Quế Sơn

Quế Sơn là một huyện thuộc tỉnh Quảng Nam, Việt Nam.

Địa lý
Huyện Quế Sơn cách thành phố Đà Nẵng 40 km về phía tây nam và cách thành phố Tam Kỳ 30 km về phía tây bắc, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Thăng Bình
Phía tây giáp huyện Nông Sơn
Phía nam giáp huyện Hiệp Đức
Phía bắc giáp huyện Duy Xuyên.

Huyện Quế Sơn có diện tích 257,46 km², dân số là 80.821 người, trong đó dân số thành thị là 14.596 người chiếm 18% và dân số nông thôn là 66.225 người chiếm 82%, mật độ dân số đạt 330 người/km².

Hành chính 

Huyện Quế Sơn có 13 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 2 thị trấn: Đông Phú (huyện lỵ), Hương An và 11 xã: Quế An, Quế Châu, Quế Hiệp, Quế Long, Quế Minh, Quế Mỹ, Quế Phong, Quế Phú, Quế Thuận, Quế Xuân 1, Quế Xuân 2.

Lịch sử 
Sau năm 1975, huyện Quế Sơn thuộc tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng, bao gồm 11 xã: Quế An, Quế Châu, Quế Hiệp, Quế Lộc, Quế Mỹ, Quế Phong, Quế Phú, Quế Phước, Quế Tân, Quế Thọ và Quế Xuân.

Ngày 23 tháng 9 năm 1981, Hội đồng Bộ trưởng ban hành quyết định số 79-HĐBT. Theo đó:
 Chia xã Quế Phong thành 2 xã: Quế Phong và Quế Long
 Chia xã Quế Lộc thành 2 xã: Quế Lộc và Quế Trung
 Chia xã Quế Phước thành 3 xã: Quế Ninh, Quế Phước và Quế Lâm
 Chia xã Quế Tân thành 3 xã: Quế Bình, Quế Lưu và Quế Tân.

Ngày 1 tháng 12 năm 1983, Hội đồng Bộ trưởng ban hành quyết định số 141-HĐBT. Theo đó:
 Chia xã Quế An thành 2 xã: Quế An và Quế Minh
 Chia xã Quế Mỹ thành 2 xã: Quế Mỹ và Quế Cường
 Chia xã Quế Hiệp thành 2 xã: Quế Hiệp và Quế Thuận.

Cuối năm 1984, huyện Quế Sơn bao gồm 20 xã: Quế An, Quế Bình, Quế Châu, Quế Cường, Quế Hiệp, Quế Lâm, Nông Sơn, Quế Lộc, Quế Long, Quế Lưu, Quế Minh, Quế Mỹ, Quế Ninh, Quế Phong, Quế Phú, Quế Phước, Quế Tân, Quế Thọ, Quế Thuận, Quế Trung và Quế Xuân.

Ngày 31 tháng 12 năm 1985, tách 4 xã: Quế Thọ, Quế Bình, Quế Lưu và Quế Tân để thành lập huyện Hiệp Đức.

Huyện Quế Sơn còn lại 16 xã: Quế An, Quế Châu, Quế Cường, Quế Hiệp, Quế Lâm, Nông Sơn, Quế Lộc, Quế Long, Quế Minh, Quế Mỹ, Quế Ninh, Quế Phong, Quế Phú, Quế Phước, Quế Thuận, Quế Trung và Quế Xuân.

Ngày 11 tháng 1 năm 1986, thành lập thị trấn Đông Phú (thị trấn huyện lỵ huyện Quế Sơn) trên cơ sở 884,29 ha diện tích tự nhiên với 5.281 nhân khẩu của xã Quế Châu và 243,1 ha diện tích tự nhiên với 1.084 nhân khẩu của xã Quế Long.

Ngày 16 tháng 4 năm 1988, đổi tên xã Quế Mỹ thành xã Phú Thọ và thành lập xã Quế Hội tại khu kinh tế mới Nà Lau.

Ngày 29 tháng 8 năm 1994, sáp nhập xã Quế Hội vào xã Quế Lâm.

Ngày 6 tháng 11 năm 1996, huyện Quế Sơn thuộc tỉnh Quảng Nam vừa tái lập.

Ngày 12 tháng 1 năm 2004, chia xã Quế Xuân thành 2 xã: Quế Xuân 1 và Quế Xuân 2.

Đến cuối năm 2007, huyện Quế Sơn bao gồm thị trấn Đông Phú và 17 xã: Quế An, Quế Châu, Quế Cường, Quế Hiệp, Quế Lâm, Quế Lộc, Quế Long, Quế Minh, Phú Thọ, Quế Ninh, Quế Phong, Quế Phú, Quế Phước, Quế Thuận, Quế Trung, Quế Xuân 1, Quế Xuân 2.

Ngày 8 tháng 4 năm 2008, Chính phủ ban hành Nghị định số 42/2008/NĐ-CP. Theo đó:
Thành lập xã Hương An trên cơ sở điều chỉnh: 
855 ha diện tích tự nhiên và 5.491 nhân khẩu của xã Quế Phú 
180 ha diện tích tự nhiên và 959 nhân khẩu của xã Quế Cường
Thành lập xã Sơn Viên trên cơ sở điều chỉnh 2.517 ha diện tích tự nhiên và 3.215 nhân khẩu của xã Quế Lộc
Thành lập xã Phước Ninh trên cơ sở điều chỉnh: 
8.298 ha diện tích tự nhiên và 2.130 nhân khẩu của xã Quế Phước 
3.930 ha diện tích tự nhiên và 1.456 nhân khẩu của xã Quế Ninh
Tách 7 xã: Quế Lộc, Quế Trung, Quế Ninh, Quế Phước, Quế Lâm, Sơn Viên và Phước Ninh để thành lập huyện Nông Sơn

Huyện Quế Sơn còn lại thị trấn Đông Phú và 13 xã: Hương An, Phú Thọ, Quế An, Quế Châu, Quế Cường, Quế Hiệp, Quế Long, Quế Minh, Quế Phong, Quế Phú, Quế Thuận, Quế Xuân 1, Quế Xuân 2.

Ngày 10 tháng 1 năm 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 863/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Quảng Nam (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 2 năm 2020). Theo đó:
Sáp nhập xã Phú Thọ và xã Quế Cường thành xã Quế Mỹ
Thành lập thị trấn Hương An trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của xã Hương An.

Huyện Quế Sơn có 2 thị trấn và 11 xã như hiện nay.

Giáo dục
Huyện hiện có:
13 trường tiểu học
13 trường trung học cơ sở
 3 trường trung học phổ thông:
Trung học phổ thông Quế Sơn
Trung học phổ thông Trần Đại Nghĩa
Phổ thông trung học Nguyễn Văn Cừ.

Văn hóa - du lịch

Quế Sơn trong âm nhạc
Bài hát tiêu biểu viết về Quế Sơn: Quế Sơn đất mẹ ân tình của nhạc sĩ Nguyễn Đình Thậm, Quế Sơn quê tôi của Lê Trần Thành, viết cho quê hương.

Các làng quê vẫn còn giữ được nhiều phong tục tập quán xưa của Việt Nam.

Đặc sản
Ngoài món ăn nổi tiếng của toàn Quảng Nam là Mỳ Quảng, Quế Sơn còn nổi tiếng với các món ăn như
 Phở sắn Quế Sơn
 Gà tre đèo Le

Du lịch
Huyện Quế Sơn có tiềm năng du lịch với các khu du lịch như: suối Tiên (Quế Hiệp), suối Nước Mát, đèo Le (Quế Long), hồ An Long (Quế Phong). Những địa điểm này có tiềm năng du lịch nhưng chưa được khai thác, cần có các nhà đầu tư để phát triển khu vục này.

Giao thông

Đường bộ
Quế Sơn có các trục đường lộ chính sau:
 Quốc lộ 1 đi qua huyện, có các cầu như: cầu Bà Rén (bắt qua sông Bà Rén), cầu Phú Phong (thường gọi Cống Ba), cầu Hương An (bắc qua sông Ly Ly)
 Đường cao tốc Đà Nẵng – Quảng Ngãi đi song song với quốc lộ 1
 Quốc lộ 14E cũ từ thị trấn Hà Lam đến chợ Đàng đi theo Tỉnh lộ 611 và Tỉnh lộ 611A đi thị trấn Tân Bình, Hiệp Đức và Khâm Đức, Phước Sơn
 Tỉnh lộ 611 bắt đầu từ Quốc lộ 1 tại ngã ba Hương An nối với Tỉnh lộ 610 tại ngã ba Trung Phước, đi qua hầu hết các xã của huyện đến thị trấn Đông Phú đến giáp huyện Nông Sơn tại đèo Le
 Tỉnh lộ 611A nối Tỉnh lộ 611 (tại ngã ba Quế Sơn) với Quốc lộ 14E (tại ngã ba Phú Bình)
 Hệ thống các đường huyện.

Đường sắt
Đường sắt Bắc Nam đi song song với Quốc lộ 1 đi ngang huyện tại 2 xã Quế Xuân 2, xã Quế Mỹ.

Danh nhân
 Phạm Nhữ Dực: Tướng thời Trần, có công khai phá vùng Quế Sơn
 Phạm Nhữ Tăng
 Nguyễn Ngọc Thanh (tướng nhà Nguyễn): Chánh đô đốc nhà Nguyễn
 Phan Văn Thuật: Nhà Nho
 Phan Quang: Tiến sĩ Nho học, một trong Ngũ Phụng Tề Phi
 Nguyễn Mậu Hoán: Phó bảng khoa thi 1901
 Phan Khoang: Nhà sử học, nhà giáo, nhà báo
 Phan Du
 Nguyễn Huy Chương: Trung tướng
 Hoàng Châu Ký: Nhà nghiên cứu nghệ thuật, chính khách
 Ý Nhi: Nhà thơ
 Hoàng Hương Việt: Nhà thơ
 Nguyễn Xuân Phúc: Thủ tướng, Chủ tịch nước
 Lê Chiêm: Trung tướng Quân đội Nhân dân Việt Nam, Thứ trưởng Bộ quốc phòng
 Đỗ Quang: Vị quan nhà Nguyễn.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

 Trang thông tin huyện Quế Sơn
 Trang Cộng Đồng Quế Sơn trên facebook.

Quế Sơn