Tiếng Shina

Tiếng Shina ( =  = ) là một ngôn ngữ của tiểu nhóm Dard, ngữ chi Ấn-Arya được nói bởi người Shina, và một số lượng lớn người dân ở Ladakh, Ấn Độ (Dah Hanu, Dras), cũng như ở Jammu và Kashmir, Ấn Độ, chẳng hạn như ở Gurez..

Phương ngữ 
Ở Ấn Độ, các phương ngữ tiếng Shina gìn giữ cả cụm phụ âm đầu và cuối thừa hưởng từ ngôn ngữ Ấn-Arya cổ (Old Indo-Arya, OIA), trong khi các phương ngữ Shina nói ở Pakistan thì không.

Các phương ngữ của tiếng Shina gồm: Gilgiti (phương ngữ uy tín), Astori, Chilasi Kohaha, Drasi, Gurezi, Jalkoti, Kolai và Palasi. Các ngôn ngữ liên quan được sử dụng bởi người dân tộc Shina là Brokskat (Shina ở Baltistan và Dras), Shina Kohistan, Palula, Savi và Ushojo.

Chữ viết 
Tiếng Shina là một trong số ít các ngôn ngữ Dard có chữ viết truyền thống. Tuy nhiên, nó là một ngôn ngữ nói cho đến vài thập kỷ trước, và vẫn chưa có một phép chính tả chuẩn. Vì những nỗ lực đầu tiên thể hiện chính xác âm vị học tiếng Shina vào những năm 1960, đã có một số chữ viết được đề xuất cho các phương ngữ khác nhau, với các cuộc tranh luận tập trung vào việc nên trình bày độ dài nguyên âm hay thanh điệu. Đối với phương ngôn Drasi được nói ở bang Jammu và Kashmir của Ấn Độ, đã có hai đề án được đề xuất, một là chữ Ba Tư-Ả Rập và hai là chữ Devanagari.

Như vậy, tiếng Shina được viết với một biến thể của bảng chữ cái Urdu. Các chữ cái bổ sung để viết tiếng Shina là: 

 ݜ cho /ʂ/ /ݜَہ/ 
 ڙ cho /ʐ/ /ڙاڙ/ 
 څ cho /ts/ /څک/ 
 ڇ cho /ʈʂ/ /ڇکےٚ/ 
 ݨ cho /ɳ/ /ہݨےٗ/ 
 ڱ cho /ŋ/ /کھڱَر/ 
 ن٘ cho /◌̃/ /نآ/

beyaak 2018

Xem thêm 

 Tiếng Kashmir

Tham khảo

Tài liệu

Đọc thêm 

 Lịch sử phát triển của văn bản ở Shina
 Chứa một ngữ pháp Shina, từ điển Đức-Shina và Shina-Đức, và hơn 700 câu tục ngữ và văn bản ngắn của Shina.
  
  
  
   Chứa 15000 từ cộng với tài liệu về ngữ âm của Shina.

Liên kết ngoài 

 Sasken Shina, chứa các tài liệu bằng và về ngôn ngữ 
 1992 Khảo sát xã hội học về Shina

Ngôn ngữ tại Jammu và Kashmir
Ngôn ngữ tại Khyber Pakhtunkhwa
Nhóm ngôn ngữ Dard