Charles X của Pháp

Charles X (nguyên danh: Charles Philippe, Bá tước của Artois; 9 tháng 10 năm 1757 - 6 tháng 11 năm 1836) là vua Pháp trong giai đoạn 1824 - 1830. Ông là chú của Louis XVII và em trai của các vua Louis XVI và Louis XVIII. Ông đồng thời là vị quân chủ cuối cùng thuộc Nhà Bourbon.

Sau cuộc Khôi phục sự cai trị của Nhà Bourbon vào năm 1814, Charles (với tư cách là người thừa kế) trở thành thủ lĩnh của những người theo chủ nghĩa bảo hoàng cực đoan, một phe quân chủ trong triều đình Pháp khẳng định quyền cai trị tối thượng và phản đối nhượng bộ đối với những người tự do và đảm bảo các quyền tự do dân sự được cấp bởi Hiến chương năm 1814.

Charles lên ngôi vua Pháp sau cái chết của anh trai ông là vua Louis XVIII với đế hiệu là Charles X. Với 6 năm trị vì của ông không được nhiều sự ủng hộ của dân chúng. Charles cũng khởi xướng cuộc chinh phục Algeria như một cách để đánh lạc hướng người dân Pháp khỏi các vấn đề trong nước. Sau khi chính phủ bảo thủ của nhà vua bị đánh bại trong cuộc bầu cử lập pháp năm 1830 của Pháp. Ông đã đáp lại bằng Sắc lệnh tháng Bảy giải tán Nghị viện, hạn chế nhượng quyền thương mại và đặt lại quyền kiểm duyệt báo chí. Trong vòng một tuần, nước Pháp phải đối mặt với các cuộc bạo động ở đô thị dẫn đến cuộc Cách mạng tháng Bảy năm 1830, khiến ông phải thoái vị và Louis-Philippe I của Nhà Orlean đã được đưa lên làm vua nước Pháp. Charles một lần nữa phải sống lưu vong và qua đời năm 1836 tại Gorizia, khi đó là một phần của Đế chế Áo.

Tiểu sử

Tương tự Louis XVIII, Charles X được sinh hạ tại điện Versailles với tước hiệu quận công xứ Artois. Ông là con trai út của thái tử Louis Ferdinand và công nương Maria Josepha. Do Louis XVIII không có con nên mặc nhiên Charles X được kế thừa ngai vàng.

Vào năm 1830, những người cộng hòa thuộc phe đối lập trong nghị viện dấy lên làn sóng đòi cáo chung nền quân chủ bấy giờ đã tỏ ra lạc hậu trước thời cuộc. Charles X tức giận ban chiếu dụ Saint-Cloud ngày 25 tháng 7 năm 1830 buộc giải tán nghị viện, lột bỏ quyền tự do báo chí... Sự kiện này đã châm ngòi cho Cách mạng tháng Bảy mà hệ lụy là Charles X phải thoái vị, nhưng ngai vàng không bị đánh đổ mà được khuyến nghị chuyển sang người cháu nội của Charles X là Henri V (buộc con trai cả của ông phải kí vào việc thoái vị). Tuy nhiên, các nghị sĩ cộng hòa dù đã ở thế yếu nhưng vẫn cương quyết ủng hộ một người cùng hoàng tộc Bourbon khác của Charles X là Louis-Philippe I (em họ của ông) đăng cơ, bởi thế toan tính của nhà vua bị đánh bại.

Charles X lưu vong tại Gorizia (Vương quốc Áo, nay thuộc Slovenia) và tạ thế vào ngày 6 tháng 11 năm 1836.

Xem thêm
 Cách mạng tháng Bảy

Tham khảo

 1830: Scipion Marin, Le mémorial de Lulworth et d'Hollyrood, ou Occupations, projets, correspondances et tentatives de  dans son exil, Paris, chez l'auteur, 76
 1830: Alexandre Boltz (dir.), Procès des derniers ministres de , Paris, Au bureau des éditeurs, , 400 et 608
 1831: Jules Lacroix, , Paris, E. Renduel, 15
 1837: Alissan de Chazet, , esquisse historique, Paris, Ledentu, 71
 1889: marquis de Villeneuve,  et  en exil. Mémoires inédits du marquis de Villeneuve, publiés par son arrière-petit-fils, Paris, Plon, Nourrit et C,  + 322
 1893: Henry Manayre,  (1757-1836), Paris, chez l'auteur, 16
 1927: Pierre de La Gorce, La Restauration. : , Paris, Plon, 343
 1927: Jean-Paul Garnier, Le Sacre de  et l'opinion publique en 1825, Jouve 1927, 147
 1958: Jacques Vivent, sous le pseud. de « Villebrumier », , dernier roi de France et de Navarre, Paris, le Livre contemporain, 411
 1967: Jean-Paul Garnier, , le roi, le proscrit, Paris, Fayard,  « Les Grandes études historiques », 483
 1972: José Cabanis: : roi ultra, Paris, Gallimard,  « Leurs figures », 521
 1980: Éric Le Nabour, : le dernier roi, préface d'Alain Decaux, Paris, Jean-Claude Lattès, 405
 1988: André Castelot, : la fin d'un monde, Paris, Perrin, 587
 1990: Georges Bordonove, : dernier roi de France et de Navarre, Paris, Pygmalion,  « Les Rois qui ont fait la France », 313 + 8 de planches.
 1991: Landric Raillat, : le sacre de la dernière chance, Paris, Olivier Orban, 345 
 1999: Yves Griffon, , roi méconnu, Paris, Rémi Perrin, 299 
 1999: Paul et Pierrette Girault de Coursac, Provence et Artois: les deux frères de , F.X. de Guibert. 
 2015: Jean-Paul Clément avec le concours de Daniel de Montplaisir, Charles X'', Perrin, 2015, 566 pages.
 
 La cérémonie du sacre de  à Reims par l'archevêque de Reims Jean-Baptiste de Latil le 29 mai 1825, et le tableau de François Gérard, intitulé Le Sacre de .
 Le Couvent franciscain de Kostanjevica (Slovenié) avec le tombeau des Bourbons
 Pour le retour à Saint-Denis de Charles X et des derniers Bourbons

Vương tộc Bourbon
Vua Pháp
Vua Andorra
Mất năm 1836
Sinh năm 1757