Juana I của Castilla

Juana I của Castilla và Aragón (tiếng Tây Ban Nha: Juana I de Castilla; tiếng Bồ Đào Nha: Joana I de Castela;  tiếng Anh: Joanna of Castile; tiếng Đức: Johanna I. von Kastilien; tiếng Hà Lan: Johanna I van Castilië; 6 tháng 11 năm 1479 – 12 tháng 4 năm 1555), là Nữ vương của Vương quốc Castilla và Aragón. Trong lịch sử Châu Âu, Juana được biết đến với biệt danh Juana, Bà Chúa Điên (Juana La Loca).

Là con gái của Quân chủ Công giáo, Song vương Ferrando II của Aragón và Isabel I của Castilla, Juana trở thành Trữ quân của Vương quyền Castilla cùng Aragón sau cái chết liên tiếp của anh trai, chị gái và cháu trai. Từ việc hợp nhất xứ Castilla và Aragón, sự lên ngôi của Juana đã đánh dấu ấn quan trọng trong việc hình thành nhà nước Tây Ban Nha hiện đại. Juana kết hôn với Philipp của Áo, người trở thành Quốc vương vào năm 1506, đại diện dòng họ nhà Habsburg trị vì Castilla do hệ thống "Jure uxoris", cho phép người chồng có quyền hoặc tước vị dựa vào hôn phối với người vợ, trở thành Philipp I của Castilla. Thế nhưng Vua Phillipp qua đời cùng năm đó không lâu. Những tưởng rằng Juana sẽ phải đến một Tu viện cho quãng đời còn lại khi cha bà là Quốc vương Ferrando II tuyên bố quyền nhiếp chính của Castilla, Juana cuối cùng vẫn duy trì tư cách là Nữ vương của Castilla, sau đó còn thuận lợi kế tục trở thành quân chủ của Aragón khi cha bà là Quốc vương Ferrando II qua đời vào năm 1516. Theo sự kiện này, Juanna là vị quân chủ, cũng là Nữ vương đầu tiên của toàn bộ Tây Ban Nha thống nhất trong lịch sử Tây Ban Nha.

Từ năm 1517, con trai bà là Karl của Áo đến và tiếp nhận Vương vị của Castilla cùng Aragón, trở thành Quốc vương Carlos I của Castilla và Aragón , còn Juana tiếp tục cai trị cùng con trên cương vị là người đồng cai trị.

Thân thế 
Nữ vương Juana xuất thân từ gia tộc nhà Trastámara lừng danh của hai Vương quốc cổ Castilla và Aragón, bà được sinh ra ở Toledo, kinh đô khi đó của Vương quốc Castilla. Bà là người con thứ 3 và là con gái thứ hai của Quốc vương Ferrando II của Aragón và Nữ vương Isabel I của Castilla. Trong gia đình hầu hết là con gái, Juana là em gái của Isabel, chị của María và Catalina của Aragón, người sau này lấy Henry VIII của Anh và trở thành Vương hậu nước Anh.

Từ khi còn nhỏ, Juana là một người được đánh giá là thông minh và siêng năng, đồng thời là một học sinh giỏi. Mẹ bà là Nữ vương Isabel thường lui tới phòng học và kiểm tra bài vở của bà cùng với ba chị em gái khác là Isabel, María và Catalina.

Hôn nhân

Thân vương xứ Asturias

Nữ vương của toàn Tây Ban Nha

Lên ngôi

Cái chết của Philipp

Ferrando nhiếp chính

Con trai đồng vị

Cái chết

Hậu duệ

Phả hệ

Tham khảo 

W. H. Prescott, Hist. of Ferdinand and Isabella (1854)
Rosier, Johanna die Wahnsinnige (1890)
H. Tighe, A Queen of Unrest (1907).
R. Villa, La Reina doña Juana la Loca (1892)
Bethany Aram, Juana the Mad: Sovereignty and Dynasty in Renaissance Europe" (Baltimore, Johns Hopkins UP, 2005).
Adriana Assini, Le rose di Cordova, Scrittura & Scritture, Napoli 2007
Miller T. The Castles and the Crown. Coward-McCann: New York, 1963
Aram, Bethany, "Juana "the Mad's" Signature: The Problem of Invoking Royal Authority, 1505- 1507", Sixteenth Century Journal
Elliott, J.H., Imperial Spain, 1469–1716
de Francisco Olmos, José María: Estudio documental de la moneda castellana de Juana la Loca fabricada en los Países Bajos (1505–1506) , Revista General de Información y Documentación 2002, vol 12, núm.2 (Universidad complutense de Madrid).
de Francisco Olmos, José María: [https://web.archive.org/web/20060526211146/http://www.ucm.es/BUCM/revistas/byd/11321873/articulos/RGID0303220133A.PDF Estudio documental de la moneda castellana de Carlos I fabricada en los Países Bajos (1517); Revista General de Información y Documentación 2003, vol 13, núm.2 (Universidad complutense de Madrid)].
Juan-Navarro, Santiago, Maria Gomez, and Phyllis Zatlin. Juana of Castile: History and Myth of the Mad Queen. Newark and London: Bucknell University Press, 2008.

Nữ vương Tây Ban Nha
Vua Tây Ban Nha
Nữ vương Castilla
Vua Castilla
Nữ vương León
Nữ vương Navarra
Nữ vương Aragón
Vương nữ Castilla
Vương nữ Navarra
Vương nữ Aragón
Isabel I của Castilla
Thân vương xứ Asturias
Vương tộc Trastámara
Vương nữ
Vương tộc Habsburg
Sinh năm 1479
Mất năm 1555
Lịch sử Tây Ban Nha
Vua theo đạo Công giáo Rôma
Công tước phu nhân xứ Bourgogne
Bá tước phu nhân xứ Bourgogne