Nitrobenzen

Nitrobenzen là một hợp chất hữu cơ với công thức hóa học [[Nhóm phenyl|C6H5]]NO2. Nitrobenzen là chất dầu màu vàng nhạt không tan trong nước với mùi giống hạnh đào. Khi ở thể rắn, chất này tạo thành tinh thể có màu vàng-xanh lá cây. Nitrobenzen được sản xuất với quy mô lớn từ tiền chất benzen, đến lượt nó lại là tiền chất để sản xuất anilin. Trong phòng thí nghiệm, đôi khi nó được sử dụng như một dung môi, chủ yếu cho các chất ái điện tử.

Sản xuất 
Nitrobenzen được điều chế với quá trình nitrat hóa benzen với hỗn hợp axit sulfuricđặc, nước, và axit nitric. Hỗn hợp này đôi khi được gọi là "acid hỗn hợp." Việc sản xuất nitrobenzen là một trong những quá trình nguy hiểm nhất được tiến hành trong ngành công nghiệp hoá chất vì khả năng tỏa nhiệt của phản ứng  (ΔH = −117 kJ/mol). +   Sản lượng nitrobenzen toàn cầu trong năm 1985 vào khoảng 1.7×106 tấn.

Cơ chế nitrat hóa 
Quá trình nitrat hóa liên quan đến sự hình thành ion nitronium (NO2+), tiếp theo là một phản ứng  thế thơm ái điện tử của nó với benzen. Ion nitronium được tạo ra tại chỗ với phản ứng của axit nitric và một chất khử nước có tính axit, điển hình là axit sulfuric:
 HNO3 + H+  NO2+ + H2O

Ứng dụng 
Khoảng 97% sản lượng nitrobenzen được dùng làm tiền chất để sản xuất anilin, chất này lại dùng làm tiền chất để sản xuất các hóa chất xử lý cao su, thuốc trừ sâu, thuốc nhuộm (chủ yếu loại thuốc nhuộm azo), thuốc nổ, và dược phẩm.

Tham khảo

Liên kết ngoài 
International Chemical Safety Card 0065
NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards
IARC Monograph: "Nitrobenzene"
US EPA factsheet
https://patents.google.com/patent/US9113628

Nitrobenzen
Dung môi nitro
Chất gây ung thư IARC nhóm 2B
Vật liệu quang học phi tuyến
Dung môi thơm
Hợp chất phenyl