Tác nhân kinh tế

Tác nhân kinh tế là các cá nhân tham gia vào nền kinh tế, tuân thủ theo những điều luật nhất định được quy định bởi hệ thống kinh tế và  thể chế kinh tế. Họ đưa ra quyết định nhằm tìm giải pháp cho các vấn đề lựa chọn hay để tối ưu hóa. Trong quá trình này, họ có thể thay đổi cơ cấu nền kinh tế, ví dụ như bẳng cách đưa ra quyết định phân phối hàng hóa và dịch vụ, thuế, luật và thuế quan, ..

Một định nghĩa khác của tác nhân kinh tế là người đưa ra quyết định - người có thể nhận biết các thành tố, nhân tố thức đẩy hay động lực kinh tế của nhiều nhóm kinh tế khác nhau.

Tổng quan
Khái niệm “tác nhân kinh tế” được tạo ra bởi các nhà kinh tế học để đơn giản hóa và giải thích các quá trình kinh tế. Khái niệm này lần đầu tiên được sử dụng trong những mô hình cổ điển và tân cổ điển - nơi các nhà kinh tế học đã xây dựng bộ khung giản lược thể hiện 1 quá trình kinh tế bằng 1 hệ thống các biến số và 1 hệ thống những mối quan hệ logic tương quan.

Ví dụ, người mua (người tiêu dùng) và người bán ( người sản xuất) là 2 hình thức phổ biến của các tác nhân kinh tế trong mô hình cân bằng từng phần trong mỗi thị trường. Các mô hình kinh tế vĩ mô  Macroeconomic models, đặc biệt với mô hình cân bằng động ngẫu nhiên tổng quát DSGE dynamic stochastic general equilibrium rõ ràng là được xây dựng trên nền tảng vi mô; điều này giúp phân loại các hộ gia đình, doanh nghiệp và bộ máy chính phủ hay ngân hàng trung ương là những hình thức tác nhân kinh tế chính. Mỗi một tác nhân trên đều có thể đóng nhiều vai trò khác nhau trong nền kinh tế; ví dụ như trong một mô hình, các hộ gia đình có thể đóng vai trò như những người tiêu thụ,  người lao động hay như những cử tri. Một vài mô hình kinh tế vĩ mô còn phân biệt nhiều hình thức tác nhân hơn nữa, ví dụ như những người lao động, người mua sắm hay các ngân hàng thương mại.

Thuật ngữ tác nhân thường được sử dụng khi nhắc tới những mô hình giữa người ủy nhiệm v người thừa hành  principal–agent , trong trường hợp trên, người đại diện thường được đề cập cụ thể để hành động thay mặt cho một người ủy nhiệm.

Trong nền kinh tế điện toán phụ thuộc vào các tác nhân, các tác nhân tương ứng đều là các đối tượng điện toán được xây dựng để tương tác theo các điều khoản về không gian và thời gian, không phải người thật. Các điều luật được xây dựng để hình thành khuôn mẫu cho các hành vi và tương tác xã hội dựa trên những thông tin và tác nhân thúc đẩy được quy định. Khái niệm về một tác nhân kinh tế có thể được hiểu rộng rãi là bất kỳ thực thể cá nhân, xã hội, sinh học hay thể chất nào liên tục tương tác với nhau trong bối cảnh của một hệ thống kinh tế năng động đa tác nhân.

Phân loại

Hộ gia đình: 
Thành viên trong mỗi hộ gia đình có thể tiêu thụ, lao động, và tích trữ tài sản. Cụ thể hơn, họ mua bán, trao đổi để đảm bảo nhu cầu cơ bản của bản thân, dành dụm để chi tiêu cho tương lai; họ vay cho các khoản chi tiêu trả trước. Do đó, nguồn thu của những thành viên đều được phân bố cho các khoản chi tiêu, tiết kiệm và trả thuế.

Các thành viên đều nắm giữ một vai trò tương quan với nhau trong một nền kinh tế. Ở một mặt, họ là người tiêu thụ, có nhu cầu mua hàng hóa và sử dụng dịch vụ, nhưng ở một mặt khác, họ đóng vai trò sản xuất, cung cấp hàng hóa cho những người tiêu thụ khác

Doanh nghiệp: 
Để tối ưu hóa lợi nhuận (lợi ích kinh tế) cho cổ đông, doanh nghiệp thường sử dụng các công cụ sản xuất (đất đai, nguồn lao động và tiền vốn) nhằm tạo ra hàng hóa, dịch vụ, cùng như giá trị hay tài sản.

Các doanh nghiệp có nhu cầu về nguồn lao động từ các hộ gia đình, cập nhật tư liệu sản xuất ( máy móc, phương tiện, máy tính,..) để tăng lợi nhuận, và đất đai để thuê mặt bằng. Cuối cùng, các doanh nghiệp sẽ cung cấp hàng hóa và dịch vụ cho các hộ gia đình, các doanh nghiệp khác hay bộ máy chính phủ.

Chính phủ: 
Bộ máy chính phủ ban hành hầu hết những điều luật về cách tương tác giữa những tác nhân kinh tế còn lại. Họ cung cấp hàng hóa và dịch vụ (hầu hết là các công trình và dịch vụ công cộng như cầu đường hay an ninh quốc gia) thông qua các cơ quan nhà nước hoặc  qua việc liên kết với công ty tư nhân).

Bộ máy chính phủ có nhu cầu sử dụng hàng hóa từ các doanh nghiệp, nguồn lao động từ các hộ gia đình. Tuy nhiên, Nhà nước còn đánh thuế thu nhập, thuế lợi nhuận, và thuế tài sản.

Bộ máy chính phủ  điều chỉnh giá cả thị trường, giới hạn hay ngăn cấm sự tiêu thụ một vài mặt hàng nhất định, tạo thuế quan, để nhập khẩu hay thúc đẩy sản xuất. Cuối cùng, họ phân phối tài sản thông qua những dịch vụ trong mảng giáo dục, y tế và những chương trình xóa đói giảm nghèo.

Ngân hàng trung ương: 
Những ngân hàng trung ương có trách nhiệm quản lý tiền tệ quốc gia, nguồn cung tiền tệ và lãi suất ngân hàng. Thông qua các chính sách tiền tệ, họ có thể gia tăng nguồn cung tiền tệ trong nền kinh tế và thay đổi lãi suất nhằm thúc đẩy hay giảm bớt sức tiêu thụ, các khoản tiết kiệm hay đầu tư.

Tác nhân đại diện và các đại diện không đồng nhất 
Mô hình kinh tế của chỉ một tác nhân kinh tế nhất định (chỉ người tiêu thụ hoặc chỉ doanh nghiêp) được cho là hoàn toàn giống với một mô hình tác nhân đại diện. Một mô hình thể hiện rõ  điểm khác biệt giữa các tác nhân được gọi là một mô hình tác nhân không đồng nhất. Tuy nhiên, những nhà kinh tế học thường sử dụng các mô hình tác nhân đại diện khi  muốn miêu tả nền kinh tế với thuật ngữ đơn giản nhất có thể. Ngược lại, họ có thể bắt buộc phải sử dụng những mô hình tác nhân không đồng nhất khi điểm khác biệt giữa các tác nhân trực tiếp có liên quan đến câu hỏi được đề cập. Ví dụ, việc xem xét sự không đồng nhất về độ tuổi là cần thiết trong một mô hình được nghiên cứu về các tác động kinh tế của lương hưu. Tương tự,  xem xét sự không đồng nhất về mặt tài sản là cần thiết trong một mô hình được nghiên cứu về khoản tiết kiệm phòng ngừa hoặc việc thu thuế tái phân phối.
Kinh tế học