Lịch sử hành chính Long An

Long An là một tỉnh thuộc đồng bằng sông Cửu Long, miền Nam Việt Nam. Bài này viết về lịch sử hành chính trên địa bàn tỉnh Long An.

Thời cổ đại
Long An là một trong những địa bàn của Nam Bộ từ lâu đã có cư dân sinh sống. Các nhà khảo cổ đã tìm thấy ở An Sơn, đông bắc tỉnh này các di chỉ hậu kỳ đồ đá mới cách đây 3.000 năm và Rạch Núi đông nam tỉnh di chỉ đồ sắt cách đây 2.700 năm. Đáng chú ý là trên địa bàn Long An có tới 100 di tích văn hóa Óc Eo với 12.000 hiện vật, đặc biệt là quần thể Cụm di tích Bình Tả. Đây là quần thể di tích văn hoá Óc Eo - văn hoá Phù Nam có niên đại từ thế kỷ thứ 1 đến thế kỷ thứ 7. Quần thể di tích Bình Tả cho thấy vào thời cổ đại, vùng đất Long An ngày nay đã từng là trung tâm chính trị, văn hoá và tôn giáo của Nhà nước Phù Nam - Chân Lạp. Ngoài các khu di tích lịch sử văn hoá kể trên, Long An còn có 40 di tích lịch sử cách mạng và nhiều công trình kiến trúc cổ khác.

Dưới thời vua chúa nhà Nguyễn
Đầu thế kỷ XVII, đất Long An thuộc Chân Lạp. Năm 1620, chúa Nguyễn Phúc Nguyên gả công chúa Ngọc Vạn cho vua Chân Lạp, cư dân người Việt bắt đầu có mặt ở vùng đất mới phương Nam. Qua một thời gian dài, địa bàn khai phá được mở rộng hơn và ngày càng có những thay đổi đáng kể về diện mạo

Năm 1698, khi Lễ thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh vào kinh lược, toàn bộ vùng đất mới phương Nam được đặt thành phủ Gia Định. Lúc bấy giờ địa bàn Long An ngày nay trực thuộc tổng Thuận An, huyện Tân Bình, dinh Phiên Trấn, phủ Gia Định

Theo Gia Định thành thông chí, năm 1705, Thống suất Nguyễn Cửu Vân - tướng của chúa Nguyễn - sau khi giúp vua Chân Lạp đánh bại quân Xiêm đã cho đóng quân tại Vũng Gù (vùng chợ Tân An ngày nay) và cho đào kênh, lập đồn điền, xây đồn lũy phòng vệ. Đến cuối thế kỷ XVIII, vùng đất này trở nên trù phú, dân cư đông đúc

Năm 1802, vua Gia Long đổi phủ Gia Định làm trấn Gia Định

Năm 1808 lại đổi làm thành Gia Định thống quản 5 trấn là Phiên An, Biên Hòa, Vĩnh Thanh, Định Tường và Hà Tiên. Huyện Tân Bình được nâng lên thành phủ thuộc trấn Phiên An

Năm 1832, vua Minh Mạng cải 5 trấn của thành Gia Định thành 6 tỉnh: Phiên An, Biên Hòa, Định Tường, Vĩnh Long, An Giang, Hà Tiên. Phủ Tân Bình được tách ra, lập thành phủ mới lấy tên là Tân An thuộc tỉnh Phiên An.

Năm 1833, Lê Văn Khôi khởi nghĩa, chiếm tỉnh Phiên An

Năm 1836, sau khi dẹp được Lê Văn Khôi và thu phục lại thành Gia Định thì Minh Mạng đã cho phá bỏ thành cũ, xây thành mới ở nơi khác, đổi tên tỉnh Phiên An thành tỉnh Gia Định gồm 3 phủ Tân Bình, Tân An và Tây Ninh. Khi đó, tỉnh Gia Định bao trùm cả một vùng đất rộng lớn ngày nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh, tỉnh Tây Ninh, tỉnh Long An và tỉnh Svay Rieng của Campuchia

Thời Pháp thuộc (1859-1900)

Với Hoà ước Nhâm Tuất (1862), triều đình Huế nhượng hẳn 3 tỉnh Biên Hòa, Gia Định. Định Tường cho thực dân Pháp. Chính quyền thực dân Pháp chia 3 tỉnh này thành 13 thành các hạt thanh tra (inspection), do các viên chức Pháp ngạch thanh tra các công việc bản xứ (inspecteur des affaires indigeânes) đứng đầu, nhưng tạm thời vẫn giữ cơ cấu phủ huyện cũ.

Tỉnh Tân An
Ngày 9 tháng 11 năm 1864, thực dân Pháp thành lập các khu thanh tra sau trên địa bàn phủ Tân An cũ:
Khu thanh tra Tân An: thành lập trên địa bàn hai huyện Cửu An và Tân Thạnh của phủ Tân An;
Khu thanh tra Phước Lộc: thành lập trên địa bàn huyện Phước Lộc của phủ Tân An, sau đổi tên là khu thanh tra Cần Giuộc vào ngày 16 tháng 8 năm 1867, rồi giải thế nhập vào khu thanh tra Chợ Lớn và khu thanh tra Tân An vào ngày 5 tháng 6 năm 1871;
Khu thanh tra Tân Hoà: thành lập trên địa bàn huyện Tân Hoà của phủ Tân An, sau đổi tên là khu thanh tra Gò Công ngày 16 tháng 8 năm 1867.

Sau khi chiếm được toàn bộ Nam Kỳ, năm 1868, chính quyền thực dân Pháp bãi bỏ các đơn vị hành chính phủ, huyện, phân chia lại toàn bộ cõi Nam Kỳ. Các hạt thanh tra về sau cũng được đổi thành hạt tham biện (arrondissement), do các Chánh tham biện (administrateur) người Pháp đứng đầu. Tuy vậy, chính quyền thực dân Pháp vẫn giữ lại cơ cấu hành chính cấp thấp như tổng, xã thôn.

Năm 1863, phủ lỵ Tân An được dời từ thôn Bình Khuê về thôn Nhơn Thạnh (nay là thuộc địa bàn phường 5, thành phố Tân An)

Năm 1865, phủ Tân An đổi thành hạt Tân An. Năm 1869, lỵ sở của hạt chuyển về thôn Bình Lập (thôn này được vua Tự Đức ban sắc phong vào năm 1852).

Tỉnh Chợ Lớn
Trên địa bàn tỉnh Gia Định (đến ngày 16 tháng 8 năm 1867 đổi tên thành tỉnh Sài Gòn), chính quyền Pháp thành lập các đơn vị hành chính trực thuộc, trong đó có thành phố Sài Gòn, thành phố Chợ Lớn, hạt thanh tra Sài Gòn và hạt thanh tra Chợ Lớn. Bên dưới các hạt thanh tra tại Nam Kỳ chia thành tổng (canton), tổng chia thành thôn (village).

Hạt thanh tra Chợ Lớn thành lập từ ngày 16 tháng 8 năm 1867 theo nghị định của Thống đốc Nam Kỳ, trên địa bàn của huyện Tân Long thuộc phủ Tân Bình, tỉnh Sài Gòn; có năm tổng: Tân Phong Trung, Tân Phong Hạ, Long Hưng Thượng, Long Hưng Trung, Long Hưng Hạ; với tổng số 83 thôn; dân số năm 1870 là 70.522 người.

Ngày 5 tháng 6 năm 1871, hạt thanh tra Chợ Lớn đổi tên thành hạt tham biện Chợ Lớn (l'arrondissement de Cholon); đồng thời nhận thêm sáu tổng là Phước Điền Thượng, Phước Điền Trung, Phước Điền Hạ, Lộc Thành Thượng, Lộc Thành Trung, Lộc Thành Hạ của hạt thanh tra Cần Giuộc giải thể, tổng Cầu An Hạ của hạt thanh tra Trảng Bàng giải thể và một phần tổng Cửu Cư Thượng của hạt thanh tra Tân An.

Ngày 24 tháng 8 năm 1876, hạt Sài Gòn đổi tên thành hạt Bình Hoà. Ngày 16 tháng 12 năm 1885, hạt Bình Hoà đổi tên thành hạt Gia Định theo quyết định của Thống đốc Nam Kỳ.

Ngày 16 tháng 1 năm 1877, hạt Chợ Lớn trả lại tổng Cửu Cư Thượng cho hạt Tân An.

Đến ngày 24 tháng 2 năm 1885, hạt Chợ Lớn nhận thêm tổng Dương Hoà Trung từ hạt Sài Gòn; ngày 12 tháng 1 năm 1888 nhận thêm tổng Dương Minh từ hạt Hai Mươi giải thể.

Ngày 2 tháng 5 năm 1888, giải thể hai tổng: Dương Hoà Trung và Tân Phong Trung; các làng trực thuộc nhập vào tổng Dương Minh và tổng Long Hưng Thượng.

Theo Nghị định ngày 20 tháng 12 năm 1899 của Toàn quyền Đông Dương đổi tất cả các hạt tham biện (arrondissement) thành tỉnh (province) thì từ ngày 1 tháng 1 năm 1900, hạt tham biện Chợ Lớn trở thành tỉnh Chợ Lớn (province de Cholon). Tuy tỉnh Chợ Lớn là đơn vị hành chính riêng biệt với thành phố Chợ Lớn, nhưng tỉnh lỵ vẫn đặt chung trong thành phố Chợ Lớn (ville de Cholon). Vì lý do này mà trong nhiều thời kỳ vị Thị trưởng Chợ Lớn kiêm nhiệm luôn chức vụ Chủ tỉnh Chợ Lớn. Như vậy, Chợ Lớn là một trong 20 tỉnh ở Nam Kỳ lúc bấy giờ.

Ngày 7 tháng 12 năm 1901, chia tách tổng Cầu An Hạ, lập mới tổng Cầu An Thượng.

Ngày 31 tháng 12 năm 1907, giải thể tổng Dương Minh; các làng trực thuộc nhập vào tổng Tân Phong Hạ và thành phố Sài Gòn.

Năm 1909, thực dân Pháp lần lượt thiết lập các Sở đại lý (tương đương cấp quận) trực thuộc tỉnh Chợ Lớn. Tên gọi các Sở đại lý được lấy theo tên gọi nơi đặt lỵ sở lúc bấy giờ. Từ năm 1928, các Sở đại lý đều được gọi chung là quận.

Năm 1913, thành lập Sở đại lý Đức Hòa.

Năm 1918, thành lập Sở đại lý Châu Thành, sau được đổi tên là quận Trung Quận (từ năm 1930), quận Gò Đen (từ năm 1947).

Trong đó có các Sở đại lý Cần Giuộc và Rạch Kiến. Riêng Sở đại lý Đức Hoà được thành lập từ năm 1913.  Năm 1923, do lỵ sở dời từ Rạch Kiến về Cần Đước, Sở đại lý Rạch Kiến lại đổi tên thành Sở đại lý Cần Đước.

Thời kỳ 1900 - 1945 
Theo Nghị định ngày 20 tháng 12 năm 1899 của Toàn quyền Đông Dương đổi tất cả các hạt tham biện thành tỉnh thì từ ngày 1 tháng 1 năm 1900 hạt tham biện Tân An trở thành tỉnh Tân An, hạt tham biện Chợ Lớn trở thành tỉnh Chợ Lớn. Bắt đầu từ thập niên 1920, thực dân Pháp tiến hành thiết lập các đơn vị hành chính quận làm cấp hành chính trung gian giữa các tổng với tỉnh. Tên quận được lấy theo tên nơi đặt lỵ sở lúc bấy giờ, riêng tại những quận có nơi đặt tỉnh lỵ thì được gọi chung là quận Châu Thành.

Tỉnh Tân An 
Tính đến năm 1945, tỉnh Tân An có 3 quận:

 Quận Châu Thành (lập năm 1922).
 Quận Mộc Hóa (lập năm 1917), gồm 2 tổng: Thanh Hòa Thượng, Thanh Hòa Hạ.
 Quận Thủ Thừa (lập năm 1922), gồm 4 tổng: An Ninh Thượng, Hưng Long, Cửu Cư Thượng, Cửu Cư Hạ.
Tỉnh lỵ đặt tại làng Bình Lập, quận Châu Thành.

Tỉnh Chợ Lớn 
Tính đến năm 1945, tỉnh Chợ Lớn có 4 quận:
 Quận Trung Quận: ban đầu có tên là quận Châu Thành, từ năm 1930 đổi tên thành quận Trung Quận (hay quận Trung ương), gồm 4 tổng: Tân Phong Hạ, Long Hưng Thượng, Long Hưng Trung, Long Hưng Hạ.
 Quận Đức Hòa (lập năm 1913), gồm 2 tổng: Cầu An Thượng, Cầu An Hạ.
 Quận Cần Đước (lập năm 1928 do tách từ quận Cần Giuộc), gồm 3 tổng: Lộc Thành Thượng, Lộc Thành Trung, Lộc Thành Hạ.
 Quận Cần Giuộc, gồm 3 tổng: Phước Điền Thượng, Phước Điền Trung, Phước Điền Hạ.
Tỉnh lỵ đặt tại thành phố Chợ Lớn, nhưng về mặt hành chính thành phố Chợ Lớn độc lập với tỉnh Chợ Lớn, do đó trong nhiều thời kỳ vị Thị trưởng thành phố Chợ Lớn kiêm luôn chức Tỉnh trưởng tỉnh Chợ Lớn.

Ngoài ra tỉnh còn có thêm quận Bình Xuyên (do tách tổng Tân Phong Hạ của quận Trung Quận, nay thuộc địa giới huyện Bình Chánh), tồn tại từ năm 1933 đến năm 1944 và từ năm 1953 đến năm 1956, sau đó lại giải thể và sáp nhập vào quận Trung Quận.

Thời kỳ 1945 - 1956 
Ngày 2 tháng 9 năm 1945, chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (VNDCCH) được thành lập, tuyên bố chủ quyền đối với Bắc Kỳ, Trung Kỳ và Nam Kỳ, trong đó có các tỉnh Tân An và Chợ Lớn. Chính quyền chủ trương đổi quận thành huyện, đổi làng thành xã, bỏ cấp tổng. Do đó, quận Trung Quận của tỉnh Chợ Lớn được gọi là huyện Trung Huyện.

Thời kỳ này, do diễn ra cuộc chiến tranh Pháp - Việt (phía Việt Nam gọi là cuộc kháng chiến chống Pháp), nên địa bàn các tỉnh Tân An, Chợ Lớn có sự khác biệt trong cách phân chia hành chính giữa chính quyền VDDCCH và chính quyền Quốc gia Việt Nam (thành viên của Liên hiệp Pháp).

Về phía Việt Nam Dân chủ Cộng hòa 
Từ năm 1950, các tỉnh miền Nam (trong đó có tỉnh Tân An, Chợ Lớn) có sự thay đổi lớn về mặt hành chính:

 Tháng 8 năm 1950, lập đặc khu Sài Gòn - Chợ Lớn, gồm thành phố Sài Gòn - Chợ Lớn, tỉnh Gia Định và huyện Trung Huyện của tỉnh Chợ Lớn.
 Tháng 6 năm 1951, tách ba huyện Hóc Môn (gồm cả Củ Chi), Gò Vấp (gồm cả quận Bình Thạnh, Phú Nhuận, Tân Bình, Tân Phú ngày nay), Trung Huyện (nay thuộc địa phận quận Bình Tân, các huyện Bình Chánh, Bến Lức) khỏi đặc khu, huyện Đức Hòa của tỉnh Chợ Lớn được sáp nhập với tỉnh Tây Ninh lập thành tỉnh Gia Định Ninh; phần còn lại của tỉnh Chợ Lớn (Cần Đước, Cần Giuộc), cùng với huyện Nhà Bè (gồm cả quận 7 và huyện Cần Giờ hiện nay) của tỉnh Gia Định và huyện Long Thành (gồm cả Nhơn Trạch) của tỉnh Biên Hòa được sáp nhập với tỉnh Bà Rịa lập thành tỉnh Bà Rịa - Chợ Lớn (một số tài liệu còn gọi tắt là tỉnh Bà - Chợ); sáp nhập 3 tỉnh Tân An, Mỹ Tho, Gò Công lập thành tỉnh Mỹ Tho (một số tài liệu còn gọi tỉnh này là tỉnh Tân Mỹ Gò, Mỹ Tân Gò).

Lúc này, phần lớn đất đai tỉnh Long An hiện nay thuộc tỉnh Mỹ Tho, riêng phần phía đông sông Vàm Cỏ Đông thuộc các tỉnh Gia Định Ninh, Bà Rịa - Chợ Lớn.

Ba tỉnh Gia Định Ninh, Bà Rịa - Chợ Lớn, Mỹ Tho tồn tại đến tháng 7 năm 1954 thì giải thể, các tỉnh Tân An, Chợ Lớn được khôi phục lại như cũ.

Về phía Quốc gia Việt Nam và Pháp 
Chính quyền Quốc gia Việt Nam được thành lập vào tháng 3 năm 1948, là thành viên thuộc Liên bang Đông Dương thuộc Liên hiệp Pháp, do đó mọi sự sắp xếp hành chính của Pháp được chính quyền này mặc nhiên thừa nhận. Ba tỉnh Mỹ Tho (tỉnh lớn), Gia Định Ninh, Bà Rịa - Chợ Lớn do chính quyền VNDCCH lập ra không được chính quyền Quốc gia Việt Nam công nhận.

Tỉnh Tân An 
Năm 1952, thành lập quận Tân Trụ.

Đến năm 1956, tỉnh Tân An có 4 quận: Châu Thành, Mộc Hóa, Tân Trụ, Thủ Thừa.

Tỉnh Chợ Lớn 
Năm 1947, đổi tên quận Trung Quận thành quận Gò Đen (do quận lỵ rời về vùng Gò Đen), tuy nhiên tên gọi Trung Quận vẫn thông dụng hơn.

Năm 1953, tái lập quận Bình Xuyên.

Đến năm 1956, tỉnh Chợ Lớn có 5 quận: Bình Xuyên, Cần Đước, Cần Giuộc, Đức Hòa, Gò Đen.

Thời kỳ 1956 - 1975
Việt Nam bị chia cắt làm 2 miền Nam - Bắc, chính quyền Quốc gia Việt Nam và sau đó là Việt Nam Cộng hòa tiếp quản đất nước từ vĩ tuyến 17 trở vào nam, trong đó có các tỉnh Tân An, Chợ Lớn. Cùng lúc đó, Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam (sau này là Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam) được thành lập. Tổ chức này chủ trương không công nhận chính quyền Việt Nam Cộng hòa, coi mình là đại diện hợp pháp ở miền Nam Việt Nam, do đó có sự khác biệt trong cách phân chia đơn vị hành chính giữa hai bên.

Về phía Việt Nam Cộng hòa 
Ban đầu, chính quyền Việt Nam Cộng hòa vẫn duy trì tỉnh Tân An và tỉnh Chợ Lớn như thời Pháp thuộc. Kể từ năm 1956, các tỉnh Tân An và Chợ Lớn bị giải thể, các tỉnh Long An, Mộc Hóa (sau được đổi tên là tỉnh Kiến Tường) sau đó được thành lập, từ năm 1963 lập thêm tỉnh Hậu Nghĩa. Ba tỉnh Long An, Kiến Tường, Hậu Nghĩa tồn tại đến năm 1975.

Về cấp tổng, chính quyền Việt Nam Cộng hòa ban đầu vẫn duy trì cấp hành chính này, kể từ năm 1962 thì bỏ dần, đến năm 1965 thì bỏ hẳn cấp hành chính tổng, các xã trực tiếp thuộc quận.

Tỉnh Mộc Hóa - Kiến Tường 
Ngày 17 tháng 2 năm 1956, tỉnh Mộc Hóa được thành lập do tách toàn bộ quận Mộc Hóa và một phần nhỏ quận Thủ Thừa của tỉnh Tân An, hợp với một phần nhỏ đất đai của tỉnh Sa Đéc và tỉnh Mỹ Tho.

Ngày 22 tháng 10 năm 1956, tỉnh được đổi tên là tỉnh Kiến Tường.

Tỉnh lỵ có tên là Mộc Hóa, về mặt hành chánh thuộc xã Tuyên Thạnh, quận Châu Thành (nay là thị xã Kiến Tường).

Ngày 24 tháng 4 năm 1957, tỉnh được ấn định các đơn vị hành chính, gồm 3 quận: Châu Thành, Ấp Bắc (sau đổi tên là Kiến Bình), Tuyên Bình.

Ngày 10 tháng 3 năm 1959, lập thêm quận Tuyên Nhơn, do tách từ quận Kiến Bình.

Tỉnh Long An 
Ngày 22 tháng 10 năm 1956, tỉnh Long An được thành lập do sáp nhập tỉnh Chợ Lớn và phần còn lại tỉnh Tân An.

Ngày 3 tháng 1 năm 1957, tỉnh nhận thêm các xã thuộc tổng An Thít (đã giải thể, sau đó được tái lập lại), quận Cần Giờ, thị xã Vũng Tàu (đã giải thể) và tổng Dương Hòa Hạ vốn thuộc quận Nhà Bè, tỉnh Gia Định, sáp nhập vào quận Cần Giuộc.

Ngày 8 tháng 4 năm 1957, ba tổng: Tân Phong Hạ, Long Hưng Thượng, Long Hưng Trung của quận Gò Đen và 3 xã Hưng Long, Qui Đức, Tân Quý Tây của quận Cần Giuộc được sáp nhập vào tỉnh Gia Định, lập nên quận Bình Chánh.

Ngày 24 tháng 4 năm 1957, tỉnh được ấn định các đơn vị hành chính, gồm 7 quận: Bến Lức (mới lập do tách một phần đất đai của quận Thủ Thừa hợp với phần còn lại của quận Gò Đen), Đức Hòa, Cần Đước, Cần Giuộc, Châu Thành, Thủ Thừa, Tân Trụ. Trong đó, các quận Đức Hòa, Cần Đước, Cần Giuộc và một phần quận Bến Lức (phần phía đông sông Vàm Cỏ Đông, thuộc quận Gò Đen cũ) thuộc địa giới tỉnh Chợ Lớn cũ, phần còn lại thuộc địa giới tỉnh Tân An cũ.

Tỉnh lỵ đặt tại Tân An, vốn là tỉnh lỵ tỉnh Tân An cũ, về mặt hành chính thuộc xã Bình Lập, quận Châu Thành.

Ngày 29 tháng 1 năm 1959, tổng An Thít được sáp nhập vào tỉnh Phước Tuy.

Ngày 03 tháng 10 năm 1957, đổi tên quận Châu Thành thành quận Bình Phước.

Ngày 03 tháng 3 năm 1959, lập quận mới Đức Huệ (do cắt 3 xã của quận Đức Hòa và 5 xã phía bắc của quận Thủ Thừa).

Ngày 07 tháng 2 năm 1963, đổi tên quận Cần Đước thành quận Cần Đức, quận Cần Giuộc thành quận Thanh Đức, nhưng đến ngày 17 tháng 11 năm 1965 lại đổi tên như cũ.

Ngày 15 tháng 10 năm 1963, tách 2 quận Đức Hòa, Đức Huệ nhập vào tỉnh Hậu Nghĩa mới thành lập.

Ngày 07 tháng 1 năm 1967, lập mới quận Rạch Kiến (do tách 10 xã của quận Cần Đước và 3 xã của quận Cần Giuộc).

Đến năm 1975, tỉnh Long An có 7 quận: Bình Phước, Bến Lức, Cần Đước, Cần Giuộc, Rạch Kiến, Thủ Thừa, Tân Trụ.

Tỉnh Hậu Nghĩa 
Ngày 15 tháng 10 năm 1963, tỉnh Hậu Nghĩa được thành lập do tách phần đất của các tỉnh Long An, Tây Ninh, Bình Dương.

Tỉnh lỵ đặt tại Bàu Trai và được đổi tên là thị xã Khiêm Cương, về mặt hành chính thuộc xã Hòa Khánh, quận Đức Hòa (nay là thị trấn Hậu Nghĩa).

Tỉnh gồm 4 quận: Củ Chi, Đứa Hòa, Đức Huệ, Trảng Bàng, trong đó 2 quận Đức Hòa, Đức Huệ vốn là đất của tỉnh Long An.

Về phía Chính quyền cách mạng 
Để đối phó kịp thời với âm mưu của địch và chỉ đạo sát đúng với thực tế tình hình địa phương, tháng 7 năm 1957, chính quyền cách mạng cũng cho giải thể các tỉnh Tân An, Chợ Lớn và thành lập các tỉnh Kiến Tường, Long An có địa giới hành chính giống như phía chính quyền Việt Nam Cộng hòa đã thực hiện vào cuối năm 1956.

Tỉnh Kiến Tường 
Chính quyền cách mạng chia tỉnh Kiến Tường thành 4 vùng, tương ứng với 4 quận của chính quyền Việt Nam Cộng hòa:

 Vùng 2: tương ứng với quận Châu Thành
 Vùng 4: tương ứng với quận Kiến Bình
 Vùng 6: tương ứng với quận Tuyên Nhơn
 Vùng 8: tương ứng với quận Tuyên Bình

Tỉnh Long An

Thời kỳ 1976 - nay 
Sau sự kiện 30 tháng 4 năm 1975, các đơn vị hành chính do chính quyền Việt Nam Cộng hòa lập ra được thay đổi theo sự sắp xếp của chính quyền cách mạng. Theo đó, đổi quận thành huyện, quận Bình Phước đổi lại tên cũ là huyện Châu Thành; quận Rạch Kiến bị giải thể, đất đai được trả lại cho các huyện Cần Đước, Cần Giuộc như trước.

Ban đầu, chính quyền cách mạng vẫn duy trì các tỉnh Long An, Kiến Tường đã có từ trước. Bên cạnh đó, một phần nhỏ đất đai của tỉnh Kiến Tường được tách ra để sáp nhập vào tỉnh Mỹ Tho (vùng đất này nay tương ứng với các xã Tân Hòa Đông, Thạnh Mỹ, Thạnh Tân, Thạnh Hòa cùng thuộc huyện Tân Phước, tỉnh Tiền Giang).

Ngày 20 tháng 9 năm 1975, Bộ Chính trị ra Nghị quyết số 245-NQ/TW về việc bỏ khu, hợp nhất tỉnh trên toàn quốc "nhằm xây dựng các tỉnh thành những đơn vị kinh tế, kế hoạch và đơn vị hành chính có khả năng giải quyết đến mức cao nhất những yêu cầu về đẩy mạnh sản xuất, tổ chức đời sống vật chất, văn hóa của nhân dân, về củng cố quốc phòng, bảo vệ trị an, và có khả năng đóng góp tốt nhất vào sự nghiệp chung của cả nước". Theo Nghị quyết này, tỉnh Kiến Tường cùng với các tỉnh Long Châu Tiền, tỉnh Sa Đéc dự kiến hợp nhất lại thành một tỉnh; còn tỉnh Long An cùng với các tỉnh Mỹ Tho, Gò Công, Bến Tre và thành phố Mỹ Tho dự kiến hợp nhất lại thành một tỉnh.

Nhưng đến ngày 20 tháng 12 năm 1975, Bộ Chính trị lại ra Nghị quyết số 19/NQ điều chỉnh lại việc hợp nhất tỉnh ở miền Nam Việt Nam cho sát với tình hình thực tế, theo đó năm 1976 tỉnh Kiến Tường, cùng với hai quận Đức Hòa, Đức Huệ của tỉnh Hậu Nghĩa (đã giải thể) được sáp nhập vào tỉnh Long An. Toàn bộ đất đai tỉnh Kiến Tường được chuyển thành huyện Mộc Hóa, là huyện có diện tích lớn nhất tỉnh Long An lúc bấy giờ.

Cũng trong năm 1976, xã Bình Lập, huyện Châu Thành được tách ra để thành lập thị xã Tân An. Tỉnh Long An lúc này có 10 đơn vị hành chính cấp huyện, gồm thị xã Tân An (tỉnh lỵ) và 9 huyện: Bến Lức, Cần Đước, Cần Giuộc, Châu Thành, Đức Hòa, Đức Huệ, Mộc Hóa, Tân Trụ, Thủ Thừa.

Ngày 11 tháng 3 năm 1977, hợp nhất huyện Châu Thành và huyện Tân Trụ thành huyện Tân Châu, hợp nhất huyện Bến Lức và huyện Thủ Thừa thành huyện Bến Thủ.

Ngày 30 tháng 3 năm 1978, chia huyện Mộc Hóa thành hai huyện Mộc Hóa và Vĩnh Hưng. 

Ngày 19 tháng 9 năm 1980, chia tiếp huyện Mộc Hóa thành hai huyện Mộc Hóa và Tân Thạnh, đổi tên huyện Tân Châu thành huyện Vàm Cỏ. 

Ngày 14 tháng 1 năm 1983, tái lập huyện Bến Lức và huyện Thủ Thừa từ huyện Bến Thủ, đồng thời sáp nhập một số xã của huyện Bến Thủ và huyện Vàm Cỏ để mở rộng thị xã Tân An.

Ngày 4 tháng 4 năm 1989, tái lập huyện Châu Thành và huyện Tân Trụ từ huyện Vàm Cỏ.

Ngày 26 tháng 6 năm 1989, thành lập huyện Thạnh Hóa trên cơ sở tách một phần đất các huyện Mộc Hóa và Tân Thạnh.

Ngày 24 tháng 3 năm 1994, tách một phần huyện Vĩnh Hưng để thành lập huyện Tân Hưng.

Ngày 24 tháng 8 năm 2009, nâng cấp thị xã Tân An thành thành phố Tân An. 

Ngày 18 tháng 3 năm 2013, tách một phần huyện Mộc Hóa để thành lập thị xã Kiến Tường.

Hiện nay, tỉnh Long An có 15 đơn vị hành chính cấp huyện, gồm thành phố Tân An (tỉnh lỵ), thị xã Kiến Tường và 13 huyện: Bến Lức, Cần Đước, Cần Giuộc, Châu Thành, Đức Hòa, Đức Huệ, Mộc Hóa, Tân Hưng, Tân Thạnh, Tân Trụ, Thạnh Hóa, Thủ Thừa, Vĩnh Hưng.

Chú thích

Tham khảo

 
Hành chính Long An