Tiếng Kikuyu

Tiếng Kikuyu hay tiếng Gikuyu ( ) là một ngôn ngữ Bantu chủ yếu được nói bởi người Kikuyu (Agĩkũyũ) ở Kenya. Với chừng 7 triệu người (22% dân số Kenya), đây là dân tộc đông người nhất tại Kenya. Tiếng Kikuyu được sử dụng ở khu vực nằm giữa Nyeri và Nairobi. Đây là một trong năm ngôn ngữ thuộc phân nhóm Thagichu, có mặt ở Kenya và Tanzania.

Ngữ âm
Kí tự trong dấu ngoặc đơn là chữ cái dùng khi viết.

Nguyên âm

Phụ âm

Phụ âm mũi có trước nhiều khi được phát âm mà không mũi hóa ( trở thành ).

Thanh điệu
Tiếng Kikuyu có hai thanh ngang (cao và thấp), một thanh đi lên, và một downstep.

Ngữ pháp
Cấu trúc từ chủ yếu là SVO (chủ–động–tân), và tính từ theo sau danh từ.

Văn hóa
Một số tác phẩm văn học viết bằng tiếng Kikuyu. Ví dụ, Mũrogi wa Kagogo (Wizard of the Crow) của Ngũgĩ wa Thiong'o. Một số tác giả khác sáng tác bằng tiếng Kikuyu là Gatua wa Mbũgwa và Waithĩra wa Mbuthia.

Chú thích

Tài liệu

Armstrong, Lilias E. 1967. The Phonetic and Tonal Structure of Kikuyu. London: Published for the International African Institute by Dawsons of Pall Mall.
Barlow, A. Ruffell and T. G. Benson. 1975. English-Kikuyu Dictionary. Oxford: Clarendon Press.
Barlow, A. Ruffell. 1951. Studies in Kikuyu Grammar and Idiom. Edinburgh: William Blackwood & Sons,
Benson, T. G. 1964. Kikuyu–English Dictionary. Oxford: Clarendon Press.
Gecaga B. M. and Kirkaldy-Willis W.H. 1953. English–Kikuyu, Kikuyu–English Vocabulary. Nairobi: The Eagle Press.
Leakey L. S. B. 1989. First Lessons in Kikuyu. Nairobi: Kenya Literature Bureau.
Mugane John 1997. A Paradigmatic Grammar of Gikuyu. Stanford, California: CSLI publications.

Liên kết ngoài

Robert Englebretson (ed.), "A Basic Sketch Grammar of Gĩkũyũ", 2015.
Gikuyu alphabet and pronunciation at Omniglot
African Language Resources 
Muigwithania 2.0 – First Kikuyu Newspaper revived on the Internet 
PanAfrican L10n page on Gikuyu
Gikuyu blog
Gĩkũyũ Language Page  (Wiki Created by Linguistic Field Methods Course at UMass Amherst)
First Course in Kikuyu (vol. 1; see ref. for v2 & v3)
My First Gikuyu Dictionary

Kikuyu
Nhóm ngôn ngữ Đông Bắc Bantu