Rasbora

Cá lòng tong hay Cá lòng tong đá (Danh pháp khoa học: Rasbora) là một chi cá trong họ Cá chép, gồm các loại cá cỡ nhỏ sống ở môi trường nước ngọt. Lòng tong là nhóm cá khá phổ biến, có thể sống tại những khu vực có nước chảy mùa mưa và nước tù hãm mùa khô.

Đặc điểm
Cá lòng tong thuộc nhóm cá thịt trắng, giàu chất đạm và các vitamin A, B, D, chất khoáng như phôtpho và calci. Cá chứa ít chất béo hơn thịt nên dễ tiêu hóa. Cá lòng tong xưa nay được người người ta dùng để kho, kho khô hoặc kho nước với tiêu bột ăn cơm nóng, mình cá bóng nhẫy những mỡ một cách hấp dẫn. Những người bị bệnh tăng huyết áp hoặc bị phù thũng do xơ gan, suy tim, suy thận nên tránh xa món cá kho vì rất mặn.

Các loài
Hiện hành có 83 loài được ghi nhận trong chi này
 Rasbora amplistriga Kottelat, 2000
 Rasbora api Lumbantobing, 2010
 Rasbora aprotaenia C. L. Hubbs & Brittan, 1954
 Rasbora argyrotaenia Bleeker, 1850 (Silver rasbora)
 Rasbora armitagei Anjana Silva, Maduwage & Pethiyagoda, 2010
 Rasbora arundinata Lumbantobing, 2014 
 Rasbora atranus Kottelat & H. H. Tan, 2011 
 Rasbora atridorsalis Kottelat & X. L. Chu, 1987
 Rasbora aurotaenia Tirant, 1885 (Pale rasbora)
 Rasbora baliensis C. L. Hubbs & Brittan, 1954
 Rasbora bankanensis Bleeker, 1853
 Rasbora beauforti Hardenberg, 1937 (Spotlight rasbora)
 Rasbora bindumatoga Lumbantobing, 2014 
 Rasbora borapetensis H. M. Smith, 1934 (Blackline rasbora)
 Rasbora borneensis Bleeker, 1860
 Rasbora bunguranensis Brittan, 1951
 Rasbora caudimaculata Volz, 1903 (Greater scissortail)
 Rasbora caverii Jerdon, 1849 (Cauvery rasbora)
 Rasbora cephalotaenia Bleeker, 1852
 Rasbora chrysotaenia C. G. E. Ahl, 1937 (Goldstripe rasbora)
 Rasbora cryptica Kottelat & H. H. Tan, 2012 
 Rasbora daniconius F. Hamilton, 1822 (Slender rasbora)
 Rasbora dies Kottelat, 2008

 Rasbora dorsinotata Kottelat & X. L. Chu, 1987
 Rasbora dusonensis Bleeker, 1851 (Rosefin rasbora)
 Rasbora einthovenii Bleeker, 1851 (Brilliant rasbora)
 Rasbora elegans Volz, 1903 (Twospot rasbora)
 Rasbora ennealepis T. R. Roberts, 1989
 Rasbora everetti Boulenger, 1895
 Rasbora gerlachi C. G. E. Ahl, 1928
 Rasbora haru Lumbantobing, 2014 
 Rasbora hobelmani Kottelat, 1984 (Kottelat rasbora)
 Rasbora hosii Boulenger, 1895
 Rasbora hubbsi Brittan, 1954
 Rasbora jacobsoni M. C. W. Weber & de Beaufort, 1916
 Rasbora johannae Siebert & Guiry, 1996
 Rasbora kalbarensis Kottelat, 1991 (Kalbar rasbora)
 Rasbora kalochroma Bleeker, 1851 (Clown rasbora)
 Rasbora kluetensis Lumbantobing, 2010
 Rasbora kobonensis B. L. Chaudhuri, 1913
 Rasbora kottelati K. K. P. Lim, 1995
 Rasbora labiosa Mukerji, 1935
 Rasbora lacrimula Hadiaty & Kottelat, 2009
 Rasbora lateristriata Bleeker, 1854 (Yellow rasbora)
 Rasbora laticlavia Siebert & P. J. Richardson, 1997
 Rasbora leptosoma Bleeker, 1855 (Copperstripe rasbora)
 Rasbora maninjau Lumbantobing, 2014 
 Rasbora meinkeni de Beaufort, 1931
 Rasbora naggsi Anjana Silva, Maduwage & Pethiyagoda, 2010
 Rasbora nematotaenia C. L. Hubbs & Brittan, 1954
 Rasbora nodulosa Lumbantobing, 2010
 Rasbora notura Kottelat, 2005
 Rasbora ornata Vishwanath & Laisram, 2005
 Rasbora patrickyapi H. H. Tan, 2009
 Rasbora paucisqualis C. G. E. Ahl, 1935 (Largescaled rasbora)
 Rasbora paviana Tirant, 1885 (Sidestripe rasbora)
 Rasbora philippina Günther, 1880 (Mindanao rasbora)
 Rasbora rasbora F. Hamilton, 1822 (Gangetic scissortail rasbora)
 Rasbora reticulata M. C. W. Weber & de Beaufort, 1915
 Rasbora rheophila Kottelat, 2012 
 Rasbora rubrodorsalis Donoso-Büchner & J. Schmidt, 1997
 Rasbora rutteni M. C. W. Weber & de Beaufort, 1916
 Rasbora sarawakensis Brittan, 1951
 Rasbora semilineata M. C. W. Weber & de Beaufort, 1916
 Rasbora septentrionalis Kottelat, 2000
 Rasbora spilotaenia C. L. Hubbs & Brittan, 1954
 Rasbora steineri Nichols & C. H. Pope, 1927 (Chinese rasbora)
 Rasbora subtilis T. R. Roberts, 1989
 Rasbora sumatrana Bleeker, 1852
 Rasbora tawarensis M. C. W. Weber & de Beaufort, 1916
 Rasbora taytayensis Herre, 1924
 Rasbora tobana C. G. E. Ahl, 1934
 Rasbora tornieri C. G. E. Ahl, 1922 (Yellowtail rasbora)
 Rasbora trifasciata Popta, 1905
 Rasbora trilineata Steindachner, 1870 (Three-lined rasbora)
 Rasbora truncata Lumbantobing, 2010
 Rasbora tubbi Brittan, 1954
 Rasbora tuberculata Kottelat, 1995
 Rasbora vietnamensis Vasil'eva & Vasil'ev, 2013 
 Rasbora volzii Popta, 1905
 Rasbora vulcanus H. H. Tan, 1999
 Rasbora vulgaris Duncker, 1904
 Rasbora wilpita Kottelat & Pethiyagoda, 1991

Trong ẩm thực
Ở đồng bằng sông Cửu Long khi ùa gió chướng về báo hiệu sắp hết năm cũ sang năm mới, xuất hiện rất nhiều cá lòng tong. Có hai loại cá lòng tong phổ biến là lòng tong đá và lòng tong bay. Khi mùa nước nổi bắt đầu dâng ở các tỉnh đầu nguồn sông Tiền, sông Hậu, thì miệt hạ lưu sông Cửu Long dòng sông dâng nước. Đó cũng là thời điểm bắt đầu mùa cá lòng tong. Đối với cư dân sống ở miền Tây hình ảnh con cá lòng tong thân quen. Khi những đợt gió lạnh từ phương Bắc thổi về, nước các ao hồ, sông rạch chuyển sang trong hơn, người ta có thể nhìn thấy hàng đàn cá lòng tong bơi ở mặt nước nông, ăn móng.

Ở một số vùng sâu thuộc nông thôn miền Tây, khi có gió chướng, nước ròng sát, người ta kéo lưới bắt rất nhiều cá lòng tong. Ăn không hết để làm khô tết đãi khách. Ngoài ra, cá lòng tong kho mắm ăn chẳng thua gì cá linh non. Cá lòng tong kho tương ăn rất ngon. Cá lòng tong có thể chế biến nhiều món, nhưng ngon nhất và nổi tiếng nhất là cá lòng tong kho tiêu trong ơ đất với tóp mỡ. “Thiếp như con cá lòng tong/Đói đem kho quẹt đỡ lòng trống không”.

Tham khảo

Cá châu Phi
Cá Đông Nam Á
Rasbora
Họ Cá chép