Tiếng Thổ (Việt Nam)

Tiếng Thổ, còn được gọi là tiếng Cuối hay tiếng Hung ở Lào, là một cụm phương ngữ, là ngôn ngữ của 70.000 người Thổ ở Việt Nam vài nghìn người ở Lào (chủ yếu ở tỉnh Bolikhamsai và Khammouane).

Âm vị học

Làng Lỡ

Phụ âm
Hệ thống phụ âm trong phương ngôn Làng Lỡ, theo Michel Ferlus:

{| class=wikitable style=text-align:center
|+ Phụ âm đầu trong tiếng Cuối Làng Lỡ
|-
! colspan=2|
! Đôi môi
! Môi răng
! Âm chân răng
! Quặt lưỡi
! Vòm
! Ngạc mềm
! Thanh hầu
|-
! colspan=2| Mũi
| 
|
| 
|
| 
| 
|
|-
! rowspan=3| Tắc
! tenuis
| 
|
| 
| 
| 
| 
| 
|-
! thanh hầu hoá
| 
|
| 
| 
| 
|
|
|-
! bật hơi
|
|
| 
|
|
| 
|
|-
! rowspan=3| Xát
! vô thanh
| 
|
| 
| 
| 
|
| 
|-
! hữu thanh
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|
|-
! thanh hầu hoá
| 
|
| 
| 
| 
|
| 
|-
! colspan=2| Tiếp cận
| 
|
| 
| 
| 
| 
|
|}

  xuất hiện trong từ mượn tiếng Việt có âm  (viết là [tr] trong tiếng Việt)
  vay mượn từ một dạng tiếng Việt từng tồn tại mấy thế kỷ trước.

Nguyên âm
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|+ Nguyên âm đơn Cuối Làng Lỡ
|-
!  
! Trước
! Giữa
! Sau
|-
! Đóng
| 
| 
| 
|-
! Nửa đóng/Vừa
| 
|  
| 
|-
! Nửa mở/Mở
| 
|    
| 
|}

Thanh điệu
Phương ngôn Làng Lỡ có tám thanh. Thanh 1-6 xuất hiện trong âm tiết kết thúc bằng âm vang: âm tiết kết thúc bằng nguyên âm, bán nguyên âm và âm mũi. Thanh 7-8 xuất hiện trong âm tiết kết thúc bằng âm tắc (-p -t -c -k). Hệ thống này tương tự với hệ thống thanh điệu tiếng Việt.

Từ vựng
Dữ liệu lấy từ những đoạn ghi âm tiếng Cuối Chăm, Mon-Khmer Etymological Dictionary (Từ điển Từ nguyên Môn-Khmer) và Ferlus (2015).

Cách ký âm dưới đây có thể lệch ký âm IPA bên trên một chút. "-" là mục từ chưa tìm ra trong các nguồn. Từ vựng ba ngôn ngữ không nhất thiết đồng nguyên (cùng gốc). Nhiều từ trong phương ngôn Làng Lỡ mượn từ/ảnh hưởng bởi tiếng Việt.

Số đếm

Danh từ

Động từ

Tính từ

Khác

Xem thêm 

 Người Thổ

Tham Khảo

Đọc thêm 

 
 Nguyễn Hữu Hoành và Nguyễn Văn Lợi (2019). Tones in the Cuoi Language of Tan Ki District in Nghe An Province, Vietnam [Thanh điệu của tiếng Cuối huyện Tân Kì tỉnh Nghệ An] . The Journal of the Southeast Asian Linguistics Society 12.1:lvii-lxvi.

Thổ
Ngôn ngữ tại Việt Nam