Trọng Khôi

Trọng Khôi, tên thật Nguyễn Trọng Khôi  (16 tháng 2 năm 1943 – 14 tháng 3 năm 2012) là một nghệ sĩ nổi tiếng trong làng sân khấu kịch và điện ảnh Việt Nam. Ông sinh năm 1943 tại Hà Nội. Ông đã được Nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân năm 1993.

Tiểu sử và sự nghiệp
Ông là con trưởng trong một gia đình bảy người con không ai theo ngành nghệ thuật, trong đó cả ba cô em gái đều làm giáo viên dạy toán trung học. Trọng Khôi rất yêu thích nghề diễn viên từ nhỏ. Suốt thời niên thiếu, ông không bỏ lỡ các cơ hội tham gia sinh hoạt kịch nghiệp dư trong các buổi liên hoan tổng kết ở trường từ bậc tiểu học đến trung học phổ thông.
 
Lên 7 tuổi, Trọng Khôi đã được diễn ở Nhà hát Lớn Hà Nội với vai diễn Lê Lai trong vở kịch "Lê Lai liều mình cứu chúa" theo sách học lịch sử của nhà trường do thầy giáo hướng dẫn.

Với một niềm đam mê nghề diễn từ nhỏ, ông tham gia Đội kịch Thanh niên của Thành đoàn Thanh niên Lao động Hà Nội 1958–1960. Sau khi tốt nghiệp cấp 3 trường Lý Thường Kiệt Hà Nội (1959–1960), ông thi vào trường trung cấp Nghệ thuật Sân khấu Việt Nam năm 1960. Sau này trường chuyển đổi thành Đại học Sân khấu. Ông đã tốt nghiệp khóa 1 của trường Đại học Sân khấu tháng 6 năm 1964. Kể từ đó, ông tham gia công tác tại Đoàn Kịch Trung ương tiền thân của Nhà hát Kịch Việt Nam.

Năm 1970, ông là Đội trưởng Đội Kịch nói Nhà hát Kịch Việt Nam.
 
Giai đoạn 1985–1989 ông đảm nhận vị trí Phó Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam. Sau đó, 1989–2000 ông chịu trách nhiệm của Giám đốc Nhà hát.
 
Trong quá trình đó, những năm 1985, 1995, 1999, ông là Ủy viên Ban Chấp hành Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam nhiệm kỳ IV.

Từ 1999–2009, ông đảm nhận Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam nhiệm kỳ V và VI.

Từ 2010 đến này ông giữ vị trí Ủy viên Ban Chấp hành, Thường vụ Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam và Trường Ban Đối Ngoại. Trong thời gian đó, từ năm 2004 đến 2009, ông giữ cương vị Chủ tịch Hiệp Hội Sân khấu Quốc tế Việt Nam

Trong cuộc đời cống hiến của mình, ông vẫn luôn mơ ước và đã đề xuất ý tưởng Việt Nam cần "có một trung tâm văn hóa quốc gia" để thỏa mãn về hội nhập văn hóa quốc tế cũng như đáp ứng nhu cầu văn hóa của người dân Việt Nam.

Ông qua đời đột ngột khi đang điều trị tại Bệnh viện Bạch Mai, Hà Nội vào hồi 5h45’ ngày 14/3/2012, không lâu sau tiệc mừng sinh nhật 69 tuổi.

Các vai diễn chính

Năm 1971 vai Việt trong vở Đôi mắt của tác giả Vũ Dũng Minh, đạo diễn NSND Dương Ngọc Đức 

Năm 1975 vai phi công Nguyễn Thành Trung  (ném bom dinh Độc Lập) trong vở "Bay trước mùa xuân" tác giả Hoài Giao – Nguyễn Ánh, đạo diễn NSND Đình Quang

Năm 1976 vai Vi – Tan, vở "Hoa Anh Túc", kịch bản Bun-ga-ri

Năm 1977 vai Đi-at-lốp, vở "Khúc thứ ba bi tráng", tác giả Pogodin (Liên Xô), đạo diễn NSND Dương Ngọc Đức

Năm 1980 vai Tsi-bi-sốp vở "Người cầm súng" của Pogodin đạo diễn NSND Dương Ngọc Đức

Năm 1981 vai Quan Huyện trong vở hài kịch "Nghêu, Sò, Ốc, Hến" đạo diễn NSND Dương Ngọc Đức 

Năm 1983 vai Tổng thống Dương Văn Minh, vở "Nữ ký giả" của Lưu Quang Vũ, đạo diễn NSND Nguyễn Đình Nghi, Nghệ sĩ ưu tú Dương Việt Bát.

Năm 1984 vai Đờ Cát, vở "Bài ca Điện Biên" của Tất Đạt. Tổng đạo diễn Nghệ sĩ ưu tú Dương Viết Bát. Vở diễn huy động tới 270 người tham gia để kỷ niệm 40 năm chiến thắng Điện Biên Phủ)

Năm 1983 vai Ghê-ooc-ghi Đi-mi-trôp tong vở "Đỏ và Nâu" của Bun-ga-ri (vở Đi-mi-trôp tự biện hộ trong tòa án phát xit Đức năm 1933 và được trả tự do. Vở diễn kỷ niệm 150 năm phiên tòa xử Tổng Bí thư Quốc tế Cộng sản Georgi Dimitrov)
 
Năm 1985 vai vua Bảo Đại trong vở "Lịch sử và nhân chứng" đạo diễn NSND Đình Quang

Năm 1987 vai Hồn Trương Ba trong vở "Hồn Trương Ba, da hàng thịt". Vở đã diễn tại Liên Xô cũ. Trọng Khôi là diễn viên tài năng nhất Liên hoan Sân khấu Quốc tế Moskva-90 và đã diễn tại Mỹ năm 1998.
 
Năm 1990 vai Ông già đánh cá trong vở "Ông già biển cả" phỏng theo tác giả Hemingway, một vai độc diễn trong 1 tiếng 10 phút.
 
Năm 1996 vai Đạo diễn trong vở "Đời Nghệ sĩ", giải A Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam.

Một số vai chính của phim truyện nhựa

 Năm 1984 vai Thiếu tá Khanh trong "Trừng Phạt", tác giả Nguyễn Minh Châu, đạo diễn NSND Bạch Diệp
 Năm 1986 vai Trung tá Thi trong phim "Huyền thoại về người mẹ", đạo diễn Bạch Diệp
 Năm 1988 vai Bảy Tú phim 3 tập "Săn bắt cướp", đạo diễn NSND Trần Phương
 Năm 1985 vai Ba Đức trong "Đứng trước biển" của Nguyễn Mạnh Tuấn, đạo diễn NSND Trần Phương
 Năm 1989 vai Trọng trong "Tình ngoài", đạo diễn Châu Huế
 Năm 1991 vai Nghị Hách trong "Giông Tố" 2 tập
 Năm 1995 vai Giám đốc trong "12A và 4H"
 Năm 2005 vai Chu Dĩnh trong "Con nhện xanh"
 Năm 2007 vai Tổng biên tập trong "Đèn vàng"
 Năm 2010 vai Lê Thái Như trong "Huyền sử Thiên Đô"

Đạo diễn sân khấu và lồng tiếng

Đã đạo diễn trên 10 vở kịch. Vở đầu tiên năm 1980, "Cuộc chia tay tháng Sáu"  của Văm-pi-lốp.; Bến mê tác giả Phan Thị Thu Loan, 2005; "Câu Kiều ru một đời người" năm 2008.

Lồng tiếng nhiều phim truyện nhựa cho Xưởng Phim Việt Nam

Lồng tiếng cho vai Montserrat trong phim truyền hình dài 162 tập của Brasil Quyền được yêu.

Giải thưởng

 Năm 1980: Huân chương kháng chiến Chống Mỹ cứu Nước Hạng Ba
 Năm 1985: Kỷ Niệm Chương Ghê-ooc-ghi Đi-mi-trôp của Nhà nước Bun-ga-ri
 Năm 1990: được tôn vinh là "nghệ sĩ tài năng nhất" tại Liên hoan Sân khấu Quốc tế Moskva-90
 Năm 1993: được phong tặng Nghệ sĩ Nhân dân của Nhà nước Việt Nam
 Năm 1997: được tặng thưởng Huân chương Lao động Hạng Nhất của Nhà nước Việt Nam
 Năm 2008: được tặng thưởng Huân chương Độc Lập Hạng Ba của Nhà nước Việt Nam

Tham khảo

Sinh năm 1943
Mất năm 2012
Người Hà Nội
Nghệ sĩ nhân dân Việt Nam
Nam diễn viên sân khấu Việt Nam
Nam diễn viên điện ảnh Việt Nam
Nam diễn viên Việt Nam thế kỷ 20
Nam diễn viên truyền hình Việt Nam
Nam diễn viên Việt Nam thế kỷ 21
Đạo diễn sân khấu Việt Nam
Diễn viên lồng tiếng Việt Nam
Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Ba
Huân chương Lao động hạng Nhất
Huân chương Độc lập hạng Ba