Cát Tiên

Cát Tiên là một huyện thuộc tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam.

Địa bàn huyện Cát Tiên thuộc Vườn quốc gia Cát Tiên đã được UNESCO công nhận là khu dự trữ sinh quyển thế giới.

Địa lý
Huyện Cát Tiên nằm ở phía tây nam của tỉnh Lâm Đồng, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Đạ Tẻh và huyện Bảo Lâm
Phía tây giáp huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước
Phía nam giáp huyện Tân Phú, tỉnh Đồng Nai
Phía bắc giáp huyện Đắk R'lấp, tỉnh Đắk Nông.

Cát Tiên nằm ở vùng thượng nguồn sông Đồng Nai. Sông Đa Dâng (còn gọi Đạ Đờng) làm ranh giới tự nhiên ở phía bắc, phía tây và phía nam của huyện.

Địa hình
Địa hình cơ bản của Cát Tiên là địa hình núi thấp chuyển tiếp từ vùng cao Nam Tây Nguyên xuống vùng đồng bằng. Độ cao trung bình 400m.
Cát Tiên là một vùng tiếp giáp giữa Tây Nguyên và miền Đông Nam Bộ, được bao bọc bởi sông Đồng Nai từ 3 phía: tây, nam, bắc.

Khí hậu
Cát Tiên nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, cận xích đạo, nền nhiệt và bức xạ mặt trời cao đều quanh năm, không có những thay đổi cực đoan về khí hậu.

Lượng mưa lớn nhưng phân bố không đều tạo ra hai mùa: mùa mưa và mùa khô trái ngược nhau.
Cát Tiên luôn luôn chịu cảnh hạn hán về mùa khô, lũ lụt về mùa mưa. Hàng năm, về mùa lũ, đất trồng lúa bị ngập lũ, độ sâu và thời gian ngập rất khác nhau giữa các khu vực, độ sâu ngập từ 0,5 đến hơn 3m, thời gian ngập kéo dài từ 15 ngày tới 3 tháng, có nơi ngập nước quanh năm. Tuy nhiên, kể từ khi thủy điện Đồng Nai 4,5 hoàn thành thì Cát Tiên đã không còn lũ lụt quanh năm. Khí hậu Cát Tiên có những tháng nóng và những tháng lạnh, đặc biệt những tháng giáp Tết Nguyên đán, có những năm 15-19 độ C.

Tài nguyên thiên nhiên
Về thổ nhưỡng, Cát Tiên có 3 nhóm đất chính:
- Đất phù sa trên địa hình bằng thấp dọc sông Đồng Nai và các dòng suối, phù hợp cho việc trồng lúa nước, chiếm phần lớn diện tích đất nông nghiệp;
- Đất vàng đỏ trên đá phiến sét có tuổi địa chất rất cổ trên địa hình cao;
- Đất dốc tụ.
Đỉnh núi cao nhất trong huyện là Laet Bite, nằm ở phía đông bắc, cao 659m.

Vườn quốc gia Cát Tiên, có khu bảo tồn tê giác một sừng.

Hành chính
Huyện Cát Tiên có 9 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 2 thị trấn: Cát Tiên (huyện lỵ), Phước Cát và 7 xã: Đồng Nai Thượng, Đức Phổ, Gia Viễn, Nam Ninh, Phước Cát 2, Quảng Ngãi, Tiên Hoàng.

Dân cư, kinh tế 
Toàn huyện rộng 428,3 km² và có 37,8 nghìn người (năm 2004). Theo Bách khoa toàn thư Việt Nam, dân số Cát Tiên năm 2003 là 39.500 người, bao gồm các dân tộc Kinh, Mạ, Xtiêng, Mnông, Cơ Ho...

Dân cư 91% làm nông nghiệp. Trồng đậu tương, dâu tằm, lúa, ngô. Chăn nuôi bò,.

Lịch sử
Xưa kia phần lớn địa bàn huyện Cát Tiên thuộc tỉnh Biên Hòa. Thời Việt Nam Cộng hòa, phần lớn huyện Cát Tiên thuộc quận Đôn Luân, tỉnh Phước Long. Đến năm 1977 thuộc xã Đồng Nai, huyện Phước Long, tỉnh Sông Bé.

Ngày 29 tháng 12 năm 1981, chuyển xã Đồng Nai thuộc huyện Phước Long, tỉnh Sông Bé về huyện Đạ Huoai của tỉnh Lâm Đồng quản lý.

Ngày 6 tháng 3 năm 1984, chia xã Đồng Nai thành 4 xã: Đồng Nai, Quảng Ngãi, Phù Mỹ và Phước Cát.

Ngày 6 tháng 6 năm 1986:
Chia xã Quảng Ngãi thành 2 xã: Quảng Ngãi và Tư Nghĩa
Chia xã Phù Mỹ thành 2 xã: Phù Mỹ và Mỹ Lâm
Chia xã Đồng Nai thành năm đơn vị hành chính: xã Đức Phổ, xã Nam Ninh, xã Gia Viễn, xã Tiên Hoàng và thị trấn Đồng Nai
Chia xã Phước Cát thành 2 xã: Phước Cát 1 và Phước Cát 2.

Huyện Cát Tiên được thành lập vào năm 1987, do chia huyện Đạ Huoai thành 3 huyện Đạ Huoai, Đạ Tẻh và Cát Tiên. Khi mới thành lập, huyện Cát Tiên có thị trấn Đồng Nai và 10 xã: Đức Phổ, Gia Viễn, Mỹ Lâm, Nam Ninh, Phù Mỹ, Phước Cát 1, Phước Cát 2, Quảng Ngãi, Tiên Hoàng, Tư Nghĩa.

Ngày 31 tháng 12 năm 2002, thành lập xã Đồng Nai Thượng thuộc từ một phần diện tích và dân số của xã Tiên Hoàng.

Ngày 29 tháng 12 năm 2013, hợp nhất xã Phù Mỹ và thị trấn Đồng Nai thành thị trấn Cát Tiên.

Ngày 12 tháng 4 năm 2018, thành lập thị trấn Phước Cát trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của xã Phước Cát 1.

Ngày 1 tháng 1 năm 2020, sáp nhập xã Mỹ Lâm vào xã Nam Ninh, sáp nhập xã Tư Nghĩa vào xã Quảng Ngãi.

Huyện Cát Tiên có 2 thị trấn và 7 xã như hiện nay.

Xem thêm
 Thánh địa Cát Tiên
 Vườn quốc gia Cát Tiên

Tham khảo

Liên kết ngoài
 
 Giới thiệu huyện Cát Tiên.