Quân chủng Hải quân, Quân đội nhân dân Việt Nam

Quân chủng Hải quân, hay còn gọi là Hải quân nhân dân Việt Nam, là một quân chủng của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Hải quân nhân dân Việt Nam có 6 binh chủng: Tàu mặt nước, Hải quân đánh bộ, Tên lửa-Pháo bờ biển, Không quân Hải quân, Tàu ngầm, Đặc công Hải quân,... ngoài ra còn có các đơn vị bảo đảm, phục vụ như Thông tin, Rađa, Tác chiến điện tử, Công binh, Hóa học. Quân chủng bao gồm các cấp đơn vị: hải đội, hải đoàn, binh đoàn Hải quân đánh bộ, binh đoàn tàu mặt nước, binh đoàn tàu ngầm, binh đoàn không quân, tên lửa bờ và các binh đoàn bộ đội chuyên môn, các đơn vị kỹ thuật, hậu cần....

Lịch sử

Những bước sơ khai

Ngay sau khi Cách mạng tháng 8 thành công, chính quyền Việt Minh tại nhiều tỉnh ven biển đã tổ chức các đội dân quân bảo vệ bờ biển. Nhiều chi đội Vệ quốc quân được điều về chốt giữ trên những địa bàn xung yếu. Các đơn vị sự này, tùy theo địa phương, mang tên gọi "Thủy quân" hoặc "Hải quân", với biên chế không đồng đều, trang bị cũng không thống nhất, đều chịu sự chỉ huy trực tiếp của các chỉ huy quân sự địa phương. Như tại Đà Nẵng, có tổ chức thủy quân miền Nam Trung Bộ, lực lượng gồm khoảng 400 người. Tại Hải Phòng, Bộ Tư lệnh khu Duyên Hải tổ chức Ủy ban Hải quân Việt Nam, với lực lượng chiến đấu được tổ chức thành Đại đội Ký Con với quân số gần 200 người, phương tiện hoạt động gồm một tàu nhỏ mang tên Bạch Đằng và 3 ca nô có nhiệm vụ hoạt động ở cửa biển Hải Phòng và vùng ven biển Đông Bắc. Từ đầu tháng 9 năm 1945 đến giữa tháng 5 năm 1946, các đơn vị thủy quân địa phương này tổ chức đánh nhiều trận gây thiệt hại cho quân Pháp trong quá trình tìm cách tái chiếm Đông Dương. Nhiều đơn vị đã hoạt động cho đến Chiến tranh Đông Dương kết thúc.

Sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được thành lập, ngày 22 tháng 5 năm 1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 71/SL về Quân đội Quốc gia Việt Nam, chính thức thống nhất và chính quy hóa lực lượng quân sự quốc gia. Đến ngày 19 tháng 7 năm 1946, Quyền Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Huỳnh Thúc Kháng ra Quyết định số 125/QĐ thành lập trong Quân đội Quốc gia Việt Nam ngành Hải quân Việt Nam, đặt dưới quyền Bộ Quốc phòng về phương diện quản trị và Quân sự Ủy viên hội về phương diện điều khiển. Ngày 10 tháng 9 năm 1946, Chủ tịch Quân sự Ủy viên hội Võ Nguyên Giáp ra Nghị định số 103/NĐ thành lập "Cơ quan Hải quân" (sau gọi là Hải đoàn bộ), do một Hải đoàn trưởng điều khiển trực thuộc Bộ Tổng Tham mưu. Nhiệm vụ của Hải đoàn bộ là tổ chức thủy đội tuần tiễu và phỏng thủ duyên hải, tập trung các nhân viên, bộ đội thủy quân đã có trong Quân đội Quốc gia Việt Nam và tuyển lựa cựu thủy binh để thành lập ngay một tổ chức Hải quân. Tuy nhiên, do tình hình chiến sự lúc đó, các quyết định trên đều chưa có điều kiện thực hiện. Đến đầu năm 1947, xét thấy không thể duy trì lực lượng hải quân, Bộ Tổng Chỉ huy Quân đội Quốc gia Việt Nam đã quyết định cho tháo gỡ máy móc, vũ khí, thiết bị và đánh đắm tàu để không lọt vào tay quân Pháp.

Ngày 8 tháng 3 năm 1949, Bộ Tổng tư lệnh Quân đội quốc gia và Dân quân Việt Nam ra Nghị định số 604/QĐ, do Đại tướng Võ Nguyên Giáp ký, thành lập Ban Nghiên cứu Thủy quân thuộc Bộ Tổng tham mưu. Ông Nguyễn Văn Khương được cử làm Trưởng ban, ông Nguyễn Việt làm Chính trị viên và ông Trần Đình Vọng làm Phó ban. Cơ quan Ban Nghiên cứu Thủy quân đóng tại phố Giàn, bên bờ sông Chảy thuộc huyện Đoan Hùng tỉnh Phú Thọ.

Ban Nghiên cứu Thủy quân có 3 ban chuyên môn là: Hàng hải, Thông tin hàng hải, Điện cơ máy nổ và các bộ phận hành chính, quân sự, hậu cần. Nhiệm vụ của Ban Nghiên cứu Thủy quân là nghiên cứu phương án xây dựng và chiến đấu của lực lượng thủy quân, phù hợp với thực tiễn hiện tại (kháng chiến chống Pháp) và trong tương lai; tập hợp đội ngũ cán bộ, công nhân viên hải quân cũ (từng phục vụ trong chính quyền thuộc địa), tạo điều kiện xây dựng cơ sở ban đầu; tuyển mộ, huấn luyện đào tạo một đội ngũ thủy quân cách mạng, trẻ, có trình độ khoa học kỹ thuật hàng hải. Trước đó, khi nghe báo cáo và đề nghị thành lập Ban Nghiên cứu Thủy quân và mở lớp thủy quân của Bộ Tổng Tham mưu, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ thị nhiệm vụ đầu tiên của Ban Nghiên cứu Thủy quân là huấn luyện xây dựng một đội du kích có khả năng hoạt động trên sông, rồi từ sông mới tiến ra biển khi có điều kiện.

Tháng 2 năm 1950, khóa học thủy quân đầu tiên được khai giảng, gồm 180 học viên được tuyển chọn từ các đơn vị bộ binh, dân quân du kích vùng ven biển Đông Bắc, một số là học sinh các trường trung học ở Bắc Ninh, Bắc Giang, Phú Thọ, Vĩnh Yên, tổ chức thành một tiểu đoàn huấn luyện, do ông Trần Lưu Thông làm Tiểu đoàn trưởng. Đội ngũ giáo viên khoảng 10 người, đều là các nhân sự từng là thủy binh trong Hải quân Pháp hoặc trong ngành hàng hải Pháp. Cả Ban Nghiên cứu Thủy quân và tiểu đoàn huấn luyện mang phiên hiệu chung là Đội sản xuất 71.

Chương trình huấn luyện thủy quân bấy giờ gồm quân sự, chính trị, chuyên môn, trong đó tập trung huấn luyện một số nội dung kỹ thuật, chiến thuật của bộ binh chiến đấu trong môi trường sông biển như bắn súng trên tàu thuyền, trên ca nô, tập bơi, lặn, tập chèo thuyền, chèo xuồng, tập động tác đổ bộ (từ bờ lên thuyền và từ thuyền nhảy xuống tiếp cận bờ triển khai đội hình chiến đấu), tập sử dụng hải đồ, xác định vị trí tàu trên biển bằng phương pháp quan sát, đo đạc các mục tiêu địa văn và theo kinh nghiệm của nhân dân (nhìn trăng, sao, xem thủy triều, hướng gió…), học cách sử dụng các phương tiện thông tin đơn giản (cờ, đèn…). Trong điều kiện chiến tranh, các học cụ đều rất thô sơ và ít có điều kiện thực hành.

Khoảng vào tháng 5 năm 1950, Bộ Tổng Tham mưu ra chỉ thị chọn khoảng 100 học viên của Ban Nghiên cứu Thủy quân, đưa sang đảo Nào Cháu (Điều Thuận), một hòn đảo nằm ở phía đông bán đảo Lôi Châu (Trung Quốc), bấy giờ dưới quyền quản lý chính phủ Cộng hòa nhân dân Trung Hoa, đồng minh thân cận với chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, để học tập nâng cao trình độ. Bộ phận khung ở lại, chiêu sinh khoảng 100 học viên để đào tạo thủy quân khóa 2. Ngày 10 tháng 8 năm 1950, Đội Thủy binh 71 được thành lập dưới sự chỉ đạo của Ban Nghiên cứu Thủy quân, đóng quân tại làng Cò, gần phố Giàn, huyện Đoan Hùng (Phú Thọ).

Đến giữa tháng 4 năm 1951, khi khóa II vừa kết thúc được ít ngày, và các học viên học ở Trung Quốc trở về, do yêu cầu góp phần duy trì chiến tranh du kích ở vùng Đông Bắc và châu thổ duyên hải Bắc Bộ, Bộ Quốc phòng quyết định giải thể Ban Nghiên cứu Thủy quân và Đội Thủy binh 71. Phần lớn học viên khóa I và một số học viên khóa II được chuyển ra các vùng Hòn Gai, Hải Ninh, Quảng Yên, góp phần đẩy mạnh chiến tranh du kích ở các địa bàn ven biển. Một bộ phận học viên chuyển về Đại đoàn Công pháo 351 và các đại đoàn bộ binh đang trong quá trình xây dựng. Bộ phận lực lượng còn lại về nhận công tác ở các liên khu, Bộ Tổng tư lệnh, hoặc đi học ở Trường Lục quân Trần Quốc Tuấn.

Hình thành lực lượng Hải quân

Sau thắng lợi quyết định tại trận Điện Biên Phủ và Hiệp định Genève, 1954 được ký kết, để chuẩn bị cho việc tiếp quản miền Bắc Việt Nam, đầu tháng 8 năm 1954, Bộ Quốc phòng đã điều động 7 nhân sự trước đây từng ở Ban Nghiên cứu Thủy quân và Đội Thủy binh 71 về Cục tác chiến để thành lập bộ phận nghiên cứu lực lượng bảo vệ vùng biển. Tháng 1 năm 1955, thêm 4 cán bộ được bổ sung. Ông Nguyễn Bá Phát, nguyên Tham mưu trưởng Liên khu 5, Phó sư đoàn trưởng Sư đoàn 308 được giao nhiệm vụ trực tiếp phụ trách bộ phận này. Bộ phận được giao 3 nhiệm vụ chính: Thăm dò cơ sở để tổ chức lực lượng tự sản xuất phương tiện tàu, thuyền; Nghiên cứu địa hình và tình hình trên vùng ven biển miền Bắc để xác định kế hoạch bố trí lực lượng bảo vệ bờ biển; Xây dựng đề án tổ chức, xây dựng lực lượng phòng thủ bờ biển.

Sau khi kiểm soát hoàn toàn miền Bắc Việt Nam, ngày 26 tháng 4 năm 1955, Bộ Quốc phòng đã thành lập Trường Huấn luyện bờ biển để đào tạo nhân sự cho việc quản lý trên 800 km dải bờ biển miền Bắc từ Móng Cái đến vĩ tuyến 17 (Quảng Trị). Chưa đầy 2 tuần sau, ngày 7 tháng 5 năm 1955, Bộ Quốc phòng - Tổng tư lệnh ra Nghị định số 284/NĐ-A thành lập Cục Phòng thủ bờ biển. Nhiệm vụ của Cục là giúp Bộ Tổng tư lệnh chỉ đạo bộ đội phòng thủ bờ biển; đào tạo cán bộ, nhân viên, thủy thủ; sản xuất các dụng cụ, phương tiện về thủy quân; xây dựng các thủy đội phòng thủ bờ biển rồi chuyển giao cho các liên khu (sau này là quân khu). Ông Nguyễn Bá Phát được cử làm phụ trách Cục. Về sau, ngày 7 tháng 5 được chọn làm ngày thành lập của Hải quân nhân dân Việt Nam.

Sau khi thành lập, Cục Phòng thủ bờ biển quyết định tự đóng 20 tàu gỗ 20 tấn lắp máy ô tô làm phương tiện hoạt động, bên cạnh 36 thuyền buồm và lực lượng gồm 6 tiểu đoàn, xây dựng thành lực lượng tuần duyên. Ngày 24 tháng 8 năm 1955, Bộ Quốc phòng đã thành lập hai thủy đội Sông Lô và Bạch Đằng. Đây được xem là những đơn vị chiến đấu chính quy đầu tiên của Hải quân nhân dân Việt Nam.

Ngày 24 tháng 1 năm 1959, Cục Phòng thủ bờ biển chuyển đổi thành Cục Hải quân trực thuộc Bộ Quốc phòng . Tổ chức biên chế của Cục Hải quân  gồm 5 phòng (Tham mưu, Chính trị, Hậu cần, công trình và Đo đạc biển); 5 đơn vị trực thuộc: Trường Huấn luyện bờ biển (đổi thành Trường Huấn luyện hải quân), Đoàn 130, Đoàn 135, tiểu đoàn công binh 145 và Xưởng 46. Ngày 20 tháng 4 năm 1959, thành lập Đảng bộ Cục Hải quân trực thuộc và đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Tổng Quân ủy.

Các đơn vị chiến đấu lần lượt cũng được thành lập như ngày 18 tháng 5 năm 1959, thành lập Đoàn 135 (sau này đổi thành 140), đơn vị tàu tuần tiễu; ngày 3 tháng 8 năm 1961, thành lập căn cứ Hải quân I và căn cứ Hải quân II.

Từ sự kiện Quảng Khê đến sự kiện Vịnh Bắc Bộ

Đầu tháng 4 năm 1961, CIA phối hợp với Sở Khai thác địa hình thuộc Phủ Tổng thống Việt Nam Cộng hòa tổ chức cho điệp viên Ares thâm nhập miền Bắc Việt Nam bằng đường biển. Với lực lượng hải quân tuần tiễu còn non yếu của Hải quân nhân dân Việt Nam, tàu Nautilus 1 của CIA dễ dàng thâm nhập bờ biển Quảng Ninh. Sau đó, tàu CIA có thêm vài lần đưa điệp viên thâm nhập hoặc tiếp tế thành công. Trên cơ sở đó, CIA quyết định tổ chức tập kích vào căn cứ hải quân Quảng Khê của Hải quân nhân dân Việt Nam, nằm gần cửa sông Giang, thuộc tỉnh Quảng Bình. Mục tiêu là 3 chiếc tàu pháo thuộc lớp Swatow do Trung Quốc đóng. Trận tập kích diễn ra rạng sáng ngày 30 tháng 6 năm 1962, được đánh giá là thành công khi tiêu diệt được 2 tàu, nhưng cũng trả một giá rất đắt: toàn bộ thành viên tham gia tập kích đều bị giết hoặc bị bắt sống, tàu vận tải Nautilus 2 của bị tàu pháo T-161 của Hải quân nhân dân Việt Nam tiêu diệt, chỉ duy nhất một thành viên là Nguyễn Văn Ngọc thoát được.

Ngày 3 tháng 1 năm 1964, Cục Hải quân đổi tên thành Bộ Tư lệnh Hải quân

Ngày 5 tháng 8 năm 1964, ngày đánh trả thành công chiến dịch Mũi Tên Xuyên - cuộc tập kích đầu tiên bằng không quân của Mỹ vào miền Bắc Việt Nam.

Ngày 13 tháng 4 năm 1966, thành lập Đoàn 126 (Đoàn Đặc công Hải quân nay là Lữ đoàn 126)

Đoàn tàu không số

Ngày 23 tháng 10 năm 1961, thành lập Đoàn 759 (Đoàn Vận tải Quân sự đường biển nay là Lữ đoàn 125). Nhiệm vụ chính của đơn vị này khi mới thành lập là bí mật vận tải vũ khí, cán bộ bằng đường biển (Đường Hồ Chí Minh trên biển) từ miền Bắc vào miền Nam chi viện cho Quân Giải phóng miền Nam chiến đấu trong Chiến tranh Việt Nam.

Thời kỳ đó, căn cứ của lữ đoàn là bến Bính (số hiệu là K20) ở Hải Phòng. Đơn vị sử dụng các tàu vận tải cỡ nhỏ thâm nhập miền Nam tại các căn cứ ở bến Sông Gianh (Quảng Bình), Sa Kỳ (Quảng Ngãi), Vũng Rô (Phú Yên), Lộc An (Bà Rịa - Vũng Tàu), Thạnh Phong (Bến Tre) và Vàm Lũng (Cà Mau).

Trong Chiến tranh Việt Nam, đơn vị đã sử dụng các tàu vận tải cỡ nhỏ để thâm nhập vào miền Nam. Mặc dù có số hiệu đầy đủ, song để giữ bí mật, các tàu này không sơn số hiệu lên thân tàu. Vì thế, những con tàu này được biết đến với tên gọi chung là Đoàn tàu Không số.

Sau năm 1975

Ngày 5 tháng 9 năm 1975, sáp nhập Trung đoàn 126, Trung đoàn 46 thành Lữ đoàn 126 Hải quân đánh bộ 

Ngày 13 tháng 9 năm 1975, tổ chức các đơn vị phòng thủ đảo.

Ngày 26 tháng 10 năm 1975, Bộ Quốc phòng ra Quyết định số 141/QĐ-QP thành lập 5 vùng duyên hải thuộc Bộ Tư lệnh hải quân.

Năm 1978 giải thể vùng 2 và đổi tên vùng duyên hải thành vùng hải quân.

Ngày 5 tháng 7 năm 1978, thành lập Trung đoàn 147 Hải quân đánh bộ nay là Lữ đoàn 147

Ngày 23 tháng 6 năm 1979, thành lập Tiểu đoàn Tên lửa 679 trực thuộc Bộ Tư lệnh Hải quân (nay là Lữ đoàn 679)

Ngày 14 tháng 3 năm 1988, Hải quân nhân dân Việt Nam đụng độ với Hải quân Trung Quốc tại đảo Gạc Ma, Cô Lin và Len Đao.

Hiện đại hóa trong thời kỳ mới

Ngày 31 tháng 8 năm 1998, lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam làm lễ ra mắt.

Tháng 11 năm 2008, lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam trở thành một lực lượng độc lập với Hải quân nhân dân Việt Nam.

Ngày 14 tháng 1 năm 2011, Bộ Quốc phòng ra Quyết định nâng cấp Bộ Chỉ huy Vùng Hải quân lên thành Bộ Tư lệnh Vùng Hải quân

Ngày 3 tháng 7 năm 2013, thành lập Lữ đoàn Không quân hải quân 954, hình thành lực lượng không quân hải quân đầu tiên.

Tổ chức chính quyền

Sơ đồ tổ chức

Tổ chức chi tiết

Tổ chức chung 
Tổ chức Hải quân Nhân dân Việt Nam từ cao đến thấp như sau:
 Bộ Tư lệnh Hải quân trực thuộc Bộ Quốc phòng;
 Bộ Tư lệnh Vùng Hải quân (1, 2, 3, 4, 5);
 Lữ đoàn Hải quân;
 Trung đoàn Hải quân;
 Hải đoàn (tương đương với Tiểu đoàn Hải quân); 
 Hải đội.

Về tổ chức cấp Hạm đội (tương đương cấp Quân đoàn ở Lục quân), trước đây vào những năm 1970, Hải quân nhân dân Việt Nam từng tổ chức một hạm đội tàu chiến cơ động mang phiên hiệu Hạm đội 171 trên cơ sở sáp nhập Trung đoàn 171 và Trung đoàn 175 vào ngày 10 tháng 10 năm 1975. Năm 1981, thực hiện chủ trương chấn chỉnh lực lượng, tinh giảm biên chế của Quân ủy Trung ương, Hạm đội 171 rút gọn lại thành một lữ đoàn cơ động của quân chủng mang phiên hiệu Lữ đoàn 171. Như vậy, hiện nay Hải quân nhân dân Việt Nam chỉ tồn tại tổ chức chiến dịch cấp Lữ đoàn là lớn nhất.

Quân hàm hải quân 
Trước năm 1981, quân hàm cấp tướng của quân chủng hải quân chưa có tên gọi riêng. Từ năm 1981, quân hàm các cấp tướng trong hải quân mới có tên gọi riêng, theo cách gọi của Liên Xô: Đô đốc (tương đương Thượng tướng), Phó Đô đốc (tương đương Trung tướng), Chuẩn Đô đốc (tương đương Thiếu tướng), được quy định lần đầu tiên trong Luật sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam ban hành ngày 31 tháng 12 năm 1981. Về phù hiệu và cấp hiệu quân hàm xem bài Quân đội nhân dân Việt Nam và Quân hàm Quân đội nhân dân Việt Nam

Trong lịch sử Hải quân nhân dân Việt Nam chỉ có 2 sĩ quan Hải quân lên tới cấp Đô đốc là Giáp Văn Cương (phong năm 1988) và Nguyễn Văn Hiến (phong năm 2011).

Theo Luật sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam (2014): 
 Chỉ phong Đô đốc tương đương Thượng tướng khi Tư lệnh hoặc Chính ủy Quân chủng Hải quân Việt Nam kiêm một trong những chức vụ như: Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Phó Tổng tham mưu trưởng Quân đội Nhân dân Việt Nam, Phó Chủ nhiệm Tổng cục chính trị Quân đội Nhân dân Việt Nam. 
 Phó Đô đốc tương đương Trung tướng là bậc quân hàm cao nhất của quân nhân giữ chức vụ Tư lệnh và Chính ủy Quân chủng Hải quân. 
 Chuẩn Đô đốc tương đương Thiếu tướng là bậc quân hàm cao nhất của quân nhân giữ chức vụ Phó Tư lệnh và Phó Chính ủy Quân chủng Hải quân, Tư lệnh và Chính ủy Bộ Tư lệnh Vùng Hải quân. Tham mưu phó Quân chủng Hải quân & Phó chủ nhiệm chính trị Quân chủng Hải quân.
 Thủ tướng Chính phủ bổ nhiệm, miễn nhiệm Tư lệnh và Chính ủy Quân chủng Hải quân.

Chú ý: Sĩ quan cấp tướng từ các cơ quan, quân chủng, binh chủng khác được điều chuyển về công tác ở quân chủng Hải quân thì quân hàm của họ vẫn sẽ gọi là Thiếu tướng, Trung tướng hay Thượng tướng và không cần phải gọi là Chuẩn đô đốc, Phó đô đốc hay Đô đốc theo cách gọi quân hàm Hải quân. Ví dụ như Trung tướng Nguyễn Văn Bổng, Chính ủy quân chủng Hải quân hiện nay do ông có thời gian làm Chánh văn phòng Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng.

Tư lệnh qua các thời kỳ 
Xem bài: Tư lệnh Quân chủng Hải quân Nhân dân Việt Nam

Chính ủy qua các thời kỳ

Tham mưu trưởng qua các thời kỳ 
Xem bài: Tham mưu trưởng Quân chủng Hải quân Nhân dân Việt Nam

Phó Tư lệnh qua các thời kỳ

Phó Chính ủy qua các thời kỳ

Các tướng lĩnh khác

Trang bị

Binh chủng Tên lửa- Pháo bờ biển

Pháo

Tên lửa phòng thủ bờ biển

Tên lửa chống hạm

Binh chủng Tàu mặt nước

Trang bị hiện tại 
{| class="wikitable"
! style="text-align: center; background: #aacccc;"|Hình ảnh
! style="text-align: center; background: #aacccc;"|Nước SX
! style="text-align: center; background: #aacccc;"|Tên
! style="text-align: center; background: #aacccc;"|Số lượng
! style="text-align: center; background: #aacccc;"|Trọng tải 
! style="text-align: center; background: #aacccc;"|Dài x Ngangx Mớn nước 
! style="text-align: center; background: #aacccc;"|Động cơ
! style="text-align: center; background: #aacccc;"|Chân vịt
! style="text-align: center; background: #aacccc;"|Công suất 
! style="text-align: center; background: #aacccc;"|Vận tốc 
! style="text-align: center; background: #aacccc;"|Tầm hoạt động 
! style="text-align: center; background: #aacccc;"|Thủy thủ đoàn
! style="text-align: center; background: #aacccc;"|Đề án
! style="text-align: center; background: #aacccc;"|Số hiệu
|-----
! style="align: center; background: lavender;" colspan="14" | Tàu hộ vệ
|-----
|
|
|Gepard
|4
|2100 tấn
|102,14 x 13,09 x 3,8m
|CODOG hai trục
|2
|8000 hp, tăng lực 29.300 hp
|18 hải lý/h(tiết kiệm), tối đa 28 hải lý/h
|5000 hải lý/30 ngày
|84-103 người
|Project 11661E 
|- 011 Đinh Tiên Hoàng- 012 Lý Thái Tổ - 015 Trần Hưng Đạo- 016 Quang Trung
|-----
! style="align: center; background: lavender;" colspan="14" | Tàu hộ tống săn ngầm
|-
|
|
|Pohang
|2
|~1200 tấn
|88,3×10×2,9
|CODOG
|
|
|tối đa 32 hải lý/h
|4000 hải lý
|95 người
|Project 949A
|18, 20
|-----
|
| 
|Petya
|5
|~ 1000 tấn
|81,8 x 9,2 x 2,9m.
|CODOG ba trục 
|3
|6000 hp, tăng lực 30.000 hp
|tối đa 32 hải lý/h
|4870 hải lý
|92 người
|Project 159 A/E
|09, 11, 13, 15, 17
|-----
! style="align: center; background: lavender;" colspan="14" | Tàu tên lửa
|-----
|
|
|Osa II
|8
|209 tấn
|38,6 x 7,64 x 3,8
|3 động cơ Diesel
|3
|12.000 hp
|40 hải lý/h 
|1.800 hải lý / 5 ngày 
|29 người
|Project 205U
|Số hiệu:354, 355, 356, 357, 358, 359, 360, 361. 
|-----
|
|
|Tarantul
|4
|455 tấn
|56,1 x 10,2 x 2,14m
|CODOG 2 trục
|2
|4000 hp, tăng lực 23.700 hp
|tối đa 35 hải lý/h
|2400 hải lý
|44 người
|Project 1241 RE 
|Số hiệu:371, 372, 373, 374.
|-----
|
|
|BPS-500
|1
|517 tấn
|62 x 11,2 x 2,5m
|Diesel MTU kết hợp waterjets 
|2 
|19.600 hp
|14 hải lý/h, tối đa 32 hải lý/h
|1650 hải lý
|28 người
|Project 1241.2
|Số hiệu:381
|-----
|
| 
|Molniya
|13
|550 tấn
|56,1 x 10,2 x 2,14m
|CODOG 2 trục
|2
|4000 hp, tăng lực 23.700 hp
|tối đa 35 hải lý/h
|2400 hải lý
|44 người
|Project 1241.8
|Số hiệu:375, 376, 377, 378, 379, 380, 382, 383,
384,
385,
386,
387,
388.
|-----
! style="align: center; background: lavender;" colspan="14" | Tàu phóng lôi
|-----
|
|
|Turya
|5
|250 tấn
|39,6 x 7,6 x 4m
|3× Động cơ M503 B2 Diesels
|3
|15000 hp
|tối đa 42 hải lý/h 
|tối đa 1.450 hải lý
|30 người
|Project 206-M PTF
|Số hiệu:331, 332, 333, 334, 335.
|-----
|| 
|Shershen|3
|172 tấn
|34,08 x 6,72 x 1,46m
|Diesel
|3
|12.500 hp
|45 hải lý/h
|500 hải lý
|24 người
|Project 206 Shtorm
|Số hiệu:305, 306, 307.
|-----
! style="align: center; background: lavender;" colspan="14" | Tàu quét mìn|-----
|
| 
|Yurka|2
|519 tấn 
|52,1 x 9,6 x 2,65m
|Diesel M-503
|2
|2 x 5000 hp
|16 hải lý/h
|1500 hải lý/7 ngày
|56 người (6 sĩ quan)
|Project 266 Rubin
|Số hiệu:851, 852.
|-----
|
| 
|Yevgenya|2
|88.5 tấn
|26,13 x 5,9 x 1,3m
|Diesel 2 trục
|2
|2 x 850 hp
|12 hải lý/h
|300 hải lý/10 ngày
|10 người
|Project 1258 Korund
|Số hiệu: 815, 816.
|-----
|
| 
|Sonya|4
|450 tấn
|48,8 x 8.8 x 2,1m
|Diesel 2 trục
|2
|2 x 2400 hp
|tối đa 15 hải lý/h
|1500 hải lý
|45 người(full)
|Project 1265 Yakhont
|Số hiệu:861, 862, 863, 864.
|-----
! style="align: center; background: lavender;" colspan="14" | Tàu tuần tra|-----
|
| 
|Svetlyak|6
|375 tấn
|49,5 x 9,2 x 2,2m
|Diesel M504 
|3
|16200 mã lực
|13 hải lý/h, tối đa 30 hải lý/h
|2200 dặm
|28 người
|Projekt 10412
|Ký hiệu:261, 263, 264, 265, 266, 267.
|-----
|
| 
|Mirage|4
|127,1 tấn (đầy tải)
|35,45 x 6,79 x 2,76m
|2 động cơ diesl M520B 2 trục, 2 động cơ phản lực nước 
|?
|10,800 hp
|50 hải lí/giờ
|?
|14 người
|Project 1234.1
|
|-----
|
| 
|TT-400TP|6
|480 tấn (đầy tải)
|54,16 x 9,16 x 2,7m
|Diesel
điện MTU
|?
|3x4000 kW
|tối đa 32 hải lý/h,TB 14 hải lý/h
|2500 hải lý
|28 người
|Project TP400
|Số hiệu:272, 273, 274, 275, 276, 277.
|-----
! style="align: center; background: lavender;" colspan="14" | Tàu đổ bộ|-----
|
| 
|USS Chelan County (LST-542)|1
|1,651 tấn lúc rỗng, 4,145 tấn lúc đầy
|100 x15,2 x3 (rỗng), 100 x15,2 x6,78 (đầy)
|2 General Motors 12-567 động cơ diesel, hai trục, bánh lái đôi
|2
|1700 HP
|12 hải lý/h
|?
|16 sĩ quan, 147 thủy thủ (chở được thêm 110 sĩ quan và lính thủy quân lục chiến cùng xe tăng và 2 xuồng đổ bộ)
|lớp LST-542
|Số hiệu:501 
|-----
|
| 
|USS Chelan County (LST-491)|1
|1,651 tấn lúc rỗng, 3,698 tấn lúc đầy
|100 x15 x3 (rỗng), 100 x15 x6,78 (đầy)
|2 General Motors 12-567 động cơ diesel, hai trục, bánh lái đôi
|2
|1.700 HP
|12 hải lý/h
|?
|10 sĩ quan, 100 thủy thủ (chở được thêm 140 sĩ quan và lính thủy quân lục chiến cùng xe tăng và 2 xuồng đổ bộ)
|lớp LST-491
|Số hiệu:503 
|-----
|
|
|Tàu lớp LCU-1466|8
|183 tấn lúc rỗng, 360 tấn lúc đầy 
|35.8 x 10.36 x 1,83
|3 động cơ diesel
|1
|675 HP
|8 hải lý/h
|1200 hải lý
|14 (chở thêm được 4 xe chở quân hoặc 100 lính thủy quân lục chiến)
|LCU 1466 (trang bị 2 súng trọng liên 12,7mm)
|Số hiệu: 551, 552, 553, 554, 555, 556, 557, 558.
|-
|
|
|LCM-̟6
|10
|34,6 tấn
|17,1 x 4,3 x 
|2 động cơ diesel Detroit  6-71 hoặc Detroit  8V-71
|
|348 mã lực (260 kW)
hoặc

460 mã lực (340 kW)
|9 hải lý/h (10,3 mph, 16,6 km / h)
|240 km
|5 người, chở theo 80 lính
|LCM-6
|
|-
|
|
|LCM-8
|22
|54,4 tấn lúc đầy tải
|22,265 x 6,4 x 1,6 m(đầy)
|2 động cơ diesel Detroit 12V-71
|
|680 mã lực
|12 Hải lý/h  (22 km/h) không tải
9 hải lý/h

(17 km/h) đầy tải
|190 dặm
|4-6 người,
chở được theo 1 xe tăng hoặc 200 lính.
|LCM-8
(trang bị

súng máy Browning M2
|
|-----
|
|
|Tàu lớp LSM Polnocny-B (đề án 771)|3 
|834 tấn lúc rỗng, khoảng 1500 tấn lúc đầy
|73 x 9,02 x 2,3m
|Diesel 2 trục
|2
|
|18,4 hải lý/giờ (33 km/h)
|2000 hải lý (16 hải lý/giờ)
|4 sĩ quan cùng 33 thủy thủ (chở thêm 6 xe chiến đấu bộ binh/xe bọc thép chở quân hoặc 5 xe tăng, cùng hơn 300 lính thủy quân lục chiến)
|LSM Polnocny
|Số hiệu:511, 512, 513. 
|-----
|
|
|Tàu lớp Hùng Vương|3 (2 của hải quân)
|600 tấn lúc đầy tải
|
|
|
|
|
|
|chở được 10 xe tăng T54/55 và 36 lính thủy quân lục chiến
|Hùng Vương
|Số hiệu: 521, 522.
|-
|
|Việt Nam
|Tàu đổ bộ Damen Roro 5612
|4
|600 
|
|
|
|
|
|
|Chức năng vận tải, tiếp tế cho các đảo. Tàu Damen Roro 5612 có thể mang theo các xe thiết giáp hoặc xe bọc thép hạng nặng.
|Damen Roro 5612
|
|-----
! style="align: center; background: lavender;" colspan="14" | Tàu tuần tiễu|-----
|
|
|Tàu lớp ST-250|2
|
|29.5 x 6.7
|
|1
|1.500 HP x2
|25 hải lý/h
|
|9 (chở thêm 10 lính thủy quân lục chiến)
|ST-250
|Trang bị 2 khẩu súng máy NVS 14,5mm
|-----
! style="align: center; background: lavender;" colspan="14" | Tàu bệnh viện|-----
|
|
|Tàu bệnh viện Khánh Hòa 561|1
|2.068 tấn
|70,62 x 13,22 x 3,5
|Hai động cơ diesel
|
|4.964 hp 
|16 hải lý/h
|2.500 hải lý/ 45 ngày 
|38 (26 sĩ quan, thủy thủ và 12 cán bộ, nhân viên y tế)
|K 123
|Số hiệu: 561 
|-----|
! style="align: center; background: lavender;" colspan="14" | Tàu cứu hộ tàu ngầm|-----
|
|
|Tàu cứu hộ Yết Kiêu 927|1
|3.950 tấn
|93,11 x 15,99 x 4,25
|
|
|
|15,7 hải lý/h
|4.000 hải lý/ 30 ngày 
|
|RGS 9316
|Số hiệu: 927 
|-----|
! style="align: center; background: lavender;" colspan="14" | Tàu hỗ trợ|-----
|
|
|Tàu kéo hậu cần (Kế hoạch 745) ATA|1
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-----
|
|
|Tàu Voda (MTV-6/Kế hoạch 561) AWT|1
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-----
|
|
|Tàu lặn tiếp liệu Nyrat-2 (Kế hoạch 376U) (YDT)|2
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-----
|
|
|Floating drydocks (YFDL)|2
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-----
|
|
|PO-2 (Kế hoạch 376) YFL|2
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-----
|
|
|Tàu chở dầu ex-US 53-meter (YO)|2
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-----
|
|
|Tàu kéo Chaolocco (YTM)|2+
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-----
|
|
|Harbor tub (YTL)|9
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-----
! style="align: center; background: lavender;" colspan="14" | Tàu huấn luyện|-----
|200x200px
|
|Lê Quý Đôn|1
|950 tấn
|67 x 10 x 4m
|Buồm, động cơ diesel phụ trợ
|
|1196 hp
|12 hải lý/h
|45 ngày
|30 thủy thủ, 80 học viên
|
|286 Lê Quý Đôn|}

 Trang bị từng sử dụng 
  Tàu tên lửa lớp Shantou (sử dụng trong Sự kiện vịnh Bắc Bộ)
  Tàu tên lửa lớp Komar (ngừng sử dụng thập niên 1980)

 Binh chủng tàu ngầm 

 Trang bị hiện tại 

 Trang bị từng sử dụng 
  Tàu ngầm lớp Yugo (tàu ngầm mini, ngừng sử dụng 2012)

 Binh chủng hải quân đánh bộ 
 Trang bị hiện nay 

 Lực lượng đặc nhiệm hải quân 
 Trang bị hiện nay: Vũ khí bộ binh:
  Makarov PM Súng ngắn 9x18 mm
  CZ-83 Súng ngắn 9x18mm/9x19mm
  AKM Súng trường tấn công 7,62x39mm
  AKMS Phiên bản báng gập của AKM
  AK-74 Súng trường tấn công 5,45x39mm
  AKS-74 Phiên bản báng gập của AK-74
  AKS-74U Phiên bản carbine của AK-74
  APS Súng trường tấn công dưới nước
  CAR-15/M-18 Súng carbine 5,56x45mm
  RPK Súng máy hạng nhẹ 7,62x39mm
  RPK-74 Súng máy hạng nhẹ 5,45x39mm
  SVD Súng bắn tỉa 7,62x54mm
  SVU Súng bắn tỉa 7,62x54mm
  IMI Galatz Súng bắn tỉa 7,62x51mm
  RPG-7V Súng phóng lựu chống tăng (hay còn gọi là B-41)
  M-79 Súng phóng lựu chống bộ binh
  Milkor MGL Súng phóng lựu chống bộ binh.Phương tiện cơ giới quân sự hỗ trợ:
  Xuồng cao tốc đổ bộ CQ
  Trực thăng vận tải/cứu hộ Mil Mi-171/Mi-17Sh

 Binh chủng Không quân Hải quân 

! style="text-align: center; background: #aacccc;"|Ảnh
! style="text-align: center; background: #aacccc;"|Nước SX
! style="text-align: center; background: #aacccc;"|Tên
! style="text-align: center; background: #aacccc;"|Số lượng
! style="text-align: center; background: #aacccc;"|Nhiệm vụ
! style="text-align: center; background: #aacccc;"|Số hiệu
|-----
! style="align: center; background: lavender;" colspan="6" | Trực thăng|-----
|
| 
|Ka-27
|8
|Trực thăng săn ngầm
|7520, 7523, 7524, 7525, 7526, 7527
|-----
|
|
|Ka-32
|1
|Trực thăng vận tải
|3552
|-----
|
| 
|EC-225
|2
|Trực thăng vận tải
|VNT-768, VNT-769
|-----|----- 
! style="align: center; background: lavender;" colspan="6" | Máy bay cánh cố định|-----
|
| 
|DHC-6-400|6
|Máy bay vận tải, tuần thám biển, thả hàng dù
|VNT-771, VNT-772, VNT-773, VNT-775, VNT-777, VNT-778
|}

 Tên lửa chống hạm 
  P-15M Tên lửa chống hạm cận âm
  P-5 Pyatyorka Tên lửa chống hạm siêu âm
  /  Kh-35E/VCM-01 Tên lửa chống hạm cận âm (3000 quả)
  Extra Đạn phản lực có dẫn đường
  Accular Đạn phản lực có dẫn đường
  P-800 Yakhont Tên lửa chống hạm siêu âm (60 quả)
  3M-54E Tên lửa chống hạm siêu âm, phóng từ tàu ngầm Kilo Project 636M (120 quả)

 Ngư lôi 
  VA-111 Shkval Ngư lôi dành cho tàu ngầm lớp Kilo
  ngư lôi cỡ 400mm
 / 53-65 Ngư lôi dành cho tàu ngầm lớp Kilo, tàu phóng lôi

 Thủy lôi  
  /  KMP Thủy lôi chạm nổ chống tàu mặt nước
  UĐM''' Thủy lôi từ trường chống tàu ngầm và tàu mặt nước.

Phong tặng
2 Huân chương Sao vàng (lần 2 năm 2010) 
 Danh hiệu Đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Lệnh số 316/KT-HĐNN8, ngày 13 tháng 12 năm 1989. Lần 2 năm 2015.
 1 Huân chương Sao vàng (thành tích 30 năm xây dựng Quân chủng, Lệnh số 721/KT-HĐNN7 ngày 18 tháng 7 năm 1985).
 1 Huân chương Hồ Chí Minh (thành tích 20 năm xây dựng trưởng thành và làm nhiệm vụ chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam, ngày 18 tháng 3 năm 1979).
 1 Huân chương Độc lập hạng Nhất (nhân kỷ niệm 45 năm ngày thành lập Hải quân nhân dân Việt Nam và thời kỳ Đổi mới), Lệnh số 166/KT-CTN ngày 4 tháng 5 năm 2000.
 1 Huân chương Độc lập hạng Nhì (thành tích 10 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của Quân chủng, Lệnh số 9/LCT ngày 29 tháng 8 năm 1965).
 1 Huân chương Quân công hạng Nhất (thành tích 40 năm xây dựng và chiến đấu của Quân chủng, Lệnh số 580/KT-CTN ngày 10 tháng 12 năm 1984).
 1 Huân chương Quân công hạng Nhì (về thành tích xuất sắc trong chiến đấu đánh thắng trận đầu, Lệnh số 31/LCT ngày 7 tháng 8 năm 1964).
 1 Huân chương Quân công hạng Nhì thành tích làm nhiệm vụ chiến đấu ở Tây Nam và nhiệm vụ quốc tế ở Campuchia, Lệnh số 286/HĐNN7 ngày 20 tháng 3 năm 1983).
 1 Huân chương Lao động hạng Ba.

Tham khảo
World Navies Today: Vietnam
Hình ảnh chiến hạm HQNHVN
Hình chiếc hải phòng hạm mới (kiểu Gepard) đang hoàn thành tại Saint Petersburg - 10/2010

Chú thích

Liên kết ngoài 
 Trang thông tin Quân chủng Hải quân trên báo Quân đội nhân dân điện tử

 
Huân chương Sao Vàng
Bộ Quốc phòng Việt Nam
Hải quân Việt Nam