Duyên Hải (thị xã)

Duyên Hải là một thị xã thuộc tỉnh Trà Vinh, Việt Nam.

Địa lý 
Thị xã Duyên Hải nằm về phía đông nam của tỉnh Trà Vinh, cạnh cửa Cung Hầu của sông Cổ Chiên, cách thành phố Trà Vinh 56 km, cách Thành phố Hồ Chí Minh 258 km và cách thành phố Cần Thơ 156 km, có vị trí địa lý:
Phía đông và phía nam giáp Biển Đông
Phía tây giáp huyện Duyên Hải
Phía bắc giáp huyện Cầu Ngang.

Thị xã Duyên Hải có diện tích 193,40 km², dân số năm 2022 là 69.961 người, mật độ dân số đạt 362 người/km².

Điều kiện tự nhiên 
Thị xã Duyên Hải với tổng diện tích đất tự nhiên là 19.340 ha. Thị xã có địa hình mang tính chất của vùng đồng bằng ven biển rất đặc thù với những giồng cát hình cánh cung chạy dài theo hướng song song với bờ biển. Các giồng cát tập trung chủ yếu ở các xã phía Bắc của thị xã như giồn0g Long Hữu, giồng Rạch cạn và rải rác ven theo bờ biển. Nhìn chung địa hình thị xã Duyên Hải khá thấp và tương đối bằng phẳng với cao trình bình quân phổ biến là 0,4 đến 1,2 m.

Hành chính 
Thị xã Duyên Hải có 7 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 2 phường: 1, 2 và 5 xã: Dân Thành, Hiệp Thạnh, Long Hữu, Long Toàn, Trường Long Hòa.

Lịch sử

Thế kỉ XIX 
Do địa thế nằm giữa hai nhánh sông Cửu Long, Duyên Hải trở thành một pháo đài án ngữ cửa ngõ phía biển của trà Vinh, bảo vệ mạn sườn quân sự của toàn trận địa Đồng bằng sông Cửu Long. Giữa thế kỉ XIX, nghĩa quân Trương Định đã chọn nơi này làm nơi trú ẩn và chờ thời cơ kháng chiến. 

Sau khi Trương Định mất, lãnh binh Trần Đề tập họp nghĩa quân kéo về vùng Duyên Hải lập căn cứ chiến đấu lâu dài và được nhân dân ủng hộ hết lòng. 

Tiếp đó là các cuộc khởi nghĩa của Tán lý Lê Văn Quân, Đề đốc Triều, Đốc binh Say, nông dân Nguyễn Xuân Phụng và Đoàn Công Bửu... 

Tuy các cuộc kháng chiến bị cô lập, dập tắt nhưng ngọn lửa bất khuất vẫn âm ỉ cháy trong lòng nhân dân địa phương. 

"Hình dáng quê tôi như con tàu

Căng buồm lộng gió dưới trời cao,

Khoan thai cởi sóng chào biển cả

Dào dạt trong lòng những khát khao."

(Thơ: Trần Điền)

Trước năm 1975 
Những năm 1933, vùng đất Duyên Hải đã có Chi bộ Đảng và nhanh chóng xây dựng đội ngũ vững mạnh. 

Về mặt quân sự, địch từng tuyên bố Duyên Hải là cánh cung của toàn vùng ven biển Vùng Bốn chiến thuật, chiếm được Duyên Hải là làm chủ được chiến trận miền Tây Nam Bộ. Vì vậy, địch đã mở nhiều cuộc tấn công quy mô bằng nhiều phương tiện chiến tranh hiện đại nhằm "xóa sạch dấu chân Việt Cộng". Tuy nhiên, trăm lần xây dựng đồn, bót, mật khu, ấp chiến lược là trăm lần thất bại thảm hại. Hàng ngàn trận đánh lớn nhỏ của quân và dân Duyên Hải đã biến ước mơ của địch trở thành ác mộng. 

Hưởng ứng lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Bác ngày 15/08/1945, ngay lập tức cuộc khởi nghĩa đã diễn ra ở Duyên Hải và giành thắng lợi vào ngày 26/08/1945. 

Duyên Hải là vùng đất bất khả xâm phạm. Nơi đây từng là căn cứ Tỉnh ủy Vĩnh Trà (Vĩnh Long và Trà Vinh), là nơi khai sinh lực lượng chính quy của tỉnh, làm nơi chuyển quân chiến lược của lực lượng quân sự Quân khu 8 và 9, cũng là nơi chuyển tiếp vũ khí viện trợ từ Bắc vào Nam của những "Con tàu không số"...

Suốt hai thời kì kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, Duyên Hải đã được Tổ quốc tặng thưởng hàng ngàn Huân chương, Huy chương các loại, có ba cá nhân được tặng danh hiệu AHLLVT, hàng trăm Bà mẹ VNAH, hàng ngàn thương binh - liệt sĩ, nhân dân 100% các xã được nhận danh hiệu AH. 

Tiêu biểu là AH Huỳnh Thị Cẩm - đang để tang chồng (liệt sĩ vừa hy sinh chưa tới 100 ngày), Chị bồng con dẫn đầu đoàn hàng trăm người đi đấu tranh. Bị địch bắn, Chị lấy khăn rằn quấn vết thương tiếp tục bồng con tiến tới cho đến khi kiệt sức và mất. Nhiều tấm gương chiến đấu anh dũng đã tạc dạ khắc sâu trong lòng người dân Duyên Hải cho đến tận bây giờ. 

Nếu tính bình quân dân số thì mỗi người dân Duyên Hải "nhận" ít nhất 1 tấn bom địch. Khi đất nước thống nhất, Duyên Hải chỉ có con người, tài sản của toàn Duyên Hải nếu cộng lại cũng không bằng giá trị một chiếc xe hơi.

Trước năm 2015 
Trước năm 2015, thị xã Duyên Hải ngày nay là một phần huyện Duyên Hải. Huyện lỵ huyện Duyên Hải khi đó là thị trấn Duyên Hải.

Ngày 25 tháng 2 năm 2013, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định số 211/QĐ-BXD về việc công nhận thị trấn Duyên Hải mở rộng là đô thị loại IV.

Từ năm 2015 đến nay 
Ngày 15 tháng 5 năm 2015, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 934/NQ-UBTVQH13. Theo đó:
Thành lập thị xã Duyên Hải trên cơ sở tách thị trấn Duyên Hải và 5 xã: Dân Thành, Hiệp Thạnh, Long Hữu, Long Toàn, Trường Long Hòa thuộc huyện Duyên Hải.
Thành lập Phường 1 trên cơ sở toàn bộ 200,54 ha diện tích tự nhiên và 12.493 người của thị trấn Duyên Hải, 1.150 ha diện tích tự nhiên và 1.747 người của xã Long Toàn.
Thành lập Phường 2 trên cơ sở 790,67 ha diện tích tự nhiên và 6.253 người của xã Long Toàn, 362,73 ha diện tích tự nhiên và 6.456 người của xã Long Hữu.

Thị xã Duyên Hải có 17.709,64 ha diện tích tự nhiên và 56.241 người với 7 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm 2 phường và 5 xã.

Kinh tế - xã hội
Thị xã Duyên Hải có các trường học:
 Trường THPT Duyên Hải
 Trường THPT Long Hữu
 Trường THCS và THPT Dân Thành
 Trường THCS Chu Văn An
 Trường THCS Nguyễn Đáng
 Trường THCS Nguyễn Đức Toàn
 Trường THCS Long Toàn
 Trường THCS Trường Long Hòa
 Trường THCS Hiệp Thạnh
 Trường TH Kim Đồng
 Trường TH Lê Văn Tám
 Trường TH Lê Quý Đôn
 Trường TH Châu Văn Liêm
 Trường TH Trường Long Hòa
 Trường TH Võ Thị Sáu
 Trường TH Lương Thế Vinh
 Trường TH Võ Thị Quý
 Trường TH Long Hữu B.

Thị xã có các công trình:
 Trung tâm điện lực Duyên Hải (xã Dân Thành).
 Cánh đồng năng lượng điện gió Hàn Quốc - Trà Vinh (xã Trường Long Hòa).
 Năng lượng mặt trời Trung Nam (xã Dân Thành).
 Luồng cho tàu biển có trọng tải lớn vào sông Hậu.
 Khu Bến cảng tổng hợp Định An.

Du lịch
Khu tham quan nghỉ dưỡng biển Ba Động.

Di tích Bến tiếp nhận vũ khí Cồn Tàu.
Thiền viện trúc lâm Trà Vinh.

Di tích lịch sử cấp quốc gia
Di tích Bến tiếp nhận vũ khí Cồn Tàu.
Di tích Đình miếu Cồn Trứng và Lăng Ông Cồn Tàu.

Giao thông 
 Quốc lộ 53 và 53B chạy qua địa bàn thị xã.
 Tên các con đường trong trung tâm thị xã: 3 tháng 2, 19 tháng 5, 2 tháng 9, 30 tháng 4, Nguyễn Thiện Thành, Ngô Quyền, Phạm Văn Nuôi, Điện Biên Phủ, Lý Thường Kiệt, Lý Tự Trọng, Hồ Đức Thắng, Trần Hưng Đạo, Huỳnh Thị Cẩm, Quang Trung, Nguyễn Trãi, Dương Quang Đông...
 Hương lộ 81 (đường Trường Sa), đường tỉnh 913 (đường Hoàng Sa).

Chú thích

Liên kết ngoài

Đô thị Việt Nam loại IV
Thị xã ven biển Việt Nam