Họ Ráy

Họ Ráy hay họ Môn hoặc họ Chân bê (danh pháp khoa học: Araceae) là một họ thực vật một lá mầm, trong đó hoa của chúng được sinh ra theo một kiểu cụm hoa được gọi là bông mo. Các bông mo thông thường được kèm theo (đôi khi được che phủ một phần) một mo hay áo trùm tương tự như lá. Theo các nguồn khác nhau thì họ này có 106-114 chi và 3.750-4.025 loài. Sự đa dạng về loài lớn nhất thuộc về khu vực nhiệt đới của Tân thế giới, mặc dù chúng cũng phân bổ tại các khu vực nhiệt đới và ôn đới của Cựu thế giới. Các nghiên cứu di truyền học gần đây do Angiosperm Phylogeny Group tiến hành đã chứng minh rằng bèo tấm, trước đây được coi là một họ riêng (Lemnaceae), cũng thuộc về họ Ráy.

Trong số các loài ráy có hoa đơn tính cùng gốc thì bông mo thường xuất hiện dưới dạng các hoa cái ở phần đáy còn các hoa đực ở phần đỉnh của bông mo. Ở các loài ráy với các hoa hoàn chỉnh thì núm nhụy chỉ tiếp nhận sự thụ phấn trong một thời gian ngắn khi phấn đã được phát tán, vì thế nó ngăn chặn sự tự thụ phấn. Trong họ này có một số loài là đơn tính khác gốc.

Các chi như Hồng môn (Anthurium) và Vân môn (Zantedeschia) là hai chi có nhiều loài được biết đến nhất, cũng như khoai sọ (Colocasia antiquorum) và Xanthosoma roseum (khoai mùng). Trong số các cụm hoa lớn nhất trên thế giới là cụm hoa của Amorphophallus titanum (ráy khổng lồ hay hoa xác chết). Họ này cũng có nhiều loài là các cây cảnh: Dieffenbachia, Aglaonema, Caladium, Nephthys và Epipremnum nhưng có rất ít loài được đặt tên cụ thể. Trong chi Cryptocoryne có nhiều loài thực vật thủy sinh phổ biến. Cả khoai môn và Monstera deliciosa đều là các loại lương thực có giá trị (quả của Monstera deliciosa được gọi là "mít Mexico"). Philodendron chứa các loài cây quan trọng trong các hệ sinh thái của các rừng mưa cũng như hay được dùng làm cây cảnh trong gia đình. Symplocarpus foetidus là một loài ráy phổ biến ở miền đông Bắc Mỹ.

Xem thêm CATE-Araceae  để biết thêm về dự án mới khởi động gần đây về phân loại họ Ráy.

Bộ sưu tập lớn nhất về các loài ráy Tân thế giới đang sinh tồn được duy trì tại Vườn thực vật Missouri..

Tại Việt Nam có khoảng 30 chi và 130-140 loài thuộc họ Ráy.

Các chi

Phân họ Aroideae 
 Aglaodorum, Schott - Mái dầm
 Aglaonema, Schott – Minh ty, lượng ty, vạn niên thanh
 Alocasia, (Schott) G. Don, nom. cons.- Ráy, dọc mùng, bạc hà (không nhầm với cây bạc hà chi Mentha thuộc họ Hoa môi (Lamiaceae)).
 Amorphophallus, Blume ex Decne., nom. cons. - Khoai nưa (khoai na).
 Ambrosina, Bassi
 Anchomanes, Schott
 Anubias, Schott
 Aridarum, Ridl.
 Ariopsis, Nimmo
 Arisaema, Mart. - Thiên nam tinh, nam tinh, na dại.
 Arisarum, Mill.
 Arophyton, Jum.
 Arum, L. - Chân bê
 Asterostigma, Fisch. & C. A. Mey.
 Biarum, Schott, nom. cons.
 Bognera, Mayo & Nicolson
 Bucephalandra, Schott
 Caladium, Vent. - Môn đốm, môn cảnh
 Callopsis, Engl.
 Carlephyton, Jum.
 Cercestis, Schott
 Chlorospatha, Engl.
 Colletogyne, Buchet
 Colocasia, Schott, nom. cons. - Khoai sọ (khoai môn), khoai nước (môn nước).
 Cryptocoryne, Fisch. ex Wydler
 Culcasia, P. Beauv., nom. cons.
 Dieffenbachia, Schott
 Dracunculus, Mill.
 Eminium, (Blume) Schott
 Filarum, Nicolson
 Furtadoa, M. Hotta
 Gearum, N. E. Br.
 Gorgonidium, Schott
 Hapaline, Schott, nom. cons.
 Helicodiceros, Schott, nom. cons.
 Heteroaridarum, M. Hotta
 Homalomena, Schott - Thiên niên kiện
 Hottarum, Bogner & Nicolson
 Jasarum, G. S. Bunting
 Lagenandra, Dalzell
 Lazarum, A. Hay
 Mangonia, Schott
 Montrichardia, Crueg., nom. cons.
 Nephthytis, Schott
 Peltandra, Raf., nom. cons.
 Philodendron, Schott, nom. cons.
 Phymatarum, M. Hotta
 Pinellia, Ten., nom. cons.
 Piptospatha, N. E. Br.
 Pistia, L. - Bèo cái
 Protarum, Engl.
 Pseudodracontium, N. E. Br.
 Pseudohydrosme, Engl.
 Remusatia, Schott
 Sauromatum, Schott
 Scaphispatha, Brongn. ex Schott
 Schismatoglottis, Zoll. & Moritzi
 Spathantheum, Schott
 Spathicarpa, Hook.
 Steudnera, K. Koch
 Stylochaeton, Lepr.
 Synandrospadix, Engl.
 Syngonium, Schott
 Taccarum, Brongn. ex Schott
 Theriophonum, Blume
 Typhonium, Schott - Bán hạ nam.
 Typhonodorum, Schott
 Ulearum, Engl.
 Xanthosoma, Schott - Khoai mùng.
 Zantedeschia, Spreng., nom. cons. - Vân môn.
 Zomicarpa, Schott
 Zomicarpella, N. E. Br.

Phân họ Calloideae 
 Calla L.- Thủy vu

Phân họ Gymnostachydoideae 
 Gymnostachys R. Br.

Phân họ Lasioideae 
 Anaphyllopsis A. Hay
 Anaphyllum Schott
 Cyrtosperma Griff.
 Dracontioides Engl.
 Dracontium L.
 Lasia Lour.- Chóc gai.
 Lasimorpha Schott
 Podolasia N. E. Br.
 Pycnospatha Thorel ex Gagnep.
 Urospatha Schott

Phân họ Lemnoideae 
 Landoltia
 Lemna
 Spirodela
 Wolffia
 Wolffiella

Phân họ Monsteroideae 
 Alloschemone Schott
 Amydrium Schott
 Anadendrum Schott
 Epipremnum Schott – Thượng cán.
 Heteropsis Kunth
 Holochlamys Engl.
 Monstera Adans.
 Rhaphidophora Hassk.
 Rhodospatha Poepp.
 Scindapsus Schott
 Spathiphyllum Schott
 Stenospermation Schott

Phân họ Orontioideae 
 Lysichiton Schott
 Orontium L.
 Symplocarpus Salisb. ex W. P. C. Barton, nom. cons.

Phân họ Pothoideae 
 Anthurium Schott - Hồng môn (vĩ hoa đỏ, buồm đỏ), hoa chúc.
 Pedicellarum M. Hotta
 Pothoidium Schott - Giả cam đá, giả thạch cam.
 Pothos L. - Ráy leo, cam đá, thạch cam tử, cơm lênh.

Phân họ Zamioculcadoideae
 Gonatopus Hook. f. ex Engl.
 Zamioculcas Schott

Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo APG II, với họ Maundiaceae vẫn nằm trong họ Juncaginaceae còn họ Limnocharitaceae vẫn đứng độc lập.

Thư viện ảnh

Ghi chú 
 
 

 
Ráy, họ
Cây độc