Đền Khai Long

Đền Khai Long ở thôn Đông Bích, xã Trung Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An phối thờ Thần Khai Long là một Con rồng trắng và Nguyễn Cảnh Hoan là một vị tướng thời Lê Trung Hưng.

Lịch sử 
Đền được cho là có từ thời Lê Trung Hưng với truyền thuyết phổ biến: thần Khai Long là một con rồng trắng mang lại mưa thuận gió hòa, đất đai màu mỡ cho nhân dân vùng này. Đây được xem là một ngôi đền thiêng có từ lâu nhưng chưa được xếp hạng di tích và xuống cấp. Các sắc phong của đền được đem đi gửi nhờ nơi khác và chỉ ghi Khai Long Sứ Quân chứ không chú thích là Rồng hay Người? 

Năm 2022 đền được tu bổ và sau đó người ta bắt đầu tự nhận Thần Khai Long là Ngô Xương Xí.   Còn tất cả các thông tin từ năm 2014 trở về trước ở đền Khai Long đều không có tên nhân vật này mà chỉ có truyền thuyết về Thần Rồng: Báo Công an Nghệ An, Báo Sức khỏe & Đời sống, Báo Dân Việt , Tinh hoa Đông Phương, Du lịch Cửa Lò...

Tranh cãi 
Một ngôi đền cũng tên Khai Long mới xây năm 2014 tại xã Tân Sơn, cùng thuộc huyện Đô Lương. Ngôi đền này chủ yếu do con cháu họ Ngô chi tiền rồi khẳng định Khai Long Sứ Quân chính là Ngô Xương Xí. Theo họ đền có từ xưa nhưng vì chính sách di dời đền chùa lên núi để lấy đất sản xuất mà đền bị phá bỏ năm 1976. Bằng chứng duy nhất họ đưa ra là cuốn "Lịch sử Đảng bộ và nhân dân xã Tân Sơn". Sau khi xây xong thì đền đã được cấp bằng Di tích cấp Tỉnh rất nhanh chóng vào ngày 15/12/2016. 

Phải chăng để có tiền tài trợ tu bổ và mong ước được cấp bằng di tích, người dân Trung Sơn đã ăn theo tư tưởng của người dân Tân Sơn (mà thực chất là của con cháu họ Ngô). Họ cũng tự nhận vị thần rồng của mình là Ngô Xương Xí. Vậy là chỉ trong 8 năm, Ngô Xương Xí bỗng dưng có thêm hai đền thờ và vài chục sắc phong.

Bản chất 
Ngô sứ quân 吳使君 có nghĩa là sứ quân họ Ngô, chứ không phải tước hiệu Quân/Vương. Chữ sứ 使 chỉ có nghĩa là sứ giả, đi sứ, giả sử, sai khiến... Ông là con vua nhưng do thế yếu, không tự xưng Vương, cũng không được dân suy tôn làm vua và chưa từng có nơi nào gọi là Khai Long. Nhưng nhờ cái tên đuôi Khai Long "Sứ Quân" dễ dàng gán ghép với vị "sứ quân" này mà con rồng bị thế chỗ bởi con người.

Ngô Xương Xí đã chạy về Bình Kiều (Triệu Sơn, Thanh Hóa) và đây được coi là cơ sở để con cháu họ Ngô suy diễn ông đã vào đến tận Nghệ An. Sự thật là sử sách chính thống lẫn tín ngưỡng dân gian ở Nghệ An chưa bao giờ xuất hiện cái tên Ngô Xương Xí. 

Tư tưởng này chỉ mới bắt đầu có khi Đào Duy Anh phủ nhận quê hương Đường Lâm Sơn Tây của Ngô Quyền, và cho rằng Đường Lâm ở cực nam Hà Tĩnh. Cũng tương tự khi Lê Tắc nói Đường Lâm ở Ái Châu người ta cũng sục sôi muốn nhận Ngô Quyền, Phùng Hưng về Thanh Hóa. Trong khi đó Ngô Thì Sĩ, Phan Huy Chú, Nguyễn Văn Siêu, Trần Quốc Vượng ... xưa nay đều bác bỏ. Giới sử học Việt Nam chính thống đều khẳng định Đường Lâm ở miền Bắc. 

Và điều nguy hiểm nhất là phần giới thiệu họ Ngô  luôn tự nhận tổ tiên họ ở miền Trung. Ngô Quyền trong bài viết tất cả đều gắn với "Châu Ái". Trang này cũng còn rất nhiều bài viết khác với ngôn từ ngông cuồng và không tôn trọng giới sử học Việt Nam, thậm chí bảo các sử gia về nhà mà xem lại giấy khai sinh (ý là gia phả của họ là số 1, còn nghiên cứu không quan trọng).  

Rõ ràng với truyền thống thờ cúng tổ tiên của người Việt thì việc 3 tỉnh Thanh Nghệ Tĩnh không thờ Ngô Quyền, Phùng Hưng đã chứng minh hai ông đều là người miền Bắc. Bởi vậy một số cá nhân đã bắt đầu dọn đường cho sự ảo tưởng về một Đường Lâm miền Trung. Họ đã hợp pháp hóa xây đền Ngô Xương Xí bằng cách cướp ngôi một vị thần rồng và dĩ nhiên là có rất nhiều tiền để mua bằng di tích.  

Rồi bước tiếp theo hẳn là xây đền Thờ Ngô Xương Ngập với Ngô Quyền cho đủ ông cha con cháu. Chẳng có gì lạ khi vài năm nữa sẽ "bất ngờ" xuất hiện đền Ngô Quyền ở miền Trung.

Chú thích

Di tích tại Nghệ An
Du lịch Nghệ An
Văn hóa Nghệ An
Lịch sử Nghệ An