Blepharis

Blepharis là chi thực vật có hoa trong họ Acanthaceae.

Phân bố
Các loài trong chi này phân bố rộng trong khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới thuộc châu Phi và châu Á. Đặc biệt đa dạng ở miền đông và nam châu Phi.

Mô tả
Cây thân thảo sống một năm hoặc lâu năm, cây bụi nhỏ hoặc cây bụi. Lá mọc thành vòng gồm 4 lá (rất hiếm khi mọc đối), một đôi nhỏ hơn đôi kia, không cuống hoặc gần như không cuống, mép cuốn ngoài, đỉnh thường nhọn đột ngột. Cụm hoa ở dạng xim hoa dạng bông có nhiều hoa, mỗi xim hoa đối diện với một lá bắc (phân chi Acanthodium) hoặc bông suy giảm thành một hoa đơn lẻ đầu cành (phân chi Blepharis); khi đó xim hoa đơn độc hoặc nhiều cụm lại với nhau trong nách của các lá bình thường, mỗi xim được hỗ trợ bởi (3–)4(–5) đôi lá bắc chéo chữ thập (tổ Blepharis) hoặc cụm lại thành các đầu được bao quanh bởi các lá hoa khác về hình dạng và kết cấu với các lá thông thường và với số lượng lá bắc sắp xếp không đều biến thiên (tổ Scorpioideae); lá bắc giống như da, thường có răng (nhóm có mày phía trong ở tổ Scorpioideae); lá bắc con 2 hoặc không có, thường có dạng thẳng đến hình mác. Đài hoa chia đến gốc thành 4 lá đài có mày, không thò ra trong các lá bắc hoặc thò ra ít hay nhiều, đáy dày 1–2 mm và giống như sừng; lá đài lưng dài hơn những lá đài khác, có 3(–5) gân và 1–3 răng ở đỉnh, các răng bên có hoặc không; các lá đài bụng 2(–5) gân, chẻ đôi (hiếm khi nguyên); các lá đài bên hình mác đến hình trứng, có 1 gân. Tràng hoa với ống tràng hẹp đáy, thắt lại bên dưới phần trên 1-3 mm xốp, mở rộng, dày; 1-2 mm phía dưới với dải lông hướng lên trên; phiến tràng theo chiều ngang, xẻ lưng để tạo ra môi dưới gồm 3–5 thùy, với thể chai trung tâm dày, xốp và màu vàng, thường kết thúc tại 1–3 gờ ở đỉnh, bên dưới có lông măng đến lông tơ, bên trên có lông măng từ các lông uốn cong rõ nét (đến 90°). Nhị hoa 4, thường thò ra (nhưng ẩn bên dưới lá đài lưng), chèn ngay bên trong ống trên đỉnh của gờ dày, 2 nhị phía sau giữ ở trên 2 nhị phía trước; chỉ nhị giống như xương, cặp phía sau thẳng, cong, với gối ở gốc, cặp phía trước hơi ngắn hơn, thẳng, rộng và dẹp, chia đôi ở đỉnh thành một nhánh ngắn mang bao phấn và phần phụ giống răng ở mặt bụng từ nhọn đến tù; bao phấn 1 mô vỏ, hình elip đến thuôn dài, cặp phía trước hơi lớn hơn, ngăn sinh sản thường chỉ bằng 1/2–2/3 tổng chiều dài (toàn bộ chiều dài ở phân chi Acanthodium), rậm râu và có các túm lớn gồm các lông dài ở đỉnh, thường là tuyến. Bầu nhụy nhẵn nhụi, 2 ngăn với 2 noãn mỗi ngăn; hình đĩa lớn, hình khuyên; vòi nhụy thường nhẵn nhụi, với hai túm lông tuyến ngắn ở gốc; đầu nhụy gần nguyên hoặc với 2 thùy khác biệt hình mũi mác gần nhọn. Quả nang 2(–4) hạt, hình trứng-elipxoit, không cuống, bóng, dẹp ở mặt lưng-bụng, vách trung tâm dày và hóa gỗ. Hạt hình đĩa, được che phủ bằng lông hút ẩm phân nhánh màu trắng và dài.

Các loài
Tại thời điểm năm 2020 Plants of the World Online công nhận 126 loài trong chi này, một loài mô tả năm 2019 (B. saudensis). Danh sách 127 loài liệt kê dưới đây:
 Blepharis acanthodioides Klotzsch, 1880
 Blepharis acuminata Oberm., 1937
 Blepharis aequisepala Vollesen, 2000
 Blepharis affinis Lindau, 1895
 Blepharis angusta (Nees) T.Anderson, 1863
 Blepharis aspera Oberm., 1937
 Blepharis asteracantha C.B.Clarke, 1899 (B. asteracanthus)
 Blepharis attenuata Napper, 1972
 Blepharis bainesii S.Moore ex C.B.Clarke, 1899
 Blepharis boranensis Vollesen, 2000
 Blepharis breyeri Oberm., 1937 (B. breijeri)
 Blepharis buchneri Lindau, 1894
 Blepharis burundiensis Vollesen, 2000
 Blepharis calcitrapa Benoist, 1939
 Blepharis capensis (L.f.) Pers., 1806
 Blepharis chrysotricha Lindau, 1894
 Blepharis ciliaris (L.) B.L.Burtt, 1956
 Blepharis crinita Benoist, 1939
 Blepharis cuanzensis Welw. ex S.Moore, 1880
 Blepharis cuspidata Lindau, 1896
 Blepharis decussata S.Moore, 1911
 Blepharis dhofarensis A.G.Mill., 1988
 Blepharis dilatata C.B.Clarke, 1901
 Blepharis diplodonta Vollesen, 2000
 Blepharis diversispina (Nees) C.B.Clarke, 1899
 Blepharis drummondii Vollesen, 2000
 Blepharis dunensis Vollesen, 2000
 Blepharis duvigneaudii Vollesen, 2000
 Blepharis edulis (Forssk.) Pers., 1806
 Blepharis espinosa Phillips, 1917
 Blepharis exigua (Zoll. & Moritzi) Valeton ex Backer, 1931
 Blepharis fenestralis Vollesen, 2000
 Blepharis ferox P.G.Mey., 1961
 Blepharis flava Vollesen, 2000
 Blepharis fleckii P.G.Mey., 1961
 Blepharis forgiarinii J.-P.Lebrun & Stork, 1991
 Blepharis furcata (L.f.) Pers., 1806
 Blepharis gazensis Vollesen, 2000
 Blepharis gigantea Oberm., 1937
 Blepharis glinus Fiori, 1915
 Blepharis glomerans Benoist, 1939
 Blepharis glumacea S.Moore, 1880
 Blepharis grandis C.B.Clarke, 1899
 Blepharis grossa (Nees) T.Anderson, 1863
 Blepharis gypsophila Thulin & Vollesen, 2015
 Blepharis hildebrandtii Lindau, 1894
 Blepharis hirtinervia (Nees) T.Anderson, 1863
 Blepharis huillensis Vollesen, 2000
 Blepharis ilicifolia Napper, 1970
 Blepharis ilicina Oberm., 1937
 Blepharis inaequalis C.B.Clarke, 1901
 Blepharis inermis (Nees) C.B.Clarke, 1901
 Blepharis inflata Vollesen, 2000
 Blepharis innocua C.B.Clarke, 1901
 Blepharis inopinata Vollesen, 2000
 Blepharis integrifolia (L.f.) E.Mey. & Drège ex Schinz, 1915
 Blepharis involucrata Solms ex Schweinf., 1867
 Blepharis itigiensis Vollesen, 2000
 Blepharis javanica Bremek., 1948
 Blepharis katangensis De Wild., 1903
 Blepharis kenyensis Vollesen, 2000
 Blepharis kuriensis Vierh., 1906
 Blepharis laevifolia Vollesen, 2000
 Blepharis lawsonii G.S.Giri & R.N.Banerjee, 1983
 Blepharis leendertziae Oberm., 1937
 Blepharis linariifolia Pers., 1806
 Blepharis longifolia Lindau, 1894
 Blepharis longispica C.B.Clarke, 1901
 Blepharis macra (Nees) Vollesen, 2000
 Blepharis maculata Benoist, 1939
 Blepharis maderaspatensis (L.) B.Heyne ex Roth, 1821 - Loài điển hình.
 Blepharis marginata (Nees) C.B.Clarke, 1901
 Blepharis menocotyle Milne-Redh., 1933
 Blepharis meyeri Vollesen, 2000
 Blepharis mitrata C.B.Clarke, 1901
 Blepharis montana Vollesen, 2000
 Blepharis natalensis Oberm., 1937
 Blepharis noli-me-tangere S.Moore, 1880
 Blepharis obermeyerae Vollesen, 2000
 Blepharis obmitrata C.B.Clarke, 1899
 Blepharis obtusisepala Oberm., 1937
 Blepharis ogadenensis Vollesen, 2000
 Blepharis panduriformis Lindau, 1895
 Blepharis paradoxa Fritsch, 1890
 Blepharis pascuorum S.Moore, 1911
 Blepharis petalidioides Vollesen, 2000
 Blepharis petraea Vollesen, 2002
 Blepharis pratensis S.Moore, 1877
 Blepharis procumbens (L.f.) Pers., 1806
 Blepharis pruinosa Engl., 1888
 Blepharis pungens Klotzsch, 1861
 Blepharis pusilla Vollesen, 2000
 Blepharis reekmansii Vollesen, 2000
 Blepharis refracta Mildbr., 1933
 Blepharis richardsiae Vollesen, 2000
 Blepharis saudensis Masrahi & Basahi, 2019
 Blepharis scandens Vollesen, 2000
 Blepharis scindica Stocks ex T.Anderson, 1863
 Blepharis sericea Vollesen, 2000
 Blepharis serrulata (Nees) Picalho & Hiern, 1881
 Blepharis sinuata (Nees) C.B.Clarke, 1901
 Blepharis sol C.B.Clarke, 1899
 Blepharis somaliensis Vollesen, 2000
 Blepharis spiculifolia Balf.f., 1884
 Blepharis spinescens Vollesen, 2002
 Blepharis spinifex Merxm., 1952
 Blepharis spinipes Vollesen, 2000
 Blepharis squarrosa (Nees) T.Anderson, 1863
 Blepharis stainbankiae C.B.Clarke, 1901
 Blepharis stuhlmannii Lindau, 1894
 Blepharis subglabra Vollesen, 2000
 Blepharis subvolubilis C.B.Clarke, 1901
 Blepharis swaziensis Vollesen, 2000
 Blepharis tanae Napper, 1970
 Blepharis tanganyikensis (Napper) Vollesen, 2000
 Blepharis tanzaniensis Vollesen, 2000
 Blepharis tenuiramea S.Moore, 1900
 Blepharis tetrasticha Lindau, 1894
 Blepharis thulinii Vollesen, 2002
 Blepharis torrei Vollesen, 2000
 Blepharis transvaalensis Schinz, 1915
 Blepharis trifida Vollesen, 2000
 Blepharis trispina Napper, 1970
 Blepharis turkanae Vollesen, 2000
 Blepharis uniflora C.B.Clarke, 1901
 Blepharis uzondoensis Vollesen, 2000
 Blepharis welwitschii S.Moore, 1880

Tham khảo