Họ Dong

Họ Dong, hay Họ Dong ta, còn gọi là họ Hoàng tinh (danh pháp khoa học: Marantaceae) là một họ các thực vật có hoa một lá mầm. Họ này là một phần của bộ Gừng (Zingiberales), bao gồm 550 loài được chia ra trong 32 chi. Họ này có nguồn gốc ở các vùng nhiệt đới của châu Mỹ, châu Phi và châu Á. Một vài loài trong chi Calathea được trồng làm cây cảnh vì các lá của chúng có các ánh màu khác nhau như lục, trắng hay hồng.

Họ Dong ở Việt Nam có một số loài quan trọng như dong lá (Phrynium placentarium) có lá sử dụng để gói bánh chưng, và dong củ (Maranta arundinacea), tại miền Nam gọi là bình tinh, được dùng làm lương thực.

Các chi
Phân loại World Checklist of Selected Plant Families (WCSP) (16 tháng 2 năm 2012):
 Afrocalathea  K.Schum. (1902)
 Calathea  G.Mey. (1818)
 Cominsia  Hemsl. (1891)
 Ctenanthe  Eichler (1884)
 Donax  Lour. (1790)
 Goeppertia Nees (1831).
 Halopegia  K.Schum (1902)
 Haumania  J.Léonard (1949)
 Hylaeanthe  A.M.E.Jonker & Jonker (1955)
 Hypselodelphys  (K.Schum.) Milne-Redh. (1950)
 Indianthus  Suksathan & Borchs. (2009)
 Ischnosiphon  Körn. (1859)
 Koernickanthe  L.Andersson (1981)
 Maranta  Plum. ex L. (1753)
 Marantochloa  Brongn. ex Gris (1860)
 Megaphrynium  Milne-Redh. (1952)
 Monophyllanthe  K.Schum. (1902)
 Monotagma  K.Schum. (1901)
 Myrosma  L.f. (1782)
 Phrynium  Willd. (1797)
 Pleiostachya  K.Schum. (1902)
 Sanblasia  L.Andersson (1984)
 Saranthe  (Regel & Körn.) Eichler (1884)
 Sarcophrynium  K.Schum. (1902)
 Schumannianthus  Gagnep. (1904)
 Stachyphrynium  K.Schum. (1902)
 Stromanthe  Sond. (1849)
 Thalia  L. (1753)
 Thaumatococcus  Benth. (1883)
 Trachyphrynium  Benth. (1883)

Phân loại Angiosperm Phylogeny Website (21 tháng 5 năm 2010):
 Afrocalathea K.Schum.
 Ataenidia Gagnep.
 Calathea G.Mey.
 Cominsia Hemsl.
 Ctenanthe Eichler
 Donax Lour.
 Halopegia K.Schum.
 Haumania J.Leonard
 Hylaeanthe A.M.E.Jonker & Jonker
 Hypselodelphys (K.Schum.) Milne-Redh.
 Ischnosiphon Korn.
 Koernickanthe L.Andersson
 Maranta L.
 Marantochloa Brongn. ex Gris
 Megaphrynium Milne-Redh.
 Monophrynium K.Schum.
 Monophyllanthe K.Schum.
 Monotagma K.Schum.
 Myrosma L.f.
 Phacelophrynium K.Schum.
 Phrynium Willd.
 Pleiostachya K.Schum.
 Sanblasia L.Andersson
 Saranthe (Regel & Korn.) Eichler
 Sarcophrynium K.Schum.
 Schumannianthus Gagnep.
 Stachyphrynium K.Schum.
 Stromanthe Sond.
 Thalia L.
 Thaumatococcus Benth.
 Thymocarpus Nicolson, Steyerm. & Sivad.
 Trachyphrynium Benth.

Phân loại NCBI (22 tháng 4 năm 2010):
 Afrocalathea
 Ataenidia
 Calathea
 Cominsia
 Ctenanthe
 Donax
 Halopegia
 Haumania
 Hylaeanthe
 Hypselodelphys
 Ischnosiphon
 Koernickanthe
 Maranta
 Marantochloa
 Megaphrynium
 Monophrynium
 Monotagma
 Myrosma
 Phacelophrynium
 Phrynium
 Pleiostachya
 Saranthe
 Sarcophrynium
 Schumannianthus
 Stachyphrynium
 Stromanthe
 Thalia
 Thaumatococcus
 Trachyphrynium

Phân loại DELTA Angio (22 tháng 4 năm 2010):
 Afrocalathea
 Ataenidia
 Calathea
 Cominsia
 Ctenanthe
 Donax
 Halopegia
 Haumania
 Hylaeanthe
 Hypselodelphys
 Ischnosiphon
 Koernickanthe
 Maranta
 Marantochloa
 Megaphrynium
 Monophrynium
 Monophyllanthe
 Monotagma
 Myrosma
 Phacelophrynium
 Phrynium
 Pleiostachya
 Sanblasia
 Saranthe
 Sarcophrynium
 Schumannianthus
 Stachyphrynium
 Thalia
 Thaumatococcus
 Trachyphrynium

Phân loại ITIS (22 tháng 4 năm 2010):
 Calathea  G.F.W. Mey.
 Donax  Lour.
 Maranta  L.
 Marantochloa  Brongn. & Gris
 Myrosma  L. f.
 Thalia  L.
 Thaumatococcus  Benth.

Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo APG III.

Lưu ý
Cây dong riềng (tên khoa học: Canna edulis Ker.) lấy bột để làm miến dong ở Việt Nam không thuộc họ này mà thuộc về họ Dong riềng (hay họ Chuối hoa, Cannaceae) cũng thuộc bộ Gừng.

Hoàng tinh (chữ Hán: 黄精) trong y học cổ truyền Trung Hoa (Đông y) chỉ nhiều loài thuộc chi Polygonatum, đặc biệt là loài Polygonatum sibiricum, có thân rễ làm dược liệu.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 
Cây trồng trong nhà