Bọ ba thùy

Lớp Bọ ba thùy (danh pháp khoa học: Trilobita) là một lớp động vật chân khớp hải dương đã tuyệt chủng. Đây là một trong những nhóm động vật chân khớp cổ nhất, với hóa thạch lâu đời nhất được ghi nhận có niên đại từ kỷ Cambri (), và đã phát triển thịnh vượng suốt khoảng sau Đại Cổ Sinh trước khi bắt đầu một cuộc đại tuyệt chủng mà khi đến kỷ Devon, mọi phân nhóm bọ ba thùy trừ Proetida đều biến mất. Bọ ba thùy tuyệt diệt trong một cuộc đại tuyệt chủng khác vào cuối kỷ Permi (chừng ). Lớp Bọ ba thùy hiện diện khắp đại dương trong hơn 270 triệu năm.

Vào thời của những cá thể cổ nhất được biết đến, bọ bà thùy đã rất đa dạng và phân bố rộng rãi. Do chúng có bộ xương ngoài dễ hóa thạch, rất nhiều hóa thạch bọ ba thùy đã được tìm ra, với chừng 17.000 loài vào Đại Cổ Sinh. Việc nghiên cứu những hóa thạch đã mang đến những đóng góp quan trọng cho sinh địa tầng học, cổ sinh vật học, sinh học tiến hóa, và nghiên cứu kiến tạo mảng. Lớp Bọ ba thùy thường được đặt trong siêu lớp Arachnomorpha (còn gọi là Arachnata), song nhiều cách phân loại khác cũng được đề xuất.

Bọ ba thùy đa dạng về lối sống; một số bò quanh đáy nước để săn mồi, kiếm xác thối hay ăn lọc, một số khác lại bơi mà ăn sinh vật phù du. Đa phần lối sống của động vật chân khớp hải dương ngày nay cũng hiện diện ở bọ thùy (trừ lối sống ký sinh).

Phân loài 
 Lớp Bọ ba thùy Trilobita
 Bộ Agnostida
 Phân bộ Agnostina
 Liên họ Agnostoidea
 Liên họ Condylopygoidea
 Liên họ Incertae sedis
 Phân bộ Eodiscina
 Liên họ Eodiscoidea
 Bộ Asaphida
 Liên họ Anomocaroidea
 Liên họ Asaphoidea
 Liên họ Cyclopygoidea
 Liên họ Dikelocephaloidea
 Liên họ Remopleuridioidea
 Liên họ Trinucleoidea
 Liên họ Incertae sedis
 Bộ Corynexochida
 Phân bộ Corynexochina
 Liên họ Corynexochoidea
 Phân bộ Illaenina
 Liên họ Illaenoidea
 Phân bộ Leiostegiina
 Liên họ Leiostegioidea
 Bộ Harpetida
 Phân bộ Harpetina
 Liên họ Harpetioidea
 Bộ Lichida
 Bộ Phacopida
 Bộ Proetida
 Bộ Ptychopariida
 Bộ Redlichiida
 Incertae sedis

Tham khảo

Liên kết ngoài

 . (A site with information covering trilobites from all angles. Includes many line drawings and photographs.)
 
The Virtual Fossil Museum - Class Trilobita - Including extensive photographs organized by taxonomy and locality.
Western Trilobite Association
 Kevin's Trilobite Gallery - a collection of photographs of trilobite fossils
 Canadian trilobite web site: photographs of trilobite fossils 
The Paleontological Society

 
Hóa thạch
Động vật chân đốt kỷ Cambri
Động vật chân đốt kỷ Ordovic
Động vật chân đốt kỷ Silur
Động vật chân đốt kỷ Devon
Động vật chân đốt kỷ Than đá
Động vật chân đốt kỷ Permi
Cuộc sống thời tiền sử