Miếu hiệu

Miếu hiệu (chữ Hán: 廟號) là tên hiệu dùng trong tông miếu dành cho các vị quân chủ sau khi họ đã qua đời, đây là một dạng kính hiệu khá đặc trưng của nền quân chủ Đông Á đồng văn, gồm Trung Quốc, Triều Tiên, Việt Nam và Nhật Bản.

Còn một dạng tôn hiệu, có cùng một tính chất là chỉ dành cho quân vương đã mất mới có, chính là thụy hiệu.

Khái niệm
Miếu hiệu được cho là có nguồn gốc từ triều đại trọng kính bái là nhà Thương. Sau khi vị quân chủ qua đời, vị quân vương nối ngôi và đình thần cùng thảo luận để tôn viết trên bài vị, hay trên các bài văn tế đọc trong các dịp giỗ chạp. Đặc điểm cơ bản của miếu hiệu là nó thường có một trong hai chữ: Tổ (祖) hoặc Tông (宗), đi trước thường là một tính từ mang tính miêu tả.

Miếu hiệu thường ngắn, chỉ có 1 tính từ đi với Tổ hoặc Tông, trong khi thụy hiệu có thể ngắn một vài chữ song cũng có thể rất dài, có khi lên hàng chục chữ.

Các trường hợp
Người sáng lập triều đại thường có miếu hiệu bằng chữ Tổ như Cao Tổ (như Hán Cao Tổ) hoặc Thái Tổ (như Lý Thái Tổ , Lê Thái Tổ) hay Thế Tổ (như Nguyễn Thế Tổ) và Liệt Tổ (như Hán Chiêu Liệt Tổ). Cũng có trường hợp một số vua không phải là vua sáng lập triều đại, nhưng được coi là có công lớn ngang với vị sáng lập, cũng được đặt miếu hiệu bằng chữ Tổ như Minh Thành Tổ ở Trung Quốc; Nguyễn Thánh Tổ (Minh Mạng) và Nguyễn Hiến Tổ (Thiệu Trị) ở Việt Nam.

Riêng trường hợp nhà Trần ở Việt Nam, có vị hoàng đế đầu tiên là Trần Cảnh, nhưng khi đó cha là Thái thượng hoàng đế Trần Thừa vẫn còn sống, do đó miếu hiệu của Trần Thừa là Thái Tổ, còn Trần Cảnh là Thái Tông.

Các vị vua mất nước thường không được đặt miếu hiệu mà chỉ có thụy hiệu (như Lê Mẫn Đế, Liêu Thiên Tộ Đế) hoặc không có cả hai (như Nguyễn Quang Toản). Nhiều miếu hiệu được các hậu duệ đặt cho tổ tiên chỉ là dân thường khi họ đã làm vua, lại có những vị vua mất nước lúc đó không có miếu hiệu nhưng ngày nay được con cháu đời sau truy tôn.

Một số miếu hiệu
 Thủy Tổ
 Hi Tổ
 Thành Tổ
 Mục Tổ
 Nguyên Tổ
 Đức Tông
 Thánh Tổ
 Dực Tông
 Hiến Tổ
 Túc Tông
 Thái Tổ
 Thánh Tông
 Khai Tổ
Trung Tông
Nhân Tông
Thần Tông
Anh Tông
Huệ Tông
Minh Tông
Hiến Tông
Dụ Tông
 Duệ Tông
 Cao Tông
 Huyền Tông
 Gia Tông
 Ý Tông
 Văn Tông
 Vũ Tông
 Thành Tông
 Mục Tông
 Kính Tông
 Tuyên Tông
 Hy Tông
 Chiêu Tông
 Quang Tông
 Uy Tông
 Hoài Tông
 Hiếu Tông
 Thuận Tông
 Thế Tông
 Cảnh Tông
 Thuần Tông
 Thái Tông
 Cung Tông
 Triết Tông
 Đại Tông
 Khâm Tông
 Khang Tông
 Liệt Tông
 Mẫn Tông
 Tương Tông
 Anh Tổ
 Trang Tông
 Ai Tông
 Chương Tông
 Thế Tông

Xem thêm
 Thụy hiệu
 Niên hiệu
 Tôn hiệu
 Đế hiệu
 Tước hiệu
 Danh hiệu

Tham khảo

Phong kiến Á Đông
Tên người Triều Tiên
Tên người Trung Quốc
Tên người Việt Nam
Văn hóa Trung Hoa
Quân chủ Trung Quốc
Vua Trung Quốc
Văn hóa Việt Nam