Tào Khê tông

Tào Khê tông (zh. 曹溪宗 caóxī zōng, ko. chogye chong, ja. sōkei-shū, en. Jogye Order), tên chính thức là Đại Hàn Phật Giáo Tào Khê Tông (zh. 大韓佛敎 曹溪宗, ko. 대한불교조계종), là tông phái Thiền quan trọng nhất của Phật giáo Hàn Quốc, do Quốc sư Phổ Chiếu Trí Nột sáng lập vào đầu thế kỷ 13 dựa trên sự hợp nhất 9 phái Thiền (zh. 禪門九山, Cửu Sơn Thiền Môn) đã có từ trước ở bán đảo Triều Tiên với tông chỉ là "Thiền-giáo song tu", "Đốn ngộ tiệm tu" . Vị Thiền sư đời sau Trí Nột là Thái Cổ Phổ Ngu đã hoàn thiện việc hợp nhất và thành lập tông phái này.

Theo thống kê năm 2015, Tào Khê tông là tông phái Phật giáo lớn nhất tại Hàn Quốc với 1.900 ngôi chùa đang hoạt động, hơn 13.000 tăng ni và khoảng 7 triệu tín đồ khắp Hàn Quốc. Vị tông trưởng (lãnh đạo tinh thần tối cao) hiện nay của Thiền phái này là Hòa thượng Seongpa (sinh năm 1939), được bổ nhiệm vào năm 2021, nhiệm kỳ là 5 năm. Chủ tịch tông Tào Khê hiện tại là Hòa thượng Jinwoo (sinh năm 1961), được bổ nhiệm vào tháng 9 năm 2022.

Lịch sử 

Trước khi Tào Khê tông ra đời, tại bán đảo Triều Tiên đã tồn tại 9 trường phái Thiền (Cửu Sơn Thiền Môn) do các vị tăng người Triều Tiên sang Trung Quốc tham học và đem về truyền bá vào đầu giữa triều đại Cao Ly - một vương triều rất ủng hộ Phật giáo. 9 trường phái Thiền này là:

Tuy nhiên, giáo đoàn riêng của Thiền tông lúc này vẫn chưa được thành lập.

Đến cuối thế kỷ thứ 11 có xảy ra một sự kiện là Quốc sư Đại Giác Nghĩa Thiên (1055-1101) của Thiên Thai tông vì không thích Thiền tông nên cố tình sáp nhập Thiền tông vào Thiên Thai tông và bị các tăng sĩ của Cửu Sơn Thiền Môn đoàn kết phản đối. Điều đó cho thấy ý thức về tông phái đã bắt đầu phát triển trong các tăng sĩ Thiền tông. Đây là cơ sở để Thiền sư Trí Nột hợp nhất các phái kể trên thành một giáo đoàn Thiền tông thống nhất và độc lập vào cuối thế kỷ 12 và đầu thế kỷ 13.

Về Trí Nột (1158-1210), ông kế thừa tư tưởng "Thiền-giáo song tu" và  "Kiến tính khởi tu" của Đại sư Khuê Phong Tông Mật (vị tổ đời thứ 4 của phái Hà Trạch Thần Hội và đồng thời cũng là tổ thứ 5 của Hoa Nghiêm tông Trung Quốc) cũng như tư tưởng "Thiền công án, thoại đầu" của Thiền sư Đại Huệ Tông Cảo (vị tổ sáng lập dòng Đại Huệ của tông Lâm Tế). Ông đã vận dụng các tư tưởng trên làm tông chỉ và thống nhất Cửu Sơn Thiền Môn thành Tào Khê tông. Tên gọi "Tào Khê tông" được mượn từ ngọn núi Tào Khê – nơi Lục tổ Huệ Năng từng hoằng pháp, nhằm biển thị tông Tào Khê là Thiền chính tông được chân truyền từ Lục tổ Huệ Năng. Văn bia tại chùa Tùng Quảng (ko. Songgwangsa) do Triệu Tông Trứ soạn vào năm 1679 có kể về sự tích truyền thừa tông Tào Khê này.

Bên cạnh Trí Nột, Thiền sư Thái Cổ Phổ Ngu (tông Lâm Tế) cũng là người có đóng góp không nhỏ đối với sự ra đời của tông Tào Khê. Sau khi nhận ấn khả từ Thiền sư Thạch Ốc Thanh Củng, năm 1348, Phổ Ngu quay trở lại bán đảo Triều Tiên và truyền bá Thiền Lâm Tế. Phổ Ngu đã thành lập một tổ chức liên hiệp để hoàn thiện việc thống nhất Cửu Sơn Thiền Môn, trụ sở đặt tại chùa Gwangmyeongsa. Bên cạnh đó, Phổ Ngu cũng có công trong việc giải quyết các bất đồng, mâu thuẫn đã có từ trước giữa các trường phái Phật giáo Triều Tiên.

Dưới triều đại Joseon (1392-1910), Tân Nho giáo rất phát triển do triều đình này rất ủng hộ Tân Nho giáo và còn tôn Tân Nho giáo làm quốc giáo. Phía Phật giáo khá ảm đạm do bị triều đình đưa ra nhiều chính sách cấm đoán như tăng ni không được bén mảng đến thành thị, tất cả các chùa đều phải dời lên núi... Đến đời của Vua Sejong, 2 phái Thiền tông và Giáo tông (chỉ chung cho tất cả các tông phái không phải Thiền tông) được thành lập về mặt hành chính để triều đình dễ dàng quản lý Phật giáo. Tuy nhiên, đến đời của Vua Yonsangun thì hai phái trên tạm thời bị bãi bỏ khiến cho Phật giáo Triều Tiên rơi vào hỗn loạn.

Mặc dù bị cấm đoán, trong thời gian diễn ra Chiến tranh Nhật Bản – Triều Tiên (1592–1598), Phật giáo vẫn đứng về phía triều đình chống quân Nhật. Điển hình nhất là hoạt động của vị tổ Tào Khê tông là Thiền sư Thanh Hư Đường Tập (cũng được gọi là Đại sư Tây Sơn) và đệ tử là Đại sư Tứ Minh (ko. Samyeong, Yujeong). Mặc dù đã 72 tuổi nhưng Đại sư Tây Sơn vẫn lãnh đạo một đội quân "tu sĩ Phật giáo" hợp sức cùng với quân Minh thành công tái chiếm Bình Nhưỡng từ tay Nhật Bản. Vì tuổi già sức yếu, Đại sư Tây Sơn giao lại cho đệ tử là Đại sư Tứ Minh tiếp tục lãnh đạo các vị tăng chiến đấu chống quân Nhật. Chính Tứ Minh chính là người được Vua Seonjo giao trọng trách sang Nhật đàm phán hoà bình với Tokugawa Leyasu. Những điều trên đã góp phần cải thiện quan hệ giữa triều đình và Phật giáo, tuy nhiên phải đến năm 1895 thì tăng ni mới được cho phép vào thành thị.

Đến cuối thế kỷ 19, tông Tào Khê được trùng hưng thông qua sự hoằng hóa Thiền sư Cảnh Hư Tinh Ngưu. Ông kế thừa tinh thần "Định - huệ song tu" của Quốc sư Trí Nột và tích cực truyền bá "Thiền thoại đầu" – vốn là phương pháp tu chính yếu của Thiền tông Đại Hàn. Tại Hải Ấn tự (ko. Haeinsa), ông thành lập đạo tràng Thiền Xã vận động (1889) để quảng bá tinh thần tu tập Thiền học đến quần chúng Phật giáo. Ông có 5 đệ tử nối pháp nổi danh là: Huệ Nguyệt Huệ Minh (1861-1937), Mãn Không Nguyệt Diện (1871-1946), Thủy Nguyệt Âm Quán (1855-1928), Long Thành Thần Chung (1864-1940) và Hán Nham Trùng Viễn (1876-1951). Hầu như tất cả các dòng truyền Tào Khê hiện nay tại Hàn Quốc đều thuộc pháp hệ của các vị này.

Trong thời kỳ Nhật Bản chiếm đóng Triều Tiên (1910-1945), Phật giáo Triều Tiên bị lai tạp với các nghi lễ, hình thức sinh hoạt của Phật giáo Nhật Bản do người Nhật du nhập sang. Thậm chí, nhà cầm quyền Nhật Bản còn thay đổi quy tắc tăng đoàn của các sơn môn, điển hình là việc hợp pháp hóa việc tăng sĩ có thể kết hôn sinh con và điều này đã gây ra sự bức xúc trong giới Phật giáo Triều Tiên.

Năm 1937, các vị cao tăng Thiền phái Tào Khê họp và quyết định lấy chùa Tào Khê (ko. Jogyesa) ở trung tâm Seoul làm trụ sở hoạt động chính của tông phái. Từ năm 1947-1949, một số vị Thiền sư tông Tào Khê tổ chức phong trào cải cách "Sống trên tinh thần lời dạy của Đức Phật" (Living According to the Teachings of the Buddha), mục tiêu là khôi phục lại giới luật và truyền thống tu tập của Thiền tông Đại Hàn đã bị suy đồi trong thời gian Nhật Bản chiếm đóng. Trong số 20 thành viên của phong trào này, có 4 người về sau trở thành tông trưởng và 5 người trở thành chủ tịch tông Tào Khê.

Từ năm 1954-1962, các vị trưởng lão độc thân của Thiền phái Tào Khê thực hiện Phong trào Thanh lọc Phật giáo, kêu gọi sự tách biệt giữa các vị tu sĩ độc thân và các vị tu sĩ có gia đình trong tông Tào Khê. Hoạt động này được chính quyền Lý Thừa Vãn ủng hộ. Kết quả, các vị tăng độc thân tách riêng ra thành một phái và sử dụng tên cũ là Thiền phái Tào Khê. Phía các vị tu sĩ có gia đình còn lại trở thành Thiền phái Thái Cổ (en: Taego Order, được thành lập năm 1970). Về sự giống nhau, cả hai Thiền phái này đều bắt nguồn từ Thiền phái Tào Khê do Quốc sư Trí Nột sáng lập và đều có nguồn gốc truyền thừa từ Thiền sư Thái Cổ Phổ Ngu. Điểm khác biệt là một bên chỉ toàn các vị tu sĩ độc thân và hoàn toàn cấm việc tu sĩ kết hôn, bên còn lại thì chủ yếu là các tu sĩ đã có gia đình và cho phép tu sĩ kết hôn (mặc dù không phải tất cả các vị sư của Thiền phái Thái Cổ đều kết hôn, có một số vị chọn sống độc thân). Về màu y cà sa, các vị tu sĩ của phái Tào Khê sử dụng y cà sa màu nâu còn các vị tu sĩ của phái Thái Cổ sử dụng màu y truyền thống của Phật giáo Đại Hàn truyền thống là màu đỏ, xanh đậm hoặc gần như đen. Hiện nay, Thiền phái Thái Cổ là tông phái Phật giáo lớn thứ 2 Hàn Quốc, sau Thiền phái Tào Khê.

Vào ngày 11 tháng 4 năm 1962, Tổ chức Đại Hàn Phật Giáo Tào Khê Tông (bắt nguồn từ các vị tu sĩ độc thân nói trên) chính thức được thành lập tại Hàn Quốc với 3 mục tiêu chính: Đào tạo và Giáo dục (Training and Education), Phiên dịch kinh điển từ Hán văn sang tiếng Hàn (Translation of sutras from traditional Chinese into modern Korean) và Hoằng pháp (Dharma propagation). Các mục tiêu kể trên là kim chỉ nam hoạt động của Thiền phái Tào Khê cho đến ngày nay. Vị tông trưởng đầu tiên là Thiền sư Hiểu Phong Học Nột (ko. Hyobong Hangnul, 1888-1966).

Các hoạt động nổi bật hiện nay

Trong lĩnh vực văn hóa

Chương trình "Temple Stay" 
Tông Tào Khê bắt đầu triển khai chương trình "Temple Stay" từ năm 2002, cho phép các du khách trú qua đêm tại các ngôi chùa của Thiền phái và trải nghiệm các hoạt động tu tập, sinh hoạt hàng ngày tại chùa như hành Thiền (đề mục hành Thiền chính trong truyền thống Thiền Đại Hàn là một công án hay câu thoại đầu nào đó), tụng kinh, nghe pháp, in kinh... Bên cạnh đó, du khách cũng được tìm hiểu về văn hóa truyền thống của Hàn Quốc như học cách làm lồng đèn giấy, kim chi, học tiếng Hàn... 

Mô hình này được thực hiện khá thành công và ngày càng thu hút nhiều du khách đến trải nghiệm, được chính phủ Hàn Quốc đánh giá là một trong những loại hình du lịch trọng điểm. Theo thống kê, 20% trong số 100.000 du khách nước ngoài đến Hàn Quốc vào năm 2008 đã chọn tham gia chương trình Temple Stay.

Một số vụ Scandal nổi tiếng 
Một video được quay vào tháng 4/2012 đã gây sốc đối với quần chúng Phật giáo Hàn Quốc khi cho thấy tám vị sư đang uống rượu, hút thuốc và đánh bạc với các mệnh giá tiền 10.000 won, 50.000 won trong một căn phòng riêng tại khách sạn Baegyang ở quận Jangseong, Nam Jeolla. Sự việc này diễn ra sau khi tám vị sư kể trên thực hiện xong buổi lễ cầu siêu cho Hòa thượng Susan (cựu trụ trì chùa Baekyang, mất vào hồi tháng 3/2012). Phía ban lãnh đạo Thiền phái Tào Khê là Thượng tọa Jaseung - Giám đốc điều hành của Văn phòng Điều hành tông Tào Khê đã xin lỗi quần chúng và bày tỏ sự sám hối sâu sắc vì đã gây ra sự lo lắng cho những người ủng hộ Phật giáo. Tông trưởng đương nhiệm là Thiền sư Chân Tế Pháp Viễn (ko. Jinje) cũng bày tỏ sự xin lỗi về những hành vi không đúng đắn của các vị sư kể trên trong một cuộc họp chuẩn bị cho lễ Phật đản. Ông cũng chỉ trích các nhà sư “bị cám dỗ bởi lòng tham, tiền bạc và dục lạc” và đưa ra bình luận: "Có nhiều người dù đã xuất gia nhưng vẫn chưa diệt trừ được thói quen xấu ngày trước.", ông cũng cam kết: "Văn phòng điều hành của Thiền phái sẽ xử lý nghiêm vấn đề này."  Sáu lãnh đạo cấp cao, bao gồm giám đốc hành chính và giám đốc tài chính của Văn phòng Điều hành tông Tào Khê đã từ chức sau đó để chịu trách nhiệm vì không quản lý tốt tăng sự.

Vào năm 2018, Chủ tịch Thiền phái Tào Khê thứ 35 - Hòa thượng Tuyết Tịnh (ko. Seoljeong) đã bị cáo buộc với nhiều hành vi không đúng đắn trong một chương trình của đài truyền hình MBC công chiếu vào hồi tháng 5/2018. Theo đó, Hòa thượng Tuyết Tịnh từng viết trong cuốn tự truyện của mình rằng ông tốt nghiệp Đại học Quốc gia Seoul danh tiếng, tuy nhiên phía trường đại học đã phủ nhận thông tin này. Bênh cạnh đó, ông cũng bị cáo cuộc có một con gái riêng với một người phụ nữ họ Kim và sở hữu nhiều tài sản dưới danh nghĩa của anh chị em mình dù ông đã phát nguyện sống độc thân theo giới luật và tu tập khổ hạnh. Hòa thượng Tuyết Tịnh sau đó đã thừa nhận việc mình không tốt nghiệp Đại học Quốc gia Seoul nhưng phủ nhận thông tin ông có con gái riêng và sở hữu nhiều tài sản riêng là không đúng sự thật. Thiền sư Chân Tế Pháp Viễn (ko. Jinje), tông trưởng đương nhiệm, kêu gọi đuổi Hòa thượng Tuyết Tịnh ra khỏi Thiền phái Tào Khê. Nhiều vị trưởng lão cấp cao trong Thiền phái Tào Khê và các tín đồ cũng biểu tình xung quanh Tào Khê tự, Soeul để kêu gọi cải cách nội bộ. Nổi bật nhất trong số này là Hòa thượng Seoljo vì muốn gây áp lực buộc Hòa thượng Tuyết Tịnh từ chức nên đã nhịn ăn 41 trước chùa Tào Khê và sau đó phải nhập viện vì kiệt sức. Về phía Hòa thượng Tuyết Tịnh, ông cho rằng lực lượng lãnh đạo "bảo thủ", "già nua" của Thiền phái đang cố phá hoại công cuộc cải tông phái của ông bằng cách đổ tội. Sau khi từ chức, Hòa thượng Tuyết Tịnh quay trở lại trụ trì tại Công Đức tự (ko. sudeoksa) - nơi ông từng làm trụ trì trước khi được bổ nhiệm chức Chủ tịch Thiền phái vào năm 2017.

Các chùa chính 
Các ngôi Thiền viện và tự viện của Thiền phái Tào Khê đều trực thuộc quản lý của 1 trong 24 chùa chính (theo cấp độ quận). Danh sách 24 ngôi chùa chính:

 Jogyesa (Tào Khê tự)
 Yongjusa
 Sinheungsa
 Woljeongsa 
 Beopjusa 
 Magoksa (Ma Cốc tự)
Sudeoksa (Công Đức tự)
 Jikjisa
 Donghwasa 
 Eunhaesa 
 Bulguksa
 Haeinsa (Hải Ấn tự)
 Ssanggyesa
 Beomeosa
 Tongdosa (Thông Độ tự)
 Gounsa
 Geumsansa
 Baegyangsa
 Hwaeomsa
 Songgwangsa (Tùng Quảng tự)
 Daeheungsa 
 Gwaneumsa
 Seonunsa
 Bongseonsa

Nguồn tham khảo & chú thích 

Tông phái Phật giáo
Phật giáo Triều Tiên
Thiền tông
Tào Khê tông