Chiều cao địa thế năng

Chiều cao địa thế năng hoặc cao độ địa thế năng là tọa độ dọc được tham chiếu đến mực nước biển trung bình của Trái đất, một sự điều chỉnh đối với chiều cao hình học (cao độ trên mực nước biển trung bình) để giải thích cho sự thay đổi của trọng lực theo vĩ độ và cao độ. Do đó, nó có thể được coi là "chiều cao được điều chỉnh bằng hấp dẫn".

Định nghĩa 
Ở độ cao h, địa thế năng được định nghĩa là:

 

với  là gia tốc hấp dẫn,  là vĩ độ và z là độ cao hình học. Do đó, địa thế năng là thế năng hấp dẫn trên mỗi đơn vị khối lượng ở độ cao h đó.

Chiều cao địa thế năng là:

 

chuẩn hóa địa thế năng theo g0 là gia tốc trọng lực tiêu chuẩn ở mực nước biển trung bình.

Sử dụng 

Các ngành khoa học địa vật lý như khí tượng học thường thích biểu thị lực độ dốc áp suất ngang như là độ dốc (gradient) của địa thế năng dọc theo bề mặt áp suất không đổi, bởi vì khi đó nó có các tính chất của một lực bảo toàn. Ví dụ, các phương trình nguyên thủy mà các mô hình dự báo thời tiết giải quyết sử dụng áp suất thủy tĩnh làm tung độ và biểu diễn các độ dốc của các bề mặt áp suất đó theo chiều cao địa thế năng.

Một biểu đồ về chiều cao địa thế năng cho một mức áp suất duy nhất trong khí quyển cho thấy các vùng lõm và vùng lồi (cao và thấp) thường thấy trên các biểu đồ thượng tầng khí quyển. Độ dày địa thế năng giữa các mức áp suất - chẳng hạn chênh lệch chiều cao địa thế năng 850 hPa và 1000 hPa  - tỷ lệ thuận với nhiệt độ ảo trung bình trong lớp đó. Các đường đồng mức chiều cao địa thế năng có thể được sử dụng để tính toán gió địa chuyển, với tốc độ nhanh hơn khi các đường đồng mức nằm sát nhau hơn và tiếp tuyến với các đường đồng mức chiều cao địa thế năng.

Cục Thời tiết Quốc gia Hoa Kỳ định nghĩa chiều cao địa thế năng như sau:

Xem thêm 
 Mô hình khí quyển 
 Độ cao trên mực nước biển trung bình

Tham khảo

Đọc thêm 
 Hofmann-Wellenhof B. & Moritz H. "Physical Geodesy", 2005. 
 Eskinazi S. "Fluid Mechanics and Thermodynamics of our Environment", 1975.

Liên kết ngoài 
 

Động lực học khí quyển
Vị trí thẳng đứng