Bộ Tổng tham mưu Quân lực Việt Nam Cộng hòa

Bộ Tổng tham mưu Quân lực Việt Nam Cộng hòa là cơ quan tham mưu quân sự đầu não về lãnh vực chỉ huy và tham mưu của Quân lực Việt Nam Cộng hòa trong suốt thời gian tồn tại (1955–1975). Bộ Tổng tham mưu đặt trực tiếp dưới quyền chỉ huy của Nguyên thủ quốc gia Việt Nam Cộng hòa, chịu trách nhiệm xây dựng những kế hoạch về chiến lược và chiến thuật, nhận định tình hình chiến sự, tổ chức và phối trí những cuộc hành quân đủ mọi tầm mức để đối phó và tiêu diệt đối phương, đồng thời điều hành tất cả mọi việc liên quan đến quân đội với mục đích giữ gìn an ninh và bảo vệ lãnh thổ.

Lịch sử hình thành
Cơ quan tiền thân là Bộ Tổng Tham mưu Quân đội Quốc gia Việt Nam, được thành lập ngày 1 tháng 5 năm 1952, đặt trụ sở tại đường Galliéni (sau là đường Trần Hưng Đạo), Quận 5, Sài Gòn. Tổ chức bộ máy ban đầu phỏng theo cơ cấu tham mưu của Quân đội Pháp, với hầu hết các sĩ quan cao cấp vẫn là sĩ quan Pháp.

Sau khi chánh thể Việt Nam Cộng hòa được thành lập, bộ máy của Bộ Tổng tham mưu Quân đội Quốc gia Việt Nam chuyển thành Tổng Tham mưu Quân đội Việt Nam Cộng hòa với hầu hết nhơn sự cũ trước đây. Tổng hành dinh của Bộ Tổng tham mưu cũng chuyển về trụ sở mới ở trại Trần Hưng Đạo (trước là Camp Chanson) nằm trên đường Võ Tánh, gần phi trường Tân Sơn Nhứt, và cố định ở vị trí này cho đến ngày chánh thể Việt Nam Cộng hòa sụp đổ.

Tháng 4 năm 1964, sau khi thực hiện cuộc chỉnh lý thành công và lên nắm quyền, Trung tướng Nguyễn Khánh trên vai trò Chủ tịch Hội đồng Quân nhân Cách mạng ký sắc lịnh đổi danh xưng Bộ Tổng Tham mưu thành Bộ Tổng Tư lệnh Quân lực Việt Nam Cộng hòa bao gồm Lục quân, Không quân, Hải quân và Địa phương quân & Nghĩa quân. Tuy nhiên, chỉ chưa đầy 1 năm sau, sau khi tướng Khánh bị gạt khỏi chánh quyền, danh xưng Bộ Tổng Tư lịnh lại được đổi thành Bộ Tổng Tham mưu vào tháng 2 năm 1965.

Với cuộc cải tổ Quân lực năm 1965, bộ máy của Bộ Tổng tham mưu đã hoàn thiện để thực sự là cơ quan đầu não chủ đạo đưa ra những kế hoạch để hình thành các tổ chức thuộc các quân binh chủng, nha sở, các Quân đoàn, Sư đoàn, Lực lượng Địa phương quân và nghĩa quân.

Sau năm 1975, trụ sở Bộ Tổng tham mưu Quân lực Việt Nam Cộng hòa được sử dụng làm trụ sở Bộ Tư lệnh Quân khu 7, Quân đội Nhân dân Việt Nam.

Tổ chức
Khi mới thành lập chuyển đổi, Bộ Tổng Tham mưu được tổ chức rất đơn giản, hầu như giữ nguyên cơ cấu dưới thời Quốc gia Việt Nam, với các thành phần như sau:-Tổng cục Chiến tranh chính trị
|
|-
|<center> D
|<center> Khối Quân, Binh chủng
|<center> 1234
||-Quân chủng Không quân-Quân chủng Hải quân-Binh chủng Thiết giáp-Binh chủng Pháo binh 
|
|-
|<center> E
|<center> Khối Quân khu, Quân đoàn
|<center> 12345
||-Quân đoàn I và Quân khu 1-Quân đoàn II và Quân khu 2-Quân đoàn III và Quân khu 3-Quân đoàn IV và Quân khu 4-Biệt khu Thủ đô
|
|-
|<center> F
|<center> Lực lượng Tổng Trừ bị
|<center> 1234
||-Sư đoàn Nhảy dù-Sư đoàn Thủy quân Lục chiến-Binh chủng Biệt động quân-Liên đoàn 81 Biệt cách dù
|
|-
|}

Nhân sự Bộ Tổng Tham mưu tháng 4/1975
Chức danh chỉ huy và tham mưu sau cùng.

Tổng Tham mưu trưởng qua các thời kỳ 
{|class= "wikitable"
|-
!width= "1%"|Stt
!width= "22%" |Họ tên
!width= "14%" |Cấp bậc
!width= "18%" |Tại chức
!Chú thích
|-
|<center> 1
|<center> Lê Văn TỵVõ bị Frejus, Pháp
|rowspan= "2" |<center> Thiếu tướng
|<center> 1954-1963
|Trung tướng (1955), Đại tướng (1956), Thống tướng (21/7/1964)
|-
|<center> 2 
|<center> Trần Thiện KhiêmVõ bị Liên quân Viễn Đông Đà Lạt
|<center> 7/1963-8/1963
|Xử lý thường vụ
|-
|<center> 3
|<center> Trần Văn ĐônVõ bị Tông Sơn Tây
|rowspan= "7" |<center> Trung tướng 
|<center> 1963-1964
|Quyền Tổng tham mưu trưởng, giải ngũ năm 1965. Ngày 29/4/1975 được chỉ định chức vụ Tổng trưởng Quốc phòng
|-
|<center> 4
|<center> Lê Văn KimTrường Pháo binh Poitiers, Pháp
|<center> 5/1/1964-30/1-1964
|Giải ngũ năm 1965
|-
|<center> 5
|<center> Nguyễn KhánhVõ bị Liên quân Viễn Đông Đà Lạt
|<center> 30/1/1964-2/1964
|Giải ngũ, lưu vong năm 1965
|-
|<center> 6
|<center> Trần Thiện Khiêm
|<center> 2/1964-10/1964
|Sau cùng là Thủ tướng
|-
|<center> 7
|<center> Nguyễn Khánh
|<center> 10/1964-2/1965
|
|-
|<center> 8
|<center> Trần Văn MinhVõ bị Tông Sơn Tây
|<center> 2/1965-7/1965 
|Sau cùng là Đại sứ VNCH tại Cộng hòa Tchad, giải ngũ năm 1974
|-
|<center> 9
|<center> Nguyễn Hữu CóVõ bị Huế K1
|<center> 7/1965-10/1965 
|Ngày 28/4/1975 tái ngũ được giao chức Phụ tá Tổng trưởng Quốc phòng kiêm Cố vấn cho Tổng Tham mưu trưởng Bộ Tổng Tham mưu
|-
|<center> 10
|<center> Cao Văn Viên
|<center> Thiếu tướng
|<center> 10/1965-26/4/1975
|Trung tướng (1965), Đại tướng (1967)
|-
|<center> 11 
|<center> Đồng Văn KhuyênVõ khoa Thủ Đức K1
|rowspan= "2" |<center> Trung tướng
|<center> 27/4/1975-28/4/1975
|Xử lý Thường vụ Tổng Tham mưu trưởng kiêm Tham mưu trưởng Bộ Tổng tham mưu và Tổng cục trưởng Tổng cục Tiếp vận
|-
|<center> 12
|<center> Vĩnh LộcVõ bị Lục quân Pháp
|<center> 29/4/1975-30/4/1975
|Sáng ngày 30/4/1975 đào nhiệm, di tản khỏi Việt Nam
|-
|<center> 13
|<center> Nguyễn Hữu HạnhVõ bị Địa phương Cap St Jacques (Vũng Tàu)
|<center> Chuẩn tướng
|<center> 30/4/1975
|Giải ngũ năm 1974, ngày 29/ 4/1975 được Tổng thống Dương Văn Minh cử làm Phụ tá Tổng Tham mưu trưởng. Là thành phần của Lực lượng thứ 3, ngày 30/4 liên lạc với Mặt trận Giải phóng miền Nam, đồng thời đại diện Bộ Tổng Tham mưu đầu hàng đối phương. 
|}

Chú thích

Tham khảo
Trần Ngọc Thống, Hồ Đắc Huân, Lê Đình Thụy (2011). Lược sử Quân lực Việt Nam Cộng hòa.

Quân lực Việt Nam Cộng hòa
Bộ Quốc phòng Việt Nam Cộng hòa
Đơn vị quân sự thành lập năm 1955
Đơn vị quân sự giải thể năm 1975