Kỳ giông hang

Kỳ giông hang hay kỳ giông hang động là thuật ngữ chỉ về các loại kỳ giông mà chúng sống chủ yếu hoặc chỉ có trong những hang động, với một nhóm gồm nhiều loài. Một số loài động vật này đã phát triển đặc biệt, thậm chí cực đoan để thích ứng với môi trường dưới lòng đất của chúng. Một số loài chỉ có mắt thô sơ (hoặc thậm chí không có) là động vật mù (salamanders). Những cá thể khác không có sắc tố, làm cho chúng có màu vàng nhạt hoặc hồng nhạt (ví dụ như loài Eurycea rathbuni). Với ngoại lệ đáng chú ý của loài Proteus anguinus, tất cả các con kỳ giông hang động là thành viên của họ Plethodontidae (kỳ giông không phổi).

Lịch sử
Nghiên cứu khoa học đầu tiên về động vật hang động tập trung vào một loài kỳ giông hang động là Proteus anguinus. Nó được ban đầu được xác định là "ấu trùng của con rồng" của Johann Weikhard von Valvasor năm 1689. Sau đó, nhà tự nhiên học người Áo Joseph Nicolaus Lorenz mô tả nó một cách khoa học vào năm 1768. Một mô tả khoa học đầu tiên về một con kỳ giông hang động được thực hiện bởi Constantine Samuel Rafinesque năm 1822 trong khi ông là giáo sư về thực vật học và lịch sử tự nhiên tại Đại học Transylvania ở Lexington, Kentucky. Những loài mà ông mô tả được biết đến với người dân địa phương như một "con rối hang động" và bây giờ được gọi là Eurycea lucifuga. Phát hiện của ông ta không đáng ngạc nhiên vào thời điểm đó vì E. lucifuga cư trú gần lối vào của các hang động, do đó một cuộc thám hiểm sâu không cần thiết, và, E. lucifuga không phải là loài vật khiếm thị.

Các loài
Proteus anguinus
 Eurycea lucifuga
 Eurycea (ở Bắc Mỹ) và Speleomantes (ở Pháp và Ý) 
Eurycea lucifuga
Eurycea rathbuni, trước đó là Typhlomolge rathbuni
Eurycea tridentifera
Eurycea spelaea, trước đó là Typhlotriton speleus
Speleomantes ambrosii
Speleomantes imperialis
Speleomantes supramontis
Speleomantes italicus
Speleomantes flavus
Speleomantes strinatii
Speleomantes sarrabusensis
Gyrinophilus palleucus
Gyrinophilus palleucus necturoides
Gyrinophilus gulolineatus
Atylodes genei
Chiropterotriton mosaueri
Haideotriton wallacei

Tham khảo

 Romero, Aldemaro (2009). Cave Biology: Life in Darkness. New York: Cambridge University Press. pp. 8–10. ISBN 978-0-521-53553-3.

Động vật