Ngày xửa ngày xưa

"Ngày xửa ngày xưa" () là một cụm từ phổ thông, được sử dụng trong nhiều loại hình phương tiện giao tiếp ít nhất là từ năm 1380 (theo cuốn Oxford English Dictionary). Cụm từ này sử dụng trong quá trình kể chuyện bằng ngôn ngữ tiếng Anh kể từ năm 1600 để mở đầu cho rất nhiều truyện kể truyền miệng. Những câu chuyện như vậy thường kết thúc bằng câu "và họ sống hạnh phúc mãi mãi về sau," hoặc theo đúng nguyên tác ban đầu là "họ sống hạnh phúc cho tới khi qua đời." Đây là một số ví dụ của thể loại tự sự thường xuất hiện trong các tác phẩm văn học dành cho trẻ em.

Cụm từ này đặc biệt phù hợp với ngữ cảnh của truyện cổ tích cho thiếu nhi, hầu như truyện nào cũng mở đầu bằng câu này. Nó thường được sử dụng trong các bản dịch nguyên gốc các truyện của Charles Perrault (dịch từ cụm từ tiếng Pháp ""), của Hans Christian Andersen (dịch từ cụm từ tiếng Đan Mạch "", nghĩa gốc là "Đã từng có"), của anh em Grimm (dịch từ cụm từ tiếng Đức "", nghĩa gốc là "Từng có") và của Joseph Jacobs trong các bản dịch tiếng Anh và truyện cổ tích của ông.

Cụm từ này cũng rất được sử dụng rất phổ biến trong các truyện truyền miệng như thần thoại, truyện ngụ ngôn, văn học dân gian và văn học cho thiếu nhi.

Cụm từ này hầu như luôn được sử dụng ở thì quá khứ.

Các ngôn ngữ khác
"Cụm từ mở đầu truyện cổ tích" này cũng được sử dụng ở nhiều ngôn ngữ khác trên thế giới.

{| class="wikitable"
! scope="col" | Ngôn ngữ
! scope="col" | Câu mở đầu thường gặp
! scope="col" | Câu mở đầu thường gặp (dịch sang tiếng Việt)
! scope="col" | Câu kết thúc đi kèm
! scope="col" | Câu kết thúc đi kèm (dịch sang tiếng Việt)
|-
! scope="row" | Tiếng Albania
|  || Có một lần...
|  || Và họ sống hạnh phúc mãi mãi
|-
! scope="row" | Tiếng Afrikaans
|  || Một ngày kia, đã lâu lắm rồi...
|  || Suỵt, suỵt, câu chuyện kết thúc rồi
|-
! scope="row" | Tiếng Algeria
|  () || Tôi đã bảo bạn điều gì sẽ tới mà
| Không rõ || Không rõ
|-
! scope="row" | Tiếng Amharic
|  ||Có một lần, đã lâu lắm rồi 
|  || Hãy kể lại cho tôi một câu chuyện khác và cho tôi bánh mì nhé.
|-
! scope="row" | Tiếng Ả-rập cổ
| 
()
| Đã từng, ồ đã từng, vào những ngày, những thời đại xưa nhất...
| Không rõ || Không rõ
|-
! scope="row" | Tiếng Assam
|  () || Đã lâu lắm rồi
| Không rõ || Không rõ
|-
! scope="row" | Tiếng Armenia
|  () || Đã từng có, mà cũng chưa từng có
|  ()|| 3 quả táo rơi từ trên trời/thiên đường xuống - một quả cho nhà văn viết nên câu chuyện, một quả cho người kể chuyện, và một quả cho người nghe.
|-
! scope="row" | Tiếng Azerbaijan
|  || There was, (and) there was not...
| Không rõ || Không rõ
|-
! scope="row" | Tiếng Basque
|  || Once upon a time...
| 
|... and it was or it was not, come in in the pumpkin and come out in the square of... (name of a town).
|-
! scope="row" rowspan="2"| Tiếng Bengal
|  || Once there lived a king
| rowspan="2" |  || rowspan="2" | My story ends and the spinach is eaten by the goat. (cf A Goat eats the root of a herb unlike cows,so being consumed by goats figuratively means something being irreversibly ended)
|-
| || In some country, there was...
|-
! scope="row" rowspan="2"| Tiếng Bulgaria
| rowspan="2"|() 
| rowspan="2"| There was, once upon a time...
| () ||...and they lived happily until the end of their days
|-
|  ()
|...and for three days they ate, drank and had fun.
|-
! scope="row" rowspan="2" | Tiếng Catalunya
|  || There was a time...
| 
| Here's a cat, here's a dog, this tale is already melted. And here's a dog, here's a cat, this tale is finished.
|-
|  || Time was time...
|  || Tale told, tale finished
|-
! scope="row" | Tiếng Trung Quốc
| Chữ Hán phồn thể: Chữ Hán giản thể: Bính âm Hán ngữ: Hěnjiǔ hěnjiǔ yǐqián|| A very very long time ago...
| Chữ Hán phồn thể: Chữ Hán giản thể: Bính âm Hán ngữ: Cóngcǐ, tāmenguòzhe xìngfú kuàilè de rìzi||... and they lived a happy life
|-
! scope="row" | Tiếng Croatia
|  || There was once a...
|  ||...and they lived happily until the end of their lives.
|-
! scope="row" rowspan="3" | Tiếng Séc
|  || There was, there was not...
|  ||...and they lived happily until they died.
|-
|  || There was once a...
|  ||...and if they have not died yet, they still live there today.
|-
| 
| 
|  || A bell rang and the tale comes to its end.
|-
! scope="row" rowspan="2" | Tiếng Đan Mạch
|  || There was, once...
|  || And they lived happily until the end of their days.
|-
|  || Once a long time ago...
|  || And if they're not dead, they still live.
|-
! scope="row" rowspan="3" | Tiếng Hà Lan
|  || Once there was...
|  ||...and they lived long and happily.
|-
|
|
|  
| And then came a pig with a long snout, and the story is out (over). 
|-
|
|
| 
| And then came an elephant with a long snout, and blew the story out.
|-
! scope="row" | Quốc tế ngữ
|  || Once there was
| Không rõ || Không rõ
|-
! scope="row" rowspan="2" | Tiếng Estonia
|  || There once lived a...
|  ||...and they lived happily until the end of their lives.
|-
|  || Behind seven lands and seas there lived a...
|  ||...and if they're not dead, they still live happily.
|-
! scope="row" rowspan="2" | Tiếng Faroe
|  || Once there was...
|  || and they lived happily all their days.
|-
|
|
|  || snip, snap, stout, then the story was out.
|-
! scope="row" | Tiếng Filipino
|  || At the beginning of time...
| 
| Không rõ
|-
! scope="row" rowspan="2" | Tiếng Phần Lan
|  || Once there was...
| 
| And they lived happily until the ends of their lives.
|-
|
|
|  || That's the length of it.
|-
! scope="row" rowspan="2" | Tiếng Pháp
|  || There was one time / There was once...
|  ||...and they lived happily and had many children.
|-
|
|
|  ||...and they lived happily until the end of time.
|-
! scope="row" rowspan="2" | Tiếng Đức
|  || Once there was...
| 
|...and if they haven't died, they are still living today.
|-
|  ||Back in the days when it was still of help to wish for a thing,...
| 
|...and they lived happily and contentedly until the end of their days.
|-
! scope="row" | Tiếng Gruzia
| ()
| There was, and there was not, there was...
| 
()
| Disaster there, feast here... bran there, flour here...
|-
! scope="row" | Goemai language (Nigeria, Ngữ tộc Tchad)
| Không rõ || Không rõ
|  || My tale has finished, (it) has returned to go (and) come home.
|-
! scope="row" | Tiếng Hy Lạp
| ()
| Once and a time... (time = epoch/era/age)
|  ()
| And they lived well, and we lived better
|-
! scope="row" rowspan="3" | Tiếng Gujarat
| ()
| This is an old story.
| Không rõ || Không rõ
|-
|  () || In one era,...
| Không rõ || Không rõ
|-
|  () || A long back
| Không rõ || Không rõ
|-
! scope="row" rowspan="2" | Tiếng Hebrew
| () || Once there was...
|  ()
| And they lived in happiness and luxury to this very day.
|-
| () || Once there were...
| || 
|-
! scope="row" rowspan="2" | Tiếng Hindi
|  () || In one era,...
| Không rõ || Không rõ
|-
| ()
| It's an old story,...
| || 
|-
! scope="row" rowspan="2" | Tiếng Hungary
|  || Once there was, where there wasn't, there was a...
|  || This is the end; run away with it.
|-
| ||
|  || They lived happily until they died.
|-
! scope="row" rowspan="3" | Tiếng Iceland
|  || Once a long time ago.
|  || And the lived happy for the rest of their lives.
|-
|  || Once there was...
|  || A cat in the bog put up his tail and there ends the fairytale.
|-
| || 
| | Cat out in the swamp, lifted its tail, the adventure is finished.
|-
! scope="row" | Tiếng Indonesia
|  || A long time ago...
| Dan mereka hidup bahagia selama-lamanya. || And they lived happily ever after.
|-
! scope="row" rowspan="2" | Iraqw language (Tanzania, Kenya, Ngữ tộc Cushit)
|  || Once upon a time
| Không rõ || Không rõ
|-
| In Văn học dân gian: | I remember something that our father told me and that is this:
| Không rõ || Không rõ
|-
! scope="row" | Tiếng Ireland
| | A long, long, long time ago it was (and there was a Vua in Galway)
| Không rõ || Không rõ
|-
! scope="row" | Tiếng Ý
|  || There was once...
|  || And they lived happy and content.
|-
! scope="row" | Tiếng Nhật
|  (, , )
| Long ago, long ago...
| ()
| So blissful
|-
! scope="row" | Tiếng Hàn Quốc
| ()
| On an old day, in the old times,
| ()
| And they lived happily after then.
|-
! scope="row" | Tiếng Kannada
|  || Once, in a long past age,...
| Không rõ || Không rõ
|-
! scope="row" | Koti language (Mozambique, Nhóm ngôn ngữ Bantu)
|  || Once upon the time, there was a truly great friendship...
| Không rõ || Không rõ
|-
! scope="row" | Tiếng Kyrgyz
| () || A long, long time ago...
| Không rõ || Không rõ
|-
! scope="row" | Tiếng Latinh
|  || At that time, Once
| Không rõ || Không rõ
|-
! scope="row" | Tiếng Latvia
|  || Once long ago in times long gone
| Không rõ || Không rõ
|-
! scope="row" | Tiếng Litva
|  || Once upon the time
| | And I was there, drank some mead ale, dribbled through my beard, had not in my mouth
|-
! scope="row" | Tiếng Luxembourg
| (old orthography: )
| Once there was...
|  ||...and if they haven't died yet, they are still living today.
|-
! scope="row" | Tiếng Macedonia
| ()
| Once upon the time there was...
| Không rõ || Không rõ
|-
! scope="row" | Tiếng Malayalam
|  || Long ago, at a place...
| Không rõ || Không rõ
|-
! scope="row" | Tiếng Mã Lai
|  || Once upon a time
| Không rõ || Không rõ
|-
! scope="row" | Tiếng Marathi
| ()
| in a very old time...
| () || and they lived happily ever after
|-
! scope="row" | Logooli language
|  || In olden days
| Không rõ || Không rõ
|-
! scope="row" | Tiếng Malta
|  || Once upon a time...
|  || And they lived happily and contentedly ever after.
|-
! scope="row" | Tiếng Ả Rập Maroc
|  () || I've told you what's coming
| Không rõ || Không rõ
|-
! scope="row" | Tiếng Nepal
|  () || Once in a country...
| Không rõ || Không rõ
|-
! scope="row" rowspan="3" | Tiếng Na Uy
|  || There was, once...
|  || And then they lived happily for the remainder of their days.
|-
| || 
|  || And if they're not dead, they still live.
|-
| || 
|  || Snip, snap, snute (snout), then this adventure is finished.
|-
! scope="row" | Tiếng Occitan
|  || There was one time / There was once...
|  || 
|-
! scope="row" rowspan="2" | Tiếng Ba Tư
|  () || One day, One time
| به پایان آمد این دفتر حکایت همچنان باقیست

(be payan amad in daftar, hekayat hamchenan baaghist) 
|| This book has come to end but there is still story to be told
|-
| 
()
| There was one, there wasn't one, there was no one beside the Lord.
| قصه‌ی ما به سر رسید کلاغه به خونش نرسید

(gheseye maa be sar resid, kalaghe be khoonash naresid) 
|| The tale has been finished, but the crow has not yet arrived at his house.
|-
! scope="row" rowspan="2" | Tiếng Pashtun
| () || There was this work that...
| Bas || Finish
|-
| () || There was this work that...
| Bas || Finish
|-
! scope="row" rowspan="2" | Tiếng Ba Lan
|  || (A long, long time ago,) beyond seven mountains, beyond seven forests... 
|  ||...and they lived long and happily.
|-
|  || Beyond seven mountains, beyond seven rivers... 
| |...and I was there [usually at a wedding] too, and drank mead and wine.
|-
! scope="row" | Tiếng Bồ Đào Nha
|  || There was, once...
|  ||...and they lived happily forever.
|-
! scope="row" | Qiang language
|  || A long long time ago...
| Không rõ || Không rõ
|-
! scope="row" | Tiếng România
|  || There once was, (as never before)...
|  ||...and they lived happily until old age.
|-
! scope="row" rowspan="2" | Tiếng Nga
| () || Long, long time ago...
| ()
|...and they lived long and happily.
|-
| 
()
| (In some kingdom, in some land) There lived, there was...
| ||
|-
! scope="row" rowspan="2" | Tiếng Phạn
|  () || In the ancient time...
| Không rõ || Không rõ
|-
|  () || Once upon the time, At any time
| Không rõ || Không rõ
|-
! scope="row" | Tiếng Scotland
| (missing original) || In the days of auld lang syne
| Không rõ || Không rõ
|-
! scope="row" rowspan="2" | Tiếng Serbia
| ();
()
| Once, a long time ago...
|  ()
|...and they lived happily for the rest of their lives.
|-
| (Grammatical gender, )
(Grammatical gender, )
(Grammatical gender, )
| There once was one...
|  ()
|...and they lived long and happily.
|-
! scope="row" | Tiếng Shona
|  || A long time ago, there existed
| Không rõ || Không rõ
|-
! scope="row" | Tiếng Slovak
|  || Where it was, there it was...
|  ||...and they lived happily, until they died.
|-
! scope="row" rowspan="2" | Tiếng Slovene
|  || A long time ago...
| |...and they (Dual (grammatical number)) lived happy until the end of their days.
|-
|  || Once upon a time there was/lived...
| |... and they (Plural) lived happily until the end of their days.
|-
! scope="row" rowspan="2" | Tiếng Tây Ban Nha
|  || There was, once...
|  ||...and they lived happy and ate partridges.
|-
|  || There was, once...
|  ||...and red, redder, this tale has ended.
|-
! scope="row" | Tiếng Swahili (east African)
|  || A long time ago
| Không rõ || Không rõ
|-
! scope="row" rowspan="2" | Tiếng Thụy Điển
|  || Once, there was...
|  ||...and then they lived happily for all of their days.
|-
|  || Once, long ago...
| Snipp snapp snut, så var sagan slut || Snip, snap, snute (snout), thus the story ends.
|-
! scope="row" | Tiếng Tagalog
|  || Back in the old time...
|  || And they lived happily.
|-
! scope="row" | Tiếng Tamil
|  () || At a time long ago
| Không rõ || Không rõ
|-
! scope="row" | Tiếng Telugu
| () || Once upon a day...
| Không rõ || Không rõ
|-
! scope="row" | Tiếng Thái
| ()
| Once upon the time (long ago)...
| 
()
| And they lived happily forever.
|-
! scope="row" | Tiếng Thổ Nhĩ Kỳ
| | Once there was, and once there wasn't. In the long-distant days of yore, when Cỏ khôstacks Sàng sảyed Sieves, when Jinns played Jereed in the old Nhà tắm Thổ Nhĩ Kỳ, [when] fleas were barbers, [when] camels were Thằng mõs, [and when] I softly rocked my baby grandmother to sleep in her creaking Bassinet, there was/lived, in an exotic land, far, far away, a/an...*

∗: This traditional opening phrase by the storyteller is rich with rhyming wordplays, tongue-twisters, as well as comedic and bizarre situational juxtapositions that are meant to draw listeners in, and set the stage for a whimsical, fantastical storyline.
| | Lastly, three apples fell from the sky; one for our story's heroes, one for the person who told their tale, and one for those who listened and promise to share. And with that, they* all achieved their hearts' desires. Let us** now step up and settle into their thrones.***
Alternatively:
Lastly, three apples fell from the sky; one for those who know to keep their inner child alive, one for those who know to listen and think before they act, and one for those who never lose the love and hope within their soul. And with that, they* all achieved their hearts' desires. Let us** now step up and settle into their thrones.***

∗: the protagonists of the story
∗∗: the listeners
∗∗∗: a common conclusory storytelling expression meaning "may we all share in their good fortune"
|-
! scope="row" | Tiếng Urdu
| () || Once upon a time...
| Không rõ || Không rõ
|-
! scope="row" | Tiếng Việt
|  || A long, long time ago...
|...và họ sống hạnh phúc mãi mãi về sau ||...and they live happily ever after
|-
! scope="row" | Tiếng Wales
|  || A long time ago...
| Không rõ || Không rõ
|}

 Tham khảo 

Tham khảo

 Madden, David. 2006. A Pocketful of Prose. Vintage Short Fiction. Volume Two. Boston: Thomson, tr. 117
 Pop M. Die Funktion der Anfangs- und Schlufiformeln im rumaenischen Maerchen // Volksueberlieferung. Hrsg. F. Harkort, K.C. Peeters, R. Wildhaber. Goettingen: Otto Schwartz & Co, 1968. tr. 321–326.
 Рошияну Н. Традиционные формулы сказки. М.: ГРВЛ–Наука, 1974.
 Герасимова Н.М. Пространственно-временные формулы русской волшебной сказки // Русский фольклор. Т. 18. Славянскне литературы и фольклор: Л.: Наука, 1978. С. 173–180.
 Герасимова Н.М. Формулы русской волшебной сказки // Советская этнография. 1978. № 5. С. 18–28.
 Разумова И.А. Стилистическая обрядность русской волшебной сказки''. Петрозаводск: Карелия, 1991.

Liên kết ngoài 

Các cách mở đầu trong truyện cổ 

Cụm từ tiếng Anh
Cụm từ tiếng Việt
Yếu tố lặp lại trong truyện cổ tích