Thiên Thai (bài hát)

"Thiên Thai" là một bài hát trữ tình của nhạc sĩ Văn Cao. Ông viết bài hát này vào năm 1941, khi mới 18 tuổi, phỏng theo thơ của Hoàng Thoại.

Bản Thiên thai dài tới gần 100 ô nhịp với những chuyển câu chuyển điệu tài tình cùng với những lời ca tuyệt diệu. Có thể nói Thiên thai là một trường ca với nhiều nhạc cảnh biến đổi tuần tự giống như một bản giao hưởng hay một vở opera.

Nguồn gốc 
Theo U minh lục: Lưu Thần và Nguyễn Triệu cùng vào núi hái thuốc gặp một con suối lớn, hai bên bờ suối có hai người con gái tư chất tươi đẹp -hai nàng tiên- đã lưu hai người lại trong nửa năm. Cả hai đều nhớ quê hương bèn từ biệt các tiên nữ ra về. Về đến nơi, anh em bà con đã phiêu bạt đi đâu, nhà cửa cũng không còn. Hỏi thì không ai nhận ra họ vì họ đã có con cháu đến 7 đời.

Ngay câu đầu bài nhạc, Văn Cao đã nhắc đến sự tích này:
Tiếng ai hát chiều nay vang lừng trên sóng 
Nhớ Lưu Nguyễn ngày xưa lạc tới Đào nguyên...

Hoàn cảnh ra đời 
Văn Cao viết "Thiên Thai" từ ám ảnh sông Hương xứ Huế mà ông có dịp tới thăm mùa thu năm 1940 và ấn tượng khi đi thuyền trên sông Phi Liệt (Thủy Nguyên, Hải Phòng) và nghe ca trù năm 1941. Năm 1944, Văn Cao đã viết lời tựa cho bài "Thiên Thai": "... Ảnh hưởng sông nước khúc Thiên Thai cổ trong khung cảnh huyền diệu của Đường Thi với hai truyện Thiên Thai và Đào Nguyên. Người Sông Ngự đã lạc cảm xúc rồi..."

Khe cây, lối đá nhận đường vào
Hoa cỏ không vương mảy bụi nào
......
Nhìn bóng dáng mây quên việc trước
Trông chiều cây nước ngỡ chiêm bao
Muốn biết về đâu, non nước ấy
Hỏi thăm, nên tới suối Hoa Đào...

Nhận xét

Một số bản thu 
Ca khúc này đã được thu âm trong một số album sau:
 Tiếng Tơ Đồng 2 - với Thái Thanh (1974)
 Phạm Mạnh Cương 24 - Dạ Khúc với Mai Hương (trước 1975)
 Chiều mưa biên giới - với Hà Thanh
 Tình khúc Văn Cao (Nhạc tiền chiến 4) với Mai Hương và Quỳnh Giao (1995)
 Ca khúc Văn Cao - với Ánh Tuyết (2002)
 The Quiet American (Original Motion Picture Soundtrack) - Craig Armstrong với Hồng Nhung (2002)
 Thiên Thai - với Thu Giang
 Tình khúc Vang Bóng - Dư Âm với Cao Minh
 Cung đàn xưa - với Ánh Tuyết
 Suối mơ đến Thiên Thai - với Ánh Tuyết (2005)
Nói với tôi một lời - với Lâm Nhật Tiến (2006)
 Tiếng hát Trương Chi - với Đức Tuấn (2008)
 Tùng Dương hát tình ca - với Tùng Dương (2012)

Chú thích

Liên kết ngoài
 Nghe MC Vĩnh Lạc giới thiệu và Ái Vân hát bài này trong chương trình Hát Cho Tuổi Thơ 2, chất lượng kém

Nhạc Văn Cao
Ca khúc tiền chiến
Bài hát tiếng Việt
Trường ca (âm nhạc)