Cúc ngũ sắc

{{bảng phân loại
|name = Cúc ngũ sắc
|image = Zinnia elegans with Bombus 01.JPG
|image_caption = Hoa
|regnum = Plantae
|unranked_divisio = Angiospermae
|unranked_classis = Eudicots
|unranked_ordo = Asterids
|ordo = Asterales
|familia = Asteraceae
|subfamilia = Asteroideae
|tribus = Heliantheae
|subtribus = Zinniinae
|genus = Zinnia
|species = Z. elegans|binomial = Zinnia elegans|binomial_authority = Jacq., 1792Collectanea. Lưu ý: Quyển 1 in trong khoảng tháng 1-9 năm 1787, trên sách ghi năm 1786; quyển 2 in tháng 4 năm 1789, trên sách ghi năm 1788; quyển 3 in cuối năm 1791, trên sách ghi năm 1789; quyển 4 in cuối năm 1791, trên sách ghi năm 1790; quyển 5 in năm 1797, trên sách ghi năm 1796. Quyển 5 là phần bổ sung.
| synonyms=
 Crassina elegans (Jacq.) Kuntze, 1891
 Crassina linearis (Benth.) Kuntze, 1891
 Zinnia australis F.M.Bailey, 1891
 Zinnia elegans var. alba DC., 1836
 Zinnia elegans var. coccinea (Lindl.) DC., 1836
 Zinnia elegans var. purpurascens DC., 1836
 Zinnia elegans var. violacea (Cav.) DC., 1836
 Zinnia linearis Benth., 1839
 Zinnia linearis var. latifolia Rose, 1891
 Zinnia violacea Cav., 1791 nom. rej.
 Zinnia violacea var. coccinea Lindl., 1830
|}}
Cúc ngũ sắc, duyên cúc, hoa cánh giấy, cúc zinnia, di nha, bạch nhật, đôi khi còn được gọi là cúc ta (danh pháp hai phần: Zinnia elegans') là một loài thực vật có hoa đơn niên thuộc họ Cúc (Asteraceae).

 Mô tả 

Cây cúc ngũ sắc trong tự nhiên có thể cao đến 1 m. Các lá không có cuống, mọc đối nhau; phiến lá xoan bầu dục, có lông. Các hoa đơn có đường kính 5–10 cm, nhiều màu. Hoa bìa có vành hình môi to, lâu tàn.

 Lịch sử 
Loài này được Sessé và Mociño phát hiện lần đầu tiên năm 1789 tại Tixtla, Guerrero. Nó được Cavanilles mô tả khoa học lần đầu tiên như là Zinnia violacea năm 1791. Năm 1792, Jacquin mô tả lại loài này với tên Zinnia elegans, cũng là tên mà Martin de Sessé y Lacasta và José Mariano Mociño đã dùng trong bản thảo sách Plantae Novae Hispaniae — đã không được phát hành cho đến năm 1887-1893. Năm 2007, Kirkbride J. H. & J. H. Wiersma đề xuất việc sử dụng danh pháp Zinnia elegans thay vì dùng Z. violacea.

Tên chi Zinnia đã được Carl von Linné đặt theo tên nhà thực vật học Đức Johann Gottfried Zinn, người đã mô tả loài Zinnia peruviana vào năm 1757 như là Rudbeckia foliis oppositis hirsutis ovato-acutis, calyce imbricatus, radii petalis pistillatis. Linné sau đó nhận ra rằng loài này không thuộc về chi Rudbeckia''.

Liên kết ngoài
 Floridata: Zinnia elegans
 Plant of the week: Zinnia elegans 
 Garden Guides: Zinnia elegans
 Wildflower Information: Zinnia elegans 
 North Carolina State University: Zinnia elegans 
 Flowers of India: Zinnia elegans
 Kew Plant List
 IPNI: Zinnia elegans
 Martha Stewart: Zinnia elegans 'Purity'

Chú thích

 

E
Thực vật México
Thực vật được mô tả năm 1791
Cây thức ăn cho bướm