Chi Mạch môn

Chi Mạch môn hay chi Duyên giai thảo (danh pháp khoa học: Ophiopogon, đồng nghĩa: Chloopsis Blume; Flueggea Richard (1807), Mondo Adanson; Slateria Desvaux.) là một chi chứa khoảng 65-72 loài cây thân thảo sống lâu năm, trong đó khoảng 38 loài đặc hữu của Trung Quốc, thuộc họ Măng tây (Asparagaceae), trước đây được phân loại trong họ Loa kèn (Liliaceae). Các loài trong chi này có nguồn gốc từ khu vực ôn đới ấm tới nhiệt đới thuộc miền đông, đông nam và nam châu Á. Tên gọi khoa học của chi này có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp ophis, "rắn" và pogon, "râu", có lẽ là để chỉ tới lá của chúng.

Chúng mọc lên từ các thân rễ ngắn và mang một chùm lá, từ đó các hoa xuất hiện thành dạng cành hoa trên các đoạn thân ngắn phía trên các lá.

Các loài
 Ophiopogon aceobracteatus
 Ophiopogon alatus: Xà bì cánh
 Ophiopogon albimarginatus
 Ophiopogon amblyphyllus
 Ophiopogon angustifoliatus
 Ophiopogon bockianus: Diên giai thảo nhị dính, xà thảo Bắc Kạn.
 Ophiopogon bockianus var. angustifoliatus
 Ophiopogon bodinieri
 Ophiopogon bodinieri var. pygmaeus
 Ophiopogon brevipes
 Ophiopogon caulescens: Xà bì đứng
 Ophiopogon caulescens var. prolifer
 Ophiopogon chingii: Cao cẳng lá nhỏ.
 Ophiopogon chingii var. glaucifolius
 Ophiopogon clarkei
 Ophiopogon clavatus
 Ophiopogon confertifolius
 Ophiopogon cordylinoides
 Ophiopogon corifolius
 Ophiopogon dracaenoides: Cao cẳng lá mác, bì xà nằm.
 Ophiopogon erectus
 Ophiopogon filipes
 Ophiopogon fooningensis
 Ophiopogon fruticulosus
 Ophiopogon grandis
 Ophiopogon griffithii
 Ophiopogon hayatae: Cao cẳng lá dẹt.
 Ophiopogon heterandrus
 Ophiopogon hongjiangensis
 Ophiopogon humilis: Xà thảo nhỏ.
 Ophiopogon indicus
 Ophiopogon intermedius: Xà thảo vừa, mạch môn kiểng.
 Ophiopogon jaburan
 Ophiopogon japonicus: Mạch môn đông, xà thảo Nhật, long phát.
 Ophiopogon jiangchengensis
 Ophiopogon kradungensis
 Ophiopogon latifolius: Cao cẳng lá rộng, xà thảo lá rộng.
 Ophiopogon leptophyllus
 Ophiopogon longifolius: Xà thảo lá dài.
 Ophiopogon longifolius f. albostriatus
 Ophiopogon lushuiensis
 Ophiopogon mairei
 Ophiopogon malcolmsonii
 Ophiopogon marmoratus: Mĩ diệp diên giai thảo.
 Ophiopogon megalanthus
 Ophiopogon menglianensis
 Ophiopogon micranthus
 Ophiopogon motouensis
 Ophiopogon multiflorus
 Ophiopogon ogisui
 Ophiopogon paniculatus
 Ophiopogon patulus
 Ophiopogon peliosanthoides: Bì xà.
 Ophiopogon petraeus
 Ophiopogon pierrei: Xà thảo pierre.
 Ophiopogon pingbienensis
 Ophiopogon planiscapus
 Ophiopogon planiscapus var. leucanthus
 Ophiopogon platyphyllus
 Ophiopogon platyphyllus var. hayatae
 Ophiopogon pseudotonkinensis
 Ophiopogon regnieri: Bì xà regnier.
 Ophiopogon reptans: Cao cẳng, xà thảo bò.
 Ophiopogon reversus
 Ophiopogon revolutus
 Ophiopogon rupestris
 Ophiopogon sar-garhwalensis
 Ophiopogon sarmentosus
 Ophiopogon siamensis
 Ophiopogon sinensis
 Ophiopogon sparsiflorus
 Ophiopogon stenophyllus: Cao cẳng to.
 Ophiopogon subverticillatus: Xà thảo luân sinh.
 Ophiopogon sylvicola
 Ophiopogon szechuanensis
 Ophiopogon tienensis
 Ophiopogon tonkinensis: Xà bì bắc bộ, diên giai thảo nhiều hoa.
 Ophiopogon tristylatus
 Ophiopogon tsaii
 Ophiopogon umbraticola
 Ophiopogon vietnamensis
 Ophiopogon xylorrhizus
 Ophiopogon yangshuoensis
 Ophiopogon yunnanensis
 Ophiopogon zingiberaceus

Trồng và sử dụng
Một số loài như Ophiopogon japonicus và Ophiopogon planiscapus được sử dụng như là loại cây che phủ mặt đất.

Trong y học cổ truyền Trung Hoa thân củ của Ophiopogon japonicus, gọi là mạch môn đông, được dùng làm thuốc bổ âm.

Tham khảo và ghi chú