Natri cyclopentadienide

Natri xiclopentađienua là hợp chất cơ natri với công thức cấu tạo C5H5Na. Hợp chất này thường được viết tắt là NaCp hay CpNa, trong đó Cp− là anion xiclopentađienua. Cp còn dùng để viết tắt cho phối tử xiclopentađienyl trong hóa phức chất.

Điều chế
Natri xiclopentađienua có thể tìm thấy dưới dạng dung dịch trong THF. Nó được điều chế bằng cách xử lý xiclopentađien với natri:

2 Na + 2 C5H6 → 2 NaC5H5 + H2

Thông thường, phản ứng xảy ra khi đun nóng huyền phù của natri nóng chảy trong đixiclopentađien. Thời gian trước, natri được chuẩn bị trong dạng "dây natri" hay "cát natri", một sự phân tán nhỏ natri điều chế trong xylen chảy ngược và khuấy nhanh cũng thường gặp. Natri hydride là base thích hợp:
NaH + C5H6 → NaC5H5 + H2

Trong công đoạn đầu, tác nhân Grignard được dùng làm chất base. Với pKa là 15, xiclopentađien có thể bị tách proton bằng nhiều tác nhân.

Trạng thái của NaCp phụ thuộc mạnh mẽ vào môi trường và cho mục đích của kế hoạch tổng hợp, tác nhân này được đại diện bằng muối Na+C5H5−. Tinh thể tự do NaCp, rất hiếm gặp, là một phức kiểu sandwich "đa tầng", gồm một chuỗi vô hạn các trung tâm Na+ xen giữa μ-η5:phối tử η5-C5H5. Trong dung môi cho phối tử, NaCp vì sonvat hóa mạnh, đặc biệt ở kim loại kiềm như được đề nghị bởi sự cô lập của sản phẩm cộng Na(tmeda)Cp.

Ứng dụng
Natri xiclopentađienua là tác nhân thường gặp cho việc điều chế các metaloxen. Ví dụ, điều chế ferroxen và zirconoxen điclorua:

2 NaC5H5 + FeCl2  →  Fe(C5H5)2 + 2 NaCl
ZrCl4(thf)2 + 2 NaCp → Cp2ZrCl2 + 2 NaCl + 2 THF

Chsu thích

Hợp chất natri
Hợp chất hữu cơ