Globba

Chi Lô ba hay chi Gừng vũ nữ (danh pháp khoa học: Globba)  là một chi thực vật thuộc họ Gừng được mô tả đầu tiên bởi Carl Linnaeus. Chúng gồm khoảng gần 100 loài nguyên xuất từ các vùng Trung Quốc, Tiểu lục địa Ấn Độ, Đông Nam Á, New Guinea, Quần đảo Bismarck và Queensland.

Mô tả
Thân rễ bò lan, thanh mảnh. Các thân giả mọc thẳng đứng, thường cao tới 1,5 m, có lá. Lá không cuống hoặc cuống lá rất ngắn; lưỡi bẹ nguyên; phiến lá thuôn dài, hình elip, hoặc hình mác. Cụm hoa đầu cành, dạng chùm xim hoặc cành hoa, thường lỏng lẻo; mỗi lá bắc đỡ một xim hoa bọ cạp xoắn ốc, hoặc các hoa được thay thế bằng các hành con; các lá bắc con rời đến đáy. Đài hoa hình chuông hoặc hình con quay, đỉnh 3 thùy tù. Ống tràng hoa thanh mảnh; các thùy hình trứng hoặc thuôn dài, gần đều, lõm. Các nhị lép bên dạng cánh hoa. Cánh môi đảo ngược, hợp sinh với chỉ nhị để tạo thành một ống thanh mảnh phía trên các nhị lép bên và các thùy tràng hoa. Chỉ nhị dài, cong; bao phấn có hoặc không có phần phụ ở mỗi bên. Bầu nhụy 1 ngăn. Quả nang hình cầu hoặc elipxoit, đỉnh nứt không đều. Hạt nhỏ; áo hạt màu trắng, xé rách.

Các loài
Tại thời điểm tháng 4 POWO công nhận 103 loài, cộng 10 loài mô tả năm 2020.
 Globba acehensis A.Takano & H.Okada, 2000
 Globba adhaerens Gagnep., 1903 (đồng nghĩa: G. violacea Gagnep., 1901 không Ridl, 1899: Lô ba tím.)
 Globba albiflora Ridl., 1899
 Globba albobracteata N.E.Br., 1882
 Globba amnicola M.F.Newman & Sangvir., 2020
 Globba amplectens M.F.Newman, 2020
 Globba andersonii C.B.Clarke ex Baker, 1890
 Globba angcorensis Gagnep., 1907 - Lô ba Đế Thiên Đế Thích.
 Globba annamensis Gagnep., 1907 - Lô ba Trung Bộ.
 Globba aranyaniae Sangvir. & M.F.Newman, 2019
 Globba arracanensis Kurz, 1870
 Globba atrosanguinea Teijsm. & Binn., 1864
 Globba aurantiaca Miq., 1861
 Globba aurea Elmer, 1915
 Globba bicolor Gagnep., 1901
 Globba bokorensis Nob.Tanaka & Tagane, 2015
 Globba brachyanthera K.Schum., 1899
 Globba bracteolata Wall. ex Baker, 1890
 Globba brevifolia (K.Schum.) K.Schum., 1904
 Globba cambodgensis Gagnep., 1901 - Lô ba Cambốt.
 Globba campsophylla K.Schum., 1904
 Globba candida Gagnep., 1907 không Ridl., 1923
 Globba cernua Baker, 1890
 Globba chekiangensis G.Y.Li, Z.H.Chen & G.H.Xia, 2009
 Globba clarkei Baker, 1890
 Globba colpicola K.Schum., 1904
 Globba conferta M.F.Newman, 2020
 Globba corneri A.A.Weber, 1991
 Globba curtisii Holttum, 1950
 Globba dasycarpa M.F.Newman, 2020
 Globba emeiensis Z.Y.Zhu, 1984
 Globba expansa Wall. ex Horan., 1862
 Globba fecunda A.Takano & H.Okada, 2000
 Globba flagellaris K.Larsen, 1997
 Globba flavibracteata A.Takano & H.Okada, 2000
 Globba fragilis S.N.Lim, 1972
 Globba francisci Ridl., 1914
 Globba garrettii Kerr, 1937
 Globba geoffrayi Gagnep., 1908
 Globba glandulosa Ridl., 1907
 Globba globulifera Gagnep., 1901 - Lô ba cầu.
 Globba gracilis K.Schum., 1904
 Globba grandis Sangvir., 2020
 Globba hasseltii Boerl., 1884
 Globba hilaris Sangvir., 2020
 Globba holttumii S.N.Lim, 1972
 Globba impar M.F.Newman & H.Ð.Trần, 2020
 Globba insectifera Ridl., 1907
 Globba integra Ridl., 1899
 Globba × intermedia S.N.Lim, 1972  (= G. cernua × G. patens)
 Globba kanchigandhii A.Joe & M.Sabu, 2019
 Globba keithii Ridl., 1899
 Globba laeta K.Larsen, 1972
 Globba lancangensis Y.Y.Qian, 1994
 Globba latifolia Ridl., 1909
 Globba leucantha Miq., 1861
 Globba lilacina Sangvir. & M.F.Newman, 2019 ???
 Globba lithophila Sangvir. & M.F.Newman, 2019
 Globba macrocarpa Gagnep., 1901 - Lô ba trái to, lô ba quả to.
 Globba macrochila Sangvir. & M.F.Newman, 2019
 Globba macroclada Gagnep., 1903
 Globba maculata Blume, 1827
 Globba magnibracteata Y.Y.Sam, 2016
 Globba marantina L., 1771 - Loài điển hình. Lô ba lùn? (đồng nghĩa: G. barthei: Lô ba Barthe.)
 Globba menglianensis Y.Y.Qian, 2001
 Globba mogokensis W.W.Sm. & Banerji, 1914
 Globba multiflora Wall. ex Baker, 1890
 Globba multifolia A.Takano & H.Okada, 2003
 Globba muluensis R.M.Sm., 1988
 Globba nawawii Ibrahim & K.Larsen, 1995
 Globba nisbetiana Craib, 1912
 Globba nitida M.F.Newman & Sangvir., 2020
 Globba obscura K.Larsen, 1972
 Globba orixensis Roxb., 1810
 Globba paniculata Valeton, 1920
 Globba parva Gagnep., 1901 - Lô ba nhỏ.
 Globba parviflora C.Presl, 1827
 Globba patens Miq., 1861
 Globba pauciflora King ex Baker, 1890
 Globba pendula Roxb., 1810 (đồng nghĩa: G. wallichii Baker, 1890) - Lô ba treo, lô ba Wallich.
 Globba platystachya Baker, 1890
 Globba praecox K.J.Williams & Paisooks., 2005
 Globba propinqua Ridl., 1906
 Globba pumila Ridl., 1906
 Globba purpurascens Craib, 1912
 Globba pyramidata Gagnep., 1901
 Globba racemosa Sm., 1808 không Brahma & Bin.Singh, 2014 nom. inval.
 Globba radicalis Roxb., 1810 (đồng nghĩa: Mantisia radicalis, M. saltatoria)
 Globba rahmanii Yusof, 2004
 Globba ranongensis Picheans. & Tiyaw., 2010
 Globba reflexa Craib, 1912
 Globba rosea Gagnep., 1901 - Lô ba hường, lô ba hồng.
 Globba salarkhanii (M.A.Rahman & Yusuf) Govaerts, 2016
 Globba schomburgkii Hook.f., 1877 - Lô ba Schomburgk.
 Globba sessiliflora Sims, 1811
 Globba sherwoodiana W.J.Kress & V.Gowda, 2012
 Globba siamensis (Hemsl.) Hemsl., 1895
 Globba spathulata Roxb., 1820 (đồng nghĩa: Mantisia spathulata)
 Globba subscaposa Collett & Hemsl., 1890
 Globba substrigosa King ex Baker, 1890
 Globba talangensis A.Takano & H.Okada, 2000
 Globba tembatensis Y.Y.Sam & Julius, 2012
 Globba thorelii Gagnep., 1907
 Globba tricolor Ridl., 1906
 Globba unifolia Ridl., 1905
 Globba urophylla K.Schum., 1904
 Globba ustulata Gagnep., 1901
 Globba variabilis Ridl., 1893
 Globba verecunda M.F.Newman & Sangvir., 2020
 Globba virginea I.M.Turner, 2000
 Globba wardii (B.L.Burtt & R.M.Sm.) K.J.Williams, 2004 (đồng nghĩa: Mantisia wardii)
 Globba wengeri (C.E.C.Fisch.) K.J.Williams, 2004 (đồng nghĩa: Mantisia wengeri)
 Globba williamsiana M.F.Newman & Sangvir., 2020
 Globba winitii C.H.Wright, 1926
 Globba xantholeuca Craib, 1912

Liên kết ngoài
Pacific Bulb Society, Globba hình ảnh một số loài
Floridata, Globba winitii, Tên gọi chung: Gừng vũ nữ
Vườn Dave, PlantFiles: Gừng vũ nữ Globba schomburgkii
Vườn quốc gia thực vật nhiệt đới Hoa Kỳ, Globba atrosanguinea

Chú thích