Hồ Đình Phương

Hồ Đình Phương (1 tháng 3 năm 1927 - 1979) là một nhà thơ Việt Nam. Ông là người đã viết lời cho nhiều bản nhạc tại miền Nam Việt nam trước 1975.

Cuộc đời
Hồ Đình Phương sinh tại Huế, chánh quán tại Phước Tích, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên. Cha ông là Hồ Văn Huân, một vị quan triều Nguyễn. Mẹ ông là Võ Thị Túy, con gái của quan Thượng Thư Võ Liêm. Mẹ ông mất lúc ông còn nhỏ. Sau khi đất nước bị chia cắt bởi Hiệp định Genève 1954, gia đình phân tán, ông ở lại Huế với vài người họ hàng.

Thời niên thiếu, ông học tại các trường Pellerin, Hồng Đức... Sau khi đỗ Tú tài Pháp, ông làm Trưởng Văn phòng Bệnh viện Huế. Trong thời gian này ông viết nhiều thơ, sách và nhiều bài đăng báo. Có lẽ vì xúc động trước cảnh đất nước tang thương cùng nỗi đau thương của gia đình, ông đã viết rất nhiều thơ nhạc bộc lộ tình yêu, sự đau khổ của quê hương và mơ ngày thanh bình.

Trước năm 1975, Hồ Đình Phương với tên thật hoặc bút hiệu như Nhật Hồ hay Phương Nhật Hồ đã cộng tác với nhiều báo chí, tập san. Tại Huế là Mùa Gặt Mới, Công Lý, Dân Đen, Gió Lên; tại Sài Gòn là Tin Mới, Người Mới, Tiểu Thuyết Thứ Bảy, Phụ Nữ, Hòa Bình, Tiếng Chuông, Ánh Sáng, Quần Chúng, Đời Mới, Tân Học, Thẩm mỹ, Tin Điển, Dân Thanh, Thế giới, Dân Mới, Nghệ thuật, Văn Nghệ Tiền Phong.

Hồ Đình Phương cộng tác trong văn đoàn với Thanh Thanh Lê Xuân Nhuận và Nhà xuất bản Xây dựng. Ông là một gương mặt văn nghệ nổi bật tại Huế, thường tiếp đón các văn nghệ sĩ từ Nam ra cũng như từ Bắc vào (trong đó có cả Phạm Duy).

Năm 1955, ông đem cả vợ con vào Nam để học tiếp và đậu thủ khoa tại Học viện Quốc gia Hành chánh vào năm 1958. Sau khi tốt nghiệp, ông được bổ nhiệm làm Trưởng Ty Thuế Vụ (Thuế Trực thâu và Gián thâu) tại tỉnh Long An. Khoảng năm 1960, ông giữ chức Phó Tỉnh Trưởng Ninh Thuận.

Sau vụ đảo chính Việt Nam Cộng hòa 1963, ông dạy trường Đại Học Thương mại Đà Lạt một thời gian, sau đó làm Giám đốc Công ty Kỹ Nghệ Giấy Đồng Nai ở tỉnh Biên Hòa.

Sau tháng 4 năm 1975, ông phải đi học tập cải tạo khoảng hơn hai năm. Sau khi được về, tháng 11 năm 1979, ông cùng vợ là Trần Thị Ngọc Oanh và bốn người con Thu Thanh, Đình Cường, Bích Y, Đình Dũng vượt biển bằng tàu rồi mất tích. Hiện còn hai người con gái của Hồ Đình Phương vẫn còn sống.

Tác phẩm
Hồ Đình Phương đã viết nhiều tập thơ có giá trị như:
 Hai cuộc sống (1951). Gồm Tập 1 - Những áng mây thu; Tập 2 - Lam Sơn phục quốc.
 Tình thế hệ (1952) với sự hợp tác của Lệ Thủy, Bích Nga, Chí Lan, Nhân Nam, Huyền Tu. 
 Ai tìm lý tưởng (kịch thơ, 1952)
 Sưởi nắng (phát hành năm 1953, tái bản năm 1954)

Một số tác phẩm đang viết hoặc chưa kịp xuất bản, như:
 Hương thời gian (thơ)
 Giữa lòng xã hội (thơ)
 Nguồn cảm thông (thơ)
 Thơ bốn phương (phê bình)
 Thi pháp thực hành (biên khảo)
 Thi ca với thời đại (lý luận)
 Hương mùa (thi phẩm hợp tuyển của nhiều thi sĩ có tiếng)

Viết lời nhạc
Hồ Đình Phương đã viết lời cho nhiều bài hát nổi tiếng trước 1975, cũng như có nhiều nhạc sĩ phổ nhạc các bài thơ của ông. Ông đã sáng tác với tất cả tâm hồn của một người nghệ sĩ để ca tụng quê hương, cái đẹp thuần tuý của tình người mà lời nhạc sâu sắc, đầy xúc cảm còn lưu lại đến hôm nay. Sau đây là danh sách các bản nhạc Hồ Đình Phương viết lời hoặc được phổ thơ.
 
Hoàng Trọng

Bạn lòng
Bắc một nhịp cầu
Bên bờ đại dương
Chiều nhớ mẹ
Đầy bình minh
Đẹp mùa yên vui
Gió mùa xuân tới
Gửi hương cho gió
Hai mối tình yêu
Hương yêu
Hương mùa thanh bình
Khúc hát mùa chiêm
Mộng ban đầu (thơ Hồ Đình Phương)
Mộng lành
Mộng đẹp ngày xanh
Mộng ngày hồi hương
Mùa lúa mới
Ngỡ ngàng
Nguồn mến yêu
Nhớ thương
Nhớ về Đà Lạt
Thôi đừng lưu luyến em ơi!
Thuyền chờ
Tiễn bước sang ngang
Trăng lên
Trăng về
Tình đầu
Tình trăng

Châu Kỳ

Con đường xưa em đi
Cuối đường kỷ niệm
Chuyện tình ngậm ngải tìm trầm
Dưới chân thánh giá
Đoàn người gánh cỏ
Đừng nói xa nhau
Giòng Bến Hải
Hoài thu
Em bé mồ côi
Khi bóng trăng vàng lên khơi
Khuya nay anh đi rồi
Lòng mẹ
Ly hương hoài khúc
Một chiều mưa
Nước mắt quê hương
Sầu đông
Tiếng hát dân Chàm
Tiếng hát đồng xanh (Huyền Khanh - Hồ Đình Phương)
Từ giã kinh thành
Tìm nhau trong kỷ niệm 
Tình quê
Vui bước phong trần
Xin làm người tình cô đơn

Văn Giảng

Nam Quan hận khúc
Hồn viễn khách
Trăng chờ
Thanh niên thanh niên
Quân hành ca
Quê ngoại

Lam Phương

Bức tâm thư (Phương Minh Phụng - Phương Nhật Hồ)
Chuyến tàu Thống Nhất
Lá thư miền Trung
Nắng đẹp miền Nam
Khúc ca ngày mùa
Đoàn người lữ thứ
Tình mẹ

Hoài An

Ca khúc yêu đời
Dạ khúc đêm trăng
Lá thư đầu mùa
Mùa hoa ước hẹn
Tình lúa duyên trăng
Trăng lúa miền nam

Song Ngọc

Chuyện tình nghèo
Chuyến xe ba người
Cho em tình yêu và ngăn cách
Thương nhớ một người

Minh Kỳ

Đêm về tưởng nhớ
Một ngày bên nhau
Nha Trang
Nhớ Nha Trang
Nhớ anh

Ưng Lang

Sóng đời
Nhạc lòng
Giòng sông lạnh

Hoàng Nguyên

Đường nào lên thiên thai (thơ Hồ Đình Phương)
Tình người miền Nam

Trịnh Hưng

Tôi yêu
Hoa đầu mùa

Bằng Giang

Trăng cài nhớ bước chinh nhân
Tạc đá thành thơ

Tú Nhi

Thương hận

Phạm Thế Mỹ

Đường về hai thôn

Lê Mộng Bảo

Dư hương
Cô gái miền Nam

Lê Quang Nhạc

Xa quê

Trần Văn Lý

Hương Giang điệp khúc

Võ Đức Thu

Chiều tàn trên sông vắng

Phương Hải

Cam Ly
Lúa về thủ đô
Tiếng hò lướt sóng

Huyền Sơn

Mưa xuân

Thanh Tuyền

Chiếc áo mùa thu

Chú thích

Xem thêm
Le Xuan Nhuan on Wikipedia English

Người Huế
Nhà thơ Việt Nam
Người họ Hồ tại Việt Nam
Chính khách Việt Nam Cộng hòa