Gonorynchiformes

Gonorynchiformes là một bộ cá vây tia bao gồm một nguồn cá thực phẩm quan trọng là cá măng sữa (Chanos chanos, họ Chanidae), và một loạt các loài ít được biết đến hơn, gồm cả cá nước ngọt lẫn cá nước mặn.

Tên gọi khác "Gonorhynchiformes", với bổ sung chữ "h", cũng thường được thấy, nhưng nó không là tên gọi chính thức.

Gonorynchiformes có miệng nhỏ và không răng. Chúng là nhóm duy nhất trong nhánh Anotophysa, một phân nhánh của Ostariophysi. Chúng có đặc trưng là có cơ quan Weber nguyên thủy, được hình thành từ ba đốt sống đầu tiên và một (hoặc nhiều hơn) xương đầu trong đầu. Cơ quan này được người ta coi là cơ quan thính giác, và nó cũng được tìm thấy ở các dạng tân tiến hơn và phức tạp hơn trong nhóm cá có quan hệ họ hàng gần là cá dạng cá chép, chẳng hạn ở cá chép. Giống như các loài cá trong bộ Cá chép (Cypriniformes), các loài cá trong bộ Gonorynchiformes sinh ra một chất hòa tan được trong nước từ da của chúng khi bị thương tổn, có tác động như một loại tín hiệu cảnh báo cho những con cá khác.

Phân loại 
Mặc dù nhiều họ khá nhỏ, nhưng người ta cũng phát hiện được một vài chi đã hóa thạch. Danh sách dưới đây liệt kê các nhóm trong bộ Gonorynchiformes bao gồm cả cá hóa thạch với miêu tả ngắn. Chúng được liệt kê theo trật tự gần đúng về việc các đặc trưng nguyên thủy ở mức độ như thế nào.

 Bộ Sorbininardiformes (tuyệt chủng)
 Họ Sorbininardidae (tuyệt chủng)
 Sorbininardus (tuyệt chủng) - nhóm cá chị-em với toàn bộ Gonorynchiformes
 Bộ Gonorynchiformes
 Phân bộ Chanoidei
 Aethalinopsis (tuyệt chủng) - nhóm chị em với Chanidae từ Creta sớm.
 Họ Chanidae - cá măng sữa
 Phân họ Rubiesichthyinae (tuyệt chủng)
 Gordichthys (tuyệt chủng) - Chanidae Creta sớm
 Rubiesichthys (tuyệt chủng) - Chanidae Creta sớm
 Phân họ Chaninae
 Chanos: 1 chi, 1 loài cá biển Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương là cá măng sữa (Chanos chanos).
 Dastilbe (tuyệt chủng) - Chanidae Creta sớm
 Parachanos (tuyệt chủng) - Chanidae Creta sớm
 Tharrhias (tuyệt chủng) - Chanidae Creta sớm
 Phân bộ Gonorynchoidei - cá hồi mỏ
 Apulichthys (tuyệt chủng) - nhóm chị em nguyên thủy với Gonorynchidae.
 Họ Gonorynchidae
 Notogoneus (tuyệt chủng) - Từ Bắc Mỹ, châu Âu, Australia; một vài loài cá nước ngọt; Creta muộn tới Oligocen; chị em với Gonorynchus
 Charitosomus (tuyệt chủng) - Gonorynchidae kỷ Creta.
 Judeichthys (tuyệt chủng)
 Ramallichthys (tuyệt chủng)
 Charitopsis (tuyệt chủng)
 Gonorynchus: 1 chi, 5 loài cá biển ở Thái Bình Dương và đông nam Đại Tây Dương.
 Họ Phractolaemidae: 1 chi, 1 loài cá nước ngọt (Phractolaemus ansorgii) ở châu Phi.
 Phractolaemus
 Phân bộ Knerioidei
 Họ Kneriidae: 4 chi, 30 loài, chủ yếu là cá nước ngọt ở châu Phi
 Cromeria: 2 loài
 Grasseichthys: 1 loài (Grasseichthys gabonensis)
 Kneria: 13 loài
 Parakneria: 14 loài.

Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài vẽ theo Betancur và ctv (2013).

Ghi chú