Chi Thuốc lá

Chi Thuốc lá (danh pháp khoa học: Nicotiana) là một chi thực vật có hoa, bao gồm các loại cây thân thảo và cây bụi thuộc họ Cà (Solanaceae), bản địa khu vực châu Mỹ, Australia, tây nam châu Phi và nam Thái Bình Dương, nhưng ngày nay đã du nhập rộng khắp thế giới. Một số loài Nicotiana, nói chung được gọi là cây thuốc lá/thuốc lào, được gieo trồng làm cây cảnh nhưng loài cây thuốc lá (Nicotiana tabacum) thì được gieo trồng rộng khắp thế giới để sản xuất thuốc lá cũng như các sản phẩm khác từ cây thuốc lá.

Phân loại

Các loài 

Khoảng 55-70 loài được công nhận bao gồm

 
 Nicotiana acuminata (Graham) Hook. – thuốc lá nhiều hoa
 Nicotiana africana Merxm.
 Nicotiana alata Link & Otto – thuốc lá cánh, thuốc lá nhài, tanbaku (tiếng Ba Tư)
 Nicotiana attenuata Torrey ex S. Watson – thuốc lá sói đồng cỏ
 Nicotiana benthamiana Domin
 Nicotiana clevelandii A. Gray
 Nicotiana exigua H.-M. Wheeler
 Nicotiana glauca Graham – thuốc lá cây, thuốc lá cây Brasil, thuốc lá bụi, cây mù tạc
 Nicotiana langsdorffii Weinm.
 Nicotiana longiflora Cav.
 Nicotiana occidentalis H.-M. Wheeler
 Nicotiana obtusifolia M. Martens & Galeotti – thuốc lá sa mạc, punche, "tabaquillo"
 Nicotiana otophora Griseb.
 Nicotiana quadrivalvis Pursh
 Nicotiana rustica L. – thuốc lào, thuốc lá Aztec, mapacho
 Nicotiana suaveolens Lehm. – thuốc lá Australia
 Nicotiana sylvestris Speg. & Comes – thuốc lá Nam Mỹ, thuốc lá đồng rừng
 Nicotiana tabacum L. – thuốc lá, được trồng để sản xuất thuốc lá điếu hay thuốc lá nhai v.v..
 Nicotiana tomentosiformis Goodsp.

Lai ghép nhân tạo
 Nicotiana × didepta = N. debneyi × N. tabacum
 Nicotiana × digluta = N. glutinosa × N. tabacum
 Nicotiana × sanderae Hort. ex Wats. = N. alata × N. forgetiana

Chuyển đi
 Petunia axillaris (Lam.) Britton et al. (đồng nghĩa: N. axillaris Lam.)

Từ nguyên 
Từ nicotiana (cũng như nicotin) được đặt theo tên Jean Nicot, đại sứ Pháp tại Bồ Đào Nha, người vào năm 1559 đã gửi nó trong vai trò của một cây thuốc chữa bệnh tới triều đình Pháp dưới thời Catherine de' Medici.

Sinh thái học 

Mặc dù chứa nhiều nicotin và/hoặc các hợp chất khác như germacren và anabasin hay các ancaloit khác như nhóm piperidin (tùy từng loài) để chống lại phần lớn các loài động vật ăn cỏ, nhưng một loạt các loài động vật đã tiến hóa để có thể ăn các loài Nicotiana mà không chịu thương tổn gì. Tuy nhiên, thuốc lá/thuốc lào là không ngon đối với nhiều loài động vật và vì thế một số loài thuốc lá (chủ yếu là thuốc lá cây, N. glauca) đã trở thành loài xâm hại ở một số khu vực.

Các loài Lepidoptera mà dạng sâu bướm của chúng ăn Nicotiana, chủ yếu từ họ Noctuidae và một số thuộc họ Sphingidae, bao gồm:

 Agrotis ipsilon
 Agrotis segetum
 Amphipyra tragopoginis
 Discestra trifolii
 Endoclita excrescens
 Manduca blackburni
 Manduca sexta
 Manduca quinquemaculata
 Mamestra brassicae
 Phlogophora meticulosa
 Xestia c-nigrum

Gieo trồng 
Vài loài Nicotiana, như N. sylvestris, N. alata hay N. langsdorffii được trồng làm cây cảnh, thường được gọi là cây thuốc lá hoa hay yên thảo. Chúng là những cây nở hoa buổi chiều với mùi thơm cuốn hút các loài Sphingidae cũng như các động vật thụ phấn khác. Trong khu vực ôn đới chúng là những cây một năm chịu lạnh cấp 9a-11.
Các giống cây trồng lai ghép như Domino Series và Lime Green đã từng giành giải Award of Garden Merit của Hiệp hội Làm vườn Hoàng gia Anh (Royal Horticultural Society).

Các giống cây trồng trong vườn có nguồn gốc từ N. alata (như các loạt Niki và Saratoga) và gần đây hơn là từ Nicotiana x sanderae (như các loạt Perfume và Domino).

Thư viện ảnh

Tham khảo

Xem thêm 

 ITIS (1999): Nicotiana. Truy cập 2007-11-20.
 Panter, K.E.; Keeler, R.F.; Bunch, T.D. & Callan, R.J. (1990): Congenital skeletal malformations and cleft palate induced in goats by ingestion of Lupinus, Conium and Nicotiana species. Toxicon 28 (12): 1377-1385.PMID 2089736 (HTML abstract)
 Ren, Nan & Timko, Michael P. (2001): AFLP analysis of genetic polymorphism and evolutionary relationships among cultivated and wild Nicotiana species. Genome 44(4): 559-571.  PDF fulltext

Liên kết ngoài 
 
 

 
 The Plant List