Văn phạm liên kết

Văn phạm liên kết (VPLK) là một lý thuyết về cú pháp của Davy Temperley và Daniel Sleator mà xây dựng mối quan hệ giữa các cặp từ thay vì các cấu thành trong một cấu trúc phân cấp dạng cây. Có hai tham số cơ bản: hướng và khoảng cách. Văn phạm phụ thuộc tương tự như văn phạm liên kết nhưng bao gồm mối quan hệ "head-dependent" và thiếu tính định hướng trong mối quan hệ giữa các từ. Văn phạm liên kết tô màu đa phẳng là một sự mở rộng của VPLK cho phép các mối quan hệ cắt nhau giữa các cặp từ.

Ví dụ, trong ngôn ngữ Chủ ngữ-Động từ-Tân ngữ (CĐT) như tiếng Anh, động từ sẽ hướng về bên trái để tạo liên kết chủ ngữ và bên phải để tạo liên kết tân ngữ. Danh từ sẽ tìm bên phải để hoàn thiện liên kết chủ ngữ và bên trái cho liên kết tân ngữ.

Tương tự, trong ngôn ngữ Chủ ngữ-Tân ngữ-Động từ (CTĐ) như tiếng Ba Tư, động từ sẽ hướng về bên trái để tạo liên kết tân ngữ và xa hơn để tạo liên kết chủ ngữ. Danh từ sẽ tìm bên phải để hoàn thiện cả liên kết chủ ngữ và tân ngữ.

Cú pháp 
Liên kết phải được biểu diễn bằng dấu +, và liên kết trái với dấu -.  Liên kết tuỳ chọn được bao trong cặp ngoặc nhọn {...}.  Các liên kết không mong muốn được bao trong một số cặp ngoặc vuông [...].  Các liên kết được ghép với nhau bằng phép hội & hoặc tuyển or.

Ví dụ

Ví dụ 1 
Một tệp tin luật cơ bản của ngôn ngữ CĐT sẽ như sau:

<determiner>:      D+;
<noun-subject>:   {D-} & S+;
<noun-object>:    {D-} & O-;
<verb>:               S-   &   {O+};

Do đó câu tiếng Anh, "The boy painted a picture" sẽ được biểu diễn:

            +-----O-----+
  +-D-+--S--+     +--D--+
  |   |     |     |     |
 The boy painted  a  picture

Ví dụ 2 
Trong khi một tệp tin luật cho một ngôn ngữ cho phép khuyết chủ ngữ có thể chứa các liên kết sau:

<noun-subject>:   S+;
<noun-object>:     O+;
<verb>:            {O-}   &   {S-};

Và một câu tiếng Ba Tư đơn giản, man nAn xordam (من نان خوردم) 'Tôi ăn bánh mì'  sẽ như sau:

  +-----S-----+
  |     +--O--+
  |     |     |
 man   nAn xordam

Ví dụ 3 
Câu tiếng Việt "Bữa tiệc hôm qua là một thành công lớn" có thể được gán liên kết như sau:

Cài đặt
Bộ phân tích cú pháp văn phạm liên kết là một thư viện cho xử lý ngôn ngữ tự nhiên viết bằng ngôn ngữ C. Nó có sẵn dưới giấy phép BSD, tương thích với giấy phép GNU GPL. Dự án án bộ phân tích cú pháp vẫn đang tiến hành tại đây. Một số phiên bản bao gồm sự bao phủ câu rộng hơn, sửa lỗi và an ninh và kết nối với ngôn ngữ Java.

Các kết nối với ngôn ngữ Perl, Python, Ruby, Java, OCaml và .NET cũng sẵn có.

Chương trình link-grammar cùng với các luật và danh sách từ tiếng Anh cũng có thể tìm thấy trong các bản phân phối Linux chuẩn, ví dụ một gói Debian.

Ứng dụng
 
AbiWord, một trình soạn thảo tự do, sử dụng VPLK để kiểm tra ngữ pháp tức thời   Các từ không thể liên kết được đánh dấu màu xanh.

Bộ tách quan hệ ngữ nghĩa RelEx , đặt trên nền thư viện VPLK, tạo ra văn phạm phụ thuộc bằng cách đánh dấu một cách tường minh mối quan hệ ngữ nghĩa giữa các từ trong câu. Đầu ra của nó có thể được phân loại vào giữa SSyntR và DSyntR của Meaning-Text Theory.

VPLK cũng được sử dụng trong trích xuất thông tin từ các văn bản y sinh và các sự kiện trên báo, cũng như các hệ thống dịch máy thử nghiệm từ tiếng Anh sang tiếng Đức, Thổ Nhĩ Kỳ và một số ngôn ngữ khác.

Từ điển VPLK được sử dụng để sinh và kiểm tra độ chính xác về ngữ pháp của hai hệ thống sinh ngôn ngữ tự nhiên: NLGen và NLGen2. Nó cùng được sử dụng trong một phần dự án trí tuệ nhân tạo OpenCog.

Ghi chú

Đọc thêm

Liên kết ngoài
The original Link Grammar homepage (đã được thay thế bởi current project .)
Bản thử nghiệm tiếng Anh trực tuyến (phiên bản cũ và lỗi thời hơn; nhiều lỗi đã được sửa sau phiên bản này.)
LinkGrammar-WN , lexicon expansion for the Link Grammar Parser (đã cũ, được tiếp nối bởi các đóng góp gần đây được ghép vào framework VPLK)
BioLG , a modification of the Link Grammar Parser adapted for the biomedical domain (many, but not all, BioLG enhancements have been folded back into the main link-grammar distribution).

Các mở rộng ngôn ngữ
Arabic Link Grammar extension  (Source package )
Persian Link Grammar extension 
Online Persian demonstration 
Russian Link Grammar demonstration

Khung ứng dụng ngữ pháp
Xử lý ngôn ngữ tự nhiên