Tokelau

Tokelau (IPA: [ˈtəʊkəˌlaʊ]) là một lãnh thổ thuộc chủ quyền của New Zealand. Vùng lãnh thổ này bao gồm các đảo san hô nằm ở phía nam Thái Bình Dương chỉ rộng 10 km² (khoảng 5 dặm vuông). Cũng giống như Tuvalu, cư dân sinh sống chủ yếu ở Tokelau là người Polynesia.

Trong một thời gian dài, Tokelau chịu sự thống trị của người phương Tây dưới tên gọi Quần đảo Thống nhất. Mãi đến năm 1976, đảo quốc này mới có tên chính thức như ngày nay. Tokelau hiện đang nằm trong danh sách các vùng lãnh thổ không hoàn toàn độc lập của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc. Theo thống kê gần đây, với 1,5 triệu đô la, nền kinh tế của Tokelau chỉ đứng cuối cùng trong bảng xếp hạng tổng sản lượng quốc nội (GDP) của các quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới. 

Nó bao gồm ba đảo san hô nhiệt đới: Atafu, Nukunonu và Fakaofo. Thủ đô luân chuyển hàng năm giữa ba đảo san hô. Ngoài ba đảo này, Đảo Swains, là một phần của cùng một quần đảo, là chủ đề của một cuộc tranh chấp lãnh thổ đang diễn ra; nó hiện do Hoa Kỳ quản lý như một phần của Samoa thuộc Mỹ. Tokelau nằm ở phía bắc Quần đảo Samoa, phía đông Tuvalu, phía nam Quần đảo Phoenix, phía tây nam Quần đảo Line xa hơn và phía tây bắc Quần đảo Cook. 

Tokelau có dân số khoảng 1.500 người. Theo thống kê mới nhất của Worldometer, dân số quần đảo này năm 2023 là 1893 người. Đó là dân số nhỏ thứ tư của bất kỳ quốc gia có chủ quyền hoặc phụ thuộc nào trên thế giới. Theo điều tra dân số năm 2016, khoảng 45% cư dân của nó được sinh ra ở nước ngoài, chủ yếu ở Samoa hoặc New Zealand. Dân số có tuổi thọ trung bình là 69, tương đương với tuổi thọ của các quốc đảo Châu Đại Dương khác. Khoảng 94% dân số nói tiếng Tokelauan như ngôn ngữ đầu tiên của họ. Tokelau có nền kinh tế nhỏ nhất so với bất kỳ quốc gia nào, mặc dù đây là quốc gia dẫn đầu về năng lượng tái tạo, là quốc gia sử dụng 100% năng lượng mặt trời đầu tiên trên thế giới. 

Tokelau được cả chính phủ New Zealand và chính phủ Tokelauan chính thức gọi là một quốc gia. Đó là một quốc gia tự do và dân chủ với các cuộc bầu cử ba năm một lần. Tuy nhiên, vào năm 2007, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đã đưa Tokelau vào danh sách các lãnh thổ không tự trị. Việc đưa nó vào danh sách này đang gây tranh cãi, vì người Tokelau đã hai lần bỏ phiếu sít sao chống lại quyền tự quyết hơn nữa, và dân số nhỏ của quần đảo khiến khả năng tồn tại của chính phủ tự trị trở nên khó khăn.

Kể từ năm 1993, lãnh thổ này hàng năm bầu ra người đứng đầu chính phủ của mình, Ulu-o-Tokelau.

Trước năm 1993, quản trị viên của Tokelau là quan chức cấp cao nhất trong chính phủ và lãnh thổ này được quản lý trực tiếp bởi một bộ của chính phủ New Zealand.

Từ nguyên học 
Tokelau là một từ có nghĩa là "gió bắc" trong ngôn ngữ Tokelau bản địa. Quần đảo Tokelau được các nhà thám hiểm châu Âu đặt tên là Quần đảo Liên minh và Nhóm Liên minh vào thời điểm trước đó. Quần đảo Tokelau được lấy làm tên chính thức của quần đảo vào năm 1946. Tên chính thức được rút ngắn thành Tokelau vào ngày 9 tháng 12 năm 1976.

Lịch sử 
Bài chi tiết: Lãnh thổ Tây Thái Bình Dương thuộc Anh

Thời tiền sử 
Bằng chứng khảo cổ chỉ ra rằng các đảo san hô Tokelau – Atafu, Nukunonu và Fakaofo – đã được định cư cách đây khoảng 1.000 năm từ Samoa và có thể là cửa ngõ vào Đông Polynesia. Cư dân chấp nhận thần thoại Polynesia và vị thần địa phương, Tui Tokelau. Theo thời gian, họ đã phát triển các loại hình âm nhạc và nghệ thuật đặc biệt. Ba đảo san hô có lịch sử hoạt động riêng biệt về mặt chính trị, trong khi vẫn duy trì sự gắn kết xã hội và ngôn ngữ. Xã hội Tokelauan chủ yếu được cai trị bởi các thị tộc, và thỉnh thoảng có những cuộc giao tranh và chiến tranh giữa các đảo san hô, cũng như hôn nhân giữa các quốc gia. Fakaofo, "hòn đảo chính", nắm giữ một số quyền thống trị đối với Atafu và Nukunonu sau khi Atafu bị phân tán. Cuộc sống trên các đảo san hô trong lịch sử dựa vào sinh kế, với chế độ ăn uống chủ yếu dựa vào cá và dừa.

Tiếp xúc với các nền văn hóa khác 
Người châu Âu đầu tiên nhìn thấy Atafu là Commodore John Byron, vào ngày 24 tháng 6 năm 1765. Ông gọi hòn đảo này là "Đảo của Công tước xứ York". Các bên trong đoàn thám hiểm của anh ấy đã mạo hiểm lên bờ báo cáo rằng không có dấu hiệu của cư dân hiện tại hoặc trước đây. 

Thuyền trưởng Edward Edwards, sau khi biết về khám phá của Byron, đã đến thăm Atafu vào ngày 6 tháng 6 năm 1791 để tìm kiếm những kẻ đột biến Bounty. Ngày 12 tháng 6 năm 1791, Edwards đi xa hơn về phía nam, và nhìn thấy Nukunonu, đặt tên cho nó là "Đảo của Công tước xứ Clarence". Một nhóm đổ bộ lên bờ không thể liên lạc được với cư dân, nhưng đã nhìn thấy "morais", nơi chôn cất và những chiếc ca nô có "sân khấu ở giữa" chèo thuyền qua các đầm phá của hòn đảo.

Xem thêm 
 Âm nhạc Tokelau

Tham khảo 
 http://www.nzetc.org/tm/scholarly/tei-MacToke.html

Liên kết ngoài 
 Tokelau Council of Ongoing Government (executive branch of the government)
 The Administrator of Tokelau (Tokelau website of the NZ Ministry of Foreign Affairs and Trade)
 Tokelau-Info Project (comprehensive website of Martin Muehlbauer—German, English, French) 
 Tokelau Statistics Unit
 CIA World Factbook entry for Tokelau 
 Open Directory Project— Tokelau ODP Tokelau category 
 Dutch entrepreneur makes money from Tokelau domain name

 
Địa lý Polynesia
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Anh
Lãnh thổ Tây Thái Bình Dương thuộc Anh
Rạn san hô vòng New Zealand