Giải thưởng La Mã

Giải thưởng La Mã hay Giải thưởng Rome (tiếng Pháp: Prix de Rome) là một giải học bổng cho những sinh viên ngành nghệ thuật. Giải này được tạo ra năm 1663 ở Pháp dưới thời vua Louis XIV. Đây là một giải thưởng hàng năm cho những nghệ sĩ hứa hẹn tài năng (họa sĩ, nhà điêu khắc) những người chứng tỏ tài năng của mình thông qua một cuộc thi sát hạch. Giải này được Học viện Hội họa và Điêu khắc tổ chức   cho sinh viên của họ. Người thắng cuộc được ở Cung điện Mancini bằng chi phí của vua Pháp tài trợ. Thời gian ở cung điện này có thể gia hạn nếu giám đốc của học viện thấy hữu ích.
Cuộc thi được tổ chức cho 2 thể loại: hội họa, điêu khắc. Năm 1720 bổ sung thêm kiến trúc. Năm 1803, bổ sung thêm âm nhạc, năm 1804, bổ sung thêm chạm khắc (chạm trổ).

Người đoạt giải "Khôi nguyên La Mã" sẽ được gửi đến Viện Hàn lâm Pháp ở Roma (Académie de France à Rome) được thành lập năm 1666 bởi Jean-Baptiste Colbert. Ngoài giải này còn có giải nhì cho phép người tham gia cũng được đến Viện hàn lâm này nhưng với thời gian ngắn hơn.
Eugène Delacroix, Edouard Manet, Edgar Degas, Ernest Chausson và Maurice Ravel đã cố gắng giật giải Khôi nguyên La Mã nhưng không được công nhận. Jacques-Louis David, người thất bại 3 năm được cho là đã tự sát. Ravel đã cố tổng cộng năm lần để đoạt giải và lần thất bại cuối cùng là vào năm 1905 gây tranh cãi đến mức đã dẫn đến một cuộc tổ chức lại toàn diện bộ phận quản lý của Nhạc viện Paris.
Giải thưởng La Mã đã bị cấm năm 1968 bởi André Malraux. Kể từ đó, đã có một số cuộc thi được ghi nhận và các viện hàn lâm, cùng với Institut de France, đã được sáp nhập bởi Nhà nước và Bộ trưởng Văn hóa Pháp. Người đoạt giải hiện được ở tại Villa Medici, trụ sở của Viện hàn lâm Pháp tại La Mã trong 18 tháng (đôi lúc 2 năm).

Người Việt Nam, có kiến trúc sư Ngô Viết Thụ đạt giải kiến trúc vào năm 1955.

Cần phân biệt với những giải thưởng La Mã khác (Prix de Rome, trùng tên) của Bỉ và Hà Lan và một giải thưởng La Mã khác (Rome Prize, trùng nghĩa) do Viện Hàn Lâm Mỹ ở La Mã (American Academy in Rome) thành lập từ năm 1894  , trao tặng. Một người Việt Nam là giáo sư âm nhạc Phan Quang Phục (PQ Phan) đã giành được giải thưởng này năm 1997.

Danh sách những người đoạt giải kiến trúc 
 1786 - Charles Percier
 1823 - Félix Duban
 1824 - Henri Labrouste
 1833 - Victor Baltard
 1840 - Théodore Ballu
 1848 - Charles Garnier
 1864 - Julien Guadet
 1870 - Albert-Félix-Théophile Thomas
 1878 - Victor Laloux
 1880 - Louis Girault
 1881 - Henri Deglane
 1886 - Albert Louvet - "First Grand Prize" and "Second Prize"
 1892 - Guillaume Tronchet
 1899 - Tony Garnier
 1923 - Jean-Baptiste Mathon
 1955 - Ngô Viết Thụ

Danh sách những người đoạt giải hội họa 
 1682 - Hyacinthe Rigaud
 1720 - François Boucher
 1734 - Jean-Baptiste Pierre
 1738 - Charles-Amédée-Philippe van Loo
 1752 - Jean-Honoré Fragonard
 1768 - François-André Vincent
 1771 - Joseph-Benoît Suvée
 1772 - Pierre-Charles Jombert, Anicet Charles Gabriel Lemonnier - "Second Grand Prize"
 1773 - Pierre Peyron
 1774 - Jacques-Louis David
 1775 - Jean-Baptiste Regnault
 1784 - Jean-Germain Drouais
 1787 - François-Xavier Fabre
 1789 - Anne-Louis Girodet de Roussy-Trioson
 1790 - Jacques Réattu
 1801 - Jean Auguste Dominique Ingres
 1807 - François Joseph Heim
 1808 - Alexandre-Charles Guillemot
 1811 - Alexandre-Denis-Joseph Abel
 1812 - L.V.L. Pallière
 1813 - François-Edouard Picot
 1832 - Antoine Wiertz
 1837 - Thomas Couture
 1844 - Félix-Joseph Barrias
 1849 - Gustave Boulanger
 1850 - William-Adolphe Bouguereau, Paul Baudry
 1858 - Jean-Jacques Henner
 1861 - Jules Joseph Lefebvre
 1865 - André Hennebicq
 1866 - Henri Regnault 
 1868 - Édouard-Théophile Blanchard
 1874 - Paul-Albert Besnard
 1880 - Henri Lucien Doucet
 1884 - Edouard Cabane - "Second Prize"
 1891 - Hubert-Denis Etcheverry - "Second Prize"
 1906 - Albert Henry Krehbiel
 1910 - Jean Dupas
 1924 - René-Marie Castaing
 1925 - Odette Pauvert - First "First Grand Prize" obtained by a woman
 1930 - Salvatore DeMaio
 1948 - John Heliker
 1950 - Paul Collomb - "First Grand Prize" and "Second Prize"
 1960 - Pierre Carron

Danh sách những người đoạt giải điêu khắc 
 1748 - Augustin Pajou
 1788 - Jacques-Edme Dumont
 1812 - François Rude
 1813 - James Pradier
 1823 - Francisque Joseph Duret
 1832 - François Jouffroy
 1854 - Jean-Baptiste Carpeaux
 1855 - Henri-Michel-Antoine Chapu
 1861 - Louis-Ernest Barrias
 1864 - Eugène Delaplanche
 1901 - Henri Bouchard
 1919 - César Schroevens - "Third Prize"

Danh sách những người đoạt giải Engraving Category 
The engravery prize was created in 1804 and suppressed in 1968 by André Malraux, the minister of Culture.
 1906 - Henry Cheffer
 1910 - Jules Piel
 1911 - Albert Decaris
 1921 - Pierre Gandon
 1952 - Claude Durrens

Danh sách những người đoạt giải sáng tác âm nhạc 
 1803 - Albert Androt
 1804 - no Grand Prize awarded
 1805 - Ferdinand Gasse ("first" First Grand Prize) and Victor Dourlen ("second" First Grand Prize)
 1806 - Victor Bouteiller
 1807 - no Grand Prize awarded
 1808 - Pierre-Auguste-Louis Blondeau
 1809 - Louis Joseph Daussoigne-Méhul
 1810 - Désiré Beaulieu
 1811 - Hippolyte André Jean Baptiste Chélard
 1812 - Louis Joseph Ferdinand Herold ("first" First Grand Prize) and Félix Cazot ("second" First Grand Prize)
 1813 - Auguste Panseron
 1814 - P.-G. Roll
 1815 - François Benoist
 1816 - no Grand Prize awarded
 1817 - Désiré-Alexandre Batton
 1818 - no Grand Prize awarded
 1819 - Fromental Halévy ("first" First Grand Prize) and P.-J.-P.-C. Massin-Turina ("second" First Grand Prize)
 1820 - Aimé Ambroise Simon Leborne
 1821 - L.-V.-E. Rifaut
 1822 - J.-A. Lebourgeois
 1823 - E. Boilly and L.-C. Ermel
 1824 - A.-M.-B. Barbereau
 1825 - A. Guillion
 1826 - C.-J. Paris
 1827 - J.-B.-L. Guiraud
 1828 - G. Ross-Despréaux
 1829 - no Grand Prize awarded
 1830 - Hector Berlioz ("first" First Grand Prize) and Alexandre Montfort ("second" First Grand Prize)
 1831 - Eugène-Prosper Prévost
 1832 - Ambroise Thomas
 1833 - A. Thys
 1834 - A. Elwart
 1835 - Ernest Boulanger
 1836 - X. Boisselot
 1837 - Louis Désiré Besozzi
 1838 - A.-G.-J. Bousquet
 1839 - Charles Gounod
 1840 - F.E.V. Bazin
 1841 - L. Maillard
 1842 - A.-A. Roger
 1843 - no Grand Prize awarded
 1844 - Victor Massé
 1845 - no Grand Prize awarded
 1846 - Léon Gastinel
 1847 - P.-L. Deffès
 1848 - J.-L.-A. Duprato
 1849 - no Grand Prize awarded
 1850 - J.-A. Charlot
 1851 - J.-C.-A. Delehelle
 1852 - L. Cohen
 1853 - P.-C.-C. Galibert
 1854 - G.-N. Barthe
 1855 - J. Conte
 1856 - no Grand Prize awarded
 1857 - Georges Bizet
 1858 - S. David
 1859 - Ernest Guiraud
 1860 - Emile Paladilhe
 1861 - Théodore Dubois
 1862 - L. Bourgault-Ducoudray
 1863 - Jules Massenet
 1864 - Victor Sieg
 1865 - Charles Ferdinand Lenepveu
 1866 - Émile Louis Fortuné Pessard - "1st Harmony Prize"
 1867 - no prize awarded
 1868 - V.-A. Pelletier-Rabuteau and E. Wintzweiller
 1869 - Antoine Taudou
 1870 - Charles Edouard Lefebvre và Henri Maréchal
 1871 - Gaston Serpette
 1872 - Gaston Salvayre
 1873 - Paul Puget
 1874 - Léon Erhart
 1875 - André Wormser
 1876 - Paul Joseph Guillaume Hillemacher
 1877 - no Grand Prize awarded
 1878 - Clément Broutin
 1879 - Georges Hüe
 1880 - Lucien Joseph Edouard Hillemacher
 1881 - no Grand Prize awarded
 1882 - Georges Marty
 1883 - Paul Vidal
 1884 - Claude Debussy
 1885 - Xavier Leroux
 1886 - André Gedalge - "Second Prize"
 1887 - Gustave Charpentier
 1894 - Henri Rabaud
 1900 - Florent Schmitt
 1901 - André Caplet
 1901 - Gabriel Dupont
 1901 - Maurice Ravel
 1902 - Aymé Kunc
 1902 - Roger Ducasse
 1902 - Albert Bertelin
 1903 - Raoul Laparra
 1904 - Raymond-Jean Pech
 1904 - Paul Pierné
 1904 - Hélène Fleury-Roy
 1905 - Victor Gallois
 1905 - Marcel Samuel-Rousseau
 1905 - Philippe Gaubert
 1906 - Louis Dumas
 1907 - Maurice Le Boucher
 1908 - André Gailhard
 1908 - Louis Dumas
 1908 - Nadia Boulanger - "Second Prize"
 1908 - Édouard Flament
 1909 - Jules Mazellier
 1909 - Marcelle Tournier
 1913 - Lili Boulanger
 1914 - Marcel Dupré
 1919 - Jacques Ibert - "First Grand Prize"
 1923 - Jeanne Leleu - "First Grand Prize"
 1923 - Robert Bréard - "Second Prize"
 1934 - Eugène Bozza
 1935 - Samuel Barber
 1938 - Henri Dutilleux
 1953 - Jacques Castérède
 1955 - Pierre Max Dubois
 1967 - :fr:Michel Rateau

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Trang web về giải thưởng với nhiều tiểu sử (tiếng Pháp)
 The Prix de Rome Contests in Painting 

Giải thưởng nghệ thuật
Giải thưởng âm nhạc
Giải thưởng kiến trúc
Giải thưởng điêu khắc
Giải thưởng hội họa
Giải thưởng Pháp
Khởi đầu năm 1663
Chấm dứt năm 1968
Giải thưởng La Mã