Truyện xử án

Truyện xử án (tiếng Anh: gong'an fiction; ) hay tiểu thuyết công án, bao gồm cả các bộ phim xử án, là một nhánh nhỏ của dòng truyện tội phạm Hoa ngữ trong đó các viên quan Huyện lệnh của triều đình sẽ đứng ra xét xử các vụ án. Dòng truyện xử án xuất hiện lần đầu trong các câu chuyện thông tục dân gian triều Tống ở Trung Quốc. Sau đó nó dần phát triển và trở thành một trong những trường phái tiểu thuyết phổ biến nhất trong hai triều đại nhà Minh và nhà Thanh. Các câu chuyện về hai vị quan thanh liêm, công minh chính trực là Địch Nhân Kiệt (đời Đường) và Bao Công (đời Tống) chính là những ví dụ tiêu biểu nhất cho dòng truyện này.

Lịch sử

Cho đến nay không còn sót lại một tác phẩm về xử án nào của đời Tống, bao gồm các hình thức múa rối và sân khấu kịch truyền miệng. Truyện về Bao Thanh Thiên dựa trên cuộc đời và sự nghiệp của vị quan Bao Chửng, một vai chính thường thấy của dòng truyện xử án, xuất hiện lần đầu dưới triều đại nhà Nguyên (Trung Quốc).

Phim truyền hình hiện đại dựa trên truyện xử án
Lấy nguyên mẫu từ các tác phẩm truyện xử án truyền thống như Địch Nhân Kiệt và Bao Thanh Thiên, nhiều bộ phim truyền hình đã được sản xuất và lên sóng nhằm khắc họa sinh động các câu chuyện cổ bằng con mắt hiện đại. Một số ví dụ tiêu biểu có thể kể đến như:
 Thần Thám Địch Nhân Kiệt - 
 Thần Thám Địch Nhân Kiệt 2 - 
 Thần Thám Địch Nhân Kiệt 3 - 
 Đại Đường Nữ Tuần Án - 
 Thất Hiệp Ngũ Nghĩa Nhân Gian Đạo - 
 Bao Thanh Thiên (bản 1993) - 
 Bao Thanh Thiên (bản 2008) - 
 Tân Bao Thanh Thiên (bản 2010) - 
 Thần Đoạn Địch Nhân Kiệt - 
 Thi Công kỳ án (bản 1997) - 
 Thi Công kỳ án (bản 2006) - 
 Thi Công kỳ án (bản 2010) - 
 Tam Hiệp Ngũ Nghĩa - 
 Ngũ Thử Náo Đông Kinh - 
 Thiếu Niên Thần Thám Địch Nhân Kiệt -

Chú thích

Tham khảo
Cawelti, J. G. (1997). Canonization, Modern Literature, and the Detective Story. In Mystery, Violence, and Popular Culture: Essays (pp. 278–287). Madison: The University of Wisconsin Press

Latch, D. (1961). Introduction. In The Chinese Nail Murders (pp. 1–13). Chicago: The University of Chicago Press.
St. André, J. (2002). Picturing Judge Bao in Ming Shangtu xiawen Fiction. Chinese Literature: Essays, Articles, Reviews (CLEAR),24, 43-73. doi:10.2307/823476

 Yau-woon Ma, "The Textual Tradition of Ming Kung-an Fiction", Harvard Journal of Asiatic Studies 35 (1975): 190–220.
黄岩柏：《中国公案小说史》
鄭春子：《明代公案小說研究》
孟犁野：《中国公案小说艺术发展史》
王俊年： 《侠义公案小说的演化及其在晚清繁盛的原因》
 "Canonization, Modern Literature, and the Detective Story, John G. Cawelti, from Theory and practice of classic detective fiction, Jerome Delamater, etc., Hofstra University, 1997, p. 8

Truyện xử án
Văn học Trung Quốc
Truyện điều tra phá án
Truyện trinh thám
Thể loại văn học
Thể loại truyền hình
Thể loại phim
Tác phẩm lấy bối cảnh phong kiến Trung Quốc