Đường lên đỉnh Olympia

Đường lên đỉnh Olympia là một chương trình trò chơi truyền hình về kiến thức dành cho học sinh Trung học phổ thông do Bộ Giáo dục và Đào tạo và Đài Truyền hình Việt Nam đồng tổ chức từ năm 1999. 

Đây là chương trình trò chơi truyền hình có tuổi đời dài nhất hiện còn phát sóng trên VTV3, và được giới học sinh Việt Nam rất yêu thích. Mỗi năm có 36 cuộc thi tuần, 12 cuộc thi tháng, 4 cuộc thi quý được phát sóng và 1 trận chung kết năm được truyền hình trực tiếp trên VTV3. Chương trình hiện đang ghi hình năm thứ 24.

THACO hiện là nhà tài trợ chính cho chương trình từ năm thứ 17.

Lịch sử 
Sau những thành công từ các sân chơi dành cho học sinh như Bảy sắc cầu vồng, VTV mong muốn tìm một loại hình chương trình mới cho khán giả trẻ. Đài Truyền hình Việt Nam đã hợp tác với Công ty điện tử LG của Hàn Quốc – tập đoàn đã tổ chức các chương trình truyền hình tương tự tại một số quốc gia trên thế giới và đạt được thành công nhất định. Cuối năm 1998, chương trình bắt đầu thông báo tuyển người chơi. Sau các chuyến đi tham quan, học hỏi kinh nghiệm tại Hàn Quốc và sự chuẩn bị kỹ lưỡng trong việc tuyển chọn người chơi và ghi hình, Đường lên đỉnh Olympia đã chính thức lên sóng vào ngày 28 tháng 3 năm 1999 trên VTV3.

Tên gọi
Chương trình lấy tên Đường lên đỉnh Olympia với ý tưởng là 1 cuộc đua leo núi bằng kiến thức dành cho các thí sinh mà người lên đỉnh núi đầu tiên sẽ giành được vòng nguyệt quế. Có nhiều học giả cho rằng nếu cho đó là đỉnh núi để leo lên thì phải là Đường lên đỉnh Olympus. Olympus là 1 dãy núi có đỉnh cao nhất Hy Lạp với độ cao 2.917m so với mực nước biển, nằm giữa 2 miền Macedonia và Thessaly thuộc phía Bắc Hy Lạp, còn Olympia thực tế là một nơi chứa đựng các công trình văn hóa của Hy Lạp cổ đại và được biết tới là nơi khai sinh đại hội thể thao Olympic.

Nhà báo Tạ Bích Loan, một trong những người đầu tiên xây dựng nên chương trình, giải thích rằng: "Trong cảm hứng về việc tạo ra 1 đỉnh núi trong ước mơ, trong tưởng tượng, một đỉnh núi mang tính biểu tượng thì cái tên cũng mang tính biểu tượng..." Như vậy, đỉnh Olympia thực chất là 1 đỉnh núi mang tính tượng trưng, nó tồn tại trong trí tưởng tượng và cả trong trận thi này. Trong một chương trình khác, khi nói về điều này, nhà báo Lại Văn Sâm cho biết thêm: "Đây chỉ là tên của một chương trình, đôi khi cái tên này không nên hiểu theo nghĩa đen... Một số tên của chương trình hay của các bộ phim đôi khi chỉ là một cái tên gợi cho khán giả nhiều hướng suy nghĩ khác nhau, truyền tải được rất nhiều thông điệp khác nhau."

Quy chế tuyển sinh

Quy chế tuyển sinh và các cuộc thi 
Để trở thành nhà vô địch của năm, thí sinh phải lần lượt vượt qua các cuộc thi tuần, tháng, quý và chung kết năm. Người chiến thắng trong mỗi trận là người có tổng điểm cao nhất sau khi kết thúc 4 cuộc thi hoặc giành chiến thắng trong loạt câu hỏi phụ (nếu có nhiều thí sinh cùng đạt một số điểm cao nhất) .

Cuộc thi tuần
Mỗi trường trung học phổ thông chỉ được cử một học sinh duy nhất làm đại diện, là học sinh lớp 11 của trường đó (trong năm học 2023-2024) tham dự chương trình. Học sinh này phải đạt hạnh kiểm tốt và học lực giỏi tính đến thời điểm đăng kí. Nếu bổ sung thêm những thành tích khác thì càng được ưu tiên.

Sau khi đáp ứng được những điều kiện trên, học sinh nộp bản đăng kí đứng tên của trường theo mẫu cùng bộ hồ sơ, học bạ,... theo quy định. Chương trình sẽ xét duyệt những bản đăng kí để chọn ra những người phù hợp. Với những trường xác nhận nhiều hơn một học sinh, chương trình sẽ không chọn lựa và xem xét toàn bộ hồ sơ của trường đó.

Trong cuộc thi tuần, 4 thí sinh đại diện cho 4 trường trung học phổ thông sẽ cùng tham gia. Có 36 cuộc thi tuần mỗi năm, mỗi trận có 4 thí sinh tham gia, tổng cộng sẽ có 144 thí sinh trong một năm Olympia.

Nếu có từ 2 thí sinh trở lên có cùng điểm số cao nhất hoặc nhì cao nhất ở cuối chương trình, họ sẽ phải tham gia loạt câu hỏi phụ hoặc bốc thăm để xác định người được vào cuộc thi tháng.

Cuộc thi tháng
Cuộc thi tháng là cuộc thi dành cho 4 thí sinh, gồm 3 thí sinh chiến thắng trong những cuộc thi tuần và 1 thí sinh về nhì có số điểm cao nhất của các cuộc thi tuần trong tháng đó.

Trong 1 năm Olympia có 12 cuộc thi tháng.

Nếu có từ 2 thí sinh trở lên có cùng điểm số cao nhất hoặc nhì cao nhất ở cuối chương trình, họ sẽ phải tham gia loạt câu hỏi phụ hoặc bốc thăm để xác định người được vào cuộc thi quý.

Cuộc thi quý
Cuộc thi quý là cuộc thi dành cho 4 thí sinh, gồm 3 thí sinh chiến thắng trong các cuộc thi tháng và 1 thí sinh về nhì có điểm số cao nhất trong 3 cuộc thi tháng.

Trong 1 năm Olympia có 4 cuộc thi quý.

Cuộc thi này được ghi hình và phát sóng trên VTV3. Riêng trong năm thứ 13, hai trận của quý 1 và 2 được truyền hình trực tiếp (quý 3 và 4 không được truyền hình trực tiếp vì chương trình cần rất nhiều thời gian để chuẩn bị cho trận chung kết diễn ra sau cuộc thi quý 3 có 3 tháng).

Nếu có từ 2 thí sinh trở lên có cùng điểm số cao nhất ở cuối chương trình, họ sẽ phải tham gia loạt câu hỏi phụ hoặc bốc thăm để xác định người được vào trận thi chung kết năm.

Cuộc thi chung kết năm

Đây là cuộc thi quan trọng nhất trong một năm Đường lên đỉnh Olympia và cũng là cuộc thi duy nhất được phát sóng trực tiếp trên truyền hình. Cuộc thi này dành cho 4 thí sinh đã chiến thắng ở 4 cuộc thi quý và được truyền hình trực tiếp trên kênh VTV3 tại 5 điểm cầu truyền hình gồm trường quay của Đài Truyền hình Việt Nam và 4 địa điểm công cộng ở các địa phương nơi thí sinh tham gia trận chung kết năm đang sinh sống và học tập (chủ yếu là ngôi trường của thí sinh đó, ngoài ra cũng có thể là nơi tổ chức sự kiện, văn hóa đông người...). Riêng trong vòng chung kết năm thứ 9, do có sự thay đổi số lượng thí sinh nên có 6 điểm cầu gồm 1 điểm cầu tại trường quay S9 (nay là S15) và 5 điểm cầu tại 5 trường trung học phổ thông.

Trong 1 năm Olympia chỉ có một trận chung kết năm diễn ra khoảng 1 hoặc 2 tuần sau cuộc thi Quý 4. Riêng trận chung kết năm thứ 21 được dời sang ngày 14 tháng 11 năm 2021 do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 tại Việt Nam.

Bắt đầu từ trận chung kết năm thứ 8, các thí sinh sẽ có những người hỗ trợ trong vòng thi Tăng tốc hoặc hai vòng Vượt chướng ngại vật và Tăng tốc.

Nếu có từ 2 thí sinh trở lên có cùng điểm số cao nhất ở cuối chương trình, họ sẽ phải tham gia loạt câu hỏi phụ hoặc bốc thăm để xác định nhà vô địch.

Chương trình gala kỷ niệm
Các chương trình gala, quy tụ các thí sinh từng tham gia chương trình cũng đã được tổ chức vào tháng 12 năm 1999 (Gala 1), năm 2003 (Gala 4), năm 2004 (Gala 5), năm 2005 (Gala 6), năm 2007 (Gala 7).

Bắt đầu từ năm thứ 10 (2010), cứ mỗi 5 năm 1 lần, giữa cuộc thi Quý 4 và trận chung kết của năm đó, BTC chương trình sẽ thực hiện một chương trình đặc biệt để nhìn lại hành trình của chương trình từ những năm đầu, nhìn lại nhà vô địch các năm, vinh danh những gương mặt xuất sắc nhất trong suốt thời gian đã qua của chương trình và mở ra chặng đường của những năm tiếp theo. Riêng trong năm thứ 10, trước chương trình gala còn có một chương trình đặc biệt nhìn lại toàn bộ hành trình của năm đó.

Luật chơi 
Qua nhiều năm phát sóng, cứ mỗi năm lại có thêm những cải tiến và những luật chơi mới. Sau đây là luật chơi của năm thứ 24.

Các vòng thi chính

Vòng 1: Khởi động
Vòng thi này bao gồm 4 phần thi riêng cho từng thí sinh và phần thi đối kháng chung cho cả 4 thí sinh. Các câu hỏi trong vòng thi này xoay quanh các lĩnh vực: Khoa học tự nhiên, khoa học xã hội, văn hóa - thể thao - nghệ thuật, danh nhân/sự kiện, lĩnh vực khác...

 Ở phần thi riêng, mỗi thí sinh sẽ trả lời nhanh 6 câu hỏi, và có 5 giây để trả lời kể từ khi câu hỏi được đọc xong. Mỗi câu trả lời đúng được 10 điểm, trả lời sai không bị trừ điểm. Luật này đã từng áp dụng trong cuộc thi năm thứ 9, chỉ khác là lĩnh vực của câu hỏi bị giấu đi và đáp án được công bố ngay sau khi thí sinh trả lời thay vì đợi hết 5 giây.
 Ở phần thi đối kháng, cả 4 thí sinh khởi động cùng một lúc qua 12 câu hỏi. Ở mỗi câu hỏi, thí sinh giành quyền trả lời bằng cách bấm chuông và có tối đa 5 giây tính từ lúc giành được quyền trả lời để đưa ra đáp án. Thí sinh được quyền bấm chuông bất cứ lúc nào (kể cả khi MC chưa đọc xong câu hỏi). Mỗi câu trả lời đúng được 10 điểm, trả lời sai (hoặc không có câu trả lời sau 5 giây bấm chuông) bị trừ 5 điểm, nhưng không tính điểm âm. Sau 5 giây tính từ khi câu hỏi được đọc xong (hoặc bấm chuông), nếu không có thí sinh nào giành quyền trả lời (hoặc thí sinh bấm chuông không đưa ra câu trả lời), MC sẽ công bố đáp án.

Số điểm tối đa trong vòng thi này là 180 điểm khi trả lời đúng tất cả các câu hỏi.

Vòng 2: Vượt chướng ngại vật
Có 4 từ hàng ngang, cũng là 4 gợi ý liên quan đến một chướng ngại vật (CNV) là một từ khóa mà các thí sinh phải đi tìm, trong đó số lượng ký tự có trong CNV được cho trước. Một hình ảnh (là một gợi ý liên quan đến CNV hoặc chính là hình ảnh của CNV) được đưa ra và bị che bởi 5 miếng ghép, gồm 4 góc tương ứng với 4 từ hàng ngang và một ô trung tâm. Ô trung tâm cũng là một câu hỏi gợi ý để tìm từ khóa, mở được miếng ghép ô trung tâm sẽ mở được phần quan trọng nhất của hình ảnh.

Mỗi thí sinh có một lượt (từ vị trí số 1 đến vị trí số 4) để chọn trả lời một trong các từ hàng ngang này. Các thí sinh trả lời trên máy tính trong thời gian 15 giây. Trả lời đúng mỗi từ hàng ngang, thí sinh được 10 điểm. Ngoài việc mở được từ hàng ngang nếu có ít nhất 1 thí sinh trả lời đúng, một góc (được đánh số tương ứng với từ hàng ngang) của hình ảnh cũng được mở ra. Nếu không ai trả lời đúng, từ hàng ngang sẽ chuyển sang màu xám và góc hình ảnh tương ứng cũng không được mở.

Thí sinh có thể bấm chuông trả lời CNV bất cứ lúc nào. CNV có giá trị tối đa là 60 điểm và sẽ giảm đi 10 điểm mỗi khi một từ hàng ngang được chọn và trả lời, bắt đầu từ từ hàng ngang thứ hai. Trả lời sai CNV hoặc bấm chuông mà không trả lời được CNV sẽ khiến thí sinh bị loại khỏi phần chơi này.

Sau 4 từ hàng ngang, câu hỏi thứ 5 tương ứng với ô trung tâm của hình ảnh sẽ được đưa ra. Đáp án của câu hỏi này là gợi ý cuối cùng để các thí sinh đi tìm CNV. Trả lời đúng câu hỏi thứ 5 này, thí sinh được 10 điểm và ô trung tâm sẽ được mở. Sau đó các thí sinh có 15 giây cuối cùng để đưa ra tín hiệu. Trả lời đúng CNV sau gợi ý cuối cùng của ô trung tâm được cộng thêm 20 điểm. Nếu sau 15 giây mà vẫn không có tín hiệu hoặc cả 4 thí sinh đều hết lượt chơi (do trả lời sai CNV), khán giả tại trường quay sẽ trả lời CNV. Một phần quà sẽ được dành cho khán giả đó nếu trả lời đúng; trong trường hợp trả lời sai hoặc khán giả không có câu trả lời cho CNV đó, MC sẽ công bố đáp án.

Khi thí sinh bấm chuông trả lời CNV, vòng thi sẽ tạm dừng như sau:

 Thí sinh bấm chuông khi thời gian suy nghĩ đang đếm ngược, thời gian vẫn sẽ tiếp tục để các thí sinh còn lại trả lời. Sau khi hết giờ, người dẫn chương trình sẽ không công bố đáp án của các thí sinh mà mời thí sinh đã bấm chuông trước đó trả lời CNV. Nếu thí sinh đó bị loại, đáp án của các thí sinh còn lại sẽ được công bố trong câu hỏi trước đó. Đáp án của thí sinh bị loại sẽ không được tính điểm.
 Thí sinh bấm chuông sau khi đáp án của các thí sinh đã được công bố nhưng chưa công bố điểm, người dẫn chương trình sẽ mời thí sinh đã bấm chuông trước đó trả lời CNV. Nếu thí sinh đó bị loại, MC sẽ công bố điểm cho các thí sinh còn lại. Đáp án của thí sinh bị loại sẽ không được tính điểm.

Nếu có nhiều thí sinh cùng bấm chuông và cùng trả lời đúng CNV thì người bấm chuông nhanh nhất sẽ được điểm.

Nếu 1 thí sinh trước khi lựa chọn từ hàng ngang mà bấm chuông và bị loại, thí sinh ở vị trí tiếp theo sẽ được lựa chọn hàng ngang. Nếu cả 4 thí sinh đã hết lượt lựa chọn từ hàng ngang mà vẫn còn từ hàng ngang chưa chọn, MC sẽ là người lựa chọn ngẫu nhiên từ hàng ngang tiếp theo.

Đôi khi, người dẫn chương trình có thể lật mở tất cả các từ hàng ngang và miếng ghép trước khi công bố đáp án chướng ngại vật (thường là khi cả 4 thí sinh đều dừng phần chơi của mình lại giữa chừng do đã bấm chuông, bất kể đã bị loại hay chưa bị loại).

Lưu ý: Câu trả lời mà thí sinh đưa ra phải đúng chính tả. Nếu có bất kỳ sai sót về kí tự, dấu câu, ngữ pháp, câu trả lời của thí sinh đó sẽ không được công nhận. Đôi khi câu trả lời có ý nghĩa tương đồng và có cùng tổng số kí tự với đáp án của chương trình cũng được chấp nhận.

Số điểm tối đa trong vòng thi này là 70 điểm khi trả lời đúng 1 từ hàng ngang và trả lời đúng CNV trước câu hỏi thứ 2.

Vòng 3: Tăng tốc
Có 4 câu hỏi với các cấp độ tư duy khác nhau được sử dụng trong vòng thi này:
 Câu 1 (câu hỏi Nhìn nhanh - Đáp gọn): Trong vòng 10 giây, thí sinh phải nhìn nhanh một hình ảnh và trả lời câu hỏi.
 Câu 2 (câu hỏi Sắp xếp - Lựa chọn): Trong vòng 20 giây, thí sinh phải sắp xếp các bức ảnh theo thứ tự nhất định, chọn các bức ảnh tương ứng với các đáp án A, B, C, D, E, F phù hợp với nội dung câu hỏi hoặc xem hình ảnh gợi ý về một sự vật và đoán sự vật đó.
 Câu 3 (câu hỏi IQ): Trong vòng 30 giây, thí sinh phải trả lời các câu hỏi mang tính tư duy logic như tìm số khác trong dãy số, tìm hình khác nhất so với các hình đã cho, tìm quy luật để điền hình đúng, giải mật mã,...
 Câu 4 (câu hỏi dữ kiện): Trong vòng 40 giây; các bức ảnh, dữ kiện, video được đưa ra theo thứ tự ngày càng chi tiết, cuối cùng là đáp án. Bằng các gợi ý này, thí sinh phải trả lời các câu hỏi như: "Đây là ai?", "Đây là gì?", "Đây là địa danh nào?",...
Các thí sinh trả lời câu hỏi bằng máy tính. Tùy theo thứ tự thời gian trả lời đúng, thí sinh sẽ ghi được 40, 30, 20 và 10 điểm. Nếu có 2 thí sinh trở lên cùng trả lời đúng trong cùng một thời gian hệ thống ghi nhận, họ sẽ cùng giành được số điểm tương ứng.

Lưu ý: Câu trả lời mà thí sinh đưa ra phải đúng chính tả. Nếu có bất kỳ sai sót về kí tự, dấu câu, ngữ pháp, câu trả lời của thí sinh đó sẽ không được công nhận. Đôi khi câu trả lời có ý nghĩa tương đồng với đáp án của chương trình cũng được chấp nhận.

Số điểm tối đa trong vòng thi này là 160 điểm khi trả lời đúng và nhanh nhất tất cả các câu hỏi.

Vòng 4: Về đích
Mỗi thí sinh có một lượt chơi chính tại giữa sân khấu và lựa chọn gói câu hỏi. Thí sinh sẽ có 3 câu hỏi cùng với một ngôi sao hy vọng để tham gia trong vòng thi này. Thí sinh sẽ phải đặt cược mức điểm cho 3 câu hỏi (với 1 trong 2 mức là 20 điểm hoặc 30 điểm đối với mỗi câu) để tạo thành gói câu hỏi của mình.

Thứ tự tham gia vòng thi Về đích của các thí sinh được xác định như sau: Thí sinh có tổng số điểm cao nhất sau 3 vòng thi (và có vị trí đứng thấp nhất trong các thí sinh có cùng điểm) sẽ thi đầu tiên. Sau khi thí sinh đầu tiên hoàn thành vòng thi của mình, thí sinh có điểm cao nhất trong các thí sinh còn lại (và có thứ tự đứng thấp nhất trong các thí sinh có cùng điểm) sẽ được gọi tên tiếp theo, và cứ như vậy cho đến thí sinh cuối cùng.

Các loại câu hỏi được sử dụng trong vòng thi này gồm có:
 Câu hỏi do MC, ban cố vấn hoặc khách mời đọc trực tiếp cho thí sinh: Thí sinh nghe và trả lời câu hỏi.
 Câu hỏi trong đoạn băng: Bao gồm câu hỏi bằng tiếng Anh và câu hỏi của nhóm phóng viên Olympia. Thí sinh cần xem kỹ đoạn băng vì đoạn băng sẽ chỉ phát một lần duy nhất và câu hỏi chỉ xuất hiện ở cuối đoạn băng, phần nội dung câu hỏi chỉ được ghi đơn giản là "Bạn hãy trả lời câu hỏi sau bằng tiếng Anh." hoặc "Mời bạn trả lời câu hỏi của nhóm phóng viên Olympia."
 Câu hỏi thực hành: MC, ban cố vấn hoặc khách mời sẽ giới thiệu các dụng cụ liên quan đến câu hỏi thực hành hoặc hình vẽ đưa ra cho thí sinh. Trong một chương trình chỉ có tối đa một câu hỏi thực hành.

Thời gian trả lời cho câu hỏi 20 điểm là 15 giây, câu hỏi 30 điểm là 20 giây. Thí sinh được quyền trả lời nhiều đáp án khác nhau, nhưng chỉ có đáp án cuối cùng được ghi nhận.

Đối với câu hỏi thực hành, thời gian trả lời câu hỏi ở trên sẽ tương ứng là thời gian suy nghĩ và sau đó thí sinh sẽ có 30 giây (câu 20 điểm) hoặc 60 giây (câu 30 điểm) để thực hiện.

Nếu thí sinh trả lời đúng hoặc thực hành đạt yêu cầu sẽ ghi được điểm của câu hỏi. Nếu thí sinh trả lời sai, không có đáp án hoặc thực hành không đạt yêu cầu thì các thí sinh còn lại có 5 giây để giành quyền trả lời bằng cách bấm nút. Thí sinh giành được quyền trả lời có 3 giây để đưa ra đáp án và chỉ đáp án đầu tiên được tính. Đối với câu hỏi thực hành, thí sinh bấm nút sẽ có 20 giây (câu 20 điểm) hoặc 40 giây (câu 30 điểm) để thực hiện. Nếu trả lời đúng hoặc thực hành đạt yêu cầu sẽ giành được điểm câu hỏi đó từ thí sinh đang tham gia, trả lời sai hoặc thực hành không đạt yêu cầu sẽ bị trừ đi một nửa số điểm của câu hỏi.

Thí sinh có quyền sử dụng ngôi sao hy vọng cho một câu hỏi bất kỳ trước khi biết nội dung câu hỏi. Trả lời đúng hoặc thực hành đạt yêu cầu được cộng gấp đôi số điểm của câu hỏi, trong khi trả lời sai hoặc thực hành không đạt yêu cầu sẽ bị trừ đi đúng số điểm của câu hỏi.

Điểm tối đa của vòng thi là 390 điểm, nếu trả lời đúng 3 câu 30 điểm, một trong 3 câu có ngôi sao hy vọng và giành quyền trả lời đúng tất cả các câu hỏi 30 điểm của cả 3 thí sinh còn lại.

Tổng điểm tối đa trong suốt chương trình là 800 điểm (nếu trả lời đúng tất cả các câu hỏi trong suốt cuộc chơi).

Câu hỏi phụ 
Mỗi thí sinh có 15 giây để bấm chuông giành quyền trả lời các câu hỏi. Thí sinh trả lời đúng sẽ ngay lập tức giành chiến thắng (phần câu hỏi phụ áp dụng thể thức loại trực tiếp). Nếu cả hai thí sinh (hoặc hai trên ba thí sinh) trả lời sai, các thí sinh sẽ bước sang câu hỏi tiếp theo để phân thắng bại. Sau 3 câu hỏi, nếu không tìm được người thắng cuộc, các thí sinh sẽ phải bốc thăm để chọn ra người thắng cuộc.

Vòng thi này xảy ra trong các trường hợp sau:

 Sau vòng thi Về đích trong tất cả các cuộc thi, có 2 hoặc 3 thí sinh có cùng số điểm cao nhất.
 Sau 3 cuộc thi tuần của cùng một tháng hoặc sau 3 cuộc thi tháng của cùng một quý, có nhiều thí sinh có cùng số điểm nhì cao nhất.

Phần thi dành cho các điểm cầu 
Phần này chỉ áp dụng trong trận chung kết năm kể từ năm thứ 5 và luật chơi thay đổi ở mỗi năm. Ở chung kết năm thứ 23, có 3 câu hỏi do các thành viên trong ban cố vấn hoặc khách mời đưa ra. Các điểm cầu sẽ có 15 giây suy nghĩ và sau đó đưa ra câu trả lời bằng cách viết đáp án lên bảng. Sau vòng thi, điểm cầu đạt giải nhất, nhì, ba sẽ nhận được phần quà trị giá tương ứng 10 triệu, 5 triệu và 3 triệu đồng. Tất cả giải thưởng đều đến từ nhà tài trợ THACO.

Giải thưởng

Ngoài ra, kể từ năm thứ 8, trường Đại học Kỹ thuật Swinburne (Úc) còn trao tặng cho các thí sinh nhất, nhì, ba các suất học bổng lần lượt là toàn phần, 50% và 25% khóa học nếu quyết định theo học tại trường. Giải thưởng cho các thí sinh của trận Chung kết là tiền thưởng và suất học bổng tương ứng.

Từ năm thứ 17, vì chỉ có học sinh lớp 11 được tham dự chương trình nên quán quân sau khi vô địch phải hoàn thành chương trình lớp 12 và đủ điều kiện tốt nghiệp THPT trước khi đi du học.

Các mục khác trong chương trình

Olympedia 
Olympedia là một mục nhỏ trong chương trình Đường lên đỉnh Olympia, được thêm vào chương trình từ năm thứ 17, sau khi vòng thi Khởi động kết thúc, nhằm cung cấp thêm thông tin về một câu hỏi đã được đưa ra trong vòng thi này. Olympedia không được áp dụng trong mỗi trận Chung kết năm.

Danh sách thí sinh thi chung kết năm

Phát sóng

Phát chính 
Tuần, Tháng, Quý:

 Trận tuần đầu tiên: 11:05 Chủ nhật
 Trận tuần thứ hai, Năm thứ 1 - Tuần 3, Tháng 3, Quý 1, Năm thứ 3: 10:35 Chủ nhật
 Quý 1, Năm thứ 3 - Tuần 1, Tháng 3, Quý 2, Năm thứ 9: 10:00 Chủ nhật
Tuần 2, Tháng 3, Quý 2 - Tuần 3, Tháng 1, Quý 3 (Năm thứ 9): 9:00 Thứ bảy
Tháng 1, Quý 3 (Năm thứ 9) - nay: 13:00 Chủ nhật

Gala  

 Từ Gala 1 năm đến Gala 7 năm: 10:00 Chủ nhật trên VTV3 
 Gala 10 năm: 22:00 Chủ nhật trên VTV3 
 Gala 15 năm: 15:00 Chủ nhật trên VTV3
 Gala 20 năm: 20:10 Thứ 7 trên VTV1

Trận chung kết năm 

 Năm thứ 1, Năm thứ 2, Năm thú 7 và Năm thứ 10: 10:00 Chủ nhật
 Năm thứ 3 - Năm thứ 6, Năm thứ 8, Năm thứ 11 và Năm thứ 12: 9:00 Chủ nhật
 Năm thứ 9, Năm thứ 13 - Năm thứ 15: 9:30 Chủ nhật
 Năm thứ 16 - Năm thứ 18 và Năm thứ 21 - nay: 8:30 Chủ nhật
 Năm thứ 19 và Năm thứ 20: 8:00 Chủ nhật

Ngoài ra, chương trình còn được tiếp sóng trên các kênh truyền hình địa phương nơi có thí sinh tham dự Chung kết năm.

Phát lại 
 Trên VTV3: 
 01:20 Thứ ba (Tháng 5 năm 2021)
 01:20 Thứ sáu (8 tháng 9 năm 2017 - 13 tháng 3 năm 2020 và 2 tháng 5 năm 2020 - nay, trừ chung kết năm, UEFA Euro, FIFA World Cup và thời điểm phát sóng chương trình dịp Tết Nguyên Đán từ 2020 đến nay)
 02:10 Thứ sáu (2015 - 25 tháng 8 năm 2017, trừ chung kết năm, UEFA Euro và FIFA World Cup) 
 04:30 Thứ hai (2 tháng 2 năm 2015 - 13 tháng 1 năm 2020, trừ chung kết năm) 
 04:30 Thứ tư và Thứ bảy (22 tháng 1 năm 2020 - 14 tháng 3 năm 2020 và 3 tháng 5 năm 2020 - nay, trừ chung kết năm và thời điểm phát sóng chương trình dịp Tết Nguyên Đán từ 2020 đến nay)
 04:30 Thứ ba (13 tháng 4 năm 2021 - 27 tháng 4 năm 2021) 
 06:00 Thứ ba (7 tháng 1 năm 2020 - 6 tháng 4 năm 2021, trừ chung kết năm và thời điểm phát sóng chương trình dịp Tết Nguyên Đán 2020 và 2021)
 08:00 Thứ ba (2003 - 27 tháng 9 năm 2005) 
 08:30 Thứ năm (18 tháng 11 năm 2021, phát lại trận chung kết năm thứ 21)
 09:15 Thứ năm (19 tháng 1 năm 2023 - nay, trừ chung kết năm và thời điểm phát sóng chương trình dịp Tết Nguyên Đán)
 09:20 Thứ năm (10 tháng 6 năm 2021 - 1 tháng 7 năm 2021 và 10 tháng 2 năm 2022 - 12 tháng 1 năm 2023, trừ chung kết năm và thời điểm phát sóng chương trình dịp Tết Nguyên Đán 2022)
 09:30 Thứ năm (7 tháng 1 năm 2021 - 3 tháng 6 năm 2021 và thời điểm phát sóng chương trình dịp tết Nguyên Đán 2021)
 09:30 Thứ sáu (7 tháng 8 năm 2020 - 1 tháng 1 năm 2021, trừ chung kết năm)
 09:40 Thứ năm (8 tháng 7 năm 2021 - 27 tháng 1 năm 2022, trừ chung kết năm)
 10:00 Thứ năm (12 tháng 8 năm 2021)
 09:40/10:00/10:10 Thứ sáu (4 tháng 1 năm 2002 - 31 tháng 7 năm 2020, trừ chung kết năm và thời điểm phát sóng chương trình dịp tết Nguyên Đán 2020)
 10:30 Thứ sáu (2 tháng 4 năm 1999 - 28 tháng 12 năm 2001, trừ chung kết năm)
 15:30 Thứ năm (2016 - tháng 8 năm 2017)
 14:40 Thứ năm (12 tháng 10 năm 2023, phát lại trận chung kết năm thứ 23)
Ngoài ra trên VTV3 còn phát lại một số khung giờ khác trước năm 2001. 
 Trên VTV4: 
 00:30 và 06:00: Thứ bảy (1 tháng 10 năm 2005 - nay, trừ chung kết năm và thời điểm phát sóng chương trình dịp tết Nguyên Đán từ 2020 đến nay)
 17:00: Thứ hai (22 tháng 4 năm 2006 - nay, trừ chung kết năm và thời điểm phát sóng chương trình dịp tết Nguyên Đán từ 2020 đến nay).
 01:35 và 12:30: Chủ nhật (9 tháng 10 năm 2022, phát lại trận chung kết năm thứ 22)
 01:30 Thứ sáu (20 tháng 10 năm 2023, phát lại trận chung kết năm thứ 23)
 16:00: Chủ nhật (22 tháng 10 năm 2023, phát lại trận chung kết năm thứ 23)
 Trên VTV5: 
 09:00 và 22:45 Chủ nhật (trừ chung kết năm và thời điểm phát sóng chương trình dịp Tết Nguyên Đán từ 2019 đến nay, riêng đối với VTV5 Tây Nam Bộ: 09:00 và 22:45 thứ bảy)
 02:00 Thứ hai (18 tháng 9 năm 2016 - 16 tháng 3 năm 2020 và 4 tháng 5 năm 2020 - nay, trừ chung kết năm và thời điểm phát sóng chương trình dịp Tết Nguyên Đán từ 2019 đến nay)
 Trên VTV6 (nay là VTV Cần Thơ): 
 17:00 Thứ sáu (10 tháng 9 năm 2010 - 30 tháng 12 năm 2011)
 Trên VTV7: Dự kiến từ năm thứ 24.
 Một số kênh truyền hình địa phương (trước 2008).
 Trên các nền tảng số của VTV.

Tạm ngừng ghi hình và phát sóng

Tạm ngừng phát sóng 
Trong 9 năm đầu tiên và giữa năm thứ 13 - 14, giữa các năm Olympia có một khoảng thời gian tạm nghỉ để chuyển tiếp sang năm phát sóng tiếp theo, thường nhằm mục đích thay đổi, nâng cấp luật chơi, thiết kế sân khấu. Kể từ sau Chung kết năm thứ 10, Olympia được ghi hình và phát sóng liên tục theo tuần; trận đầu tiên của mùa mới được phát sóng 1 tuần ngay sau trận chung kết của mùa trước (ngoại trừ năm thứ 21 khi trận chung kết của năm đó được tổ chức sau khi đã phát sóng 7 số đầu của năm thứ 22). Trong quá trình diễn ra các mùa thi của Đường lên đỉnh Olympia, có một số lần chương trình phải tạm ngừng hoặc thay đổi việc ghi hình và phát sóng theo kế hoạch, phần lớn là do trùng vào thời điểm diễn ra các sự kiện đặc biệt. Các chương trình bị hoãn đã được phát sóng trở lại vào tuần kế tiếp. Cụ thể:
 7 tháng 12 năm 2003, để phục vụ cho việc phát sóng trực tiếp SEA Games 22.
 26 tháng 8 năm 2007, để phục vụ cho việc phát sóng trực tiếp cuộc thi ABU Robocon 2007 cùng với kênh VTV2.
 15 tháng 6 năm 2008, do trùng với dịp quốc tang Nguyên Thủ tướng Võ Văn Kiệt.
 7 tháng 10 năm 2018, do trùng với dịp quốc tang Nguyên Tổng bí thư kiêm chủ tịch HĐBT Đỗ Mười.

Thay đổi kế hoạch ghi hình 
Năm thứ 2 là lần đầu tiên một trận chung kết năm được lùi đến thời điểm mới, vào ngày 29 tháng 4 năm 2001, do trùng với thời điểm ghi hình một số chương trình của VTV tại trường quay S9 (nay là trường quay S15).

Trong năm thứ 20 và năm thứ 21, Đường lên đỉnh Olympia đã nhiều lần phải thay đổi kế hoạch ghi hình các trận thi do ảnh hưởng của dịch COVID-19 tại Việt Nam. Trong năm thứ 20, 10 trận của Quý 3 đã được lùi thời điểm ghi hình sang các ngày 28, 29 tháng 2; 1, 2, 3, 4 và 6 tháng 3 năm 2020. Sau khi Chính phủ ban hành chỉ thị số 16 về giãn cách xã hội để phòng chống dịch (31 tháng 3 năm 2020), chương trình đã hoãn ghi hình toàn bộ 13 trận của Quý 4, sau đó đã được diễn ra vào các ngày 23, 24, 25, 26 tháng 5; 4, 5, 6, 7, 8 và 10 tháng 7 năm 2020. Ngày ghi hình trận Tháng 2 - Quý 4 đồng thời cũng là ngày diễn ra vòng trải nghiệm số 3 của cuộc thi tuyển chọn người dẫn chương trình Đường tới cầu vồng 2020.

Khi đại dịch COVID-19 bùng phát trở lại tại Việt Nam vào cuối tháng 4 năm 2021, ê-kíp Đường lên đỉnh Olympia năm thứ 21 đã tổ chức ghi hình 4 trận cuối của Quý 3 và 5 trận đầu của Quý 4 từ ngày 3 đến 9 tháng 5 năm 2021 trong điều kiện phòng chống dịch tại trường quay. Ngày 24 tháng 7 năm 2021, sau khi chính quyền Hà Nội ra công điện số 17 về việc giãn cách xã hội toàn thành phố theo chỉ thị số 16 của Chính phủ, chương trình tiếp tục lùi thời điểm ghi hình trận thi còn lại của Quý 4 sang ngày 11 tháng 9 năm 2021. Trước đó, 7 trận thi áp chót của Quý 4 đã được ghi hình từ ngày 20 đến 24 tháng 7 năm 2021 trong điều kiện không có khán giả. Điều này cũng đã được thực hiện ở 5 số còn lại của Quý 2 và trận thi đầu của Quý 3 vào các ngày 2, 3, 4, 5, 7 tháng 2 năm 2021.

Năm thứ 21 cũng chứng kiến lần thứ hai trận chung kết năm được lùi đến thời điểm mới, vào ngày 14 tháng 11 năm 2021. Thay vào đó, chương trình đã ghi hình 18 số đầu của năm thứ 22 vào các ngày 22, 23, 24, 25 tháng 9; 14, 15, 16, 17, 18, 20 tháng 10; 8, 9, 10, 11 tháng 11 năm 2021 và đã phát sóng 7 số đầu tiên của năm thứ 22 trước trận chung kết năm thứ 21. Sau đó, 8 số cuối của Quý 2 và số đầu của Quý 3 năm thứ 22 đã được ghi hình vào các ngày 4, 5, 6, 7 tháng 1; 14, 15, 16, 18 tháng 2 năm 2022. Riêng 5 số đầu của Quý 1, 13 số của Quý 2 và 12 số đầu của Quý 3 được ghi hình trong điều kiện không có khán giả.

Thay đổi giờ phát sóng do trùng với sự kiện đặc biệt 
Trận 41 năm thứ 7 (31 tháng 12 năm 2006) dự kiến phát sóng vào 10 giờ, nhưng do trùng với thời điểm diễn ra cầu truyền hình Nối vòng tay lớn để đón chào năm mới 2007 nên đã được dời sang 9 giờ 20 phút cùng ngày.
Trận 12 năm thứ 12 (11 tháng 9 năm 2011) dự kiến phát sóng vào 13 giờ, nhưng do chương trình Ô cửa bí mật tạm dừng phát sóng 1 tuần vì trùng với Quốc tang Nguyên Chủ tịch Hội đồng Nhà nước Võ Chí Công nên đã được dời sang 12 giờ cùng ngày.

Người dẫn chương trình 
Dưới đây là tất cả những người dẫn chương trình của Đường lên đỉnh Olympia. Các MC của chương trình thường dẫn theo cặp (1 nam, 1 nữ) hoặc 1 người dẫn chính (thường là MC nữ), 1 người phụ dẫn là nam (phụ dẫn có thể trở thành dẫn chính trong trường hợp dẫn chính không có mặt). Đối với người dẫn chương trình trong trận chung kết năm, xem đề mục tương ứng trong bài viết về chung kết năm.

Nhà tài trợ 
 Năm thứ 1 - Năm thứ 15: LG Electronics 
 Năm thứ 16: Trà xanh Không Độ (chỉ trận chung kết)
 Năm thứ 17 - nay: THACO

Các sự việc xoay quanh chương trình

Xem thêm 
Đường lên đỉnh Olympia - Chung kết năm
Danh sách các chương trình phát sóng của Đài Truyền hình Việt Nam

Chú thích

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài 

Đường lên đỉnh Olympia
Chương trình truyền hình Việt Nam
Chương trình truyền hình trên VTV
Chương trình kiến thức
Giáo dục Việt Nam
Giáo dục trung học
Thi cử tại Việt Nam