Ue o muite arukou

là bài hát Nhật Bản được trình bày bởi ca sĩ Kyu Sakamoto (坂本九, Sakamoto Kyuu), do Rokusuke Ei viết lời và Hachidai Nakamura sáng tác nhạc. Bài này còn được biết dưới tên Sukiyaki, nhất là ở những xứ nói tiếng Anh. Bài hát đứng đầu danh sách bán ra ở Mỹ năm 1963, và là bài hát Nhật duy nhất làm được điều này cho đến nay.

Lời bài hát bắt đầu bằng:

上を向いて歩こう ue o muite arukou (ngước lên trong khi bước đi)
涙がこぼれないように namida ga kobore nai you ni (để nước mắt không rơi xuống)
思い出す春の日 omoidasu haru no hi (nghĩ về những ngày xuân)
一人ぼっちの夜 hitoribocchi no yoru (đêm đơn độc)

Bản thu âm được hãng Toshiba phát hành lần đầu ở Nhật vào năm 1961. Năm 1963, hãng thu Pye Records (Anh) phát hành bản cover do Kenny Ball and his Jazzmen trình bày. Họ lo ngại tựa bài hát khó nhớ/phát âm đối với thính giả nói tiếng Anh, nên đã dùng tên mới là "Sukiyaki". Tựa này tiếp tục được Capitol Records ở Mỹ và His Master's Voice ở Anh dùng khi phát hành phiên bản nguyên thủy của Kyu Sakamoto vài tháng sau đó.

Tên sukiyaki không liên hệ gì với lời nhạc cũng như ý nghĩa của bài hát; lý do nó được dùng do tính ngắn gọn, dễ nhớ, có liên hệ với Nhật, và quen thuộc hơn với người dùng tiếng Anh (có rất ít người hiểu lời tiếng Nhật). Sukiyaki còn là tên một loại món ăn quen thuộc của người Nhật.

Tiếp bước theo "Sukiyaki," "China Nights (Shina no yoru)" của Sakamoto được xếp hạng 58 trong bảng xếp hạng của Mỹ vào năm 1963; và mãi 16 năm sau bộ đôi nữ Pink Lady bước vào top 40 bảng xếp hạng của tạp chí Billboard, Mỹ, với bài "Kiss In The Dark."

Vào 16 tháng 3 năm 1999, Bưu điện Nhật Bản phát hành tem kỉ niệm bài hát này.

Kyu Sakamoto là một trong 520 người chết trong vụ tại nạn máy bay Japan Airlines 123 gần Gunma ngày 12 tháng 8 năm 1985. Ông hưởng dương 43 tuổi.

Các bản cover và biến thể 
Một số nghệ sĩ đã thu âm các bản cover của bài hát này, và một số người khác lại viết lại và/hoặc trình bày bài hát dựa trên giai điệu của nó. Bản cover 1981 của nhóm nhạc A Taste of Honey đoạt vị trí thứ 3 ở bảng Billboard Hot 100 (Adult Contemporary and R&B number one) của Mỹ, còn bản 1995 của nhóm 4PM đoạt vị trí thứ 8 năm 1995.

Cả hai bản của 4PM và A Taste of Honey dùng cùng một lời tiếng Anh, do Janice Marie Johnson của nhóm A Taste of Honey viết. Trong The Billboard Book of Number One R&B Hits, Johnson nói rằng khi dịch lời tiếng Nhật sang tiếng Anh, cô nhận thấy có thể hiểu lời nhạc theo 3 cách: một người đang đi đến nơi bị hành hình, một người đang cố gắng lạc quan trước những thử thách của cuộc sống, hoặc câu chuyện về một cuộc tình bị kết thúc. Cô giải thích "Khi đó tôi đang tuyệt vọng về tình cảm nên tôi quyết định viết về cuộc tình tan vỡ." Nhóm A Taste of Honey, khá nổi tiếng ở Nhật (Johnson và bạn cùng nhóm, Hazel Payne, thường mặc kimono ở buổi hoà nhạc), cũng xem phiên bản bài hát này của họ là phần đóng góp tặng cho một trong những đất nước tại đó họ nổi danh nhất, và họ cũng thêm một lời "Sayonara" thầm thì và thê lương vào cuối bài hát.

Bản tiếng Tây Ban Nha (dịch từ lời của Janice-Marie Johnson) cũng được ca sĩ nhạc Tejano đã quá cố Selena ghi âm vào năm 1989.

Các ban nhạc hoặc ca sĩ đã thu âm bản cover hoặc biến thể của bài hát Ue o muite arukou nguyên thủy:

 Trung Hành (tiếng Việt dưới tựa "Yêu em trọn kiếp/Ân tình xưa")
 4PM
 A Taste of Honey
 Ace Cannon
 Albert Au
 Amos Garrett, Doug Sahm & Gene Taylor
 Anita Mui
 Ann-Mette Elten
 Azman Mohamed
 B-DASH
 Bambi
 Baron
 Big Daddy
 Big Mama Sue Trio
 Bill & Boyd
 Billy Vaughn
 Bleed For Freedom
 Blue Diamonds (bản tiếng Anh và tiếng Đức)
 Bob Dylan với sự tham gia của Tom Petty & the Heartbreakers
 Bobby Caldwell
 Boukman Eksperyans (bản Haïtian Kréyòl)
 Brave Combo
 Breakaways
 Brita Koivunen (bản tiếng Phần Lan)
 Bryan Adams
 Budak Pantai
 Carmen Cavallaro
 Cecilio & Kapono
 Chet Atkins
 Chris Moore & the Free Spirits
 Claude Valade
 Cornell Hangovers
 Cover Girls
 Crane
 Daniela Mercury
 David H. Yakobian
 David Whittaker
 Diana King
 Diana Yukawa & Nigel Clayton
 Dick Lee
 Die Rivieras (bản tiếng Đức)
 Dixie Aces
 Doug E. Fresh & Slick Rick (một khổ từ "Ue o muite arukou")
 The Dreamlovers
 Eri Ii /theremin player
 Esko Sorsa
 Fair Warning
 Fernando Montenegro
 The Four Preps
 Friends of the Andes
 Fusa & the Place
 Gigi Leung
 Giovanni
 Han Dae-Soo
 Hazel Payne (thành viên của A Taste of Honey)
 Hecoki Mushi
 Hey! Say! JUMP
 Hikaru Utada
 Hollyridge Strings
 Husky & the Sandmen
 Ian Sweetness
 Jennifer Lara & the Brentwood Rockers
 Jerry Cole & the Spacemen
 Jewel Akens
 Joey Fatone
 Johan Dalgas Frisch
 John Kuek
 Kai
 Kai Winding
 Keisuke Kuwata
 Kenji Hino
 Kenny Ball & his Jazzmen
 King Curtis
 KISS
 Khoo Cheng (một giáo viên từ Johor Baru,Malaysia.)
 Koko Montana
 Kong Ling
 Kyu Sakamoto & Maiko
 Laurindo Almeida
 Lenny Dee
 Lynda Trang Dai
 Little Singers of Tokyo
 Los Panchos
 Lucille Starr (tiếng Pháp)
 Mack the Knife
 The Majestic Orchestra
 Marcel Amont (tiếng Pháp)
 Margot Lefebvre (tiếng Pháp)
 Martin Denny
 Mary J. Blige (một phần của bài hát "Everything", năm 1997)
 Masashi Sada
 Melcochita (tiếng Tây Ban Nha)
 The Mermen
 Misora Hibari
 Nahki
 Nikki Monroe (Yukie Kobayashi)
 Nippon Choir & Little Singers
 The Nits
 The Nor'easters
 Northwestern Asterik
 Orange Appeal
 Otto Brandenburg (tiếng Đan Mạch)
 Pannida Sevatasai
 Pastel Vespa
 Pat Donahue (bài hát nhại lại "Sushi-Yucky")
 Paula Lisa
 The Peanuts
 The Pickkets
 Power Jungle
 Quamo (tiếng Philippines)
 Quique Roca (tiếng Tây Ban Nha)
 Raagapella
 Raphael Saadiq (dùng một phần trong giai điệu của bản hit "Ask Of You" năm 1995)
 Raquel Rastenni (tiếng Đan Mạch)
 Ray Davis & his Orchestra
 RC Succession
 Richard Clyderman
 Rim D. Paul
 Roger Wang
 Sami Kaneda
 Sandi
 Sayoko với sự tham gia của Beenie Man
 Seam với sự tham gia của Yan Pan
 Selena
 The Shi-Tones
 The Silhouettes
 Sister Carla
 Slick Rick (phần lời trong "La-Di-Da-Di")
 Snoop Doggy Dogg (phần lời trong "Lodi Dodi," Bản cover "La-Di-Da-Di" của Slick Rick)
 Soeur Plus!
 Stanford Mendicants
 Stjepan Jimmy Stanic (Bản tiếng Croatia)
 Styx
 Jack Straw (cựu Bộ trưởng Ngoại giao Anh)
 Sugar Lunch
 The Sunday Girls
 The Busters
 Takeo Ischi
 Teresa Carpio & HKPO (tiếng Trung Quốc)
 Tokyo Kosei Wind Orchestra (một phần trong bản tưởng niệm Kyu Sakamoto)
 Tommy Emmanuel
 Tony Vos (tiếng Hà Lan)
 Trio Esperança (tiếng Bồ Đào Nha)
 Trish Thùy Trang (tiếng Anh + Nhật - biểu diễn ASIA cuốn 42)
 Tsuyoshi Nagabuchi
 Tuck & Patti
 Two Hoots & A Holler
 The Ventures
 Voice of Love Posse
 Wanda Aubrey (tiếng Hà Lan)
 Werner Müller
 Will Smith với sự tham gia của Biz Markie & Slick Rick (một
khổ nhạc)
 Yamasaki Hako
 Yami Bolo

Liên kết ngoài

Tham khảo

Bài hát năm 1963
Bài hát Nhật Bản
Bài hát của Kyu Sakamoto
Bài hát của Selena
Đĩa đơn quán quân tại Na Uy
Đĩa đơn năm 1963
Đĩa đơn năm 1981
Đĩa đơn năm 1989
Đĩa đơn năm 1995
Đĩa đơn quán quân Billboard Adult Contemporary
Đĩa đơn quán quân Billboard Hot 100
Đĩa đơn quán quân Billboard Hot R&B/Hip-Hop Songs
Bài hát tiếng Nhật
Bài hát năm 1961
Đĩa đơn của Capitol Records
Ballad thập niên 1960