William McKinley

William McKinley, Jr. (29 tháng 1 năm 1843 - 14 tháng 9 năm 1901) là Tổng thống thứ 25 của Hoa Kỳ tại nhiệm từ năm 1897 cho đến khi ông bị ám sát vào năm 1901. Trong nhiệm kỳ của mình, Tổng thống McKinley đã dẫn dắt nước Mỹ giành thắng lợi trong Chiến tranh Tây Ban Nha-Hoa Kỳ, tăng mức thuế quan bảo hộ để khuyến khích nền công nghiệp Hoa Kỳ, và mở rộng chính sách tiền tệ bằng cách giữ hệ thống kim bản vị thay vì sử dụng bạc tự do.

McKinley là quân nhân cuối cùng của cuộc Nội chiến Hoa Kỳ được bầu làm Tổng thống. Ngoài ra, ông cũng là vị Tổng thống duy nhất tham gia cuộc Nội chiến với tư cách một Binh nhì, cấp bậc thấp nhất, của lực lượng Liên bang miền Bắc. Tuy nhiên, ông đã được phong hàm Thiếu tá khi chiến tranh kết thúc. Sau cuộc Nội chiến, ông hành nghề luật ở thành phố Canton, Ohio và kết hôn với Ida Saxton. Năm 1876, ông được bầu làm dân biểu ở Hạ viện Hoa Kỳ và trở thành một chuyên gia của Đảng Cộng hòa trong vấn đề mức thuế bảo hộ, điều mà ông tin rằng sẽ mang đến sự thịnh vượng cho đất nước. Do Đạo luật Thuế McKinley ban hành năm 1890 của ông đã gây nên nhiều cuộc tranh cãi, cộng với việc Đảng Dân chủ được quyền phân chia lại các quận Quốc hội tại Ohio để phục vụ lợi ích của họ (tiếng Anh: gerrymandering), McKinley, môt thành viên Đảng Cộng hòa, đã phải rời Hạ viện sau cuộc bầu cử dân biểu năm 1890. Ông được bầu làm Thống đốc Ohio vào năm 1891 và tái đắc cử năm 1893. Trong thời gian này, các chính sách của ông ban hành đều bảo đảm cân bằng quyền lợi cho cả doanh nghiệp và người lao động. Với sự giúp đỡ của cố vấn thân cận Mark Hanna, ông đã được Đảng Cộng hòa đề cử trở thành ứng viên Tổng thống trong cuộc bầu cử năm 1896 - thời kỳ Hoa Kỳ đang phải trải qua một cuộc suy thoái kinh tế nghiêm trọng. Ông đã đánh bại đối thủ đến từ Đảng Dân chủ là William Jennings Bryan sau khi thi hành chiến dịch trước sân nhà (tiếng Anh: front porch campaign) - McKinley sẽ phát biểu trước những người ủng hộ ông ngay tại nhà hoặc một địa điểm nào đó gần nhà. Tại những buổi phát biểu này, McKinley đã nêu rõ quan điểm của mình là ủng hộ sử dụng đồng đô la vàng như một đồng tiền mạnh (trừ khi bị thay đổi bởi quốc tế) và hứa rằng tăng thuế sẽ giúp hồi phục sự thịnh vượng của đất nước.

Chính quyền Tổng thống McKinley đã mang đến một sự phát triển nhanh chóng và mạnh mẽ về mặt kinh tế. McKinley ủng hộ Đạo luật Thuế Dingley ban hành năm 1897 nhằm bảo vệ các doanh nghiệp sản xuất và công nhân nhà máy khỏi các đối thủ từ nước ngoài. Đồng thời, năm 1900, ông đã bảo đảm việc Đạo luật Bản vị vàng được thông qua. McKinley đã hi vọng rằng ông có thể thuyết phục được Tây Ban Nha có thể trao quyền độc lập cho Cuba một cách hòa bình. Tuy nhiên, khi cuộc đàm phán thất bại, ông là người đã dẫn nước Mỹ đến cuộc chiến tranh Tây Ban Nha-Hoa Kỳ năm 1898. Dưới sự lãnh đạo của McKinley, nước Mỹ đã giành được chiến thắng nhanh chóng. Sau đó, theo như một phần của Hiệp định Paris năm 1898, Tây Ban Nha phải giao cho Hoa Kỳ các thuộc địa của mình ở hải ngoại như Puerto Rico, Guam, và Phillippines. Đồng thời, Cuba cũng được trao quyền độc lập, nhưng thời gian đó, phải ở dưới sự quản lý của Quân đội Hoa Kỳ. Cũng trong năm 1898, Cộng hòa Hawaii sáp nhập và trở thành một phần của lãnh thổ Hoa Kỳ.

Các nhà sử học đánh giá rằng chiến thắng của McKinley trong cuộc bầu cử năm 1896 là một cuộc bầu cử tái tổ chức (tiếng Anh: realigning election) đã đánh dấu sự kết thúc của giai đoạn ba của hệ thống đảng phái chính trị thời kỳ hậu Nội chiến bằng cách mở lối cho Đảng Cộng hòa chiếm ưu thế ở giai đoạn bốn của hệ thống đảng phái chính trị và dẫn đến Thời kỳ tiến bộ. McKinley đánh bại Bryan một lần nữa trong cuộc bầu cử năm 1900 do tập trung vào các vấn đề như chủ nghĩa đế quốc, bảo hộ mậu dịch, và hệ thống bạc tự do. Các di sản thời Tổng thống của McKinley bất ngờ bị cắt đứt khi vào năm 1901, ông bị ám sát bởi Leon Czolgosz - một F2 (thế hệ thứ hai) trong gia đình người Mỹ gốc Ba Lan và theo chủ nghĩa vô chính phủ. McKinley qua đời 8 ngày sau sự kiện ám sát, và Phó Tổng thống lúc bấy giờ là Theodore Roosevelt đã lên kế nhiệm vị trí của McKinley. Với vai trò là một nhà cải cách của chủ nghĩa can thiệp (tiếng Anh: interventionism) và là một người đứng về phía các doanh nghiệp, chính quyền của McKinley được các nhà sử học đánh giá trên mức trung bình trong bảng xếp hạng các Tổng thống. Tuy nhiên, về sau, chính quyền Roosevelt đã làm lu mờ các nhận thức tích cực của người dân Mỹ về McKinkey.

Sự nghiệp chính trị

Hạ viện Hoa Kỳ 
Vào khoảng thập niên 1880, người đàn ông quê Ohio này được biết đến khắp toàn quốc với tư cách là nhà lãnh đạo Đảng Cộng hòa. Các chính sách nổi trội của ông là coi việc đánh thuế cao vào hàng nhập khẩu như là một phương châm cho sự thịnh vượng, điển hình là bảng thuế McKinley ra đời năm 1890.

Tổng thống Hoa Kỳ 
Với tư cách là ứng cử viên đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử tổng thống năm 1896, ông nắm giữ tiêu chuẩn vàng và đề xuất Thuyết đa nguyên giữa các nhóm sắc tộc. Chiến dịch tranh cử của McKinley, thiết kế bởi Mark Hanna, giới thiệu những kĩ thuật quảng bá cổ động mới trong tranh cử đồng thời đã tạo nên cuộc cách mạng hóa cho các loại hình quảng cáo cổ động tranh cử, chiến dịch này đã đánh bại chiến dịch của đối thủ của ông là William Jennings Bryan. McKinley đã lãnh đạo đất nước trở lại thời kỳ thịnh vượng sau cuộc suy thoái kinh tế năm 1893 và ông tái đắc cử sau một cuộc bầu cử quyết liệt nữa với Bryan năm 1900, lần này là tập trung vào chính sách đối ngoại.Trong nhiều tháng ông đã phản đối yêu cầu của cộng đồng cho cuộc chiến, một cuộc chiến bắt nguồn từ các thông tin về sự tàn bạo của Tây Ban Nha tại Cuba, nhưng chính quyền của McKinley đã không thể ép Tây Ban Nha đồng ý thực hiện cải tổ ngay lập tức. Sau đó ông xâm chiếm Philippines, Puerto Rico, Guam và Hawaii đồng thời thiết lập nên một chế độ bảo hộ với Cuba.

Tưởng niệm 
Núi Denali ở Alaska từng được đặt tên theo Tổng thống McKinley từ 1917 đến 2015.

Xem thêm 

 Đô la tưởng niệm nơi sinh McKinley

Tham khảo

Liên kết ngoài 
 Extensive essay on William McKinley and shorter essays on each member of his cabinet and First Lady from the Miller Center of Public Affairs  
 
 Audio clips of McKinley's speeches 
 First Inaugural Address 
 Second Inaugural Address 
 IPL POTUS -- William McKinley
 Biography of William McKinley
 Presidential Biography by Stanley L. Klos
 Encyclopedia Americana: William McKinley 
 William McKinley Presidential Library and Memorial
 First State of the Union Address
 Second State of the Union Address
 Third State of the Union Address
 Fourth State of the Union Address
 White House biography 
 The Assassination of President William McKinley, 1901 - an account of the killing.
 Assassination Site 
 Library of Congress films of McKinley 

Tổng thống Hoa Kỳ
Tổng thống Hoa Kỳ của Đảng Cộng hòa
Người bị ám sát
Sinh năm 1843
Mất năm 1901
Người Mỹ gốc Anh
Chính khách Mỹ thế kỷ 20
Người từ Canton, Ohio