Pháp viện Nhân dân Tối cao (Trung Quốc)

Pháp viện Nhân dân Tối cao hay còn gọi là Tối cao Nhân dân Pháp viện, Tòa án Nhân dân Tối cao () là pháp viện cấp cao nhất của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Hồng Kông và Ma Cao là 2 đặc khu hành chính có hệ thống tư pháp độc lập dựa theo Anh và Bồ Đào Nha, vượt khỏi thẩm quyền của Pháp viện Nhân dân Tối cao.

Pháp viện có hơn 340 thẩm phán để phán quyết các vụ án. Kể từ tháng 3 năm 2023, Chủ tịch kiêm Chánh án là Trương Quân. Việc xét xử gồm 4 cấp và 2 phiên tòa.

Lịch sử
Năm 1949, Pháp viện Nhân dân Tối cao Chính phủ Nhân dân Trung ương được thành lập. Năm 1954, đối tên thành Pháp viện Nhân dân Tối cao Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.

Thực hiện cải cách Đại hội Đảng lần thứ XV về kế hoạch tổng thể thúc đẩy cải cách thể chế, Nhân Đại các cấp, Chính phủ các cấp, Pháp viện, Viện kiểm soát và  các cơ quan, đoàn thể, cải cách thể chế, tương ứng từ năm 2000. Pháp viện Nhân dân Tối cao, Viện kiểm sát Nhân dân Tối cao các cơ quan tăng cường và cải thiện trao quyền pháp lý cho các phiên tòa truy tố theo chức năng, tổ chức lại Đảng, cơ quan công quyền. Pháp viện Tối cao đã thiết lập tòa lập án và tòa giám đốc thẩm, để đạt được đứng xét xử, thực hiện thử nghiệm, giám sát việc xét xử của ba tòa riêng biệt.

Chức năng

Toà án nhân dân là cơ quan xét xử nhà nước. Nhà nước thiết lập toà án nhân dân tối cao, các tỉnh, khu tự trị, và thành phố trực thuộc thiết lập toà án cấp cao, dưới có toà án nhân dân trung cấp và toà án nhân dân cơ sở. Toà án nhân dân tối cao là cơ quan xét xử tối cao của nhà nước, thi hành độc lập quyền xét xử, đồng thời cũng là cơ quan giám sát tối cao đối với công tác xét xử của toà án nhân dân các cấp và toà án nhân dân chuyên môn.

Toà án nhân dân tối cao chịu trách nhiệm và báo cáo công tác trước Quốc hội và ủy ban thường vụ Quốc hội, sự bổ nhiệm Chánh án và Phó Chánh án toà án nhân dân tối cao cũng như các thành viên trong Ủy ban thẩm phán toà án nhân dân tối cao đều do Quốc hội quyết định.

Chức năng của toà án nhân dân tối cao là phụ trách việc xét xử những vụ kháng án đối với phán quyết của toà án địa phương cũng như vụ kháng án do Viện kiểm sát nhân dân tối cao nêu ra theo trình trự giám sát xét sử; thẩm duyệt tử hình; nếu phát hiện phán quyết đã có hiệu lực có sai lầm, có quyền xét lại hoặc mệnh lệnh toà án cấp dưới xét lại; đối với tội phạm không có quy định rõ ràng trong Luật hình sự, có quyền thẩm định; giải thích vấn đề ứng dụng pháp luật cụ thể như thế nào trong quá trình xét xử.

Cơ cấu tổ chức

Ủy ban Thẩm phán
Ủy ban Thẩm phán có nhiệm vụ tổng kết kinh nghiệm xét xử, bàn thảo những vụ án trọng điểm hoặc có nhiều điểm nghi vấn, thảo luận những vấn đề có liên quan đến công tác xét xử. Đồng thời là cơ quan xét xử cao nhất trong Pháp viện Nhân dân Tối cao.

Ủy ban Thẩm phán của Pháp viện Nhân dân Tối cao do Chánh án làm Chủ tịch. Ủy ban Thẩm phán tiến hành thảo luận một vụ án trên cơ sở kết quả xét xử tại phiên tòa của Tòa hợp nghị, và phải lắng nghe những ý kiến của thành viên Tòa hợp nghị. Khi biểu quyết, Viện trưởng bình quyền, bình đẳng với các ủy viên khác, cũng chỉ được bỏ 01 phiếu. Quyết nghị cuối cùng chỉ được đưa ra nếu thông qua một nửa số phiếu của Ủy ban Thẩm phán trở lên. Sau khi Ủy ban Thẩm phán đã đưa ra quyết nghị cuối cùng, Tòa hợp nghị bắt buộc phải thi hành.

Ủy viên Ủy ban Thẩm phán Pháp viện Nhân dân Tối cao do Chánh án đề nghị Ủy ban Thường vụ Nhân Đại Toàn quốc bổ nhiệm và miễn nhiệm.

Ủy ban Cố vấn
Ủy ban Cố vấn Pháp viện Nhân dân Tối cao là cơ quan cố vấn của Pháp viện Nhân dân Tối cao.

Tổ chức nội bộ
 Tòa Lập án
 Tòa thẩm án hình sự thứ 2
 Tòa thẩm án hình sự thứ 3
 Tòa thẩm án hình sự thứ 4
 Tòa thẩm án hình sự thứ 5
 Tòa thẩm án dân sự thứ 1
 Tòa thẩm án dân sự thứ 2
 Tòa thẩm án dân sự thứ 3
 Tòa thẩm án dân sự thứ 4
 Tòa thẩm án tài nguyên môi trường
 Tòa thẩm án hành chính
 Tòa giám đốc thẩm
 Văn phòng Ủy ban bồi thường
 Văn phòng chỉ đạo chấp hành (Cục chấp hành)
 Văn phòng Pháp viện
 Ban Chính trị
 Văn phòng Nghiên cứu
 Văn phòng quản lý thẩm phán
 Cục giám sát
 Cục Hợp tác quốc tế
 Cục quản lý trang bị hành chính tư pháp
 Cơ quan Đảng ủy
 Cục Hưu trí
 Cục báo chí

Pháp viện bên ngoài
Hiện tại có 6 Pháp viện phúc thẩm của Pháp viện Nhân dân Tối cao chia theo khu vực (Bắc Kinh, Thiên Tân, Quảng Đông, Hà Bắc, Sơn Đông, Nội Mông Cổ)
 Pháp viện phúc thẩm thứ nhất: trụ sở tại Thâm Quyến thành lập 12/2014. Phúc thẩm, tái thẩm các vụ án tại các tỉnh Quảng Đông, Quảng Tây, Hải Nam, Hồ Nam.
 Pháp viện phúc thẩm thứ hai: trụ sở tại Thẩm Dương thành lập 12/2014. Phúc thẩm, tái thẩm các vụ án tại các tỉnh Liêu Ninh, Cát Lâm, Hắc Long Giang.
 Pháp viện phúc thẩm thứ ba: trụ sở tại Nam Kinh thành lập 12/2016. Phúc thẩm, tái thẩm các vụ án tại các tỉnh tại Giang Tô, Thượng Hải, Chiết Giang, Phúc Kiến, Giang Tây.
 Pháp viện phúc thẩm thứ tư: trụ sở tại Trịnh Châu thành lập 12/2016. Phúc thẩm, tái thẩm các vụ án tại các tỉnh Hà Nam, Sơn Tây, An Huy, Hồ Bắc.
 Pháp viện phúc thẩm thứ năm: trụ sở tại Trùng Khánh thành lập 12/2016. Phúc thẩm, tái thẩm các vụ án tại các tỉnh Trùng Khánh, Tứ Xuyên, Quý Châu, Vân Nam, Tây Tạng.
 Pháp viện phúc thẩm thứ sáu: trụ sở tại Tây An thành lập 12/2016. Phúc thẩm, tái thẩm các vụ án tại các tỉnh Thiểm Tây, Cam Túc, Ninh Hạ, Thanh Hải, Tân Cương.

Pháp viện chuyên trách
 Pháp viện Quân sự đặc biệt (4-6/1956): Tòa xét xử tội phạm chiến tranh Nhật Bản 
 Pháp viện Đặc biệt (29/9/1980-1981): Pháp viện xét xử Lâm Bưu và Tứ Nhân Bang

Đơn vị trực thuộc
 Trung tâm Cơ quan phục vụ
 Học viện Pháp quan Quốc gia
 Sở nghiên cứu tư pháp ứng dụng Trung Quốc
 Báo Nhân dân Pháp viện
 Trung tâm Tin tức

Phân cấp 
Viện trưởng: Chu Cường
Phó Viện trưởng cấp 1: Thẩm Đức Vịnh
 Phó Viện trưởng cấp 2: Jiang Bixin, Li Shaoping, Xi Xiaoming, Nan Ying, Jing Hanchao, Huang Ermei, Zhang Jiannan, He Rong, Xu Jiaxin, Liu Xuewen, Du Wanhua

Lãnh đạo Pháp viện

Cơ cấu nhân sự 

Tính đến tháng 5 năm 2013, cán bộ Pháp viện Tối cao trong biên chế gồm 1169 người, với độ tuổi trung bình là 40,4. Trong số đó, 598 người dưới 40 tuổi, chiếm 51,2% tổng số lãnh đạo, tất cả đều có bằng đại học hoặc cao hơn, trong đó có 98 tiến sĩ,315 thạc sĩ.

Các vụ án nổi tiếng 
Tháng 11 năm 1980 đến tháng 1 năm 1981 xét xử vụ án Tứ nhân bang.

Năm 2012 vụ án Bạc Hy Lai.

Tham khảo 

Pháp viện Nhân dân Tối cao (Trung Quốc)
Hệ thống tòa án Trung Quốc