Sorbonne

Danh tự Sorbonne (La Sorbonne) thông thường được dùng để chỉ Đại học Paris hay một trong các đại học kế nhiệm nó (xem bên dưới) theo cách dùng gần đây. Từ "Sorbonne" thực ra đã được dùng với nhiều nghĩa khác nhau trải qua nhiều thế kỷ.

Từ ngày 1 tháng 1 năm 2018, Đại học Sorbonne được thành lập bởi sự sáp nhập của Đại học Paris-Sorbonne, Đại học Pierre et Marie Curie và một số trường đại học nhỏ khác.

Khởi đầu, Sorbonne là tên một tòa nhà thuộc Khu phố La Tinh, trong thời Trung Cổ là trụ sở của Học viện Sorbonne (Collège de Sorbonne), một phần của Viện Đại học Paris, và trong ngôn ngữ thường dùng, được dùng để chỉ Đại học Paris cũ (đến năm 1793) và sau này cho cả Viện Đại học Paris (1896–1971). Từ cuộc cải cách đại học Pháp 1970/71, danh tự Sorbonne (hay Đại học Sorbonne) thường được dùng cho tòa nhà chính tại Quận 5, Paris và bốn trong 13 trường Đại học Paris (Trường Đại học Paris I: Panthéon-Sorbonne, Trường Đại học Paris II, Université Sorbonne-Nouvelle và Đại học Paris IV: Paris-Sorbonne). Trong tòa nhà Sorbonne này còn có một phần của Đại học Paris V (Université de la Sorbonne de Paris Descartes), École nationale des chartes và toàn Ban Giám hiệu trường. 

Thông tin về Đại học Paris lịch sử, các viện đại học nối tiếp (trong đó có Trường Đại học Paris I: Panthéon-Sorbonne, Trường Đại học Paris II, Université Sorbonne-Nouvelle và Đại học Paris IV: Paris-Sorbonne) hoặc Collège de Sorbonne.

Collège de Sorbonne 
Collège de Sorbonne, tức Học viện Sorbonne nguyên thủy là một học viện thành lập vào năm 1257 bởi Robert de Sorbon rồi sau đó trở thành ngôi trường quan trọng nhất của Đại học Paris thời trung cổ. Đại học Paris tuy hình thành trước với các trường nhỏ hơn được lập ra vào cuối thế kỉ thứ 12 nhưng sau khi sáp nhập trường Sorbonne vào hệ thống đó thì cũng nhận luôn cái tên Sorbonne làm tên chung của cả hệ thống.

Trong cuộc Cách mạng Pháp Học viện Sorbonne phải đóng cửa; Napoléon cho trường hoạt động lại vào năm 1808 nhưng cuối cùng đến năm 1882 phải đóng cửa hẳn. Học viện Sorbonne tuy vậy để lại dấu ấn trong lịch sử là một trong số những trường lâu đời nhất thuộc viện Đại học Paris. Theo sách của Hastings Rashdall viết năm 1895 thì trường này có mặt suốt từ thời Trung cổ cho đến Cách mạng Pháp, thời gian hơn 600 năm lẻ. Những trường khác thường duy trì được ít năm rồi bế giảng. Mặc dù Viện Đại học Paris qua nhiều thời đại đã có trường đóng cửa, số khác được lập ra kể cả thời cận kim, như Collège des Quatre-Nations.

Phân khoa thần học Paris 
Tên "Sorbonne" còn gắn liền với phân khoa thần học tuy đây chỉ là một trong nhiều phân khoa của trường này. Vì là trung tâm nghiên cứu thần học quan trọng, "Sorbonne" đã trở thành gần như đồng nghĩa với Khoa thần học của Đại học Paris.

Toàn bộ Đại học Paris 
Vào cuối thế kỷ 19, sau khi Collège de Sorbonne đã ngừng hoạt động, khu trường ốc cũ được dùng chia cho các phân khoa Khoa học và Văn học của Viện Hàn lâm Paris. Một tên mới, Đại học Pháp được dùng để chỉ một số phân khoa của trường Đại học Paris trước đây và "Sorbonne" được nhập thành tên thông dụng cho toàn bộ Đại học Paris.

Các viện đại học tiếp sau đó 
Viện Đại học Paris vào năm 1970 được chia làm 13 trường đại học khác nhau. Trong số 13 trường, có ba đại học vẫn giữ "Sorbonne" trong tên gọi; đó là Trường Đại học Paris I: Panthéon-Sorbonne, Université Sorbonne-Nouvelle và Đại học Paris IV: Paris-Sorbonne; và Trường Đại học Panthéon-Assas (tiếng Pháp: Université Panthéon-Assas; vắn tắt: Assas; nguyên là Khoa Luật của Viện Đại học Paris), đến nay vẫn còn cùng giữ khu ốc hành chính và văn phòng ở Điện Panthéon - tại Sorbonne cùng với Trường Đại học Paris I.

Tất cả 13 trường đại học này chịu sự quản lý chung của một viện trưởng với văn phòng đặt tại Sorbonne.

Tên tuổi nổi tiếng liên quan đến Sorbonne 
 Alexandre Alekhine, vô địch thế giới cờ vua từ 1927 đến 1935
 Alexandre V, Phản Giáo hoàng
 Jean-Jacques Ampère, nhà vật lý
 Theo Angelopoulos, nhà làm phim
 Antoine Arnauld, nhà văn
 Raymond Aron, triết gia
 Miguel Ángel Asturias, Giải Nobel Văn học năm 1967
 Alphonse Aulard, sử gia
 Joaquin Balaguer
 Georges Bataille, nhà văn
 Benoît XVI, Giáo hoàng
 Henri Bergson, triết gia
 Claude Bernard, nhà sinh học
 Francine Bloch
 Adeline Blondieau, diễn viên
 Boileau, nhà thơ
 Ferdinand Buisson, Giải Nobel hòa bình, sáng lập viên hội LDH
 Jean Calvin, nhà thần học 
 Roch Carrier, nhà văn
 André Chamson, nhà văn
 André Chastel, sử gia
 Adrienne Clarkson, Toàn quyền Canada
 Pierre de Coubertin, người sáng lập phong trào Olympic hiện đại
 Victor Cousin, triết gia
 Marie Curie, nhà vật lí, hóa học
 Pierre Curie, nhà vật lý
 Simone de Beauvoir, nhà văn
 Jean Philibert Damiron
 Bénédicte Delmas, diễn viên
 Raymond Duchamp-Villon
 Erasme, nhà thần học
 Claude Charles Fauriel
 Jacques Derrida, triết gia
 Jean Favier, sử gia
 Moshe Feldenkrais
 Lawrence Ferlinghetti
 Gautier de Châtillon
 Nicolas Eugène Géruzez
 Jean-Luc Godard, nhà làm phim
 Petar Guberina
 François Guizot
 René Gutman, Grand-Rabbin
 Francis Seymour Haden
 Gabriel Hanotaux
 John F. Hasey
 Ignace de Loyola, sáng lập Dòng Tên
 Pierre Favre, người nghiên cứu văn hóa Hy Lạp, hội viên Dòng Tên
 François Xavier, nhà truyền giáo, hội viên Dòng Tên
 Vilayat Inayat Khan
 Paul Janet
 Frédéric Joliot, nhà vật lý
 Irène Joliot-Curie, nhà vật lý
 Alberto Jori, triết gia
 Michel Journiac, nghệ sĩ
 Venceslas Kruta, sử gia
 André Leroi-Gourhan, nhà khảo cổ học và nhân văn học
 Benny Lévy, triết gia và nhà văn Pháp
 Claude Lévi-Strauss, nhà nhân loại học
 Camille Le Tellier de Louvois
 Norman Mailer, nhà văn
 Roger Martin du Gard, nhà văn
 François Mauriac, nhà văn
 Marsile de Padoue, nhà thần học
 Michel Moine
 André Morellet
 Peter Martin Ngo-Dinh-Thuc
 Paul Nizan, nhà văn và triết gia
 Mikhail Vasilievich Ostrogradsky
 Gaston Paris
 Pierre de Blois
 Henri Poincaré, nhà toán học và vật lý học
 Raymond Queneau, nhà văn
 Elia Ravelomanantsoa, thương gia
 Vera Maria Rosenberg (SOE)
 Gustave Roussy, nhà nghiên cứu về thần kinh, ung thư, Giám đốc Viện Hàn lâm Paris, người sáng lập trung tâm chống ung thư đầu tiên của Pháp.
 Pierre Paul Royer-Collard
 Maximilien Rubel
 Adrian Ruchwald, nhà làm phim tài liệu
 Ibrahim Rugova
 Émile Saisset
 Jean-Paul Sartre, triết gia và nhà văn
 Jorge Semprún nhà văn, cựu bộ trưởng văn hóa Tây Ban Nha
 Jean-Pierre Serre
 Emmanuel Joseph Sieyès
 Pierre Teilhard de Chardin, nhà địa lý, triết gia và thần học
 Pierre Elliott Trudeau, cựu Thủ tướng Canada
 Marina Tsvetaeva
 Anne Robert Jacques Turgot
 John Napier Turner
 Étienne Vacherot
 Jacques Vergès, luật sư
 Sergio Vieira de Mello
 Pierre Vidal-Naquet, sử gia
 Saint Vincent de Paul, bộ trưởng Bộ văn hóa, apôtre de la charité
 Abel-François Villemain
 Sam Waterston
 Elie Wiesel, giải Nobel Hòa bình, nhà văn và giáo sư văn chương
 Jean Ziegler, chính khách Thụy Sĩ
Nguyễn An Ninh - nhà cách mạng, nhà Luật học Việt Nam đầu thế kỷ XX
Nguyễn Văn Huyên, nhà dân tộc học Việt Nam đầu thế kỷ XX.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Sorbonne website (tiếng Pháp)
 Paris — La Sorbonne  lịch sử

Đại học Paris
Đại học Pháp