Tiếng Solresol

Tiếng Solresol (Xướng âm: Sol-Re-Sol), ban đầu gọi là Langue universelle và sau đó Langue musicale universelle, là một ngôn ngữ được xây dựng phát minh bởi François Sudre, bắt đầu từ năm 1827. Cuốn sách chính của ông, Langue Musicale Universelle, được xuất bản sau cái chết của ông vào năm 1866, dù ông ấy đã công khai nó trong vài năm. Tiếng Solresol tận hưởng một thời gian ngắn nổi tiếng, đạt đến đỉnh cao với tác phẩm 1902 Grammaire du Solresol của Boleslas Gajewski.

Hiện nay, có tồn tại những cộng đồng nhỏ những người đam mê Solresol nằm rải rác trên khắp thế giới.

Từ vựng
Trong hình thái học tiếng Solresol, mỗi từ đều chia ra thành những thể loại của một trong hai nghĩa hoặc chức năng, trong đó các từ dài hơn thường cụ thể hơn. Những từ được phân biệt bởi ba đặc điểm chính: âm tiết đầu, độ dài từ, và liệu nó có một cặp âm tiết lặp lại hay không.

Những từ có độ dài âm tiết 1 và 2 được sử dụng cho đại từ và các trợ từ chung, và những từ có âm tiết lặp lại là các thì.

Những từ có độ dài âm tiết 3 được dành cho những từ được sử dụng thường xuyên (tại thời điểm tạo ra của tiếng Solresol). Những cái bao gồm các âm tiết lặp lại được dành riêng cho "số, tháng trong năm, ngày trong tuần và nhiệt độ [điều kiện thời tiết]", ví dụ: redodo "một", remimi "hai" (theo Gajewski).

Các từ có độ dài âm tiết 4 thuộc nhiều loại theo chủ đề khác nhau. Ví dụ, các từ bắt đầu bằng 'sol', không bao gồm các âm tiết lặp lại, có nghĩa liên quan đến nghệ thuật hoặc khoa học (ví dụ: soldoredo, "nghệ thuật"; solmiredo, "âm thanh").. Tuy nhiên, nếu các từ có độ dài âm tiết 4 có một cặp âm tiết lặp lại, nghĩa của chúng liên quan đến bệnh tật hoặc thuốc (ví dụ: solsolredo, "chứng đau nửa đầu"; solreresol, "đậu mùa").

Cụ thể hơn, các lớp không có âm tiết lặp lại là:

1. 'do': con người, cơ thể và tinh thần, khả năng trí tuệ, phẩm chất và sự nuôi dưỡng;

2. 're': quần áo, nhà cửa, vệ sinh và gia đình

3. 'mi': hành động của con người và sai sót của mình

4. 'fa': nông thôn, du lịch, chiến tranh, biển

5. 'sol': mỹ thuật và khoa học

6. 'la': công nghiệp và thương mại

7. 'si': thành phố, chính phủ và chính quyền

Với các âm tiết lặp lại, các âm tiết giống nhau mang lại:

1. 'do': tôn giáo

2. 're': công trình xây dựng và ngành nghề khác nhau

3. 'mi': giới từ, cụm trạng từ và trạng từ biệt lập

4. 'fa': bệnh tật

5. 'sol': bệnh tật (tt.)

6. 'la': công nghiệp và thương mại (như trong loại không lặp lại)

7. 'si': tư pháp, quan tòa và tòa án

Cuối cùng, sự kết hợp của năm âm tiết chỉ động vật, thực vật và khoáng chất.

Theo mặc định, tất cả các danh từ và đại từ động vật đều ngụ ý rằng chúng thuộc giới tính nam. Để phân biệt giới tính nữ, bạn thêm một dấu thanh, dấu gạch nối hoặc dấu trường âm vào âm tiết cuối cùng của mạo từ tương ứng hoặc chính từ đó. Trong lời nói, điều này được biểu thị bằng cách lặp lại nguyên âm của âm tiết, với một âm tắc thanh hầu ngăn cách nguyên âm được lặp lại với phần còn lại của từ.

Tuy nhiên, trong các bản dịch hiện đại, đại từ không thay đổi tùy thuộc vào giới tính. Thay vào đó, chúng được dịch đơn giản sang tiếng Anh là đại từ trung tính; nó và họ.

Một đặc điểm độc đáo của tiếng Solresol là nghĩa có thể được đảo ngược bằng cách đảo các âm tiết trong từ. Ví dụ như fala nghĩa là ngon và lafa nghĩa là dở. Sự gián đoạn trong trật tự hợp lý của các từ trong mỗi loại thường được gây ra bởi các từ có thể đảo này. Tuy nhiên, không phải tất cả các từ được đảo trong nghĩa này, như dorefare nghĩa là cổ, và refaredo nghĩa là tủ quần áo, mà rõ ràng là không trái nghĩa.

Bảng sau đây cho thấy các từ có tối đa hai âm tiết trong từ điển của Gajewski:

Mạo từ xác định có các dạng khác nhau đối với trường hợp chỉ định, sở hữu cách và tặng cách, hay nói cách khác, đối với "the", "to the" và "of the": lần lượt là 'la', 'fa' và 'la si'.

Phương pháp giao tiếp

Ký hiệu 
Mỗi "nốt" của tiếng Solresol được thể hiện dưới dạng một ký hiệu, ví dụ: "Do" là hình tròn, "Re" là nét thẳng đứng, "Mi" và "La" đều là nửa hình tròn, nốt trước hướng xuống dưới, nốt sau hướng về bên phải, "Fa" là đường chéo từ trên cùng bên trái sang dưới cùng bên phải, "Sol" là đường nằm ngang và "Si hoặc Ti" là đường chéo từ dưới cùng bên trái lên trên cùng bên phải.

Các từ của tiếng Solresol được hình thành bằng cách kết nối các ký hiệu theo thứ tự chúng xuất hiện trong từ.

Mã hóa 
Một mã ngôn ngữ ISO 639-3 đã yêu cầu vào ngày 28 tháng 7 năm 2017, nhưng bị từ chối vào ngày 1 tháng 2 năm 2018.

Tiếng Solresol đã được gán mã  và  trong ConLang Code Registry.

Bảy ký tự cơ bản đã được đề xuất đăng ký trong CSUR.

Văn bản ví dụ 
Điều 1 của Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền trong tiếng Solresol:
Siré misolredo faremi doredore domisómi re misóla, solfalafá dósila re réfasi. Dófa faremi remila fare dômilafa re dôfasifa, re fafa fasolfa midolǎ fare mîredofa lasi sîmisila.

Điều 1 của Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền trong tiếng Việt:
Tất cả mọi người sinh ra đều được tự do và bình đẳng về nhân phẩm và quyền lợi. Mọi con người đều được tạo hóa ban cho lý trí và lương tâm và cần phải đối xử với nhau trong tình anh em.

Xem thêm 
 Solfege
 Musical language
 Tonic sol-fa
 Voyage to Faremido
 Ro (artificial language)

Tham khảo 

 Umberto Eco. The Search for the Perfect Language. 1993.

Liên kết ngoài 

 Langmaker.com about Solresol
 html-version of the text of the book of François Sudre edition from 1866, Gajewski's Grammar of Solresol, edition 1902, translated in different languages, dictionary of Solresol with more than 13.000 French equivalents in a MySQL data base, and different other texts on artificial languages (Esperanto from 1897, Ido from 1908, Occidental from 1930, and soon, Universalglot, Jean Pirro, from 1868)
 Omniglot on the various ways of writing Solresol
 The Athanasius Kircher Society's blog entry on Solresol
 Grammar of Solresol by Boleslas Gajewski
 Solresol-English dictionary, 2600 words
 Solresol-English/French Mini-Dictionary
 Solresol text collection including full Solresol–French dictionary
 Free Solresol to English and English to Solresol translator with live MIDI support
 Solresol-French translator and sound player
 Solresol at the Conlang Atlas of Language Structures.