Lớp Mặt thằn lằn

Sauropsida hay lớp Mặt thằn lằn là một nhóm động vật có màng ối trong đó bao gồm tất cả các loài bò sát còn sinh tồn, khủng long, chim và chỉ một phần các loài bò sát đã tuyệt chủng (ngoại trừ những loài nào được xếp vào lớp Synapsida). Trong số động vật có màng ối, Sauropsida là để phân biệt với Synapsida ("Một cung bên") hay còn gọi là Theropsida ("Mặt thú"). Việc gộp thêm cả nhóm Aves và loại bỏ một số nhóm bò sát đã tuyệt chủng ra khỏi lớp Reptilia cũ để tạo thành Sauropsida mới làm cho nó trở thành một nhóm đơn ngành, phù hợp với các quan điểm của phát sinh loài học hiện đại.

Từ nguyên 
Cụm từ Sauropsida có nguồn gốc từ tiếng Latinh mới với gốc từ bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp: Σαυρό (Sauro) hay Σαύρα (Saura) nghĩa là thằn lằn, αψις (hapsis/apsis) nghĩa là cung, vòng. Trong tiếng Trung người ta gọi lớp này là 蜥形綱/蜥形纲 (tích hình cương) nghĩa là lớp hình [dáng] Thằn lằn, tiếng Nga gọi lớp này là Завропсиды với nghĩa là "ящеричная морда" (mõm thằn lằn). Tiếng Pháp giải nghĩa Sauropsida/Sauropside là "saura" nghĩa là "lézard" (thằn lằn) cộng với "apsis" nghĩa là "liaison" (liên kết, cung v.v). Tiếng Anh giải thích nó nghĩa là "lizard-face" (mặt thằn lằn).

Đặc trưng 

Đặc trưng để phân biệt các nhóm động vật trong lớp này với các động vật trong lớp Một cung bên (Synapsida) là cấu trúc hộp sọ. Ở lớp Một cung bên, hộp sọ có 1 hốc thái dương phía sau hốc mắt, nằm ở phía dưới của xương sau hốc mắt và xương vảy, trong khi ở Sauropsida có thể là không có hốc thái dương, như ở phân lớp Không cung (Anapsida); hoặc 2 hốc thái dương, như ở phân lớp Hai cung (Diapsida). Nhóm trước đây được gọi là Euryapsida cũng chỉ có 1 hốc thái dương, nhưng nằm ở phía trên của xương sau hốc mắt và xương vảy, được người ta cho là có quan hệ gần gũi với nhóm Diapsida nhưng đã mất đi hốc thái dương dưới trong quá trình tiến hóa. Nhóm này trên thực tế là đa ngành và hiện nay được coi là một phần của phân lớp Diapsida.

Phân loại 

Phân loại từ năm 2004, lớp Sauropsida được chia ra:
 Lớp Sauropsida (Lớp Mặt thằn lằn)
 Phân lớp Anapsida (Không cung)
 Bộ Testudines (Rùa, ba ba, vích, đồi mồi v.v)
 Phân lớp Diapsida (Hai cung)
 Bộ Araeoscelidia
 Bộ Younginiformes
 Phân thứ lớp Ichthyosauria
 Phân thứ lớp Lepidosauromorpha
 Liên bộ Sauropterygia
 Bộ Placodontia
 Bộ Nothosauroidea
 Bộ Plesiosauria
 Liên bộ Lepidosauria
 Bộ Sphenodontida (Tuatara)
 Bộ Squamata (Thằn lằn và rắn...)
 Phân thứ lớp Archosauromorpha
 Bộ Prolacertiformes
 Không phân hạng Archosauria
 Không phân hạng Crurotarsi
 Liên bộ Crocodylomorpha
 Bộ Crocodilia (Bộ Cá sấu)
 Không phân hạng Avemetatarsalia
 Không phân hạng Ornithodira
 Bộ Pterosauria
 Liên bộ Dinosauria (Khủng long)
 Bộ Saurischia
 Lớp Aves (Chim)
 Bộ Ornithischia (Khủng long hông chim)

Phát sinh loài

Xem thêm 
 Lớp Bò sát (Reptilia)
 Lớp Một cung bên (Synapsida)

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 
 Cây tiến hóa trên NCBI
 Sauropsida trên uBIO