Me (thần thoại)

Trong thần thoại Sumer, một me (𒈨; Tiếng Sumer: me; Tiếng Akkad: paršu) là những sắc lệnh hoặc sở hữu thiêng liêng của các vị thần, là nền tảng cho các thể chế xã hội, thực hành tôn giáo, công nghệ, hành vi, tập quán và điều kiện của con người để tạo nên nền văn minh. Mỗi me thể hiện một khía cạnh cụ thể của nền văn minh. Chúng là yếu tố căn bản của mối quan hệ giữa loài người và các vị thần đối với người Sumer.

Nguồn gốc và bản chất trong thần thoại

Enki và Trật tự thế giới 
Trong bài thơ Enki và Trật tự thế giới, những me ban đầu được thu thập bởi Enlil và sau đó được giao cho Enki bảo hộ. Ông ban tặng me cho các thành bang Sumer khác nhau, bắt đầu với thành Eridu do ông bảo trợ cho đến Ur, Meluhha và Dilmun. Enki giao trách nhiệm bảo trợ các nghề thủ công và hiện tượng tự nhiên khác nhau cho các vị thần nhỏ hơn. Bài thơ ca tụng các me của các thành phố khác nhau, nhưng không mô tả rõ về bản thân các me. Các me được phân biệt với chức trách cá nhân của mỗi vị thần bởi vì chúng được gắn với những địa điểm cụ thể hơn là với các vị thần. Sau một đoạn dài ca ngợi Enki, con gái của ông Inanna xuất hiện và phàn nàn rằng bà được giao cho quá ít quyền năng trên lãnh địa của mình. Enki cố gắng xoa dịu bà bằng cách chỉ ra những quyền năng mà bà thực sự sở hữu.

Inanna và Enki 
Nguồn thông tin chính về me đến từ bài thơ: "Inanna và Enki: Sự Chuyển giao Nghệ thuật của Nền văn minh từ Eridu sang Uruk" (ETCSL t.1.3.1). Inanna là nữ thần bảo trợ của Uruk và mong muốn tăng cường ảnh hưởng và vinh quang của mình bằng cách mang me từ Eridu đến. Bà đến đền thờ E-abzu của Enki ở Eridu bằng "Thuyền Trời", và nhân lúc ông say rượu, bà đã hỏi xin các me từ Enki rồi lên đường quay về. Enki tỉnh dậy và nhận ra sai lầm của mình nên đã sai người đuổi theo lấy lại me. Tuy nhiên, cuối cùng Inanna đã thành công mang các me trở về Uruk an toàn.

Các phiến đất sét Sumer không bao giờ mô tả các me thực sự trông như thế nào, nhưng chúng được đại diện bởi các vật thể vật lý. Chúng không chỉ được lưu trữ ở một vị trí nổi bật trong đền E-abzu, mà Inanna còn có thể đem chúng cho người dân Uruk xem sau khi bà về tới nơi. Một số trong đó thực sự là các vật thể vật lý như nhạc cụ, nhưng một số lại là các công nghệ như "đan rổ" hoặc khái niệm trừu tượng như "chiến thắng". Bài thơ không chỉ rõ làm thế nào những thứ như vậy có thể được lưu trữ, xử lý hoặc hiển thị.

Không phải tất cả các me đều là những khía cạnh đáng ngưỡng mộ hoặc được khao khát. Bên cạnh các quyền năng như "tính anh hùng" và "chiến thắng", là "sự hủy diệt", "giả dối" và "thù hằn". Người Sumer dường như coi những tệ nạn và tội lỗi đó là một phần không thể tránh khỏi mà nhân loại phải trải qua trong cuộc sống, là mệnh lệnh thiêng liêng và bí ẩn, không thể bị thách thức.

Danh sách me 
Mặc dù có hơn một trăm me được đề cập đến trong huyền thoại Inanna và Enki, và toàn bộ danh sách được đưa ra bốn lần, những phiến đất sét được tìm thấy vỡ vụn đến nỗi người ta chỉ khôi phục được hơn sáu mươi me. Chúng được sắp xếp theo thứ tự như sau:

 Tư tế 
 Thần 
 Ngôi vua cao quý và trường tồn 
 Ngai vàng của vua 
 Vương trượng cao quý 
 Phù hiệu hoàng gia 
 Đền thờ cao quý 
 Người chăn cừu 
 Vương quyền 
 Phu nhân 
 "Thánh nữ" (một hội tu) 
 Ishib (một hội tu) 
 Lumah (một hội tu) 
 Guda (một hội tu) 
 Chân lý 
 Đi vào Cõi Âm 
 Đi ra từ Cõi âm 
 Kurgarra (một hoạn quan, hoặc, có thể tương đương với các khái niệm hiện đại về chuyển giới ) 
 Girbadara (một hoạn quan) 
 Sagursag (một hoạn quan, người giải trí liên quan đến giáo phái Inanna) 
 Cờ hiệu trong trận chiến 
 Lũ lụt 
 Vũ khí (?) 
 Quan hệ tình dục 
 Gái mại dâm 
 Luật lệ (?) 
 Vu khống (?) 
 Nghệ thuật 
 Nhà nguyện 
 "Nghi lễ giao hợp của Trời" 
 Guslim (một loại nhạc cụ) 
 Âm nhạc 
 Trưởng lão 
 Anh hùng 
 Quyền lực 
 Thù hận 
 Thẳng thắn 
 Các thành bang bị tàn phá 
 Than khóc 
 Niềm vui trong lòng 
 Giả dối 
 Nghệ thuật kim khí 
 Thư lại 
 Nghề thợ rèn 
 Nghề thuộc da 
 Nghề xây dựng 
 Nghề đan rổ 
 Thông thái 
 Chú ý 
 Thanh tẩy 
 Nỗi sợ 
 Khủng bố 
 Tranh chấp 
 Hòa bình 
 Mệt nhọc 
 Chiến thắng 
 Cố vấn 
 Lòng trĩu nặng 
 Phán xét 
 Quyết định 
 Lilis (một nhạc cụ) 
 Ub (một nhạc cụ) 
 Mesi (một nhạc cụ) 
 Ala (một nhạc cụ)

Xem thêm 

 Lưỡng Hà cổ đại 
 Enki 
 Tôn giáo Sumer

Dẫn nguồn

Thư mục 

 Emelianov, Vladimir (2009). Nghi lễ Shumerskij kalWikinyj (k sortija ME i vesennije Prazdniki) (Nghi thức lịch trong tôn giáo và văn hóa Sumer (Lễ hội ME và Lễ hội mùa xuân)). St.-Petersburg, Peterburgskoje vostokovedenje, Orientalia. 
 Farber-Flügge, Gertrud (1973). Der Mythos "Inanna und Enki" unter ambonderer Berücksichtigung der Liste der me (Huyền thoại về "Inanna và Enki" dưới sự xem xét đặc biệt về danh sách của tôi). Luận án tiến sĩ, Đại học Munich, Khoa Triết học; Rome: Nhà xuất bản Học viện Kinh thánh. Tập 10 của Studia Pohl, Luận văn khoa học de rebus directionis antiqui.
 Kramer, Samuel Nô-ê (1963). Người Sumer: Lịch sử, Văn hóa và Tính cách của họ. Chicago: Nhà in Đại học Chicago. 
  
 Meador, Betty Shong De (2001). Inanna, Người phụ nữ có tấm lòng rộng lớn nhất: Những bài thơ của nữ tư tế tối cao Sumer Enheduanna. Texas: Nhà in Đại học Texas.  Mã số 980-0-292-75242-9

Liên kết ngoài 

 Câu hỏi thường gặp về thần thoại Sumer 
 Bản dịch nguồn chữ hình nêm Inana và Enki tại ETCSL (Văn bản điện tử Corpus của văn học Sumer, Đại học Oxford, Anh)

Thần thoại Lưỡng Hà