Trầm Tử Thiêng

Trầm Tử Thiêng (1 tháng 10 năm 1937 - 25 tháng 1 năm 2000) là nhạc sĩ nhạc vàng tiêu biểu tại miền Nam Việt Nam trước năm 1975 và cả sau này ở hải ngoại. Ông cũng viết nhạc thiếu nhi với bút hiệu Anh Nam.

Cuộc đời 
Trầm Tử Thiêng tên thật là Nguyễn Văn Lợi, sinh ngày 1 tháng 10 năm 1937 tại Đại Lộc, Quảng Nam, nhưng trên giấy tờ ghi sinh năm 1940. Ông bắt đầu ca hát từ năm lên 10 ở các thôn quê miền Nam Việt Nam từ 1945 đến 1949. Sau đó, ông lên Sài Gòn học trung học.

Năm 1958, Trầm Tử Thiêng tốt nghiệp trường Sư phạm và bắt đầu dạy học.

Năm 1966, Trầm Tử Thiêng gia nhập Cục Tâm lý chiến thuộc Tổng cục Chiến tranh Chính trị, Bộ Tổng Tham mưu Quân lực Việt Nam Cộng hòa. Thời gian này ông viết các bản nhạc như: Quân trường vang tiếng gọi, Đêm di hành, Mưa trên poncho. Sự kiện Tết Mậu Thân 1968, Trầm Tử Thiêng viết bài Chuyện một chiếc cầu đã gãy nói về cầu Trường Tiền bị giật sập. Năm 1970, ông viết Tôn Nữ còn buồn về trận bão tàn phá miền Nam. Ngoài ra, ông cũng tham gia vào phong trào Du ca Việt Nam.

Từ năm 1970, Trầm Tử Thiêng làm việc cho chương trình Phát Thanh Học Đường chung với Lê Thương, Hùng Lân, Vĩnh Bảo, Tống Ngọc Hạp, Xuân Điềm, Bảo Tố, Đắc Đăng... Lấy bút hiệu là Anh Nam, ông sáng tác các bài nhạc thiếu nhi đề tài lịch sử, xã hội văn hóa để giáo dục cho học sinh tiểu học toàn quốc. Công việc chấm dứt khi xảy ra sự kiện 30 tháng 4 năm 1975.

Sau nhiều lần vượt biên không thành, ông bị tù cải tạo một thời gian.

Năm 1985, sau khi ra tù, ông được ca sĩ Thanh Thúy bảo lãnh sang định cư tại Little Saigon, tiểu bang California, Hoa Kỳ. Ông là cố vấn ban chấp hành Hội Ký giả Việt Nam Hải ngoại 2 nhiệm kỳ 1996 - 2000. Cuối năm 1999, ông cùng các bạn văn nghệ sĩ sáng tác lập Thư viện Việt Nam tại Little Saigon.

Ở Hoa Kỳ, ông cộng tác với Trung tâm Mây và Trung tâm Asia. Đặc biệt, Trầm Tử Thiêng đã cùng Trúc Hồ sáng tác nhiều ca khúc cho thể loại nhạc đồng ca như: Bước chân Việt Nam, Việt Nam niềm nhớ, Một ngày Việt Nam, Cám ơn anh... và những tình khúc như Cơn mưa hạ, Đêm, Đã qua thời mong chờ, Tình đầu thời áo trắng... Một bài hát khác của ông là Đêm nhớ về Sài Gòn viết năm 1987 cũng được nhiều người biết đến.

Tháng 8 năm 1996, Trầm Tử Thiêng viết Có tin vui giữa giờ tuyệt vọng nhân sự kiện một làng Việt Nam được xây dựng ở Philippines dành cho người Việt lưu vong. Bài hát nổi tiếng với tiếng hát của ca sĩ Khánh Ly.

Ngày 25 tháng 1 năm 2000, Trầm Tử Thiêng qua đời tại trung tâm y tế Anaheim Tây. 

Năm 2007, Trung tâm Asia thực hiện chương trình Asia 54: Trầm Tử Thiêng & Trúc Hồ / Bước Chân Việt Nam để vinh danh ông cùng nhạc sĩ Trúc Hồ.

Album 
Tuyển tập nhạc Trên Đỉnh Yêu Đương - 16 Bài Tình Ca (1969)
Tuyển tập nhạc Tình Ca Dọc Đường - 18 Bài Ca Yêu Thương Sầu Muộn (1970)
Asia CD 141 - Various Artists: Giòng Nhạc Trầm Tử Thiêng - Trong Niềm Thương Nhớ (2000)

Tác phẩm

Sáng tác riêng trước 1975 

Ai biểu anh làm thinh (1974)
Ai đón em vào xuân
Anh tệ lắm!
Bài hát của tên du côn
Bài hương ca vô tận (1967)
Bài nhã ca thứ nhất
Bài vinh thăng cho một loài chim
Bài xuân này xin hát quanh năm
Bảy ngàn đêm góp lại (1967)
Biệt khúc
Bến hạnh ngộ
Bước chân buồn
Cách biệt
Cây mùa xuân
Chuyện một chiếc cầu đã gãy (1968)
Cõi nghìn trùng
Con quốc Việt Nam
Cuối ngày trên phố đìu hiu
Đêm di hành
Đêm hạnh ngộ
Đêm trên quê hương
Đời không như là mơ (1974)
Đưa em vào hạ (1968)
Em có còn trở lại
Em không còn gì đâu
Gọi nhau
Hạnh phúc ta, hạnh phúc người
Hòa bình ơi! Việt Nam ơi!
Hỏi Huế có thương không
Hối tiếc
Kinh khổ (1973)
Khúc sinh ca
Lệ sầu tiễn đưa
Làng hòa bình giả tưởng
Lời của con
Lời tạ từ
Lời tiền thân của cát
Lời vỗ về cho ngày sầu muộn
Mai kia hòa bình
Mây hạ
Mộng sầu
Một sáng đẹp trời
Một sớm mai về (thơ Tường Linh)
Một thời để nhớ
Một thời uyên ương
Mùa xuân không đợi
Mùa xuân này anh hát quanh năm
Mùa xuân trên cao (1968)
Mưa trên Poncho
Ngày chưa nguôi yêu dấu
Ngày không thấy mặt trời
Nghìn đêm như một
Người hùng cô đơn
Người em Ngọc Thụy
Người mang tên Cô Đơn
Người vợ nghèo
Nhà người góa bụa
Như gió như mây
Những con đường trắng (thơ Tô Kiều Ngân)
Những ngày chưa nguôi yêu dấu
Quân trường vang tiếng gọi
Quên hay nhớ
Quê hương ngày em lớn
Ru nắng
Thầm thì
Thuở em hờn tủi
Tình cuối tình đầu
Tình khúc sau cùng
Tình ơi xin chào em từ tốn
Tôn Nữ còn buồn
Tống biệt hành (ý thơ Thâm Tâm)
Trả lời thư em (1967)
Trên đỉnh yêu đương
Trên quê hương hòa bình
Trộm nhìn nhau (1967)
Trong cơn hy vọng
Trong đám xuân xanh ấy (ý thơ Hàn Mặc Tử)
Tuyết và người hùng
Từ đó đến nay
Tưởng không còn nhìn thấy nhau
Tưởng niệm (1972)
Vùng trước mặt (1968)
Yêu dấu chưa nguôi

Sáng tác chung với Trúc Hồ 
Bên em đang có ta
Bước chân Việt Nam
Cám ơn anh
Cơn mưa hạ
Đã qua thời mong chờ
Đêm
Hẹn nhau năm 2000
Một ngày Việt Nam
Việt Nam về trong nỗi nhớ

Sáng tác chung với Tấn An 

 Lời chúc đầu xuân (1965)
 Rồi hai mươi năm sau (Lời của mẹ) (1966)

Sáng tác chung với Duy Khánh 

 Ngày xưa lên năm lên ba (1974)

Sáng tác chung với Nhật Ngân 

 Quê nhà quê người
 Ta đã gặp mùa xuân (1974)
 Thư xuân hải ngoại

Thời kỳ tại hải ngoại 
Bài tình ca mùa đông
Bên này biển
Biển khơi niềm nhớ (viết lời Việt, 1989)
Biển tối
Có tin vui giữa giờ tuyệt vọng (1996)
Cờ vàng bay trên trên phố Bolsa
Chợt nghĩ về hai nơi
Cuộc tình Desmond Molly (viết lời Việt Ob-La-Di Ob-La-Da)
Du ca trên thành phố đỏ
Dứt bão bắt đầu nước mắt
Đêm nhớ về Sài Gòn (1983)
Đò dọc (truyện Bình Nguyên Lộc, 1987)
Giã từ mùa đông
Gió mưa và anh (đồng sáng tác Trúc Sinh)
Gởi em hành lý
Gửi người ở lại
Em sầu như lòng phố
Hành ca trên nông trường oan nghiệt
Hành khúc cho quê hương
Hãy hát lên tin yêu
Hãy vui lên (khi lòng còn biết buồn)
Hẹn về
Hương muộn
Lưu vong khúc (viết lời Việt)
Mẹ Hậu Giang
Mười năm yêu em (1985)
Một đời áo mẹ, áo em
Một mai nếu yêu anh (viết lời Việt If I Fell)
Nghe đất (thơ Mai Thảo)
Người con gái trên đường Bolsa (thơ Trần Trung Đạo)
Người đẹp trong mơ (viết lời Việt, 1989)
Người ở lại đưa đò
Người tình mùa hạ
Nói với Hồng Kông
Nỗi niềm riêng (viết lời Việt, 1989)
Phố nhỏ tình người (1998)
Quê nhà còn giông bão
Ta có ngàn năm đợi một người (thơ Du Tử Lê)
Ta hát tình thương về biển Đông
Tâm ca của người tù vượt biển
Thà chết nơi này
Thầm thì (đồng sáng tác Trịnh Nguyên)
Thư xuân hải ngoại
Tình buồn trên lối xưa (viết lời Việt, 1989)
Tình bên suối thiên thu (viết lời Việt, 1989)
Tình đầu một thời áo trắng
Tình yêu nồng ấm (viết lời Việt, 1989)
Trại tỵ nạn Galang
Trở về làng
Tuổi trẻ lên đường
Từ tiếng hát tiếp nối (1993)
Tưởng không còn nhìn thấy nhau
Vang vang tình Việt Nam
Yêu (truyện Chu Tử, 1987)

Các tiết mục trình diễn trên sân khấu hải ngoại

Trung tâm Thúy Nga

Trung tâm Asia

Chú thích

Nhạc sĩ Việt Nam
Nhạc sĩ nhạc vàng
Nhạc sĩ tình khúc 1954–1975
Nhạc sĩ hải ngoại
Nhạc sĩ Việt Nam Cộng hòa
Người Quảng Nam
Người Mỹ gốc Việt
Cục Tâm lý chiến, Tổng cục Chiến tranh Chính trị