Bến Bạch Đằng

Bến Bạch Đằng là tên của khu vực công viên và bến sông bên bờ sông Sài Gòn tại Quận 1, trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam. Đây là nơi người dân thành phố và du khách tới vui chơi và là địa điểm ngắm pháo hoa mỗi dịp lễ, Tết.

Bến Bạch Đằng ở địa chỉ số 2 đường Tôn Đức Thắng, nằm bên bờ tây sông Sài Gòn, gồm bến cảng và công viên dài 1,3 km, rộng 23.400 m².

Lịch sử
Theo Petrus Trương Vĩnh Ký, khu vực từ cột cờ Thủ Ngữ đến công trường Mê Linh ngày nay, từ thời Chân Lạp cho đến nhà Nguyễn còn được gọi là Bến Ngự, tức bến sông dành cho vua. Gần vị trí bến đò Thủ Thiêm, sau là phà Thủ Thiêm từng có công trình kiến trúc mang tên Thủy Các, là nhà nơi nhà vua làm việc và nghỉ mát bên sông. Đầu thế kỷ 19, vị trí cột cờ Thủ Ngữ và đối diện trên đường Hàm Nghi ngày nay là trạm Gia Tân (nơi chuyển công văn của triều đình từ Huế vào hoặc chuyển từ Gia Định ra Huế) và nhà Công Quán (nhà khách cho các quan lại hoặc sứ thần nước ngoài trú ngụ).

Đoạn bờ sông từ xưởng Ba Son cũ (nay là nhà ga Ba Son của tuyến metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên và đầu cầu Ba Son) là nơi xuất xưởng những con tàu chiến Việt Nam từ cuối thế kỷ 18. Thời kỳ Lê Văn Duyệt là tổng trấn Gia Định (1812–1832), đoạn bờ sông này là nơi tập hợp chiến thuyền để tập trận thủy quân trong lễ hội thao diễn quân sự diễn ra hằng năm, vào dịp rằm tháng Giêng.

Đến thời Pháp thuộc, khi quy hoạch đô thị Sài Gòn, người Pháp đã hiện đại hóa bờ sông này, xây dựng bến cảng. Toàn bộ khu vực được chia thành nhiều bến, mỗi bến phục vụ tàu thuyền khác nhau. Khu vực từ cột cờ Thủ Ngữ đến công trường Mê Linh là nơi tàu thuyền trong và ngoài nước cập bến. Riêng khu vực từ xưởng Ba Son đến đối diện với tòa nhà Bộ Tư lệnh Hải quân là bến tàu dành riêng cho các tàu chiến. Sau khi người Pháp rời đi, khu vực này tiếp tục được hải quân Việt Nam Cộng hòa sử dụng. Nơi đây có trưng bày nhiều khẩu pháo cổ và các súng bắn pháo hiệu để sử dụng cho việc nghênh đón khách quý hay điều hành duyệt binh trên sông.

Con đường dọc bờ sông cũng mang những tên gọi khác nhau ở từng thời kỳ. Đoạn từ cầu Khánh Hội đến công trường Mê Linh năm 1865 mang tên Quai de Donnai, sau đổi là Quai Napoléon; năm 1870 đổi là Quai du Commerce; năm 1896 đổi là Quai Francis Garnier; ngày 26-4-1920 đổi là Quai le Myre de Vilers. Đoạn từ công trường Mê Linh đến giáp nhà máy Ba Son, lúc đầu mang tên Quai Primauguet; ngày 26-4-1920 đổi là Quai d'Argonne. Năm 1955, chính quyền Sài Gòn nhập hai đường Le Myre Vilers và Argonne làm một và đổi tên là Bến Bạch Đằng, tên gọi Bến Bạch Đằng có từ đó. Năm 1980, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh nhập đường Bến Bạch Đằng với một đoạn đường Đinh Tiên Hoàng (tương ứng với phần lớn đại lộ Cường Để cũ trước năm 1975) thành đường Tôn Đức Thắng như hiện nay.

Đợt chỉnh trang, cải tạo năm 2021–2022
Sau hơn nửa thế kỷ, nhiều hạng mục tại Bến Bạch Đằng bị xuống cấp: nền bê tông sụt lở, bờ sông nhiều rác, các công trình bị bôi bẩn, nhiều đoạn lan can bị bung ra...

Tháng 4 năm 2021, thành phố quyết định chỉnh trang toàn bộ công viên từ cột cờ Thủ Ngữ đến dự án khu phức hợp Sài Gòn – Ba Son, rộng 18.600 m², chia làm hai giai đoạn. Giai đoạn 1 từ cột cờ Thủ Ngữ đến cầu tàu số 2 rộng hơn 8.700 m², kinh phí 35 tỷ đồng được thực hiện từ ngày 10 tháng 6 năm 2021 và mở cửa cho người dân tham quan từ ngày 26 tháng 1 năm 2022. Giai đoạn 2 từ cầu tàu số 2 đến khu vực súng thần công, rộng khoảng 7.300 m², kinh phí 30 tỷ đồng, khởi công từ tháng 9 năm 2021.

Ngày 17 tháng 3 năm 2022, công viên Bến Bạch Đằng và công viên Mê Linh được khánh thành và đưa vào sử dụng. Bến Bạch Đằng sau cải tạo có diện tích khoảng 1,6 ha, trong đó có 8.700 m² đường dạo, sân sinh hoạt bằng đá granite và 7.000 m² mảng xanh, cỏ, kiến trúc chuỗi hoa sen xuyên suốt công viên. Bên cạnh đó, công viên được lắp đặt hệ thống tưới nước tự động, hệ thống chiếu sáng.

Xem thêm
Đường Tôn Đức Thắng, Thành phố Hồ Chí Minh
Cột cờ Thủ Ngữ
Phà Thủ Thiêm
Công trường Mê Linh
Xưởng đóng tàu Ba Son

Chú thích

Công viên tại Thành phố Hồ Chí Minh
Sông Sài Gòn
Quận 1