Chi Chút chít

Chi Chút chít, danh pháp khoa học: Rumex (L.), là một chi thực vật của khoảng 200 loài cây thân thảo sống một năm, hai năm và lâu năm trong họ rau răm (Polygonaceae).

Các loài trong chi này chủ yếu là các loại cây thân thảo sống lâu năm phổ biến, sinh trưởng tốt tại các vùng đất chua chủ yếu tại khu vực Bắc bán cầu, nhưng đã được du nhập gần như khắp mọi nơi.

Nhiều loài là các loại cỏ dại gây phiền toái (và đôi khi được gọi là cỏ chút chít), nhưng một số (đáng chú ý là chút chít Rumex acetosa) có lá ăn được, sử dụng trong các món xúp và xà lách.

Đây là các loại thực vật mọc thẳng với rễ cái dài. Các lá mọng nước và dày tạo thành cụm hình hoa thị tại gốc. Các lá sát gốc có thể khác với các lá ở gần cụm hoa. Chúng có thể có hoặc không có lá kèm. Các gân lá nhỏ. Các mép lá nhẵn hoặc có khía tai bèo.

Các hoa không dễ nhận thấy xuất hiện phía trên các lá và mọc thành cụm giống như một vòng xoắn. Chúng chủ yếu là hoa lưỡng tính, nhưng cũng có thể có chức năng hoặc là như hoa đực hoặc là như hoa cái. Hoa và hạt mọc trên các cụm dài ở trên đỉnh của thân chòi ra từ gốc. Mỗi hạt là một quả bế.

Các loài trong chi Rumex bị ấu trùng của một số loài Lepidoptera phá hại - xem Danh sách Lepidoptera phá Rumex.

Các loài trong chi này có một số công dụng. Chút chít lá rộng (Rumex obtusifolius) còn dược gọi là chút chít bơ do các lá rộng bản của nó đã được dùng để gói và bảo quản bơ. Phần lớn các loài đều chứa axít oxalic và tanin. Chúng có các tính chất làm se và tẩy nhẹ. Tại Vương quốc Anh, các lá giã nhỏ được dùng để làm giảm ngứa do va chạm phải lông của các loài cây tầm ma. Một điều đáng chú ý là các loài chút chít sống khá gần môi trường sinh sống của tầm ma  .

Các loài 
 Rumex acetosa: chút chít thông thường hay cây chút chít trồng trong vườn
 Rumex acetosa phân loài acetosa
 Rumex acetosa phân loài ambiguus - chút chít trồng trong vườn
 Rumex acetosa phân loài arifolius - chút chít trồng trong vườn
 Rumex acetosa phân loài hibernicus
 Rumex acetosa phân loài hirtulus
 Rumex acetosa phân loài vinealis
 Rumex acetosella - chút chít cừu, chút chít đồng, chút chít đỏ
 Rumex acetosella phân loài acetosella
 Rumex acetosella phân loài acetoselloides
 Rumex acetosella phân loài multifidus
 Rumex acetosella phân loài pyrenaicus - chút chít cừu hạt tròn
 Rumex x acutus - chút chít lá sắc
 Rumex albescens - chút chít Oahu
 Rumex x alexidis - chút chít Alex
 Rumex alpestris
 Rumex alpinus - đại hoàng thầy tu
 Rumex altissimus - chút chít lá đào, chút chít lá trơn
 Rumex angiocarpus
Rumex aquaticus - chút chít miền tây
 Rumex aquaticus phân loài aquaticus
 Rumex aquaticus phân loài arcticus
 Rumex aquaticus phân loài protractus
 Rumex aquaticus x longifolius
 Rumex aquitanicus
Rumex arcticus (đồng nghĩa của Rumex aquaticus phân loài arcticus): chút chít vùng Bắc cực
 Rumex azoricus
 Rumex balcanicus
 Rumex beringensis - chút chít ven biển Bering
 Rumex brownei - chút chít Browne
 Rumex brownii - chút chít đầm lầy
 Rumex bucephalophorus - chút chít đỏ
 Rumex bucephalophorus phân loài bucephalophorus
 Rumex bucephalophorus phân loài aegaeus
 Rumex bucephalophorus phân loài canariensis
 Rumex bucephalophorus phân loài gallicus
 Rumex bucephalophorus phân loài hispanicus
 Rumex bucephalophorus thứ aegaeus
 Rumex bucephalophorus thứ subaegaeus
 Rumex chrysocarpus - Amamastla
 Rumex confertus - chút chít châu Á
 Rumex x confusus
 Rumex conglomeratus - chút chít cụm
 Rumex costaricensis
 Rumex crispus - chút chít quăn, chút chít lá hẹp, chút chít chua, chút chít vàng
 Rumex crispus phân loài crispus
 Rumex crispus phân loài littoreus
 Rumex crispus phân loài uliginosus
 Rumex crispus x confertus
 Rumex crispus x longifolius
 Rumex crispus x obtusifolius
 Rumex crispus x patientia
 Rumex crispus x pulcher
 Rumex cristatus: chút chít Hy Lạp
 Rumex cristatus phân loài cristatus
 Rumex cristatus phân loài kerneri
 Rumex crystallinus - chút chít lá bóng
 Rumex densiflorus - chút chít hoa dày
 Rumex dentatus - chút chít răng
 Rumex dentatus phân loài dentatus
 Rumex dentatus phân loài halacsyi
 Rumex dentatus phân loài reticulatus
 Rumex diclinis
 Rumex digynus
 Rumex dimidiatus
 Rumex dimorphophyllus
 Rumex x dissimilis - chút chít
 Rumex x dobrogensis
 Rumex x dolosus
 Rumex dregeanus
 Rumex drobovii
 Rumex drummondii
 Rumex × dufftii
 Rumex dumosiformis
 Rumex dumosus - chút chít thô
 Rumex dumosus thứ dumosus
 Rumex × dumulosus
 Rumex durispissimus
 Rumex ecklonianus
 Rumex ecuadoriensis
 Rumex elbrusensis
 Rumex ellenbeckii
 Rumex engelmanni
 Rumex ephedroides
 Rumex erosus
 Rumex x erubescens
 Rumex erythrocarpus
 Rumex esquirolii
 Rumex euxinus
 Rumex evenkiensis
 Rumex x exspectatus
 Rumex x fallacinus
 Rumex fascicularis
 Rumex fascilobus
 Rumex fenestratus phân loài puberulus
 Rumex fimbriatus
 Rumex x finitimus
 Rumex flexicaulis
 Rumex flexuosiformis
 Rumex flexuosus
 Rumex foliosus
 Rumex fontano-paludosus
 Rumex foveolatus
 Rumex x franktonis - chút chít Frankton
 Rumex fraternus
 Rumex fringillimontanus
 Rumex frutescens - chút chít lá nêm
 Rumex fueginus
 Rumex fueginus thứ brachythrix
 Rumex fueginus thứ ovato-cordatus
 Rumex fueginus thứ tanythrix
 Rumex fueginus thứ typicus
 Rumex gamsii
 Rumex gangotrianus
 Rumex gieshueblensis
 Rumex giganteus - Pawale
 Rumex ginii
 Rumex gmelini
 Rumex gmelinii thứ latus
 Rumex gombae
 Rumex gracilescens
 Rumex gracilipes
 Rumex graminifolius - chút chít lá cỏ
 Rumex granulosus
 Rumex x griffithii
 Rumex x grintzescui
 Rumex gussonii
 Rumex x gusuleacii
 Rumex hadmocarpus
 Rumex halophilus
 Rumex hararensis
 Rumex hasslerianus
 Rumex hastatulus - chút chít Heartwing
 Rumex hastatus
 Rumex hayekii
 Rumex hazslinszkyanus
 Rumex x heimerlii
 Rumex hellenicus
 Rumex henrardi
 Rumex hesperius
 Rumex × heteranthos
 Rumex heterophylus
 Rumex hexagynus
 Rumex hippiatricus
 Rumex hirsutus
 Rumex horizontalis
 Rumex hoschedei
 Rumex hostilis
 Rumex hultenii
 Rumex hungaricus
 Rumex x hybridus
 Rumex hydrolapathum - chút chít nước loại lớn
 Rumex hymenosepalus - chút chít Canaigre
 Rumex x impurus
 Rumex inconspicuus
 Rumex integer
 Rumex integrifolia
 Rumex x intercedens
 Rumex intermedius
 Rumex intermedius phân loài algarbiensis
 Rumex intermedius phân loài lusitanicus
 Rumex interruptus
 Rumex x inundatus
 Rumex iseriensis
 Rumex jacutensis
 Rumex japonicus
 Rumex x johannis-moorei
 Rumex kamtshadalus
 Rumex kaschgaricus
 Rumex x kaschmirianus
 Rumex kerneri - chút chít Kerner
 Rumex khekii
 Rumex x khorasanicus
 Rumex x knafii
 Rumex komarovii
 Rumex krausei - chút chít Krause
 Rumex lachanus
 Rumex lacustris
 Rumex lanceolatus
 Rumex langloisii
 Rumex lanuginosus
 Rumex lapponicus
 Rumex lanuginosus
 Rumex latifolius
 Rumex lativalvis
 Rumex leptocaulis
 Rumex leptophyllus
 Rumex limoniastrum
 Rumex linearis
 Rumex x lingulatus
 Rumex litoralis
 Rumex lonaczewskii
 Rumex longifolius - chút chít Dooryard
 Rumex longifolius thứ nanus
 Rumex longisetus
 Rumex lorentzianus
 Rumex x lousleyi
 Rumex ludovicianus
 Rumex lugdunensis
 Rumex lunaria
 Rumex luxurians
 Rumex x lycheanus
 Rumex maderensis
 Rumex magellanicus
 Rumex magellanicus thứ donatii
 Rumex magellanicus thứ dusenii
 Rumex maritimus - chút chít vàng, chút chít lá cứng
 Rumex marschallianus
 Rumex maximus
 Rumex megalophyllus
 Rumex meyeri
 Rumex × mezei
 Rumex microcarpus
 Rumex microdon
 Rumex x mirabilis
 Rumex mixtus
 Rumex moedlingensis
 Rumex x monistrolensis
 Rumex montanus
 Rumex monticola
 Rumex muelleri
 Rumex x munshii
 Rumex muretii
 Rumex muricatus
 Rumex x nankingensis
 Rumex natalensis
 Rumex neglectus
 Rumex nematopodus - chút chít Arizona
 Rumex nemorosus
 Rumex nepalensis
 Rumex nervosus
 Rumex nevadensis
 Rumex nigricans
 Rumex nikkoensis
 Rumex nivalis
 Rumex oblongifolius
 Rumex obovatus - chút chít nhiệt đới
 Rumex obtusifolius - chút chít lá rộng, chút chít đắng, chút chít lá cùn
 Rumex obtusifolius phân loài obtusifolius
 Rumex occidentalis
 Rumex occidentalis thứ perplexus
 Rumex occultans
 Rumex ochotensis
 Rumex orbiculatus - chút chít nước loại lớn
 Rumex orientalis
 Rumex orthoneurus - chút chít núi Chiricahua
 Rumex x oryzetorum
 Rumex osswaldii
 Rumex oxysepalus
 Rumex x pakistanicus
 Rumex pallidus - chút chít ven biển
 Rumex x palustroides
 Rumex pamiricus
 Rumex x pannonicus
 Rumex papilio
 Rumex paraguayensis - chút chít Paraguay
 Rumex patagonicus
 Rumex patientia - đại hoàng thầy tu
 Rumex paucifolius - chút chít bãi cỏ, chút chít cừu, chút chít ít lá
 Rumex peisonis
 Rumex peregrinus
 Rumex persicaris
 Rumex peruanus
 Rumex pictus
 Rumex pilatensis
 Rumex planivalvis
 Rumex polycarpus
 Rumex polygamus
 Rumex polyklonos
 Rumex polyrrhizus
 Rumex ponticus
 Rumex popovii
 Rumex praecox
 Rumex pratensis
 Rumex procerus
 Rumex x promiscuus
 Rumex x propinquus
 Rumex protractus
 Rumex pseudonatronatus - chút chít đồng
 Rumex x pseudopulcher
 Rumex pseudoscutatus
 Rumex pseudoxyria
 Rumex pulcher
 Rumex pulcher phân loài divaricatus
 Rumex pulcher phân loài pulcher
 Rumex pulcher phân loài woodsii
 Rumex quarrei
 Rumex raulini
 Rumex rechingerianus
 Rumex rectinervius
 Rumex recurvatus
 Rumex x rhaeticus
 Rumex rhodesius
 Rumex x romanicus
 Rumex romassa
 Rumex x rosemurphyae
 Rumex roseus
 Rumex rossicus
 Rumex rothschildianus
 Rumex rugosus (đồng nghĩa của Rumex acetosa) - chút chít lá nhăn
 Rumex rothschildianus
 Rumex ruwenzoriensis
 Rumex sagittatus - chút chít leo
 Rumex x sagorski
 Rumex salicetorum
 Rumex salicifolius - chút chít lá liễu
 Rumex salicifolius phân loài angustivalvis
 Rumex salicifolius thứ denticulatus
 Rumex salicifolius f. escallosus
 Rumex salicifolius phân loài montigenitus
 Rumex salicifolius thứ nudivalvis
 Rumex salicifolius thứ oreolapathum - chút chít lá liễu
 Rumex salicifolius thứ triangularis
 Rumex salicifolius thứ trigranis
 Rumex salinus
 Rumex samuelssoni
 Rumex sanguineus - chút chít gân đỏ
 Rumex sanninensis
 Rumex schimperi
 Rumex schischkinii
 Rumex x schmidtii
 Rumex x schreberi
 Rumex x schultzei
 Rumex scutatus - chút chít Pháp, chút chít lá hình khiên
 Rumex scutatus phân loài gallaecicus
 Rumex sellowianus
 Rumex semigraecus
 Rumex shultzii
 Rumex sibiricus - chút chít Siberi
 Rumex similans
 Rumex x similatus
 Rumex simonkaianus
 Rumex simpliciflorus
 Rumex sinuatus
 Rumex x skofitzi
 Rumex skottsbergii - chút chít Lava
 Rumex songaricus
 Rumex x sorkhabadensis
 Rumex spathulatus
 Rumex spiralis - chút chít có cánh
 Rumex spurius
 Rumex stenoglottis
 Rumex x stenophylloides
 Rumex stenophyllus (đồng nghĩa của Rumex acetosa) - chút chít lá hẹp
 Rumex subalpinus - chút chít chân núi Alp
 Rumex subarcticus
 Rumex x subdubius
 Rumex subrotundus
 Rumex subtrilobus
 Rumex subvirescens
 Rumex suffruticosus
 Rumex suzukianus
 Rumex sylvaticus
 Rumex sylvestris
 Rumex x talaricus
 Rumex tenax
 Rumex tenellus
 Rumex thyrsoides
 Rumex tianschanicus
 Rumex tibeticus
 Rumex tingitanus
 Rumex tmoleus
 Rumex toepffieri
 Rumex tolimensis
 Rumex tomentellus
 Rumex × transbaicalicus
 Rumex triangularis
 Rumex triangulivalvis
 Rumex trifidus
 Rumex trinervius
 Rumex tuberosus
 Rumex tunetanus
 Rumex turcestanicus
 Rumex ucranicus
 Rumex x ujskensis
 Rumex x uludaghensis
 Rumex uncinulatus
 Rumex undulatus
 Rumex ursinus
 Rumex uruguayensis
 Rumex ussuriensis
 Rumex usticanus
 Rumex utahensis
 Rumex venosus - chút chít gân
 Rumex verrietianus
 Rumex verticillatus - chút chít đầm lầy
 Rumex vesceritensis
 Rumex vesicarius
 Rumex violascens - chút chít hoa tím
 Rumex wachteri
 Rumex x weberi
 Rumex × wildtianus
 Rumex woodii
 Rumex woodsii
 Rumex x wrightii
 Rumex × xenogenus
 Rumex yezoensis
 Rumex yungningensis
 Rumex zsakii

Tham khảo