản lý toàn tòa, đồng thời làm thẩm phán.

Viện trưởng 

 Từ Viễn Cao (5 tháng 11 năm 1927 - 13 tháng 11 năm 1928)
 Lâm Hương (13 tháng 11 năm 1928 - 5 tháng 11 năm 1932
 Cư Chính (5 tháng 11 năm 1932 - 22 tháng 7 năm 1935)
 Tiêu Nhất Đường (22 tháng 7 năm 1935 - 26 tháng 9 năm 1940)
 Lý Bá (30 tháng 1 năm 1941 - 3 tháng 2 năm 1945)
 Hạ Cần (3 tháng 2 năm 1945 - 13 tháng 7 năm 1948)

Hậu Hiến pháp 1947 

 Tạ Doanh Châu (13 tháng 7 năm 1948 - 1966)
 Tra Lương Giám (1966 - 1968)
 Trần Phác Sinh (1968 - 1972)
 Tiền Quốc Thành (1972 - 1987)
 Trữ Kiếm Hồng (1987 - 1993)
 Vương Giáp Ất (1993 - 1996)
 Cát Nghĩa Tài (1996 - 1998)
 Lâm Minh Đức (1998 - 2001)
 Ngô Khải Tân (2001 - 2007)
 Dương Nhân Thọ (2007 - 2012)
 Dương Đỉnh Chương (2012 - 2015)
 Trịnh Ngọc Sơn (2015 - 2020)
 Ngô Xán (2020 - hiện tại)

Thẩm phán nổi bật 

 Trương Kim Lan là nữ thẩm phán Tối cao pháp viện đầu tiên của Trung Hoa Dân Quốc

Xem thêm 

 Pháp chế sử Đài Loan
 Pháp luật Đài Loan
 Lục pháp
 Hiến pháp Trung Hoa Dân Quốc
 Tư pháp viện
 Cao đẳng pháp viện (Đài Loan)
 Địa phương pháp viện (Đài Loan)
 Pháp vụ bộ (Đài Loan)
 Tối cao kiểm sát thự
 Đài Loan cao đẳng kiểm sát thự
 Danh sách trường luật ở Đài Loan

Tham khảo

Đọc thêm 

 Chang-fa Lo, The Legal Culture and System of Taiwan, (Kluwer Law International 2006).

Đường dẫn ngoài 

 Trang mạng chính thức Tối cao pháp viện Trung Hoa Dân Quốc
 Taiwan Law Resources
 Tư pháp viện
 Pháp vụ bộ
 Đài Bắc địa phương kiểm sát thự
 Lập pháp viện
 Hành chính viện

Tòa án tối cao quốc gia
Chính phủ Trung Hoa Dân Quốc