Ngô Quyền (quận)

Ngô Quyền là một quận nằm ở trung tâm thành phố Hải Phòng, Việt Nam.

Là một trong 3 quận nằm ở trung tâm thành phố Hải Phòng, quận hiện có 12 phường, với tổng diện tích 11km². Theo tổng điều tra dân số năm 2019, quận có dân số 165.309 người, mật độ 15.028 người/km². Địa bàn quận Ngô Quyền chạy dọc theo sông Cấm, ôm lấy hầu như toàn bộ khu vực cảng chính.Quận là nơi tập trung các đầu mối giao thông quan trọng nối Hải Phòng với các địa phương khác trong cả nước, giữa Việt Nam với các nước trên thế giới bằng hệ thống giao thông đường biển, đường sông có năng lực xếp dỡ trên 10 triệu tấn hàng hoá/năm; cùng hệ thống nhà ga sân bay, nhà ga đường sắt và Quốc lộ 5 đi qua. Trong đó, hoạt động của hệ thống cảng biển là yếu tố quyết định sự hình thành cơ cấu kinh tế của thành phố Hải Phòng nói chung và quận Ngô Quyền nói riêng.

Địa lý

Vị trí, địa hình 

Địa hình quận Ngô Quyền tương đối bằng phẳng.

Quận nằm ở trung tâm thành phố Hải Phòng, có vị trí địa lý:

 Phía đông giáp quận Hải An
 Phía tây giáp quận Hồng Bàng và quận Lê Chân
 Phía nam giáp quận Dương Kinh với ranh giới là sông Lạch Tray
 Phía bắc giáp huyện Thủy Nguyên với ranh giới là sông Cấm.

Thủy văn 

Quận có sông Cấm chảy theo đường viền địa giới ở phía bắc, ngăn cách với huyện Thủy Nguyên; sông Lạch Tray chảy theo đường viền địa giới phía Nam, ngăn cách với quận Dương Kinh.
Ngoài ra quận có một số hồ lớn như hồ An Biên (giữa 2 tuyến đường Lạch Tray và Đông Khê 2), hồ Quần Ngựa (bao quanh cung VH-TT Thanh niên), hồ Tiên Nga và một phần hồ Phương Lưu (chung với quận Hải An). Trước có các ao, đầm khác nhưng cùng với quá trình đô thị hóa đã bị lấp.

Lịch sử
Quận Ngô Quyền trước đây là khu phố Ngô Quyền thuộc thành phố Hải Phòng, được thành lập vào ngày 5 tháng 7 năm 1961 trên cơ sở sáp nhập khu phố Gia Lạc Viên và một số tiểu khu của các khu phố Cầu Đất, Hàng Kênh cũ.

Từ ngày 3 tháng 1 năm 1981, khu phố Ngô Quyền được gọi là quận Ngô Quyền, gồm 12 phường: Cát Bi, Cầu Đất, Cầu Tre, Đồng Quốc Bình, Gia Viên, Lạc Viên, Lạch Tray, Lê Lợi, Lương Khánh Thiện, Máy Chai, Máy Tơ, Vạn Mỹ.

Ngày 17 tháng 2 năm 1987, chuyển 2 xã Đằng Giang và Đông Khê thuộc huyện An Hải về quận Ngô Quyền quản lý và đổi thành 2 phường có tên tương ứng. Từ đó, quận Ngô Quyền có 14 phường: Cát Bi, Cầu Đất, Cầu Tre, Đằng Giang, Đông Khê, Đồng Quốc Bình, Gia Viên, Lạc Viên, Lạch Tray, Lê Lợi, Lương Khánh Thiện, Máy Chai, Máy Tơ, Vạn Mỹ.

Ngày 20 tháng 12 năm 2002, chuyển phường Cát Bi về quận Hải An mới thành lập. Quận Ngô Quyền còn lại 13 phường: Cầu Đất, Cầu Tre, Đằng Giang, Đồng Quốc Bình, Gia Viên, Lạc Viên, Lạch Tray, Lê Lợi, Lương Khánh Thiện, Máy Chai, Máy Tơ, Vạn Mỹ.

Ngày 1 tháng 2 năm 2020, sáp nhập phường Lương Khánh Thiện vào phường Cầu Đất.

Từ đó, Quận Ngô Quyền có 12 phường như hiện nay.

Hành chính
Quận Ngô Quyền có 12 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 12 phường: Cầu Đất, Cầu Tre, Đằng Giang, Đông Khê, Đồng Quốc Bình, Gia Viên, Lạc Viên, Lạch Tray, Lê Lợi, Máy Chai, Máy Tơ, Vạn Mỹ.

Kinh tế - Xã hội
Cùng với quận Hồng Bàng, quận Ngô Quyền có vị trí quan trọng trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế-xã hội, quốc phòng an ninh của Hải Phòng. Đây cũng là nơi tập trung các cơ quan nghiệp vụ của thành uỷ, đoàn thể, các sở, ban, ngành của thành phố.

Giáo dục
Các trường đại học, viện nghiên cứu:
 Đại học Hải Phòng (Khu B, C, D)
 Trường Đại học Y Dược Hải Phòng
 Trường chính trị Tô Hiệu
 Viện Tài nguyên và Môi trường Biển
 Viện Nghiên cứu Hải sản
Các trường THPT:
 Trường THPT Thái Phiên
 Trường THPT Anhxtanh
 Trường THPT Hàng Hải
 Trường THPT Thăng Long

Công nghiệp
Địa bàn quận có nhiều cơ sở công nghiệp lớn của trung ương và địa phương 
 Tổng Công ty Đồ hộp Hạ Long
 Công ty Thủy tinh Hải Phòng
 Nhà máy Sắt Tráng men nhôm, Công ty Hoá chất
 Công ty Nhựa Tiền Phong
 Công ty Sơn Hải Phòng
 Công ty Bia Hải Phòng

Công trình văn hóa
 Cung văn hóa Hữu nghị Việt-Tiệp
 Cung văn hoá Thanh niên
 Sân vận động Lạch Tray

Hạ tầng, giao thông

Công viên
 Vườn hoa Nguyễn Trãi (trước là công viên Máy Tơ), phường Máy Tơ.
 Dải vườn hoa trung tâm gồm các vườn hoa Tố Hữu, Kim Đồng, Nguyễn Du, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Nguyễn Văn Trỗi (chia sẻ với quận Hồng Bàng), nằm trên địa phận 2 phường Máy Tơ và Cầu Đất.
 Công viên Lạch Tray, phường Lạch Tray.
Theo quy hoạch, trong tương lai sẽ có thêm dải công viên cảnh quan dọc theo bờ sông cấm, trên địa phận 2 phường Máy Tơ và Máy Chai.

Đường sắt
Ga Hải Phòng là ga tàu hỏa chính tại Hải Phòng, nằm trên địa phận quận Ngô Quyền. Ga Hải Phòng là ga hành khách cuối cùng trên tuyến đường sắt Hà Nội - Hải Phòng. Ngoài ra, ga Hải Phòng còn có tuyến đường sắt chạy đến cảng Hải Phòng chở hàng hóa từ cảng đến các vùng sâu trong nội địa bằng đường sắt.

Cảng
Các cảng trên địa bàn quận đều là các cảng sông nội địa, trực thuộc hệ thống cảng Hải Phòng. Theo như quy hoạch, trong tương lai các cảng này đều sẽ được di dời ra tổ hợp cảng biển Đình Vũ và cảng biển quốc tế Lạch Huyện, nhường chỗ cho các cây cầu mới cùng hệ thống công viên cảnh quan dọc theo bờ sông Cấm.

 Cảng Hoàng Diệu (còn có tên gọi là bến Sáu Kho): cảng container nội địa, cảng bốc xếp và vận chuyển hàng hóa rời, chủ yếu phục vụ nội địa. Khu cảng này có 11 cầu tàu, độ sâu trước bến là -8,4 mét; hệ thống kho rộng 31320 mét vuông; hệ thống bãi rộng 163 nghìn mét vuông. Hiện nay khu 8,9 của cảng đã được di dời và nhường chỗ cho cây cầu Hoàng Văn Thụ.
 Cảng Cửa Cấm
 Cảng Đoạn Xá
 Cảng Thủy Sản

Cầu
 Cầu Hoàng Văn Thụ (kết nối phường Máy Tơ với xã Tân Dương, huyện Thủy Nguyên)
 Cầu Rào (kết nối phường Đằng Giang với phường Anh Dũng, quận Dương Kinh)
Trong tương lai, các dự án cầu đường khác được triển khai như Cầu Nguyễn Trãi (nối sang xã Dương Quan, huyện Thủy Nguyên, khởi công 2023), cầu Vũ Yên (Nối sang đảo Vũ Yên, xã Thủy Đường, huyện Thủy Nguyên) sẽ làm tăng tính kết nối giữa quận và các địa phương khác.

Đường phố

An Đà
An Khê
An Kim Hải
Bạch Thái Bưởi
Bùi Viện
Bùi Xuân Hoài
Phố Cấm
Cầu Đất
Chu Văn An
Đình Đông
Đỗ Chính
Đỗ Nhuận
Đoạn Xá
Đông Khê
Hai Bà Trưng
Hào Khê
Hoàng Hữu Nhân
Hoàng Mậu
Hoàng Minh Giám
Kỳ Phú
Lạch Tray
Lê Chân
Lê Hồng Phong
Lê Lai
Lê Lợi
Lê Quang Đạo
Lê Quỳnh
Lê Thánh Tông
Lương Khánh Thiện
Lý Thành Long
Nam Cao
Nam Sơn
Ngô Quyền
Ngô Tất Tố
Nguyễn Bình
Nguyễn Bỉnh Khiêm
Nguyễn Công Hoan
Nguyễn Đình Chiểu
Nguyễn Hải Thanh
Nguyễn Hữu Tuệ
Nguyễn Huy Tưởng
Nguyễn Khuyến
Nguyễn Trãi
Nguyễn Văn Linh
Nguyễn Xuân Nguyên
Phùng Chí Kiên
Phụng Pháp
Thái Phiên
Thanh Niên
Thiên Lôi
Tiên Nga
Tô Hiệu
Trần Nhật Duật
Trần Phú
Văn Cao
Vạn Mỹ
Võ Thị Sáu
Vũ Trọng Khánh

Tham khảo

Đơn vị hành chính Việt Nam đặt tên theo tên người