Úc lý

Úc lý, còn gọi là uất lý (tên khoa học: Prunus japonica), là loài thực vật có hoa trong họ Hoa hồng. Loài này được Carl Peter Thunberg mô tả khoa học đầu tiên năm 1784.

Tên gọi
Các tên gọi thông thường bao gồm:
 Tiếng Trung: 郁李/鬱李 (úc/uất lý), 栘 (di), 常棣 (thường lệ), 唐棣 (đường lệ), 棠棣 (đường lệ), 薁李 (úc lý).
 Tiếng Nhật: ニワウメ, 庭梅 (đình mai).

Mô tả
Cây bụi cao 1–1,5 m. Cành con màu nâu ánh xám; cành non màu xanh lục đến nâu ánh lục, nhẵn. Chồi mùa đông hình trứng, nhẵn nhụi. Lá kèm thẳng, 4–6 mm, mép có tuyến khía răng cưa. Cuống lá 2–5 mm, nhẵn nhụi hoặc có lông; phiến lá hình trứng đến hình trứng-hình mác, 3–7 × 1,5–2,5 cm, phần xa trục màu xanh lục nhạt và nhẵn nhụi hoặc có lông dọc theo gân lá, phần gần trục màu xanh lục sẫm và nhẵn nhụi, đáy thuôn tròn, mép khía răng cưa đôi hoặc răng cưa sâu, đỉnh nhọn thon; gân phụ 5–8 ở hai bên gân giữa. Hoa đơn độc hoặc đến 3, mọc thành chùm, nở cùng lúc với lá hoặc trước. Cuống hoa 0,5–2 cm, nhẵn nhụi hoặc có lông. Chén hoa hình con quay, 2,5–3 × 2,5–3 mm, mặt ngoài nhẵn nhụi. Lá đài hình elip, hơi dài hơn chén hoa, mép khía răng cưa, đỉnh thuôn tròn. Cánh hoa màu hồng hoặc trắng, hình trứng ngược. Nhị hoa ~32. Vòi nhị dài gần bằng nhị, nhẵn nhụi. Quả hạch màu đỏ sẫm, gần tròn, đường kính ~1 cm; vỏ quả trong nhẵn bóng. Ra hoa tháng 5, tạo quả tháng 6–8.

Phân bố
Có tại miền đông và đông bắc Trung Quốc (các tỉnh Cát Lâm, Chiết Giang, Hà Bắc, Hà Nam, Hắc Long Giang, Liêu Ninh, Sơn Đông), Nhật Bản, bán đảo Triều Tiên. Môi trường sống là rừng trên các sườn dốc, bụi rậm, các dốc núi nhiều nắng, cũng được gieo trồng; cao độ 100-200 m.

Các thứ
 Prunus japonica var. japonica: Nguyên chủng. Miền đông và đông bắc Trung Quốc, bán đảo Triều Tiên, Nhật Bản. Cuống lá 2–3 mm; phiến lá hình trứng tới hình trứng-hình mác, mép khía răng cưa đôi nhọn. Cuống hoa 0,5–1 cm. Ra hoa tháng 5, tạo quả tháng 7-8.
 Prunus japonica var. nakaii (H.Lév.) Rehder, 1922: Đông bắc Trung Quốc (Cát Lâm, Hắc Long Giang, Liêu Ninh), bán đảo Triều Tiên. Cuống lá 3–5 mm; phiến lá hình trứng, mép khía răng cưa sâu. Cuống hoa 1–2 cm. Ra hoa tháng 5, tạo quả tháng 6-7.

Prunus japonica var. japonica
Danh pháp đồng nghĩa:
 Amygdalus glandulosa Leroy ex K.Koch, 1869 nom. inval.
 Cerasus japonica f. albiflora Skvortsov, 1929
 Cerasus japonica var. engleri (Koehne) Popov, 1929
 Cerasus nakaii var. porphyrea Takenouch ex S.Q.Nie, 1982
 Microcerasus glandulosa f. consociiflora (C.K.Schneid.) Eremin & Yushev, 1979
 Prunus consociiflora C.K.Schneid., 1905
 Prunus ishidoyana Nakai, 1919
 Prunus japonica f. engleri (Koehne) Koehne, 1912
 Prunus japonica var. engleri Koehne, 1910
 Prunus japonica var. eujaponica Koehne, 1912
 Prunus japonica f. fauriei Koehne, 1912
 Prunus japonica var. florepleno Siebold & Zucc., 1841
 Prunus japonica var. fukienensis Rehder, 1922
 Prunus japonica var. gracillima Koehne, 1912
 Prunus japonica var. keri (Steud.) Koehne, 1912
 Prunus japonica f. minor Koehne, 1912
 Prunus japonica f. oldhamii Koehne, 1912
 Prunus japonica var. pendula Lavallée, 1877 nom. nud.
 Prunus japonica pendula Koehne, 1893
 Prunus japonica var. puberula Cardot, 1920
 Prunus japonica var. pubescens Cardot, 1920
 Prunus japonica f. rufinervis (Nakai) T.B.Lee, 1966
 Prunus japonica var. sphaerica Carrière, 1890
 Prunus japonica f. sphaerica (Carrière) Koehne, 1912
 Prunus japonica var. thunbergii Koehne, 1910
 Prunus japonica f. thunbergii (Koehne) Koehne, 1912
 Prunus japonica var. typica Matsum., 1900 nom. inval.
 Prunus japonica var. typica T.Itô, 1900
 Prunus keri Steud., 1841
 Prunus nakaii var. ishidoyana (Nakai) H.S.Kim, 1974
 Prunus nakaii var. rufinervis Nakai, 1939

Prunus japonica var. nakaii
Danh pháp đồng nghĩa:
 Cerasus japonica var. nakaii (H.Lév.) T.T.Yu & C.L.Li, 1986
 Cerasus nakaii (H.Lév.) A.I.Baranov ex Liou, 1955
 Microcerasus glandulosa f. nakaii (H.Lév.) Eremin & Yushev, 1979
 Prunus nakaii H.Lév., 1909
 Prunus nakaii var. typica Nakai, 1939 nom. inval.
 Prunus nakaii var. cordata Uyeki, 1944
 Prunus pseudonalaii Uyeki, 1944

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

Thực vật được mô tả năm 1784
Thực vật Nhật Bản
Thực vật Trung Quốc
Thực vật Hàn Quốc
Thực vật Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên
Thực vật Đông Bắc Á
J