Badinerie (Bach)

nhỏ|Bản nhạc nguyên bản do Bach sáng tác của bản Badinerie
Badinerie là một chương nhạc nằm trong tổ khúc dàn nhạc số 2 giọng Si thứ, BWV 1067 của nhà soạn nhạc Johann Sebastian Bach.

Bối cảnh 
Badinerie trong tiếng Pháp có ý nghĩa là "vui đùa", là tên gọi chỉ một loại tiểu phẩm mang tính khiêu vũ, vui vẻ và nhanh ở nhịp hai phách. Ở thế kỷ 18, badinerie được dùng như một chương nhạc trong tổ khúc. Tổ khúc số 2 của Bach bắt nguồn từ một phần các bản thảo viết tay mà ông viết trước đó cho sáo flute và viola ở Leipzig từ khoảng năm 1738–39. Badinerie là tên gọi của chương 7, chương cuối cùng trong tổ khúc. Đôi khi chương nhạc còn được đánh vần là "Battinerie" trong các bản thảo viết tay của ông. Hầu hết các ấn bản hiện đại của tổ khúc số 2 cung đã đặt tiêu đề là badinerie là chương nhạc mang không khí kết thúc. Tuy nhiên, tất cả các bản sao viết tay từ thế kỷ 18 còn tồn tại, bao gồm cả phần nhạc cho sáo viết tay chính Bach đều gọi nó là "Battinerie". Đối với cách viết này, một số người tỏ ra nghi ngờ rằng Bach đã "tinh nghịch" thêm từ tiếng Pháp badinerie (một trò giải trí thú vị) với từ tiếng Pháp "batterie" (đánh nhau hoặc ẩu đả).

Mặc dù tên gọi "badinerie" không phổ biến, nhưng từ tương đương với nó trong tiếng Ý là "scherzo" lại được sử dụng với tần suất nhiều hơn. Bản thân ông cũng đã từng sáng chương 6 của Partita cung La thứ cho đàn phím, BWV 827. Cũng tương tự ở tổ khúc dàn nhạc cung Si thứ, đây là một chương nhạc có nhịp điệu phách  bắt đầu trên một nét nhạc tươi sáng. Việc hai chương nhạc này có đặc điểm giống nhau đến mức một nghiên cứu cho thấy Bach đã coi "baderine" và scherzo" là tương đương nhau.

Âm nhạc 

Chương nhạc được viết ở hình thức hai đoạn đơn theo nhịp  nhanh chóng, mang tính chất "trong sáng, vui tươi". Xuyên suốt chương nhạc, hai chủ đề kết hợp đối nghịch nhau trong tính chất "đánh nhau nghịch ngợm", và bè trầm với bè dây cao (do violin I) cũng diễn tấu với tính "đùa nghịch" cùng sáo độc tấu. Đoạn 1 viết ở giọng Si thứ, trong khi đoạn 2 viết ở giọng Rê trưởng, sau đó trở lại Si thứ để về đúng điệu thứ của bài. Thông thường để có bản nhạc đầy đủ và hoàn chỉnh hơn, các nhà soạn thường yêu cầu lặp lại từng đoạn với hình thức 2 đoạn đơn.

Nhận xét về điệu thức, một cuốn sách đưa ra ý kiến tuy viết ở giọng thứ nhưng với nhịp điệu, tiết tấu nhanh và bản thân tiêu đề của chương nhạc đã khiến nó "khó mà liên tưởng được tới nỗi buồn".

Di sản 
Bản baderine của Bach được xem là một trong những ví dụ nổi tiếng nhất về vũ điệu này. Những bản badinerine về sau cũng xuất hiện trong các tác phẩm tiếng Pháp của Graupner và Telemann với nhịp độ nhanh. Bản badinerie của Bach đã trở thành một tác phẩm trình diễn cho những nghệ sĩ thổi sáo độc tấu vì tốc độ nhanh và độ khó. Thậm chí, bản nhạc thường được biểu diễn bởi những nghệ sĩ đáo điêu luyện và còn được chuyển soạn cho cả  các nhạc cụ kèn đồng như trumpet, thậm chí cả guitar cổ điển và guitar điện với mục đích kiểm tra tốc độ ngón tay của người biểu diễn. Bản chuyển soạn cho guitar cổ điển và dàn nhạc thính phòng của John Williams và Wendy Carlos cũng được xem là một trong những bản nhạc chuyển soạn "thú vị nhất".

Theo một cuốn sách nhận định, Bach luôn đau đáu và có niềm đam mê sáng tác mãnh liệt với những tác phẩm âm nhạc hình thức lớn và đồ sộ, chính vì lẽ đó mà ông thường được coi là một người đàn ông "nghiêm khắc, không có thời gian với những cuộc đùa vui". Nhưng bản badinerie của ông là một ví dụ cho thấy điều ngược lại. Ngoài ra, độ khó về mặt kỹ thuật của các tác phẩm do các nhà soạn nhạc thời Baroque đã đặt ra nghi vấn về mức độ điêu luyện trong biểu diễn giữa thời xưa và hiện đại. Bản badinerie của Bach cùng các tác phẩm của ông, kể cả những nhà soạn nhạc khác đã được mang ra thảo luận và đối chiếu. Kết quả cho thấy các nhạc sĩ hàng đầu từ nhiều thế kỷ trước đã thành thạo trong việc biểu diễn các kỹ thuật chơi nhạc cụ không kém các nghệ sĩ bậc thầy ngày nay.

Trong văn hoá đại chúng 
Trong nhiều năm vào những năm 1980 và đầu những năm 1990, chương nhạc này là nhạc hiệu cho các chương trình buổi sáng của kênh truyền hình ITV Schools ở Vương quốc Anh. Một tờ báo cũng đã đưa tin trong một chương trình nghệ thuật "Quarantine Sessions", hai nghệ sĩ thổi sáo cùng nghệ sĩ cello đến từ Nhà hát Opera Quốc gia Hy Lạp và Dàn nhạc Giao hưởng Đài phát thanh Hy Lạp đã biểu diễn chương badinerie của Bach trong một bãi đỗ xe.

Chủ đề âm nhạc của tác phẩm này xuất hiện nhiều trong các chương trình phát thanh và truyền hình, thậm chí là nhạc chuông điện thoại và nằm trong tâm trí của nhiều người. Bản nhạc đã xuất hiện trong bộ phim hài Father of the Bride. Nữ ca sĩ người Do Thái Noa đã sử dụng giai điệu của badinerie để chuyển soạn thành ca khúc mang phong cách âm nhạc Di Gan và nhạc Jazz mang tên "No baby" của mình.

Tham khảo

Nguồn sách 

 
 
 
 
 
 
 

Tác phẩm của Johann Sebastian Bach
Nhạc khúc Si thứ