Họ Rươi

Họ Rươi (Nereididae, trước đây được viết là Nereidae) là một họ thuộc bộ Phyllodocida, lớp Nhiều tơ (Polychaeta), ngành Giun đốt. Họ này chứa khoảng 500 loài, được phân thành 42 chi, chủ yếu là các loài giun biển và giun nước lợ. Tên gọi phổ biến của các loài trong họ này là rươi. Rươi còn được gọi là rồng đất trong dân gian.. Loài rươi có giá trị kinh tế thường được khai thác ở Việt Nam là rươi biển (Tylorhynehus heterocheatus).

Đặc trưng 
Thùy trước miệng của họ Rươi mang một cặp các xúc tu được phân biệt thành hai khối, khối ở đầu gần lớn hơn khối ở đầu xa. Các chi bên chủ yếu là chẻ đôi (chỉ có hai cặp đầu tiên là không chẻ). Phần quanh miệng hợp nhất với phần đốt đầu tiên của cơ thể, thông thường với 2 cặp lông gai xúc tu. Đốt thứ nhất của cơ thể với 1-2 cặp lông gai xúc tu không có các chất kitin dạng hình kim.
Các tơ cứng phức hợp tồn tại (ít khi suy giảm). Các nhánh mặt lưng của các chi bên là khác biệt, thông thường với các thùy bẹt hơn, Các nhánh mặt bụng hợp thành các dạng hình liềm và/hoặc dạng hình gai (ít khi thiếu các nhánh mặt bụng).
Chúng có 2 râu thuộc thùy trước miệng (không có ở chi Micronereis). Hầu (họng) khi lộn ra ngoài, thấy rõ gồm hai phần, với một cặp hàm khỏe trên phần ngoại biên và thường có các răng nón trên một hoặc nhiều khu vực của cả hai phần.
 
Phần lớn các chi không có các mang (nếu có thì chúng thường phân nhánh và xuất hiện trên các đốt giữa-trước của cơ thể). Cơ thể ấu trùng bao gồm 4 đốt.

Phân loại 
Họ Rươi hiện tại được cho là một đơn vị phân loại đơn ngành. Các họ hàng gần gũi nhất của chúng trong cây phát sinh loài của giun nhiều tơ là các họ Chrysopetalidae và Hesionidae (thuộc siêu họ Nereidoidea).

Họ Rươi được chia thành 42 chi, nhưng quan hệ giữa các chi vẫn chưa được sáng tỏ. Thông thường người ta chia họ này thành 3 phân họ - Namanereidinae, Gymnonereinae và Nereidinae.
Họ Rươi Nereididae
 Chi Aceronereis
 Chi Alitta: 3 loài A. grandis, A. succinea và A. virens
 Chi Australonereis
 Chi Branchionereis
 Chi Ceratocephale
 Chi Ceratonereis
 Chi Cheilonereis
 Chi Cirroceros
 Chi Cirronereis
 Chi Composetia
 Chi Cryptonereis
 Chi Dawbinia
 Chi Dendronereides
 Chi Dendronereis
 Chi Eunereis
 Chi Ganganereis
 Chi Gymnonereis
 Chi Hediste
 Chi Heminereis
 Chi Imajimainereis
 Chi Kainonereis
 Chi Kinberginereis
 Chi Laeonereis
 Chi Laevispinereis
 Chi Leonnates
 Chi Lepidonereis
 Chi Leptonereis
 Chi Lycastilla
 Chi Lycastoides
 Chi Lycastonereis
 Chi Lycastopsis
 Chi Meganereis
 Chi Micronereides
 Chi Micronereis
 Chi Namalycastis
 Chi Namanereis
 Chi Neanthes
 Chi Nectoneanthes
 Chi Nereis
 Chi Nicomedes
 Chi Nicon
 Chi Nossis
 Chi Olganereis
 Chi Paraleonnates
 Chi Perinereis
 Chi Periserrula
 Chi Platynereis
 Chi Podonereis
 Chi Profundilycastis
 Chi Protolycoris
 Chi Pseudonereis
 Chi Rullierinereis
 Chi Simplisetia
 Chi Sinonereis
 Chi Solomononereis
 Chi Steninonereis
 Chi Tambalagamia
 Chi Tetratrocha
 Chi Tylonereis
 Chi Tylorrhynchus
 Chi Typhlonereis
 Chi Unanereis
 Chi Websterinereis
 Chi Wuinereis

Sinh thái 
Rươi chủ yếu là các sinh vật biển, thỉnh thoảng có thể bơi ngược dòng vào sông hay thậm chí bò lên trên mặt đất (chẳng hạn Lycastopsis catarractarum). Chúng được tìm thấy ở nhiều tầng nước, tìm kiếm thức ăn trong các đám rong, cỏ biển, ẩn núp dưới đá hay giấu mình trong cát hay bùn. Các loài rươi chủ yếu là động vật ăn tạp nhưng nhiều loài lại là các động vật ăn thịt tích cực.

Ẩm thực 

Rươi xuất hiện trong ẩm thực ở Việt Nam và một số vùng thuộc nam đảo Thái Bình Dương như Indonesia, quần đảo Fiji, Samoa.

Tại Việt Nam, rươi có nhiều ở vùng Kinh Môn, Tứ Kỳ (Hải Dương); Vĩnh Bảo, Tiên Lãng, Kiến Thụy, An Lão (Hải Phòng). Rươi còn là một nguyên liệu để chế biến những món đặc biệt thơm ngon. Rươi có thể làm các món như: chả rươi, mắm rươi, rươi hấp, nem rươi, rươi kho, rươi xào củ niễng măng tươi hay củ cải, thậm chí có nơi còn làm canh riêu rươi.

Có ca dao về mùa rươi: Tháng chín đôi mươi, tháng mười mùng năm. Còn có câu ca dao Tháng chín ăn rươi, tháng mười ăn nhộng, Bao giờ cho đến tháng mười, bát cơm thì trắng bát rươi thì đầy, đây là những thời điểm trong năm thường xuất hiện rươi và người dân có thể thu hoạch sử dụng hoặc mang đi bán.

Tại Hà Nội, Việt Nam, có phố Hàng Rươi, trong khu vực các phố cổ, nơi từng có hoạt động buôn bán rươi vào tháng 9 âm lịch hàng năm.

Tham khảo

Liên kết ngoài 

  (Tylorrhynchus chinensis)
 Tylorrhynchus chinensis Grube, 1866 The World Polychaeta Database
 
 
 
 Santos và những người khác, 2006
 Các họ giun nhiều tơ (Polychaeta) 
 Trang của Đại học Hồng Kông về họ Nereidae
 Nereididae  tiếng Anh
 Rươi tháng chín

Họ Rươi
Ẩm thực Ngành Giun đốt