Kaidai (lớp tàu ngầm)

{|
{{Infobox ship class overview
| Name = Tàu ngầm Kiểu Kaidai
| Builders = *Xưởng Hải quân Kure
Xưởng Hải quân Sasebo
Xưởng Hải quân Yokosuka
Xưởng Đóng tàu Kawasaki
Nhà máy Đóng tàu Mitsubishi
| Operators = 
| Class before = 
| Class after = 
| Subclasses = *Kaidai I (lớp I-51)
Kaidai II (lớp I-152)
Kaidai IIIa (lớp I-153)
Kaidai IIIb (lớp I-156)
Kaidai IV (lớp I-61/I-162')
Kaidai V (lớp I-165)
Kaidai VIa (lớp I-168)
Kaidai VIb (lớp I-174)
Kaidai VII (lớp I-176)
| Cost = 
| Built range = 1921-1943
| In service range = 
| In commission range = 1924-1945
| Total ships building = 
| Total ships planned = 
| Total ships completed = 
| Total ships cancelled = 
| Total ships active = 
| Total ships laid up = 
| Total ships lost = 
| Total ships retired = 
| Total ships preserved = 
}}
|}

Tàu ngầm Kiểu Kaidai (海大型潜水艦, Kaidai-gata sensuikan) là một lớp tàu ngầm hạng nhất của Hải quân Đế quốc Nhật Bản hoạt động trước và trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Tên lớp tàu là viết tắt của cụm từ  - Tàu ngầm cỡ lớn của Hải quân.

Tất cả các tàu ngầm lớp Kaidai trước đây chỉ sử dụng số hiệu có hai chữ số, tính từ tàu ngầm I-51 trở đi. Từ ngày 20 tháng 5 năm 1942, tất cả các tàu ngầm Kaidan đều được thêm số "1" vào trước số hiệu cũ của chúng. Ví dụ, I-52 được đổi thành I-152. Toàn bộ tàu đều thay thành số hiệu có ba chữ số nếu số hiệu cũ chỉ có một hoặc hai chữ số. Những tàu đã rời biên chế trước ngày 20 tháng 5 năm 1942 thì không được thay đổi số hiệu.

 Các lớp tàu 
Lớp tàu ngầm kiểu Kaidai được chia thành 7 phân lớp chính và 2 phân lớp phụ:

 
 
 
 
 
 
 
 
 

 Kaidai I (lớp I-51) 
nhỏ|200x200px|I-51 vào năm 1924
Dự án số S22. Nguyên mẫu của lớp. Con tàu duy nhất của lớp Kaidai I, I-51, được dựa trên thiết kế của tàu ngầm lớp K của Hải quân Hoàng gia Anh trong Chiến tranh thế giới thứ nhất. Con tàu được hoàn thành vào năm 1924, được nâng cấp lên động cơ mới vào năm 1932 và được tháo dỡ vào năm 1941. Con tàu không tham gia bất kỳ trận đánh nào trong Chiến tranh thế giới thứ hai.

 Kaidai II (lớp I-152) 
nhỏ|200x200px|I-152
Dự án số S25. Chỉ có duy nhất một tàu Kaidai II, I-152, được đóng theo Kế hoạch Hạm đội Tám-Sáu cùng với tàu I-51. Con tàu được hoàn thành vào năm 1924, và được sử dụng làm tàu huấn luyện đến giữa năm 1942, sau đó bị loại khỏi biên chế. Con tàu được tháo dỡ vào năm 1946. 

 Kaidai IIIa/b (lớp I-153 và lớp I-156) 
nhỏ|I-158 vào năm 1927
Dự án số S26 (Kaidai IIIa) và S27 (Kaidai IIIb). Chín tàu Kaidai III được dựa theo những thiết kế trước đó, nhưng sử dụng thân tàu vững chắn hơn. Các tàu thuộc nhóm "IIIb" có thân tàu dài hơn 40 cm và mang thiết kế mũi tàu khác biệt. Toàn bộ chín tàu được đóng trong giai đoạn 1927-1930.

Trong số chín tàu của nhóm Kaidai III, bảy chiếc sống sót qua chiến tranh, do phần lớn chúng được sử dụng làm tàu huấn luyện. Toàn bộ số tàu này đều được đánh đắm sau khi chiến tranh kết thúc. I-63 bị chìm sau vụ tai nạn va chạm với tàu ngầm I-60 vào năm 1939. I-63 được trục vớt vào tháo dỡ vào năm 1940. I-60 sau đó bị đánh chìm bởi khu trục hạm HMS Jupiter.

 Kaidai IV (lớp I-61/162) 
nhỏ|207x207px|I-164 vào năm 1930
Dự án số S28. Có thiết kế thân tàu bé hơn so với lớp tiền nhiệm và chỉ lắp đặt bốn ống phóng ngư lôi. Ba tàu của lớp Kaidai IV được đóng trong giai đoạn 1929-1930; I-61, I-162, và I-164. I-61 chìm trong một vụ tai nạn năm 1941. I-164 bị tàu ngầm  của Mỹ bắn chìm ngày 17 tháng 5 năm 1942. I-162 sống sót qua chiến tranh.

 Kaidai V (lớp I-165) 

Dự án số S29. Có ba tàu lớp Kaidai V được đóng; I-165, I-166, và I-67, đều được hoàn thành trong năm 1932. Lớp này được nâng cấp pháo trên boong tàu, từ pháo nòng 50 caliber lên pháo đa dụng 65 caliber. Các con tàu được thiết kế rộng và cao hơn, nâng tổng số thành viên thủy thủ đoàn lên 75 và tăng mức lặn sâu lên 230 ft (70 m). I-165 được cải tiến vào năm 1945, bằng việc thay pháo trên boong tàu bằng hai máy phóng ngư lôi cảm tử Kaiten.

Không tàu nào trong nhóm Kaidai V sống sót qua chiến tranh. I-67 chìm với toàn bộ thủy thủ đoàn trong một buổi huấn luyện vào năm 1940. I-165 bị bắn chìm ngày 27 tháng 6 năm 1945 ở vùng biển phía đông đảo Saipan. I-166 bị tàu ngầm Anh  bắn chìm ngày 17 tháng 7 năm 1944 ở ngoài khơi Singapore.

 Kaidai VIa/b (lớp I-168 và lớp I-174) 
nhỏ|I-68/I-168 in 1934
Dự án số S31 (Kaidai VIa) và S34 (Kaidai VIb). Các tàu thuộc nhóm này được đặt lườn trong khoảng thời gian từ năm 1931 tới năm 1934 theo Chương trình Mở rộng Trang bị Hải quân lần 1 (Maru 1) và Chương trình Mở rộng Trang bị Hải quân lần 2 (Maru 2) của Hải quân Đế quốc Nhật Bản. Tám tàu ngầm thuộc nhóm Kaidai VI được đưa vào hoạt động; , I-169, I-70, I-171, I-172, I-73, I-174, và I-175. Ở vận tốc 23 knot, đây là nhóm tàu ngầm có vận tốc chạy khi nổi nhanh nhất lúc đó cho đến khi bị các tàu I-174 và I-175 thuộc nhóm Kaidai VIb vượt mặt. So với lớp tiền nhiệm, các tàu thuộc nhóm Kaidai VIa/b dài hơn 30 cm, nặng hơn 25 tấn và được trang bị pháo cỡ nòng 100 mm (VIa) và 120 mm (VIb) trên boong tàu.

Nhóm Kaidai VI đã góp công đánh chìm hai hàng không mẫu hạm của Hải quân Hoa Kỳ trong chiến tranh. Ngoài ra, tàu ngầm I-70 là tàu chiến đầu tiên của Nhật Bản bị đánh chìm trong Chiến tranh thế giới thứ hai, và tàu ngầm I-73 là chiến công đầu tiên của lực lượng tàu ngầm Hoa Kỳ trong Chiến tranh thế giới thứ hai.

 Kaidai VII (lớp I-176) 

Dự án số S41. Thiết kế cuối cùng của lớp Kaidai, mười tàu ngầm Kaidai VII được đặt hàng vào năm 1939 (I-176 tới I-185), và được hoàn thành vào năm 1942 và 1943. Các tàu được đóng theo Chương trình Mở rộng Trang bị Hải quân lần 4. Hải quân Nhật thường gọi lớp này là , và từng có ý định dùng để thay thế cho lớp Kaidai III và Kaidai IV. Thay vì lắp các ống phóng ngư lôi ở đuôi tàu như các lớp tiền nhiệm, lớp Kaidai VII đã đặt cả sáu ống phóng ở phần mũi tàu.

Bảy trong số 10 chiếc của nhóm Kaidai VII bị đánh chìm trong năm hoạt động đầu tiên và tháng 10 năm 1944, toàn bộ các tàu đều bị đánh chìm.

 Thông số 

 Chú thích 

 Tham khảo 

 
 , Gakken (Japan)
 History of the Pacific War Vol. 17, I-Gō Submarines, January 1998, 
 History of the Pacific War Vol. 63, Documents of IJN submarines and USN submarines, January 2008, 
 History of the Pacific War Extra, Perfect guide, The submarines of the Imperial Japanese Forces, March 2005, 
 Model Art Extra No.537, Drawings of Imperial Japanese Naval Vessels Part-3, Model Art Co. Ltd. (Japan), May 1999
 The Maru Special, Ushio Shobō (Japan)
 Japanese Naval Vessels No. 37, Japanese Submarines II, April 1980
 Japanese Naval Vessels No. 132, Japanese Submarines I (New edition), February 1988
 Monthly Ships of the World,  (Japan)
 No. 469, Special issue Vol. 37, "History of Japanese Submarines"'', August 1993

Tàu ngầm Hải quân Đế quốc Nhật