SN 1054

SN 1054 hay Thiên Quan khách tinh (Siêu tân tinh Con Cua) là một siêu tân tinh từng được quan sát thấy rộng khắp trên Trái Đất trong năm 1054. Nó được các nhà thiên văn Trung Hoa, Nhật Bản, Thổ dân Bắc Mỹ và Ba Tư/Ả Rập ghi nhận như là đủ sáng để nhìn thấy trong ánh sáng ban ngày trong 23 ngày và được nhìn thấy trong bầu trời đêm trong 653 ngày. Tống sử phần Thiên văn chí có ghi lại như sau:

Ngôi sao tổ tiên được định vị trong dải Ngân Hà ở khoảng cách 6.300 năm ánh sáng và đã nổ tung như một vụ nổ siêu tân tinh sụp đổ vào lõi.

Có chứng cứ cho thấy thổ dân Bắc Mỹ Mimbres và Anasazi đã nhìn thấy và ghi chép về SN 1054; một bức vẽ trên vách núi đá của người Anasazi gần ngôi nhà lớn Penasco Blanco có thể miêu tả nó.

Người ta cũng cho rằng một mục từ không rõ nghĩa trong một lượng biên niên sử tu viện Ireland nguyên thủy là đề cập tới SN 1054 nhưng sau đó đã bị sửa đổi sai lạc, trong quá trình này trở thành một hình ảnh tưởng tượng có tính chất ngụ ngôn dựa trên truyền thuyết về phản Christ.

Các tàn tích dạng mây của SN 1054 được biết đến như là tinh vân Con Cua. Tinh vân này cũng được nói tới như là Messier 1 hay M1, do là thiên thể Messier đầu tiên được lập danh lục năm 1758.

Nguồn tia X 

Taurus XR-1 được phát hiện ngày 29 tháng 4 năm 1963 tại RA  Dec  thuộc kỷ nguyên J1950. Tên lửa khí tượng Aerobee đã đem theo một máy đếm tỷ lệ do một nhóm từ Phòng thí nghiệm nghiên cứu hải quân Hoa Kỳ chế tạo. Đây là thực nghiệm đầu tiên để phát hiện các tia X từ tàn tích siêu tân tinh tinh vân Con Cua (SNR). Nguồn tia X đã được đặt tên Taurus X-1, và năng lượng phát xạ trong các tia X của tinh vân Con Cua là khoảng 100 lần mạnh hơn năng lượng phát xạ trong ánh sáng nhìn thấy.

Một nguồn radio đang phát xung, hiện nay được biết đến như là sao xung Con Cua, nằm tại trung tâm của tinh vân.

Xem thêm 
 Tinh vân Con Cua
 Danh sách tàn tích siêu tân tinh

Ghi chú

Liên kết ngoài 

Hình khắc trên đá của người Anasazi có lẽ về SN 1054 
Tinh vân Con Cua tại ESA/Hubble

Năm 1054
Ngân Hà
Khoa học thế kỷ 11
Siêu tân tinh
Chòm sao Kim Ngưu