Khái Hưng

{{Thông tin nhà văn
| name = Khái Hưng
| image =Khaihung.jpg
| bgcolour = silver
| caption = Khái Hưng
| birthname = Trần Khánh Giư
| birth_date = 1896
| birth_place = Cổ Am, Vĩnh Bảo, Hải Phòng
| death_date = 
| death_place = 
| realname = Trần Khánh Giư
| penname = Khái Hưng,
| occupation = Nhà văn, Chính khách
| nationality = Việt Nam
| ethnicity = 
| citizenship =
| education = 
| alma_mater = 
| period = 1932 - 1947
| genre = 
| subject = Hiện thực xã hội, lãng mạn
| movement = 
| notableworks = Hồn bướm mơ tiên, Nửa chừng xuân, Gánh hàng hoa, Đời mưa gió, Tiêu Sơn tráng sĩ
| awards = 
| spouse = Lê Thị Hòa
| partner = 
| children = Nguyễn Tường Triệu (Trần Khánh Triệu) - con nuôi
| relatives = Trần Tiêu
| influences = 
| influenced = 
| signature = 
| website = 
}}

Khái Hưng (1896 - 1947) là một nhà văn người Hải Phòng. Cùng với Nhất Linh, ông là cây bút chính của Tự Lực Văn Đoàn.

Tiểu sử
Khái Hưng tên thật là Trần Khánh Giư. Bút danh Khái Hưng được hình thành khi ông dùng phép đảo chữ để sắp xếp lại các chữ cái trong tên thật Khánh Giư.

Ông sinh năm 1896, xuất thân trong một gia đình quan lại ở Cổ Am, Vĩnh Bảo, Hải Phòng. Một số tài liệu ghi ông sinh năm 1897.. Cha ông là Trần Mỹ, từng giữ chức Tuần phủ. Cha vợ ông là Lê Văn Đinh, cũng giữ chức Tổng đốc Bắc Ninh. Em ruột ông là nhà văn Trần Tiêu.

Khái Hưng đi học ở trường Albert Sarraut. Sau khi đỗ tú tài I, vì không muốn làm công chức, ông về Ninh Giang mở đại lý bán dầu hỏa. Được một thời gian, Khái Hưng tới Hà Nội dạy ở trường Tư thục Thăng Long. Trong khoảng thời gian 1930 đến 1932, Nhất Linh từ Pháp về nước và cũng dạy tại trường này. Khái Hưng đã quen Nhất Linh ở đó và họ trở thành một cặp tác giả nổi tiếng. Tuy Khái Hưng hơn Nhất Linh 9 tuổi nhưng là người bước vào văn đoàn sau nên được gọi Nhị Linh.

Khái Hưng tham gia Tự Lực Văn Đoàn do Nhất Linh thành lập. Văn đoàn này bắt đầu xuất hiện công khai từ 1932, và đến đầu năm 1933 thì tuyên bố chính thức thành lập với ba thành viên trụ cột là Nhất Linh, Khái Hưng và Hoàng Đạo.

Cùng thời gian đó, Tự Lực Văn Đoàn ra tờ báo Phong Hóa. Về sau khi Phong Hóa bị đóng cửa thì tờ Ngày Nay thay thế. Cùng với báo, Tự Lực Văn Đoàn còn có nhà xuất bản Đời Nay. Toàn bộ tác phẩm của Khái Hưng đều do Ngày Nay và Đời Nay công bố.

Là một trong những cây bút chính của nhóm, tiểu thuyết đầu tay của Khái Hưng Hồn bướm mơ tiên (1933) là tiểu thuyết đầu tiên của Tự Lực Văn Đoàn. Tiểu thuyết cuối cùng của ông là Thanh Đức (1943) và cũng là tiểu thuyết cuối cùng của nhóm. Khái Hưng cũng viết chung với Nhất Linh hai tiểu thuyết là Gánh hàng hoa và Đời mưa gió và ra đời chung tập truyện ngắn Anh phải sống cùng năm 1934.

Giống như các tiểu thuyết Tự Lực Văn Đoàn khác, tác phẩm của Khái Hưng thường đề cao tình yêu tự do, chống lại các lễ giáo phong kiến, ít nhiều mang tính cải cách xã hội. Khái Hưng cũng có viết một số vở kịch, thường chỉ một hồi, nhưng ít được công diễn. Trong những năm 1935 đến 1940, Khái Hưng là nhà văn được nhiều thanh niên thành thị ưa chuộng. Khái Hưng cùng là một dịch giả. Bài Tình tuyệt vọng ông dịch từ thơ của Félix Arvers rất nổi tiếng.Lòng ta chôn một khối tìnhTình trong giây phút mà thành thiên thuTình tuyệt vọng, nỗi thảm sầuMà người gieo thảm như hầu không hayTrong thời gian Chiến tranh thế giới thứ hai, giống như Nhất Linh, Khái Hưng cũng tham gia hoạt động chính trị. Do tham gia Đại Việt dân chính Đảng thân Nhật nên Khái Hưng từng bị chính quyền thực dân Pháp bắt giam. Sau ngày Nhật đảo chính Pháp tháng 3 năm 1945, Khái Hưng được trả tự do. Ông cùng Hoàng Đạo, Nguyễn Tường Bách cho ra tờ Ngày Nay Kỷ Nguyên Mới.

Sau Cách mạng tháng Tám, Khái Hưng phụ trách chuyên mục Chuyện lẩn thẩn trên nhật báo Việt Nam, cơ quan ngôn luận Việt Nam Quốc dân Đảng do Hoàng Thúc Gị chủ bút. Ông kí danh Chàng lẩn thẩn dưới mỗi bài báo. 

Khái Hưng bị Việt Minh bắt giam tại Liên Khu 3 (Lạc Quần, Trực Ninh) rồi đem xử tử hình ở bến đò Cựa Gà, làng Ngọc Cục (Ngọc Tiên) phủ Xuân Trường, tỉnh Nam Định vào ngày 17/11/1947 khi ông mới 51 tuổi. Theo ông Nguyễn Tường Triệu, con nuôi Khái Hưng, tiết lộ Khái Hưng mất tích sau Tết Đinh Hợi (22/1/1947).

Tác phẩm
Tiểu thuyết

Tập truyện ngắnAnh phải sống (cùng Nhất Linh, 1934)Tiếng suối reo (1935)Dọc đường gió bụi (1936)Cái ấm đất (1940)Đợi chờ (1940)Đội mũ lệch (1941)Cái ve (1944)Số đào hoa (1962)

KịchTục lụy (1937)Cóc tía (1940)Đồng bệnh (1942)

Nhận xét
Cuốn tiểu thuyết quen thuộc nhất của Khái Hưng là cuốn Nửa chừng xuân''. Theo quan điểm mácxít trên Từ điển văn học:

Nhà phê bình Trương Chính có những nhận xét công bằng hơn về Khái Hưng:

Chú thích

Liên kết ngoài

Khái Hưng Trần Khánh Giư (1896-1947?): Nỗi Buồn Người Trí Thức Trong Cuộc Đổi Đời Đầy Bạo Lực, Xương Máu

Nhà văn Việt Nam thời Pháp thuộc
Người Hải Phòng
Dòng họ Trần ở Cổ Am
Sinh năm 1896
Mất năm 1947
Nhà văn Việt Nam
Người mất tích
Nhà văn Việt Nam bị ám sát
Nhà báo Việt Nam bị ám sát
Chính khách Việt Nam bị ám sát
Người bị ám sát bởi thành viên của Việt Minh