Tường Vi

Tường Vi (sinh ngày 19 tháng 8 năm 1938, tại Tam Kỳ, Quảng Nam) là một nữ ca sĩ của Việt Nam trong khoảng thập niên 1960 đến năm 1980. Nổi tiếng với các ca khúc cách mạng, thính phòng và dân ca. Ngoài ra bà còn là nhạc sĩ với tác phẩm nổi tiếng là Phi đội ta xuất kích. Bà được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân vào năm 1993.

Tiểu sử và sự nghiệp 
Tường Vi tên thật là Trương Tường Vi. Tên bà được đặt theo tên của loài hoa tường vi. Bà sinh ra trong một gia đình không có ai làm nghệ thuật, ông bà ngoại là phú nông, cha là nhà giáo. Năm 16 tuổi, sau khi bà ngoại bà mất do bị trúng bom của Pháp, Tường Vi đã xin nhập ngũ rồi trở thành y tá tại Viện quân y 108. Năm 1956, Bà chuyển sang đoàn ca múa Tổng cục chính trị và bắt đầu được học thanh nhạc.

Năm 1962, bà thi đỗ vào khoa thanh nhạc tại Nhạc viện Hà Nội và tốt nghiệp vào năm 1967. Sau đó bà còn theo học một lớp sáng tác ngắn hạn do Bộ Văn hóa thông tin tổ chức. Năm 1974, bà theo học 4 năm tại nhạc viện Sofia, Bulgaria.

Trong những năm chiến tranh, bà đã theo đoàn văn công đi biểu diễn nhiều nơi trên các chiến trường. Tường Vi nổi tiếng với nhiều ca khúc trên sóng phát thanh của Đài tiếng nói Việt Nam, như Tiếng đàn Ta Lư (Huy Thục), Cô gái vót chông (Hoàng Hiệp, thơ Molovklavi), Em là hoa Pơ Lang (Đức Minh), Người con gái sông La (Doãn Nho), Cánh chim báo tin vui (Đàm Thanh, hiện bản thu đã không còn), Người lái đò trên sông Pô Cô (Cẩm Phong, thơ Mai Trang), Bóng cây Kơ-nia (Phan Thanh Nam, thơ Ngọc Anh), Suối Lenin (Hà Té, Hoàng Đạm), Con suối và mặt trời (Vĩnh An), Tiếng chim rừng (Nguyên Nhung),... Đặc biệt hai bài hát Cô gái vót chông và Tiếng đàn Ta Lư đã trở thành hai bài hát thành công nhất trong sự nghiệp của bà. Tường Vi còn đi biểu diễn nhiều nước như Liên Xô, Ba Lan, Chile, Cuba... Bà cũng là một trong số ít ca sĩ được nhiều lần biển diễn trước Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Tường Vi có chất giọng nữ cao, sáng, mang giọng Trung Bộ, với kĩ thuật coloratura, được đánh giá là ca sĩ mang giọng hát cao nhất thời kì đó. Bà hát được nhiều thể loại như dân ca, nhạc cách mạng, nhạc thính phòng. Trong ca khúc Cô gái vót chông, bà có hát thêm một đoạn staccato giả tiếng chim hót rất nổi tiếng, sau này các ca sĩ đều phải hát thêm đoạn này như điều bắt buộc.

Ngoài ca hát, Tường Vi là một nhạc sĩ. Bà sáng tác nhiều ca khúc như Phi đội ta xuất kích, Quê hương anh là biển cả, Em lắng nghe tiếng đời..., những ca khúc thiếu nhi như Đời cho em những nốt nhạc vui, Trái tim ơi đừng buồn, Ước mơ của bé là hoà bình...

Năm 1992, khi gặp một số trẻ em mồ côi, bà bắt đầu mở một lớp dạy nhạc cho những trẻ này. Sau đó được sự ủng hộ và quyên góp của nhiều mgười, bà lập nên Trung tâm Nghệ thuật tình thương. Trung tâm trực thuộc Hội chữ thập đỏ Việt Nam, với mục đích nuôi dưỡng và đào tạo nghệ thuật cho trẻ em bị khuyết tật, mồ côi. Hiện nay trung tâm có 3 cơ sở tại Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, do Tường Vi làm giám đốc. Những trẻ em tại trung tâm đã được đi biểu diễn nhiều nơi, nhiều em thi đỗ vào các trường nghệ thuật trong cả nước. Hà Chương, một học viên khiếm thị tại đây, đã đỗ thủ khoa Khoa đàn bầu Nhạc viện Hà Nội. Trung tâm Nghệ thuật tình thương của bà cũng là nơi vinh dự đón những chuyến viếng thăm của Đại tướng Võ Nguyên Giáp khi ông còn sống.

Bà đã được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú vào năm 1984 và Nghệ sĩ nhân dân vào năm 1993. Bà cũng vinh dự là nghệ sĩ hiếm hoi được ghi tên trong Từ điển Bách khoa Quân sự Việt Nam, xuất bản năm 1996.

Tường Vi đã kết hôn với chồng là nhạc sĩ Trần Chương, hai người ly dị sau cuộc hôn nhân kéo dài 20 năm. Con trai bà là nhạc sĩ và hiện đang sinh sống ở Mỹ. Hiện bà đang sinh sống tại Hà Nội.

Chú thích

Liên kết ngoài 
Nghệ sĩ Nhân dân Tường Vi: Tôi lãi nhiều từ "Dự án trái tim"   - Tuần Việt Nam 13-09-2007
 Bài hát Bóng cây Kơnia và những điều ít người biết 

Người Quảng Nam
Ca sĩ nhạc đỏ Việt Nam
Nghệ sĩ nhân dân Việt Nam
Nhân vật còn sống
Nữ ca sĩ Việt Nam
Ca sĩ thế kỷ 20
Ca sĩ thế kỷ 21
Nhạc sĩ Việt Nam thế kỷ 20
Nhạc sĩ Việt Nam thế kỷ 21
Cựu sinh viên Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam
Cựu học sinh Trường Học sinh miền Nam