Âm tiếp cận

Phụ âm tiếp cận (tiếng Anh: approximant consonant) là những âm mà cơ quan phát âm sít lại gần nhau ("tiếp cận" nhau), nhưng tạo một khe chưa đủ hẹp để tạo dòng khí xáo động. Do vậy, âm tiếp cận nằm giữa âm xát (tạo dòng khí xáo động) và nguyên âm (không gây xáo động dòng khí). Tập hợp âm này gồm âm cạnh lưỡi như  (trong lớn, là), âm giữa lưỡi như  (trong ra, run phương ngữ Nam tiếng Việt hay rest tiếng Anh), và bán nguyên âm  và  (trong lần lượt yes và west tiếng Anh).

Từ nguyên
Trước khi Peter Ladefoged chọn từ "approximant" làm tên nhóm âm này vào thập niên 1960, giới học thuật dùng thuật ngữ "frictionless continuant" (âm liên tục phi sát) để chỉ âm tiếp cận phi cạnh lưỡi.

Trong âm vị học, "approximant" khi là tên một đặc điểm phân biệt có thể dùng để trỏ tất cả âm vang miệng (gồm nguyên âm, âm nước và bán nguyên âm).

Âm tiếp cận giữa lưỡi

âm tiếp cận đôi môi  (thường chuyển tự là )
âm tiếp cận môi-răng 
âm tiếp cận răng  (thường chuyển tự là )
âm tiếp cận chân răng 
âm tiếp cận quặt lưỡi 
âm tiếp cận vòm 
âm tiếp cận ngạc mềm  
âm tiếp cận lưỡi gà  (thường chuyển tự là )
âm tiếp cận yết hầu  (thường chuyển tự là )
âm tiếp cận thanh hầu hà hơi-hữu thanh 
âm tiếp cận thanh hầu giọng nghiến-hữu thanh

Âm tiếp cận cạnh lưỡi
Ở phụ âm cạnh lưỡi, phần giữa của lưỡi chạm vào vòm miệng. However, the defining location is the side of the tongue, which only approaches the teeth.

 âm tiếp cận cạnh lưỡi chân răng vô thanh 
 âm tiếp cận cạnh lưỡi chân răng hữu thanh 
 âm tiếp cận cạnh lưỡi quặt lưỡi 
 âm tiếp cận cạnh lưỡi vòm vô thanh 
 âm tiếp cận cạnh lưỡi vòm hữu thanh 
 âm tiếp cận cạnh lưỡi ngạc mềm 
 âm tiếp cận cạnh lưỡi lưỡi gà

Âm tiếp cận đồng cấu âm

âm tiếp cận môi-ngạc mềm 
âm tiếp cận môi-vòm

Âm tiếp cận vô thanh

âm tiếp cận cạnh lưỡi chân răng vô thanh 
âm tiếp cận cạnh lưỡi ngạc mềm vô thanh 
âm tiếp cận môi-răng vô thanh 
âm tiếp cận chân răng vô thanh 
âm tiếp cận vòm vô thanh 
âm tiếp cận vòm môi hóa vô thanh  or 
âm tiếp cận ngạc mềm vô thanh 
âm tiếp cận môi ngạc mềm hóa vô thanh  hay 
âm tiếp cận thanh hầu vô thanh 
âm tiếp cận thanh hầu mũi vô thanh

Âm tiếp cận mũi

Ví dụ là:
âm tiếp cận vòm mũi 
âm tiếp cận môi-ngạc mềm mũi 
âm tiếp cận thanh hầu mũi vô thanh 

Trong tiếng Bồ Đào Nha, âm lướt mũi  và  khi xưa trở thành  và  trong một số từ.

Xem thêm

 Âm nước
 Bán nguyên âm

Chú thích

Tài liệu

 

 
Tiếp cận