Chi Cỏ roi ngựa thơm

Chi Cỏ roi ngựa thơm (danh pháp khoa học: Aloysia) là một chi thực vật có hoa thuộc họ Cỏ roi ngựa, Verbenaceae. Chi này có khoảng 41 loài cây bụi có hương thơm thường được gọi chung là beebrushes trong tiếng Anh, với loài nổi tiếng nhất là cỏ roi ngựa hương chanh (A. citrodora). Danh pháp của chi vinh danh Maria Luisa xứ Parma (1751-1819), vợ vua Carlos IV của Tây Ban Nha.

Phân bố
Các loài trong chi này là bản địa khu vực cận nhiệt đới, ôn đới và sa mạc châu Mỹ, nhưng một số loài đã du nhập vào châu Âu.

Mô tả
Các loài trong chi này là cây bụi, cây bụi nhỏ hoặc cây gỗ cao từ 0,5 m đến 15 m. Nhiều loài có hương rất thơm. Thân cây có thể có dạng bốn cạnh và nhẵn khi còn non, trở nên góc cạnh hơn hoặc thuôn tròn hơn và thường có rãnh hoặc khía khi già. Lá thường xanh hoặc sớm rụng vào mùa khô. Chúng thường mọc đối hoặc mọc vòng, nhưng có thể so le hoặc mọc thành cụm. Các phiến lá có hình dạng thay đổi, có răng cưa hoặc có rìa nhẵn, từ không lông đến có lông thô nhám ở mặt trên. Mặt dưới có thể có lông tuyến. Cụm hoa thường là chùm bao gồm các cụm với khoảng cách rộng từ 3 đến 6 hoa mỗi cụm. Các lá bắc giống như lá ở dưới các hoa có thể sặc sỡ ở một số loài. Đài hoa có 2 hoặc 4 thùy và bền, bao quanh quả khi nó phát triển. Tràng hoa hình ống với miệng rộng hơn được chia thành 4 thùy, một trong số đó có thể có khe chẻ. Tràng hoa có thể có màu trắng, ánh tía, xanh lam hoặc hồng. Vòi nhụy hẹp với đầu nhụy chia 2 thùy và có 4 nhị. Quả là quả nứt.

Các loài
Các loài hiện tại được công nhận bao gồm:
 Aloysia arequipensis Siedo, 2012
 Aloysia barbata (Brandegee) Moldenke, 1940
 Aloysia brasiliensis Moldenke, 1949
 Aloysia castellanosii Moldenke, 1940
 Aloysia catamarcensis Moldenke, 1942
 Aloysia chamaedryfolia Cham., 1832
 Aloysia chiapensis Moldenke, 1947
 Aloysia citrodora Paláu, 1874– cỏ roi ngựa hương chanh (Argentina, Paraguay, Brasil, Uruguay, Chile, và Peru)
 Aloysia coalcomana Siedo, 2012
 Aloysia cordata Siedo, 2012
 Aloysia crenata Moldenke, 1963
 Aloysia decipiens Ravenna, 2007
 Aloysia densispicata (K.Koch & C.D.Bouché) Moldenke, 1965
 Aloysia deserticola (Phil.) Lu-Irving & N.O'Leary, 2014
 Aloysia dusenii Moldenke, 1940
 Aloysia fiebrigii (Hayek) Moldenke, 1937
 Aloysia gentryi Moldenke, 1980
 Aloysia gratissima (Gillies & Hook.) Tronc., 1962
 Aloysia hatschbachii Moldenke, 1967
 Aloysia herrerae Moldenke, 1941
 Aloysia macrostachya (Torr.) Moldenke, 1934– cỏ roi ngựa thơm Rio Grande
 Aloysia nahuire Gentry & Moldenke, 1941
 Aloysia oblanceolata Moldenke, 1949
 Aloysia ovatifolia Moldenke, 1940
 Aloysia peruviana (Turcz.) Moldenke, 1937
 Aloysia polygalifolia Cham., 1832
 Aloysia polystachya (Griseb.) Moldenke, 1940
 Aloysia pulchra (Briq.) Moldenke, 1934
 Aloysia riojana (Hieron. ex Moldenke) Lu-Irving & N.O'Leary, 2014
 Aloysia salsoloides (Griseb.) Lu-Irving & N.O'Leary, 2014
 Aloysia salviifolia (Hook. & Arn.) Moldenke, 1940
 Aloysia schulziana Moldenke, 1940
 Aloysia scorodonioides (Kunth) Cham., 1832
 Aloysia sonorensis Moldenke, 1965
 Aloysia spathulata (Hayek) Moldenke, 1934
 Aloysia tarapacana (Botta) Lu-Irving & N.O'Leary, 2014
 Aloysia trifida (Gay) Lu-Irving & N.O'Leary, 2014
 Aloysia unifacialis Ravenna, 2006
 Aloysia velutina Siedo, 2012
 Aloysia virgata (Ruiz & Pav.) Pers., 1806–cỏ roi ngựa hương hạnh nhân. 
 Aloysia wrightii A.Heller, 1906 – oreganillo, cỏ roi ngựa thơm Wright (Tây Nam Hoa Kỳ, miền Bắc México)

Chưa xác định
 Aloysia dodsoniorum Moldenke, 1982 (Ecuador)

Loài từng được xếp vào đây
 Mulguraea ligustrina (Lag.) N.O'Leary & P.Peralta, 2009 (tên cũ A. ligustrina (Lag.) Small)

Hình ảnh

Liên kết ngoài
Jepson Manual Treatment
USDA Plants Profile

Tham khảo