Scala (ngôn ngữ lập trình)

Scala ( ) là một ngôn ngữ lập trình đa mẫu hình, được thiết kế để tích hợp các tính năng của lập trình hướng đối tượng với lập trình hàm. Tên Scala xuất phát từ chữ tiếng Anh scalable, có nghĩa là"ngôn ngữ có khả năng mở rộng", được phát triển dựa trên nhu cầu sử dụng các tính năng mở rộng của nó.

Nền tảng và giấy phép
Scala chạy trên nền máy ảo Java và tương thích với chương trình Java. Nó cũng có thể chạy trên Android. Nó cũng có thể chạy trên nền tảng.NET, nhưng chưa ổn định.

Scala có kiểu biên dịch giống như Java và C#, nên Scala code có thể đọc được thư viện Java (hoặc thư viện.NET).

Scala đặt dưới giấy phép BSD.

Lịch sử phát triển
Scala bắt đầu được thiết kế từ năm 2001 tại École Polytechnique Fédérale de Lausanne (EPFL) bởi Martin Odersky, tiếp tục phát triển khi làm việc tại Funnel, một ngôn ngữ lập trình tích hợp các ý tưởng về lập trình hàm và mạng Petri. Sau đó, Odersky làm việc với Generic Java và javac, trình biên dịch Sun's Java. Scala được cho ra những phiên bản đầu vào cuối năm 2003 / đằu 2004  trên nền Java, và nền.NET vào tháng 6 năm 2004. Phiên bản 2.0 ra mắt tháng 3 năm 2006.

Tính năng của lập trình Hướng đối tượng
Scala là ngôn ngữ thuần lập trình hướng đối tượng trong cú pháp theo quy tắc tất cả giá trị biến đều là một đối tượng. Kiểu dữ liệu và hành vi của một đối tượng được mô tả bằng các lớp. Các lớp trừu tượng được mở rộng bằng các lớp con và hạn chế các khó khăn trong đa kế thừa.

Lập trình hàm
Scala hỗ trợ lập trình hàm. Nó hỗ trợ cú pháp ngắn gọn cho việc định nghĩa các hàm, cho phép hàm lồng vào nhau. Dùng từ khóa lazy để trì hoãn sử dụng một biến cho đến khi cần sử dụng nó.
Scala hỗ trợ các kiểu dữ liệu đại số của lập trình hàm.

Thuật toán sắp xếp theo kiểu lập trình hàm:

def qsort: List[Int] => List[Int] = {
  case Nil => Nil
  case pivot:: tail =>
    val (smaller, rest) = tail.partition(_ < pivot)
    qsort(smaller)::: pivot:: qsort(rest)
}

Khả năng Mở rộng
Trong thực tế, các ứng dụng luôn phải thay đổi để đáp ứng các yêu cầu cụ thể, Scala được thiết kế để phục vụ mục đích đó. Scala cung cấp một dạng ngôn ngữ máy độc đáo giúp hỗ trợ lập trình dựa tên các thư viện hàm có sẵn:

 mọi phương thức (hàm) đều có thể dùng như là một toán tử
 đánh dấu kết thúc cú pháp tự động.

Phần mềm sử dụng Scala
Lift là một nền Web miễn phí dựa trên Scala, được xây dựng với mục đích cung cấp các tính năng mà Ruby on Rails có, đồng thời khắc phục các nhược điểm mà Ruby on Rails gặp phải. Tất cả thư viện hàm của Java và lập trình Web đầu có thể chạy trên nền Lift.

Tháng 4 năm 2009 Twitter thông báo đã chuyển đa số phần code bên trong từ Ruby sang Scala và sẽ chuyển đổi toàn bộ. Thêm vào đó Foursquare sử dụng Scala và Lift.

Ví dụ kinh điển"Hello world"
Đây là chương trình Hello world viết bằng Scala:
 
 > object HelloWorld extends Application {
 > println("Hello, world!")
 > }
 
hoặc

 > object HelloWorld {
 > def main(args: Array[String]) {
 > println("Hello, world!")
 > }
 > }

Chương trình lưu dưới dạng HelloWorld.scala, biên dịch bằng cú pháp:

 > scalac HelloWorld.scala

Chạy chương trình:

 > scala -classpath. HelloWorld

Hoặc chạy trực tiếp từ mã:

 > scala HelloWorld.scala

Kiểm thử
Có nhiều cách kiểm tra chương trình viết bằng Scala:
 ScalaTest
 ScalaCheck, một thư viện tương tự như QuickCheck của Haskell
 specs, một thư viện phát triển theo định hướng hành vi cho Scala
 JUnit

Thư viện SUnit bị gở bỏ từ phiên bản 2.8.0.

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài
Scala website
Simply Scala, phiên bản trực tuyến của Scala REPL - cho phép bạn thử Scala bằng một trình duyệt web
Scala Wiki 
Literate Programs - Scala 
The Scala Search Engine 
Lift Web Framework
O/R Broker 
Podcast Interview with Martin Odersky on Scala
Scala Presentation From The Googleplex  (video) - bởi Martin Odersky, người tạo nên ngôn ngữ; accompanying slides from the talk
Scalaz
Scala community blogs
Lift  Slides from Pollak's lift video, contains a presentation of Scala
Scala articles directory 
Scala for Java Refugees 
Scala Forum

Phần mềm năm 2003
Họ ngôn ngữ lập trình Smalltalk