Nowruz

Nowrūz (, , nghĩa là "Ngày mới") là tên gọi Năm mới của người Iran/Ba Tư, theo lịch Iran với các lễ kỷ niệm truyền thống. Nowruz cũng được gọi một cách rộng rãi là "Năm mới Ba Tư", "Tết Ba Tư".

Nowruz đánh dấu ngày đầu tiên của mùa xuân và bắt đầu năm mới theo lịch Iran. Nó được tổ chức vào ngày Xuân phân ở Bắc bán cầu, thường rơi vào ngày 21 tháng 3 hay ngày trước hoặc ngày sau đó, tùy theo nơi cử hành. Nowruz cũng là một ngày lễ Hỏa giáo và có ý nghĩa quan trọng trong nguồn gốc Hỏa giáo của người Iran hiện nay, nó cũng được tổ chức ở nhiều phần khác tại tiều lục địa Nam Á với vị thế là Năm mới. Thời điểm Mặt Trời đi qua xích đạo địa cầu và cân bằng ngày đêm được tính chính xác hàng năm và các gia đình người Iran khi đó quây quần bên nhau để cử hành các nghi lễ.

Nowruz cũng là một ngày linh thiêng của người Sufi, người Ismail, người Alawi, người Alevi, người Babi và các môn đồ Bahá'í, và là ngày nghỉ lễ chính thức tại nhiều quốc gia như Kurdistan, Albania, Azerbaijan, Gruzia, Kosovo, Kyrgyzstan, Iran, Iraq, Kazakhstan, Mông Cổ, Tajikistan, Turkmenistan, Uzbekistan... và người Kurd hải ngoại.

Đại hội đồng Liên Hợp Quốc vào năm 2010 đã công nhận Ngày Quốc tế Nowruz, miêu tả đây là một lễ hội mùa xuân có nguồn gốc Ba Tư và đã được tổ chức trong trên 3.000 năm. Trong cuộc họp của Ủy ban Liên Chính phủ về Bảo vệ Di sản văn hóa phi vật thể của Liên Hợp Quốc, được tổ chức từ ngày 28 tháng 9 – 2 tháng 10 năm 2009 tại Abu Dhabi, Nowrūz đã chính thức được liệt vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại của UNESCO.

Nguồn gốc

Có nguồn gốc là một lễ hội Hỏa giáo, và là lễ hội thiêng liêng nhất trong tôn giáo này, Nowruz được cho là do người Hỏa giáo sáng lập nên, mặc dù không rõ về thời điểm xuất xứ. Từ thời kỳ Achaemenes, một năm chính thức được bắt đầu bằng Năm mới- thời điểm Mặt Trời dời khỏi cung Song Ngư và tiến vào cung Bạch Dương, dấu hiệu của Xuân phân. Nowruz cũng là một ngày linh thiêng của người Sufi, người Ismail, người Alawi, người Alevi, người Babi và các môn đồ Bahá'í.

Thuật ngữ Nowruz xuất hiện lần đầu trong các ghi chép Ba Tư vào thế kỷ 2 SCN, song nó đã là một ngày quan trọng từ thời Achaemenes (), khi vào ngày Nowruz, các quốc vương từ những nước khác nhau thuộc Đế quốc Ba Tư đem cống phẩm cho Hoàng đế- cũng gọi là Vua của các vua (Shahanshah) của Ba Tư. Tầm quan trọng của Nowruz trong Đế quốc Achaemenes có thể được minh họa khi Đại vương Ba Tư Cambyses II chỉ có thể trở thành Vua hợp pháp của Babylon sau khi ông tham gia vào lễ hội Năm mới (Nowruz).

Phong tục

Haft Sin và Haft Mewa

Phần quan trọng nhất của năm mới là việc chuẩn bị của Haft-Sin (tiếng Ba Tư: هفت سین) "7 S", các thành phần trong đó nhất thiết phải bắt đầu bằng chữ cái "S" của Ba Tư "S" (س), đó là: Sekke - tiền kim loại; Sib - trái táo; Somach - một loại gia vị (từ cây Rhus coriaria); Sombol - Hyacinthus; Sir - tỏi; Sabsi - nghĩa là "cây xanh", chủ yếu là cải xoong, và Serke - giấm), và một loại nước uống Haft Mewa bao gồm bảy loại trái cây. Bảy loại thực phẩm được chuẩn bị cũng nên bắt đầu bằng chữ "S" càng tốt và tượng trưng cho bảy đức tính của Hỏa giáo, và cùng với Samanak (cây giống hay là mầm xanh từ bảy loại hạt), một tấm gương, một ngọn nến và một cuốn sách thánh (Qur'an cho người Hồi giáo, Kinh Thánh giữa các Kitô hữu, Avesta hoặc hình ảnh của Hỏa giáo) và đặt trên một mặt bàn.

Lửa

Vào đêm trước của ngày thứ tư cuối cùng Chahar Schanbe Suri ("Thứ tư lửa"), lửa được đốt lên. Tập quán này thực tế là một trong những nghi lễ quan trọng nhất của năm mới.

Tham khảo 

Văn hóa Iran
Lễ hội Iran
Lễ hội Afghanistan
Lễ hội Iraq
Lễ mừng năm mới
Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Ba
Kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể nhân loại
Biểu tượng quốc gia Iran
Văn hóa Ba Tư