Xerxes I

{{Thông tin nhân vật hoàng gia
| tên = Xerxes I Đại đế.
| tên gốc = 
| tước vị = Hoàng đế Ba Tư vĩ đại (Shah), Pharaong của Ai Cập
| tước vị thêm = 
| hình = (Persia) Jerjes I.jpg
| ghi chú hình = Chân dung của Xerxes I
| chức vị = 
| tại vị = 485 TCN - 465 TCN
| đăng quang = Tháng 10 485 TCN
| tiền nhiệm = Darius I 
| nhiếp chính = 
| kế nhiệm = Artaxerxes I 
| phối ngẫu = Amestris
| con cái = 
| tên đầy đủ = 
| tên tự = 
| tên hiệu = 
| tôn hiệu = 
| miếu hiệu = 
| thụy hiệu = 
| niên hiệu = 
| thời gian của niên hiệu = 
| tước hiệu = 
| hoàng tộc = Nhà Achaemenid
| cha = Darius I (Đại đế) 
| mẹ = Atossa
| sinh = 519 TCN
| nơi sinh = Ba Tư
| mất = 465 TCN (tuổi 54)
| nơi mất = Ba Tư (bị ám sát)
| ngày an táng = 
| nơi an táng = Ba Tư
| học vấn = 
| nghề nghiệp = 
| tôn giáo = 
| chữ ký = 
| Height = 8'5}}

Khsayarsha/Xerxes I của Ba Tư (trong tiếng Ba Tư: Khashayarsha (خشایارشا) ‎)) là một vị vua Ba Tư (trị vì:485-465 TCN), thuộc nhà Achaemenid. Xérxēs (Ξέρξης) là dạng từ tiếng Hy Lạp của tên niên hiệu Xšayāršā, trong tiếng Ba Tư cổ có nghĩa là vua của các anh hùng". Xerxes cũng được biết đến như Xerxes Đại đế.

Sự nghiệp chính trị

Xerxes là con của Darius Đại đế và Atossa, con gái của Cyrus Đại đế. Sau lễ đăng quang của ông vào tháng 10 năm 485 TCN, ông đã đàn áp cuộc khởi nghĩa ở Ai Cập và Babylon nổ ra trước đó và chỉ định em trai ông, Achaemenes là tỉnh trưởng (satrap) của Ai Cập (tiếng Ba Tư cổ: khshathrapavan). Năm 484 TCN, ông lấy từ Babylon bức tượng vàng của Bel (Marduk, Merodach), hai tay của bức tượng mà mọi vị vua hợp pháp của Babylon phải cầm lấy vào ngày thứ nhất trong mỗi năm, và ông đã giết chết vị thầy tế cố ngăn ông lại. Cho nên Xerxes không mang hiệu vua của người Babylon trong triều đại ông, nhưng mang danh hiệu Vua Ba Tư và Media hay đơn giản vua của các quốc gia (nghĩa bóng là của cả thế giới). Hành động này của Xerxes dẫn đến 2 cuộc nổi loạn, có thể trong 484 TCN và 479 TCN.

Cuộc viễn chinh Hy Lạp

 483 TCN:Xerxes chuẩn bị xâm lược Hy Lạp.
 482 TCN:Thành lập một kênh đào trải dài đến bán đảo núi Athos
 481 TCN:Tiếp tục việc chuẩn bị xâm lược Hy Lạp.
 Mùa xuân năm 480 TCN:Sau khi được chuẩn bị chu đáo, quân đội Ba Tư đổ bộ lên lãnh thổ Hy Lạp. Họ chiến thắng trong trận chiến tại Thermopylae, Artemisium và Athenia.
 Mùa thu năm 480 TCN:Sau thất bại thảm hại tại Salamis, Xerxes cho rút quân về nước. Đạo quân của tướng Mardonius - anh rể Xerxes vẫn đóng trên đất Hy Lạp.
 479 TCN:Trận Plataea:Quân Ba Tư do Mardonius chỉ huy bị đánh bại. Mardonius tử thương.

Từ đó, Xerxes vùi đầu vào trụy lạc trong chốn tam cung lục viện Cho đến năm 465 TCN ông bị vệ binh trong cung điện đâm chết.

Trong Kinh Thánh

Con cái
Con của Amestris
 Amytis, vợ của Megabyzus
 Artaxerxes I
 Darius, con trai trưởng, bị Artaxerxes và Artabanus ám hại.
 Hystaspes, bị Artaxerxes giết.
 Rodogyne

Con của những cung phi vô danh
 Artarius, satrap của Babylon
 Ratashah

Trong văn học hiện đại

 Hình ảnh 

Xem thêm
 Xerse, an opera by Francesco Cavalli loosely based on Xerxes
 Serse, an opera by George Frideric Handel with a similar libretto to that set by Cavalli.

Chú thích

Tham khảo
 Herodotus, The Persian War. Translated by George Rawlinson, Introduction by Francis R.B. Godolphin (1942 edition)
A.T. Olmstead, 1948. History of the Persian Empire (University of Chicago Press) pp. 214ff.
P. Briant, 2002. From Cyrus to Alexander: The History of the Persian Empire.
 Farrokh, Kaveh (2007). Shadows in the Desert: Ancient Persia at War''. Osprey Publishing. ISBN 1846031087.
 Heritage History

Liên kết ngoài

Vua nhà Achaemenes
Pharaon nhà Achaemenes ở Ai Cập
Vua trong kinh thánh Hebrew
Trận Thermopylae
Sách của Esther
Mất năm 465 TCN
Năm sinh không rõ
Vua Hakhamanishian
Sinh năm 518 TCN
Mất thập niên 460 TCN
Năm 465 TCN
Năm 518 TCN
Người bị ám sát