Đoàn Văn nghệ Việt Nam

Đoàn Văn nghệ Việt Nam là lực lượng xung kích thuộc Cục Tâm lý chiến, Tổng cục Chiến tranh Chính trị, Bộ Tổng Tham mưu Quân lực Việt Nam Cộng hòa.

Lịch sử

Quốc gia Việt Nam
Đoàn Văn nghệ Việt Nam có tiền thân là Đoàn Văn tác vụ trực thuộc Bộ Quốc Phòng, được thành lập năm 1954 đồng thời với Đài Vô tuyến Việt Nam mà đoàn trưởng là nhạc sĩ Anh Ngọc. Thành viên lực lượng này là những nam thanh nữ tú tuyển lựa từ khu vực nông thôn, được luyện thanh và học múa để phụng vụ đồng bào cũng như chiến sĩ.

Đoàn hiếm khi hoạt động cố định mà phân thành các đội 10-20 người đi biểu diễn ở thôn trang, tiền đồn với mục phiêu khích lệ quân dân sản xuất và chiến đấu, tin tưởng vào chính phủ. Những giọng ca của đoàn cũng thường xuất hiện trên sóng phát thanh Quân Đội, Pháp Á. Đây được coi là lực lượng văn nghệ tuyên truyền đắc lực nhất trong công cuộc chống Cộng bấy giờ.

Đệ nhất Cộng hòa
Ngay khi tổng thống Ngô Đình Diệm đăng cơ đã nêu cao sứ mệnh xung kích của các đội văn nghệ tuyên truyền, cho nên Đoàn Văn tác vụ được coi là cánh tay phải của Cục Tâm lý chiến, Nha Chiến tranh Chính trị.

Để hậu thuẫn cho lực lượng, Cục lập thêm báo Tiền tuyến. Các nghệ sĩ thuộc biên chế đoàn được tiêu chuẩn như sĩ quan, nhiều người còn được cấp quân hàm và sống cùng gia đình tại quân doanh.

Hàng năm, bên cạnh các nghệ sĩ cố định, Cục tuyển mộ những nghệ sĩ ăn khách đương thời để lập Biệt đoàn Văn nghệ Trung ương xuất ngoại trình diễn, mà thường là Paris, London, Roma, Washington, Tokyo. Riêng tại Paris, đoàn có những tiếp xúc cả bí mật và công khai với các đoàn văn nghệ tuyên truyền Bắc Việt. Đoàn trưởng bấy giờ là nhạc sĩ Phạm Duy.

Quân quản và Đệ nhị Cộng hòa

Sau Cách mạng 01 tháng 11, văn nghệ Việt Nam Cộng hòa được phát triển tự do hơn trước. Do đó, nhân viên Đoàn Văn tác vụ ngoài thời gian công tác được phép ra ngoài biểu diễn. Số lượng nhân viên về sau càng ít đi do trào lưu văn nghệ đại chúng tăng mạnh, tuy nhiên, bổng lộc cũng ngày càng cao.

Thời kì này, Cục lập thêm các đài Tiếng Nói Tự Do, Mẹ Việt Nam, Gươm Thiêng Ái Quốc, Tiếng Nói Nam Bộ để anh chị em biệt đoàn có thêm cơ hội phát huy khả năng. Đài Truyền hình Việt Nam cũng có những chương trình riêng cho Đoàn Văn tác vụ.

Thành viên lưu động của Đoàn Văn nghệ Việt Nam có lúc lên đến hàng trăm người, việc quản lí được giao cho nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ. Không chỉ có nhiệm vụ nêu cao chính nghĩa Việt Nam Cộng hòa giữa hai làn đạn, mà đoàn còn phải quảng bá văn hóa Việt Nam ra thế giới. Bấy giờ, các tòa đại sứ Việt Nam Cộng hòa được phát một số đáng kể băng từ thâu âm hoặc thâu hình những tiết mục đặc sắc của Đoàn Văn nghệ Việt Nam để tặng cho các hãng truyền thông quốc tế, bìa băng thường in hình các thắng cảnh Việt Nam.

Sang thập niên 1970, do tình thế văn nghệ Việt Nam sa sút trước làn sóng phim chưởng Hồng Kông Đài Loan, giới nghệ sĩ có nhiều người phải bỏ nghề, nên nòng cốt Đoàn Văn nghệ Việt Nam hầu hết hoặc có khi hoàn toàn là Đoàn Văn nghệ Maxim's, ông bầu Hoàng Thi Thơ cũng lãnh trọng trách trưởng đoàn.

Thời kì đầu, đồng phục của đoàn là áo bà ba đen, không phân biệt nam nữ. Sau nữ lưu được mặc áo dài lam, nam giới bận âu phục. Đến giai đoạn cuối, nữ giới đổi sang mặc áo dài đỏ.

Sự kiện
 Tại Hội nghị Paris 1968, do tính cấp bách của tình huống chính trị, chính phủ đã cử đương kim phó tổng thống Nguyễn Cao Kỳ và đệ nhị phu nhân Đặng Tuyết Mai dẫn đoàn sang Paris biểu diễn.
 Trong thời gian thương thảo Hiệp định Paris 1973, đôi nghệ sĩ Nguyễn Thành Châu (Năm Châu) và Trương Phụng Hảo (Phùng Há) được cử làm trưởng và phó đoàn.
 Ngày 30 tháng 04 năm 1975, khi tổng thống Dương Văn Minh đọc tuyên bố giải thể chế độ, Đoàn Văn nghệ Việt Nam do ông bầu Hoàng Thi Thơ dẫn đầu vẫn đang lưu diễn tại Tokyo. Buổi biểu diễn cuối cùng của đoàn trước khi rã ngũ là trên sóng NHK.

Hình ảnh

Tham khảo
 Đoàn Văn nghệ Bảo An
 Tiếng nói Dạ Lan
 Đại hội Nhạc trẻ
 Đài Vô tuyến Việt Nam
 Đài Truyền hình Việt Nam

Liên kết

 Tưởng niệm văn nghệ sĩ Việt Nam Cộng hòa
Bộ Tổng Tham mưu Quân lực Việt Nam Cộng hòa
Văn hóa Việt Nam Cộng hòa