Tòa án hiến pháp Indonesia

Tòa án hiến pháp Nam Dương (tiếng Nam Dương: Mahkamah Konstitusi Republik Indonesia) là một phần của ngành tư pháp chính phủ, nhiệm vụ chính là kiểm hiến theo Hiến pháp, ngoài ra cũng có nhiệm vụ hành chính là xét xử tranh chấp quyền hạn của các cơ quan chính phủ, chung quyết vấn đề đàn hặc và quyết định giải tán chính đảng.

Tòa thành lập theo tu chính án hiến pháp thứ ba, được Quốc hội Nam Dương phê chuẩn ngày 9 tháng 11 năm 2001, trước đấy nhiệm vụ của tòa do Tòa án tối cao đảm nhiệm.

Lịch sử 

Trước khi tu chính án thứ ba ban hành, nhiệm vụ Tòa hiến pháp do Tòa án tối cao đảm nhiệm.

Tháng 8 năm 2003, Quốc hội thông qua Luật tòa hiến pháp (Luật số 24 năm 2003) và chín thẩm phán bổ nhiệm vào ngày 15 tháng 8, nhậm chức hôm sau. Ngày 15 tháng 10 năm 2003, Tòa án tối cao giao quyền hành, Tòa hiến pháp bắt đầu hoạt động. Chín thẩm phán đầu tiên là:

 Giáo sư tiến sĩ Jimly Asshiddiqie của Đại học Nam Dương
 Tiến sĩ Harjono của Đại học Airlangga, Surabaya
 I Dewa Gede Palguna của Đại học Udayana, Denpasar
 Tiến sĩ Mohammad Laica Marzuki, là cựu Thẩm phán Tòa án tối cao
 Maruara Siahaan, cựu Chủ tịch Tòa án cao đẳng Bengkulu
 Soedarsono, cựu Chủ tịch Tòa án cao đẳng hành chính Surabaya
 Giáo sư Mukthie Fajar của Đại học Brawijaya, Malang
 Giáo sư HAS Ahmad Natabaya của Đại học Sriwijaya, Palembang
 Trung tướng (nghỉ hưu) Roestandi

Lần đầu tiên có học giả nổi tiếng tham gia bàn luận tu chính án hiến pháp và giới thiệu thành lập Tòa hiến pháp bổ nhiệm làm Chánh tòa từ năm 2003 đến 2006, là giáo sư tiến sĩ Jimly Asshiddiqie, khi hết nhiệm kỳ đầu tiên thì bổ nhiệm lại có nhiệm kỳ 2006-2009, ông từ chức sau khi hoàn thành nhiệm kỳ năm năm đầu tiên. Sau năm năm, Tòa hiến pháp cùng với Ủy ban bài trừ tham nhũng xem là biểu tượng của quá trình cải cách thành công ở Nam Dương, việc lãnh đạo do giáo sư tiến sĩ Mohammad Mahfud đảm nhiệm, là chính khách cao cấp của Đảng giác ngộ toàn quốc và nghị viện.

Tòa hiến pháp có thẩm quyền:

 Kiểm hiến pháp luật
 Xét xử tranh chấp quyền hạn của cơ quan chính phủ
 Xét xử tranh chấp về kết quả bầu cử
 Giải tán chính đảng
 Miễn chức Tổng thống hay Phó tổng thống Nam Dương

Mục đích của việc thành lập tòa là bảo vệ nền dân chủ và hiến pháp theo nguyên tắc pháp trị, quyền lợi hiến định của nhân dân và nhân quyền, hoạt động dễ thấy biến tòa thành cơ quan được kính trọng của nước. Trong cuộc bầu cử Quốc hội cùng cuộc bầu cử Thống thống đầu tiên vào năm 2004, vai trò của tòa nhiều người biết ơn, nhiều phán quyết trong lĩnh vực chính trị, xã hội và kinh tế như phục quyền cựu đảng viên cộng sản, cấm luật chống khủng bố hữu hiệu hồi tố, bãi bỏ điều khoản của luật chống lật đổ và phỉ báng Tổng thống đã ban hành, làm tòa có ảnh hưởng với việc nặn đúc nền dân chủ Nam Dương, việc tòa mà công chúng quan tâm bao gồm quá trình bổ nhiệm thẩm phán, việc phân quyền Tòa hiến pháp với cơ quan khác và cách thức giải quyết vấn đề của tòa.

Giữa năm 2011, Hạ viện sửa đổi Luật tòa hiến pháp 2003, những điều sửa đổi bao gồm thay đổi việc tổ chức hội đồng đao đức, thêm điều kiện và kinh nghiệm cần thiết để làm thẩm phán, giảm nhiệm kỳ Chánh tòa và Phó chánh tòa xuống hai năm rưỡi từ ba năm và tăng tuổi nghỉ hưu bắt buộc lên 70 từ 67, chánh tòa đầu tiên Jimly Asshidiqie phản đổi yêu cầu thay đổi tổ chức hội đồng đạo đức, gọi là "tầm phào".

Tháng 10 năm 2013, để cải thiện tiêu chuẩn bổ nhiệm làm thẩm phán sau khi Chánh tòa đương thời Akil Mochtar bị bắt, Tổng thống Susilo Bambang Yudhoyono ban hành sắc lệnh thay luật tên là Peraturan Pemerintah Pengganti Undang-undang hay Perppu, quy định điều kiện chọn thẩm phán mới, theo sắc lệnh Thẩm phán Tòa hiến pháp không thể có quan hệ với chính đảng trong ít nhất bảy năm và phải do ủy ban bổ nhiệm độc lập kiểm tra, ngoài ra ủy ban đạo đức thường vụ phải thành lập để giám sát hoạt động của tòa, vào ngày 19 tháng 12 năm 2013 Quốc hội phê chuẩn Perppu.

Quyền hành 
Tòa hiến pháp có cùng địa vị pháp lý như Tòa án tối cao, quyền hành ấn định trong Điều 24C Hiến pháp bao gồm kiểm hiến pháp luật, xét xử tranh chấp quyền hạn, giải tán chính đảng, xét xử tố tụng bầu cử, và phải phán quyết về yêu cầu miễn chức Tổng thống.

Thẩm quyền xét xử tranh chấp bầu cử ban đầu hạn chế xuống chỉ với cuộc tuyển cử, nhưng từ năm 2009 định nghĩa mở rộng mà bao gồm bầu cử địa phương. Đến hiện tại, hầu hết tố tụng ở tòa xoay quanh vấn đề kiểm hiến, kết quả bầu cử tranh chấp và tranh chấp quyền hạn, Tòa án tối cao tiếp tục hành sử quyền kiểm hiến không chính thức.

Một vấn đề nghiêm trọng của tòa, như phần khác của hệ thống pháp luật, là việc thi hành phán quyết, khả năng thi hành của hệ thống tòa án thường khá yếu, vài năm trở lại công chức địa phương, trong vài trường hợp, từ chối thi hành phán quyết Tòa hiến pháp.

Việc tổ chức

Chánh tòa 
Chánh tòa là thẩm phán do thành viên tòa bầu.

Phó chánh tòa 
Phó chánh tòa hiến pháp Nam Dương là thẩm phán cao cấp thứ hai của tòa, là thẩm phán do chín thành viên bầu như Chánh tòa.

Thẩm phán 
Hiến pháp quy định rằng Tòa hiến pháp phải có sáu thẩm phán, Hạ viện, Tổng thống và Tòa án tối cao mỗi có quyền bổ nhiệm ba thẩm phán có nhiệm kỳ năm năm.

Sau khi Patrialis Akbar bị miễn chức vào tháng 1 năm 2017 và Saldi Isra bổ nhiệm thay thế vào tháng 4, Tòa hiến pháp bao gồm:

 Arief Hidayat (Chánh tòa)
 Anwar Usman (Phó chánh tòa)
 Enny Nurbaningsih
 Aswanto
 Wahiduddin Adams
 I Dewa Gede Palguna
 Suhartoyo
 Manhan Sitompul
 Saldi Isra

Quá trình bổ nhiệm thẩm phán thường gây tranh cãi, như ví  dụ vào giữa tháng 8 năm 2013, Tổng thống Susilo Bambang Yodhoyono bổ nhiệm thẩm phán mới, Patrialis Akbar, để thay thể thẩm phán nghỉ hưu Achmad Sodiki và tái bổ nhiệm cựu thẩm phán Maria Indrati, việc bổ nhiệm bị nhóm nhà hoạt động pháp lý kiện thắng ở Tòa án hành chính Jakarta vào tháng 12 năm 2013, nhưng kháng cáo của Yudhoyono thay mặt Akbar cùng Indrati cuối cùng thành công.

Cựu thẩm phán 
Cựu thẩm phán bao gồm:

 Ahmad Fadlil Sumadi
 Akil Mochtar (cựu Chánh tòa)
 Hamdan Zoelva (cựu Phó chánh tòa)
 Muhammad Alim
 Patrialis Akbar
 Maria Farida Indrati

Tổng thư ký 
Tổng thư ký Tòa hiến pháp (Sekretaris Jenderal) là công chức đảm nhiệm quản lý kỹ thuật tòa, đến tháng 9 năm 2019 chức vụ do M. Guntur Hamzah giữ, Tổng thư ký lãnh đạo:

 Phòng quy hoạch giám sát (Biro Perencanaan dan Pengawasan)
 Phòng tài chính tựu nghiệp (Biro Keuangan dan Kepegawaian)
 Phòng quan hệ công chúng và lễ nghi (Biro Hubungan Masyarakat dan Protokol)
 Phòng tổng vụ (Biro Umum)
 Trung tâm nghiên cứu và phân tích tố tụng, quản lý kỹ thuật thông tấn và thông tin (Pusat Penelitian dan Pengkajian Perkara, Pengelolaan Teknologi Informasi dan Komunikasi)
 Trung tâm giáo dục Pancasila và hiến pháp (Pusat Pendidikan Pancasila dan Konstitusi)

Thư ký tòa 
Thư ký tòa hiến pháp (Panitera) đảm nhiệm quản lý tư pháp, giám sát hai Thư ký tòa sơ cấp, Thư ký I giúp đỡ việc kiểm hiến, xét xử tranh chấp quyền hạn và tranh chấp bầu cử Quốc hội, Tổng thống, Thư ký II giúp đỡ việc miễn chức, giải tán chính đảng và xét xử tranh chấp bầu cử địa phương.

Xem thêm 

 Hiến pháp
 Chủ nghĩa lập hiến
 Tư pháp
 Pháp trị
 Y pháp trị quốc
 Tòa án tối cao Nam Dương

Tham khảo 

 Denny Indrayana (2008) Indonesian Constitutional Reform 1999-2002: An Evaluation of Constitution-Making in Transition, Kompas Book Publishing, Jakarta 
 Jimly Asshiddiqie (2009), "The Constitutional Law of Indonesia: A Comprehensive Overview", Thompson Sweet & Maxwell Asia, Singapore.

Chú thích 

Tòa án hiến pháp
Chính phủ Indonesia