Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ

Cơ quan Phát triển Quốc tế của Hoa Kỳ, tên khác là Cơ quan Hoa Kỳ về phát triển quốc tế (tiếng Anh: United States Agency for International Development, viết tắt: USAID) là một đơn vị thuộc chính phủ Liên bang Hoa Kỳ được giao việc điều hành viện trợ dân sự của Mỹ cho nước ngoài.

Lịch sử
Tổng thống John F. Kennedy là người đưa ra chỉ thị thành lập USAID năm 1961, kết hợp từ một số cơ quan tiền nhiệm để xúc tiến các chương trình ngoại viện do Quốc hội Hoa Kỳ thông qua. Hằng năm Quốc hội lại cập nhật hóa các điều luật chỉ định những khoản ngân sách viện trợ. Về mặt pháp lý, USAID là một cơ quan độc lập nhưng hoạt động của cơ quan này chiếu theo chính sách đối ngoại của Phủ Tổng thống, Bộ Ngoại giao và Hội đồng An ninh Quốc gia Hoa Kỳ.

Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama tuyên bố vào Tháng Giêng năm 2013 lòng cam kết "hợp nhất với đồng minh để diệt nghèo đói trong vòng 20 năm tới" và USAID lấy đó làm mục tiêu "hợp tác để chấm dứt cơ hàn và hỗ trợ những xã hội dân chủ năng động trong khi xây dựng an ninh và thịnh vượng cho Hoa Kỳ." USAID hoạt động ở châu Mỹ Latinh, Phi, Á, và Đông Âu.

Nếu Hoa Kỳ thù địch với chính phủ của một quốc gia, USAID có thể được yêu cầu thực hiện các chương trình hỗ trợ cho các phong trào chính trị đối lập tìm cách lật đổ chính phủ của quốc gia đó. Các gói "Viện trợ chính trị" như vậy bị chỉ trích là không phù hợp với vai trò của USAID và khiến nó tham gia một cách bí mật vào các hoạt động lật đổ của Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA).

Chỉ trích

Tiến hành lật đổ các chính phủ
Tất cả các cuộc đảo chính tại Mỹ Latinh đều có sự can dự từ các văn phòng của USAID, thông qua việc cung cấp hỗ trợ tài chính, kỹ thuật và tư tưởng cho các phe đối lập. Tổ chức này không ít lần bị các quốc gia trong khu vực cáo buộc can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia họ.

Kênh truyền hình Fox News của Mỹ tiết lộ: từ tháng 10-2009, thông qua USAID, chính quyền Mỹ đã để triển khai chương trình bí mật tiến hành các hoạt động gây bất ổn trong xã hội Cuba nhằm lật đổ chính phủ nước này. Khoảng 10 thanh niên Mỹ la-tinh được các nhân viên USAID tuyển mộ và huấn luyện, sau đó đưa sang Cu-ba dưới danh nghĩa các nhân viên y tế và dân sự với nhiệm vụ là tạo ra phong trào chống đối chính trị tại quốc gia này. Cơ quan an ninh Cu-ba đã phát hiện kế hoạch này hồi tháng 4/2014. Trước đó, Cuba cũng phát hiện dự án bí mật "Cuban Twitter", còn gọi là ZunZuneo, do USAID phát động từ tháng 10-2009 đến tháng 9-2012, nhằm thiết lập mạng xã hội dành riêng cho các thuê bao di động tại Cu-ba để tăng cường liên kết giữa các nhóm thanh niên chống đối, kích động lật đổ chính quyền Cu-ba.

Tại Bolivia, USAID đã thông qua hoạt động “tài trợ, hỗ trợ phát triển” để thiết lập hiện diện tại đất nước này. Sau đó, USAID đứng ra liên kết các tổ chức đối lập ở Bolivia, thực hiện kế hoạch phá hoại kinh tế và cuối cùng là lật đổ Tổng thống Evo Morales. USAID cũng cố gắng gây ảnh hưởng đối với Hội đồng lập hiến và gia tăng chủ nghĩa ly khai của các khu vực giàu nguồn tài nguyên thiên nhiên như Santa Gruz và Cochabamba. Ít nhất 4 triệu USD đã được USAID tài trợ cho các chương trình công khai ủng hộ sự tự trị của một số khu vực như Santa Cruz, Beni, Pando và Tanrija, nhằm thúc đẩy phong trào ly khai và sự bất ổn của Chính phủ Bolivia. Nếu tính cả các khoản chi ngầm, ngân sách của USAID tại Mỹ Latinh lên tới 1,5 tỉ USD và 1/3 trong số này được cho là nhằm mục đích lật đổ chính phủ Bolivia. WikiLeaks đã tiết lộ tài liệu mật về chiến dịch chống Bolivia này vào năm 2016.

Năm 2014, USAID đã thực hiện tài trợ trị giá 200.000 USD cho một nhóm ở Sudan có quan hệ mật thiết với mạng lưới khủng bố al-Qaeda mang tên Cơ quan Cứu trợ Hồi giáo (ISRA), mặc dù nhóm này trước đó bị chính phủ Mỹ liệt vào danh sách tổ chức hỗ trợ tài chính cho khủng bố. Sau khi vụ việc bị phát hiện, USAID tuyên bố rằng gói viện trợ này chỉ là "nhầm lẫn"

Tại Nga
Ngày 18/9/2012, chính phủ Nga đã cấm tổ chức USAID hoạt động trên lãnh thổ nước này. Quyết định này được đưa ra do những hoạt động cuả USAID đã tài trợ cho các hoạt động nhằm gây ảnh hưởng tới các tiến trình chính trị, các thiết chế xã hội và các cuộc bầu cử ở các cấp khác nhau tại Nga. Ngay từ khi vận động tranh cử, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã khẳng định sẽ tập trung đẩy lùi nguy cơ bất ổn bắt nguồn từ phong trào chống đối của phe đối lập trong nước với sự "tiếp sức" từ bên ngoài thông qua các tổ chức phi chính phủ (NGOs), mà USAID là nguồn tài trợ chính. Những năm 1980 của thế kỷ trước, khi Mikhail Gorbachev triển khai cuộc cải tổ, các tổ chức phi chính phủ cũng đua nhau nở rộ và trở thành tuyến đầu của cái gọi là "phong trào dân chủ" dẫn tới sự tan vỡ của Liên bang Xô Viết

Tại Việt Nam
Tại Việt Nam, USAID là một mũi nhọn để Mỹ thực hiện chiến lược "Diễn biến hòa bình". Tổ chức này đã cấp kinh phí cho hàng loạt các tổ chức phi chính phủ, như "Viện Nghiên cứu Phát triển” (Institutes of Development Studies, viết tắt là IDS) do các nhân vật bất đồng chính kiến chống Nhà nước Việt Nam như Chu Hảo, Hoàng Tụy, Nguyễn Quang A thành lập.

USAID cũng tài trợ hàng trăm nghìn USD cho một tổ chức phi chính phủ khác là "Viện Nghiên cứu Xã hội, kinh tế và môi trường” (viết tắt là ISEE). ISEE chuyên tiến hành tuyên truyền, vận động hành lang cho phong trào hôn nhân đồng tính, chuyển giới tại Việt Nam nhằm can thiệp vào việc xây dựng chính sách pháp luật tại Việt Nam, cài vào các chính sách pháp luật – xã hội theo kiểu phương Tây, vốn không phù hợp với chuẩn mực văn hóa - đạo đức và gây chia rẽ xã hội Việt Nam ISEE đã xuất bản tài liệu "Vận động và chiến lược vận động của các tổ chức phi chính phủ Việt Nam", trong đó hướng dẫn các tổ chức phi chính phủ và các nhóm "xã hội dân sự" cách thực hiện vận động hành lang nhằm tác động, thay đổi chính sách pháp luật của Việt Nam theo hướng có lợi cho họ. Khi xây dựng Bộ Luật Dân sự năm 2015, ISEE đã tiến hành vận động hành lang đối với Bộ Y tế, nhiều cơ quan Nhà nước, đại biểu quốc hội để luật này cho phép thực hiện việc chuyển đổi giới tính. Đây là lần đầu tiên một tổ chức phi chính phủ do phương Tây tài trợ đã thành công trong việc trực tiếp tham gia vào việc biên soạn luật và tác động đến lá phiếu của đại biểu quốc hội, để từ đó "dẫn hướng" những chính sách pháp luật Việt Nam theo ý muốn của phương Tây. 

Trong các năm 2016 và 2017, ISEE đã tổ chức bất hợp pháp (không có giấy phép) 2 cuộc hội thảo, đều có nội dung về "Xã hội dân sự" ở Việt Nam (Công an Việt Nam coi "xã hội dân sự" là một phương tiện để thực hiện diễn biến hòa bình nhằm lật đổ chế độ chính trị ở Việt Nam) Cũng trong năm 2017, iSEE đã có hành vi nhận tài trợ từ nước ngoài một cách bất hợp pháp (khi chưa được cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền là Bộ KH&CN phê duyệt, thậm chí có cả các dự án mà Bộ KH&CN từ chối phê duyệt). Đó là dự án “Xây dựng năng lực và tăng cường quyền cho cộng đồng người đồng tính, song tính và chuyển giới (LGBT)” do tổ chức COC Hà Lan tài trợ và dự án “Thúc đẩy giáo dục về quyền con người tại Việt Nam 2016-2017” do Ủy ban Nhân quyền Úc tài trợ. Vì vậy, đã có những ý kiến lo ngại rằng ISEE đang lợi dụng vấn đề tuyên truyền đồng tính, chuyển giới để tạo mầm mống cho "cách mạng màu" tại Việt Nam

Chú thích

Liên kết

 Trang web chính thức
Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ công bố Chiến lược Hợp tác Phát triển Quốc gia tại Việt Nam giai đoạn 2014-2018 

Chính phủ Hoa Kỳ
Khởi đầu năm 1961
Quan hệ ngoại giao của Hoa Kỳ
Cơ quan Phát triển Quốc tế của Hoa Kỳ
Tổ chức phát triển quốc tế
Tổ chức có trụ sở tại Washington, D.C.