Danh sách di sản thế giới bị đe dọa

Công ước di sản thế giới theo quy định của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp Quốc (UNESCO) vào năm 1972 cung cấp cơ sở cho việc chỉ định và quản lý các di sản thế giới. Theo điều khoản 11.4 của Công ước UNESCO, thông qua Ủy ban Di sản Thế giới, có thể đưa các địa điểm cần được bảo tồn khẩn cấp, hoặc các địa điểm cần được "hỗ trợ theo yêu cầu" của quốc gia có di sản đó vào danh sách di sản thế giới bị đe dọa. Hành động này nhằm nâng cao nhận thức của quốc tế về mối đe dọa và khuyến khích đưa ra các biện pháp nhằm khắc phục. Các mối đe dọa đến một địa danh di sản xác định chắc chắn và được chứng minh được mối đe dọa sắp xảy ra hoặc nguy hiểm tiềm năng có thể có làm ảnh hưởng đối với di sản đó.

Trong trường hợp các di sản thiên nhiên gặp nguy hiểm được xác định bao gồm sự suy giảm nghiêm trọng của quần thể một loài  có giá trị hoặc có nguy cơ bị tuyệt chủng, hoặc suy giảm về vẻ đẹp tự nhiên hay giá trị khoa học của một tài sản của con người gây ra bởi các hoạt động như khai thác gỗ, khai thác mỏ, ô nhiễm môi trường, canh tác nông nghiệp, xây dựng công trình công cộng lớn. Xác định chắc chắn nguy hiểm cho các di sản văn hóa bao gồm: xuống cấp nghiêm trọng của vật liệu xây dựng, cấu trúc, đồ trang trí hoặc sự gắn kết kiến trúc; sự mất mát về tính xác thực lịch sử, ý nghĩa văn hóa. Mối nguy hiểm tiềm năng cho các di sản hỗn hợp bao gồm các dự án phát triển, xung đột vũ trang, hệ thống quản lý không đầy đủ hoặc những thay đổi về tính pháp lý trong việc bảo vệ di sản. Trong trường hợp của các di sản văn hóa thay đổi do khí hậu, địa chất, môi trường cũng có thể được coi là mối nguy hiểm tiềm năng.

Trước khi di sản bị đưa vào Danh sách Di sản Thế giới bị đe dọa, điều kiện của nó sẽ được đánh giá và có một chương trình để có biện pháp khắc phục thông qua hợp tác với các quốc gia thành viên của UNESCO. Quyết định cuối cùng là từ phía ủy ban di sản thế giới. Hỗ trợ tài chính từ Quỹ Di sản Thế giới được phân bổ bởi Ủy ban đối với di sản bị đe dọa được liệt kê. Tình trạng bảo tồn được xem xét trên cơ sở hàng năm. Tùy thuộc vào kết quả được xem xét khách quan, Ủy ban có thể yêu cầu các biện pháp bổ sung hoặc đưa các di sản ra khỏi danh sách nếu các mối đe dọa đã không còn tồn tại hoặc có thể xem xét xoá tên khỏi Danh sách các di sản thế giới nguy hiểm và Danh sách Di sản Thế giới. Ba di sản thế giới (cũ), Thung lũng Elbe ở Dresden và Thành phố cảng Liverpool đã bị hủy bỏ niêm yết đưa ra khỏi danh sách Di sản thế giới sau khi di sản này bị đưa vào Danh sách di sản thế giới bị đe dọa, trong khi Khu bảo tồn linh dương Ả Rập đã trực tiếp bị huỷ bỏ niêm yết, đưa ra khỏi danh sách di sản thế giới. Năm 2021, có 55 địa điểm di sản (19 di sản tự nhiên, 36 di sản văn hóa) nằm trong Danh sách di sản thế giới bị đe dọa. Hầu hết các di sản này nằm tại các nước đang phát triển ở châu Á và châu Phi. Đa số các di sản có nguy cơ tuyệt chủng tự nhiên nằm ở châu Phi. Một số di sản đã được chỉ định là Di sản thế giới và Di sản thế giới bị đe dọa trong cùng một năm, như là Các xưởng diêm tiêu Humberstone và Santa Laura (2005), Nhà thờ Giáng Sinh (2012), Cảnh văn hóa của miền Nam Jerusalem, Battir (2014), Phế tích Nan Madol (2016) và mới nhất là Cảnh quan khai mỏ Rosia Montana (2021).

Trong khi một số di sản bị đe dọa đã làm rất tốt và có những nỗ lực bảo tồn, kết quả là tạo ra một sự phát triển tích cực của một số địa danh di sản như Galápagos hay Yellowstone. Một số quốc gia và các bên liên quan của Di sản thế giới đã đặt câu hỏi về thẩm quyền của Ủy ban khi tuyên bố một di sản bị đe dọa mà không có sự đồng ý của họ. Cho đến khi UNESCO thiết lập một tiền lệ vào năm 1992 đặt một số địa danh trong danh sách di sản bị đe dọa chống lại quan điểm của họ, quốc gia có di sản bị đe dọa sẽ có được gửi một chương trình về biện pháp khắc phục trước khi địa danh đó bị liệt kê trong danh sách. Liên minh Quốc tế Bảo tồn Thiên nhiên (IUCN) ghi chú rằng UNESCO đã tham khảo danh sách Di sản thế giới bị đe dọa (mà không thực sự liệt kê các địa danh đó) trong một số trường hợp mối đe dọa có thể dễ dàng được quốc gia khắc phục. IUCN cũng lưu ý rằng, một số di sản trong danh sách di sản bị đe dọa có thể dễ dàng được giải quyết từ phía chính phủ quốc gia đó. Họ cũng lập luận rằng, việc giữ một di sản bị đe dọa trong một thời gian dài nhằm giải quyết các vấn đề và tìm kiếm các cơ chế khác để bảo tồn tốt hơn.

Dưới đây là danh sách năm 2021, các Di sản thế giới do UNESCO công nhận bị đưa vào trường hợp bị đe dọa, bên cạnh tên di sản là năm nó bị đưa vào danh sách.

Châu Á (22)

Afghanistan (2)
 Cảnh quan văn hóa Tượng phật ở Bamiyan (2003), bị Taliban hủy hoại nghiêm trọng năm 2001
 Tháp giáo đường ở Jam (2002)

Indonesia (1)
 Di sản rừng nhiệt đới ở Sumatra (2011)

Iraq (3)
 Assur (2003)
 Thành phố khảo cổ Samarra (2007)
 Hatra (2015)

Jerusalem (1)
 Thành cổ Jerusalem (1982)

Liên bang Micronesia (1)
 Nan Madol: Trung tâm nghi lễ tôn giáo Đông Micronesia (2016)

Palestine (2)
 Palestine: Vùng đất Ô liu và rượu vang – Cảnh văn hóa của miền Nam Jerusalem, Battir (2014)
 Thị trấn cổ Hebron/Al-Khalil (2017)

Quần đảo Solomon (1)
 Đông Rennell (2013)

Syria (6)
 Thành phố cổ Damascus (2013)
 Thành phố cổ Bosra (2013)
 Khu di tích Palmyra (2013)
 Thành phố cổ Aleppo (2013)
 Pháo đài Krak des Chevaliers và Qal'at Salah El-Din (2013)
 Làng cổ đại của miền Bắc Syria (2013)

Yemen (3)
 Thành phố lịch sử Zabid (2000)
 Thành phố tường thành cổ Shibam (2015)
 Thành phố cổ Sana'a (2015)

Châu Âu (5)

Áo (1)
Trung tâm lịch sử Viên (2017)

Serbia (1)
 Các đài kỉ niệm thời trung cổ ở Kosovo (2006)

Rumani (1)
 Cảnh quan khai mỏ Rosia Montana (2021)

Ukraina (2)
 Nhà thờ chính tòa Thánh Sophia và các tu viện liên quan, Kyiv Pechersk Lavra (2023)
 Trung tâm lịch sử Lviv (2023)

Châu Mỹ (7)

Bolivia (1)
 Thành phố Potosí (2014)

Hoa Kỳ (1)
 Vườn quốc gia Everglades (2010)

Honduras (1)
 Khu dự trữ sinh quyển Río Platano (2011)

Mexico (1)
 Các đảo và khu vực bảo vệ của vịnh California (2019)

Panama (1)
 Các công sự giáp vịnh Caribe của Panama: Portobelo-San Lorenzo (2012)

Peru (1)
 Di chỉ khảo cổ Chan Chan (1986)

Venezuela (1)
 Santa Ana de Coro (2005)

Châu Phi (19)

Ai Cập (1)
 Abu Mena (2001)

Côte d'Ivoire (1)
 Khu bảo tồn thiên nhiên núi Nimba (1992) (*)

Cộng hòa Dân chủ Congo (4)
 Vườn quốc gia Garamba (1996)
 Vườn quốc gia Kahuzi-Biéga (1997)
 Khu bảo tồn cuộc sống hoang dã Okapi (1997)
 Vườn quốc gia Virunga (1994)

Cộng hòa Guinée (1)
 Khu bảo tồn thiên nhiên núi Nimba (1992) (*)

Kenya (1)
 Các Vườn quốc gia Hồ Turkana (2018)

Libya (5) 
 Di chỉ khảo cổ Cyrene (2016)
 Di chỉ khảo cổ Leptis Magna (2016)
 Di chỉ khảo cổ Sabratha (2016)
 Các bức vẽ trên đá ở Tadrart Acacus (2016)
 Thị trấn cổ Ghadames (2016)

Madagascar (1)
 Rừng mưa nhiệt đới ở Atsinanana (2010)

Mali (2)
 Timbuktu (2012)
 Lăng mộ của Askia (2012)

Niger (1)
 Khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia Aïr và Ténéré (1992)

Sénégal (1)
 Vườn quốc gia Niokolo-Koba (2007)

Tanzania (1)
 Khu bảo tồn thú săn Selous (2014)

Trung Phi (1)
 Vườn quốc gia Manovo-Gounda St. Floris (1997)

(*) là di sản chung.

Các di sản từng ở trạng thái bị đe dọa 
Có tồn tại một số các di sản mà trước đây đã từng được liệt kê như là bị đe dọa, nhưng sau đó được rút ra khỏi danh sách sau khi cải tiến trong công tác quản lý và bảo tồn. Vườn quốc gia Everglades đã được liệt kê 2 lần từ 1993 đến 2007 và từ năm 2010, Khu dự trữ sinh quyển Río Platano được liệt kê từ 1996 đến 2007 và từ năm 2011. Cả hai đều hiện đang nằm trong danh sách các Di sản bị đe dọa nên được liệt kê ở mục trên.. Thời gian ở bên cạnh tên di sản là khoảng thời gian nó nằm trong danh sách bị đe dọa:

Hình ảnh

Ghi chú

Tham khảo
General

Notes

Liên kết ngoài 
 UNESCO World Heritage Sites  — Trang web chính thức của UNESCO
UNESCO World Heritage Centre – World Heritage in Danger List - Trang web của UNESCO
UNESCO Heritage Centre – World Heritage List - Trang web của UNESCO
Worldheritage-Forum  -  Weblog and Information on World Heritage Issues

Bị đe dọa
Danh sách di sản thế giới