Động đất Badakhshan 2023

Vào ngày 21 tháng 3 năm 2023, một trận động đất đã xảy ra tại tỉnh Badakhshan, Afghanistan với cường độ 6,5 Mw và độ sâu trung bình khoảng . Tâm chấn của trận động đất cách  về phía nam-đông nam từ làng Jurm.

Kiến tạo 
Dãy Himalaya, được hình thành một phần do sự va chạm của các mảng kiến tạo, dễ bị động đất tàn phá. Khu vực Afghanistan lại nằm gần phần phía nam của mảng Á-Âu. Hầu hết các trận động đất này đều liên quan đến đứt gãy trượt nghiêng, lực đẩy, hoặc đứt gãy trượt ngang. Các trận động đất lớn có cường độ lên tới M 7,5 đã từng xảy ra trong khu vực với chu kỳ lặp lại trung bình là 15 năm. Những trận động đất này tương ứng với loại đứt gãy trượt nghiêng ở độ sâu từ 170 đến 280 km. Những trận động đất này, thay vì xảy ra ở mảng ranh giới, có nguồn gốc xuất phát từ bên trong mảng Ấn Độ khi mảng kiến tạo lặn xuống bên dưới dãy núi Hindu Kush. Khi các mảng kiến tạo của mảng Ấn Độ đi xuống ở một góc gần như là thẳng đứng bên trong lớp phủ, nó sẽ kéo dài ra và bắt đầu "đứt gãy", cuối cùng dẫn đến việc các mảng kiến tạo bị tách ra. Hành động này đã dẫn đến việc bị lấp qua dọc theo các đường đứt gãy và tạo ra động đất khi mà nó đang đứt gãy. Các trận động đất có các dư chấn nhỏ hơn cũng đã được quan sát thấy trong khu vực, đặc biệt liên quan đến các dư chấn ở khu vực có xu hướng bắc-nam từ đường đứt gãy trượt ngang bên phải, chẳng hạn như khe nứt Chaman, với mức độ đứt gãy ngày càng hướng về phía bắc, cùng nhau tạo ra sự hội tụ xen lẫn giữa các mảng Ấn Độ và mảng Á-Âu.

Động đất 
Trận động đất xảy ra lúc 16:47 UTC. Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (UGGS) đã đo được cường độ của trận động đất khoảng 6.5 , trong khi Cục Khí tượng Pakistan đã báo cáo rằng trận động đất có cường độ lên đến khoảng 6.8 . Trận động đất ban đầu được báo cáo không chính xác thậm chí là lên đến 7.7 . Hơn 285 triệu người ở Pakistan, Ấn Độ, Uzbekistan, Tajikistan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Afghanistan và Turkmenistan đều báo cáo rằng, họ cảm nhận được độ rung lắc dữ dội trên toàn bộ diện tích hơn , theo Trung tâm địa chấn châu Âu-Địa Trung Hải.

Thiệt hại

Afghanistan 
Tại Afghanistan, ít nhất 10 người thiệt mạng, 80 người khác bị thương, và khoảng 665 ngôi nhà bị hư hại hoặc phá hủy ở 9 tỉnh của Afghanistan. Trong số đó có hai người chết và 25 người khác bị thương ở tỉnh Laghman. Tại tỉnh Takhar, 20 tòa nhà bị sập, một người chết và 5 người khác bị thương. Tại tỉnh Panjshir, ba tòa nhà bị hư hại nghiêm trọng và có ba người khác bị thương. Tại tỉnh Badakhshan, là nơi tâm chấn của trận động đất, một người bị thương, 70 tòa nhà bị phá hủy và 50 ngôi nhà bị hư hại. Tại tỉnh Kabul, có một người chết và một ngôi nhà bị phá hủy. Năm ngôi nhà bị sập ở tỉnh Nangarhar.

Pakistan 
Độ rung chấn được cảm nhận ở các khu vực bao gồm Islamabad, Rawalpindi, Lahore, Quetta và Peshawar. Tại Quận Swat, Khyber Pakhtunkhwa, một thiếu niên thiệt mạng do bức tường bị đổ sập và một khu đồn cảnh sát đã bị hư hại. Hai người khác cũng thiệt mạng do sập tường ở trong quận, trong khi một bức tường đổ sập đã giết chết một đứa trẻ. Tại quận Swat đã xảy ra mất điện diện rộng, thiệt hại nặng nề và khiến cho hơn 250 người bị thương. Ở Mansehra, một người phụ nữ thiệt mạng do đau tim khi nghe thấy tiếng rung lắc. Tại Quận Lower Dir, trận động đất đã xảy ra vụ giẫm đạp khiến một người thiệt mạng, một người đàn ông và một người phụ nữ cũng thiệt mạng do bị bức tường sập và 43 người bị thương do nhiều nguyên nhân khác nhau. Đường cao tốc Karakoram đã phải đóng cửa vì lí do tắc nghẽn cũng như là lo ngại về sạt lở đất có thể xảy ra. Tại Islamabad, một người thiệt mại cũng là vì nguyên nhân do đau tim và một tòa nhà chung cư bị hư hại một phần. Cũng có một trường hợp tử vong ở quận Bajaur. Các tòa nhà ở Rawalpindi đã bị hư hại, trong đó có sáu tòa nhà được coi là có nguy cơ sụp đổ và người dân thì đã được sơ tán. Hai người bị thương và hai người khác bị bất tỉnh trong thành phố, tất cả đều là vì hoảng loạn từ độ rung lắc của trận động đất. Có khoảng 302 người bị thương và 19 ngôi nhà bị sập ở Khyber Pakhtunkhwa. Tại Abbottabad, một người đã thiệt mạng do quá hoảng loạn và sợ hãi. Tại Quận Mardan, bức tường của đồn cảnh sát đã bị sập khiến một người bị thương. Năm người khác bị thương ở Quận Swabi. Hàng chục ngôi nhà đã bị sập và hơn 40 người bị thương ở quận Buner.

Ấn Độ 
Sự rung chuyển từ trận động đất cũng đã được cảm nhận trên khắp các vùng của phía bắc Ấn Độ, đặc biệt là ở vùng Jammu và Kashmir, Punjab, Himachal Pradesh, Haryana, Rajasthan, Uttarakhand và Vùng thủ đô quốc gia. Sự cố trên đã làm gián đoạn điện và dịch vụ di động xảy ra ở một số vùng của Jammu và Kashmir. Một người phụ nữ bị thương sau khi ngôi nhà của cô bị sập ở thị trấn Poonch, với các báo cáo về các vết nứt ở những ngôi nhà khác và một bức tường bị sập đổ ở trong thị trấn Nowshehra và các vùng lân cận. Các vết nứt cũng đã được ghi nhận tại một số ngôi nhà ở thủ phủ liên bang Srinagar. Tại Delhi, một số tòa nhà đã được báo cáo là đã bị nứt hoặc bị nghiêng.

Các vùng lân cận 
Ở quận Rudaki, Tajikistan, một ngôi nhà đã bị hư hại khiến người dân phải đi sơ tán. Mặc dù có cường độ tương đối nhẹ nhưng trận động đất đã làm hư hại một số tòa nhà ở Shymkent, Kazakhstan, gây ra các vết nứt trên tường và thạch cao rơi xuống.

Đọc thêm 

 Động đất Afghanistan 2015

Tham khảo

Ghi chú

Chú thích 

Thảm họa năm 2023 ở Afghanistan
Thảm họa năm 2023 ở Ấn Độ
Thảm họa năm 2023 ở Pakistan
Động đất năm 2023
Tajikistan năm 2023
động đất năm 2023
Động đất tại Afghanistan
Động đất tại Ấn Độ
Động đất tại Pakistan
Động đất tại Tajikistan
Hindu Kush
Sự kiện tháng 3 năm 2023 tại Pakistan
Sự kiện tháng 3 năm 2023 tại Ấn Độ
Sự kiện tháng 3 năm 2023 tại Afghanistan