Họ Diên vĩ

Họ Diên vĩ, họ Lay ơn, họ La dơn hay họ Dơn (Iridaceae) là một họ thực vật trong bộ Măng tây. Tên gọi diên vĩ là lấy theo chi Diên vĩ, còn tên gọi lay ơn (lay dơn) là lấy theo chi Lay ơn. Nó bao gồm một số loài cây trồng được nhiều người biết đến như diên vĩ (Iris spp.), nghệ tây (Crocus spp.), sâm đại hành (Eleutherine spp.), rẻ quạt (Belamcanda spp.) v.v.

Các loài trong họ này là cây lưu niên, với thân hành, thân củ hay thân rễ. Các loài cây này nói chung có thân mọc thẳng và các lá có hình dáng giống lá cỏ, với nếp gấp trung tâm sắc nhọn.

Các chi 
Họ này chứa khoảng 80-92 chi và khoảng 1.500-1.800 loài, phân bổ rộng khắp thế giới. Khu vực sinh thái nhiệt đới châu Phi, cụ thể là Nam Phi, có sự đa dạng nhất về số chi. Một loại gia vị là bột nghệ tây được sản xuất từ các núm nhụy của cây nghệ tây (Crocus sativus).

 Ainea
 Alophia
 Anapalina
 Antholyza
 Aristea
 Babiana: cây đuôi chuột
 Barnardiella
 Belamcanda: rẻ quạt (xạ can, lưỡi đòng)
 Bobartia
 Calydorea
 Cardenanthus
 Chasmanthe
 Cipura
 Cobana
 Crocosmia
 Crocus: nghệ tây
 Cypella
 Devia
 Dierama
 Dietes: diên vĩ châu Phi
 Diplarrena
 Duthiastrum
 Eleutherine: sâm đại hành
 Ennealophus
 Eurynotia
 Eustylis
 Ferraria
 Fosteria
 Freesia (đồng nghĩa Anomatheca, Lapeirousia)
 Galaxia
 Geissorhiza
 Gelasine
 Geosiris
 Gladiolus: lay ơn (hoa dơn, la dơn)
 Gynandriris
 Herbertia
 Hermodactylus
 Hesperantha
 Hesperoxiphion
 Hexaglottis
 Homeria
 Homoglossum
 Iris: diên vĩ
 Isophysis
 Ixia
 Kelissa
 Klattia
 Larentia
 Lethia
 Libertia
 Mastigostyla
 Melasphaerula
 Micranthus
 Moraea
 Nemastylis
 Neomarica
 Nivenia
 Olsynium
 Onira
 Orthrosanthus
 Pardanthopsis
 Patersonia
 Pillansia
 Pseudotrimezia
 Radinosiphon
 Rheome
 Roggeveldia
 Romulea
 Salpingostylis
 Savannosiphon
 Schizostylis
 Sessilanthera
 Sessilistigma
 Sisyrinchium
 Solenomelus
 Sparaxis
 Sphenostigma
 Sympa
 Syringodea
 Tapeina
 Thereianthus
 Tigridia
 Trimezia
 Tritonia
 Tritoniopsis
 Tucma
 Watsonia
 Witsenia
 Zygotritonia

Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo APG III.

Tham khảo 

 Peter Goldblatt, Ph.D - Phylogeny and classification of Iridaceae. Ann. Missouri Bot. Gard. 77: 607–627. 1990.
 Họ Diên vĩ  trong Watson, L. và Dallwitz, M.J. (1992 trở đi). Các họ thực vật có hoa: Miêu tả, minh họa, nhận dạng, thông tin tra cứu. Phiên bản: 29 tháng 7 năm 2006. http://delta-intkey.com

Liên kết ngoài 
 Bulbsociety