Ngót nghẻo

Ngót nghẻo, ngoắt nghoẻo hay ngọt nghẹo, huệ lồng đèn, gia lan hay còn gọi là hoa ly lửa, lily lửa (danh pháp hai phần: Gloriosa superba) là một loài thực vật thuộc họ Colchicaceae.

Cây có củ ngầm do thân rễ phình lên tạo thành, thân vươn dài quấn lên các cây khác để vươn lên cao. Lá mọc cách, mọc đối hay mọc vòng, đỉnh kéo dài thành tua cuốn. Cụm hoa lớn, nở rải rác quanh năm.

Thân rễ chứa nhiều ancaloit colchicin.

Phân bố trong khu vực rừng, ở cao độ 900-1.300 m như ở miền nam Vân Nam, Campuchia, Ấn Độ, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanmar, Nepal, Sri Lanka, Thái Lan, Việt Nam; nhiệt đới và miền nam châu Phi.

Tại Việt Nam, phân bố rộng rãi ở miền Trung nhất là vùng Tây Nguyên, thường mọc hoang dã nơi đồi núi ven bìa rừng.

Loại cây này rất độc, đủ độc để gây tử vong cho người và động vật nếu ăn phải. Nó đã được sử dụng để giết người, để tự sát, và giết động vật. Mọi bộ phận của cây đều có độc, đặc biệt là thân rễ dạng củ. Cũng như các thành viên khác của họ Colchicaceae, loại cây này chứa nhiều colchicine, một loại alkaloid độc. Nó cũng chứa alkaloid gloriocine.

Danh pháp đồng nghĩa

 Clinostylis speciosa Hochst.
 Eugone superba (L.) Salisb.
 Gloriosa abyssinica A.Rich.
 Gloriosa angulata Schumach.
 Gloriosa caerulea Mill.
 Gloriosa carsonii Baker
 Gloriosa cirrhifolia Stokes
 Gloriosa doniana Schult. & Schult.f.
 Gloriosa graminifolia var. heterophylla Chiov.
 Gloriosa grandiflora (Hook.) O'Brien
 Gloriosa homblei De Wild.
 Gloriosa leopoldii (Van Houtte ex Lem.) Van Houtte & Voss
 Gloriosa lutea auct.
 Gloriosa nepalensis G.Don
 Gloriosa plantii (Planch.) Loudon
 Gloriosa rockefelleriana Stehlé & M.Stehlé
 Gloriosa rothschildiana O'Brien
 Gloriosa sampiana Pires de Lima
 Gloriosa simplex L.
 Gloriosa speciosa (Hochst.) Engl.
 Gloriosa superba var. angustifolia Baker
 Gloriosa superba f. doniana (Schult. & Schult.f.) T.Durand & Schinz
 Gloriosa superba f. grandiflora (Hook.) Kuntze
 Gloriosa superba var. superba 
 Gloriosa verschuurii Hoog
 Gloriosa virescens Lindl.
 Gloriosa virescens var. grandiflora (Hook.) Baker
 Gloriosa virescens var. leopoldii (Van Houtte ex Lem.) T.Durand & Schinz
 Gloriosa virescens var. petersiana (Klotzsch ex Garcke) T.Durand & Schinz
 Gloriosa virescens var. plantii (Planch.) T.Durand & Schinz
 Gloriosa virescens var. platyphylla (Klotzsch) T.Durand & Schinz
 Methonica abyssinica (A.Rich.) Walp.
 Methonica doniana (Schult. & Schult.f.) Kunth
 Methonica gloriosa Salisb.
 Methonica grandiflora Hook.
 Methonica leopoldii Van Houtte ex Lem.
 Methonica petersiana Klotzsch ex Garcke
 Methonica plantii Planch.
 Methonica platyphylla Klotzsch
 Methonica superba (L.) Crantz
 Methonica virescens (Lindl.) Kunth

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Loài hoa đỏ rực hút khách dịp Tết hóa ra có độc
Hoa
S
Thực vật vườn
Cây độc
Cây thuốc
Thực vật xâm hại
Biểu tượng của Zimbabwe
Thực vật được mô tả năm 1753