Chi Cẩm chướng

Chi Cẩm chướng (danh pháp khoa học: Dianthus) là một chi của khoảng 300 loài trong thực vật có hoa của họ Cẩm chướng (Caryophyllaceae), có nguồn gốc chủ yếu ở châu Âu và châu Á, với một vài loài được tìm thấy ở miền bắc châu Phi, và một loài (D. repens) ở khu vực ven Bắc cực của Bắc Mỹ. Tên gọi chung trong tiếng Việt của các loài này là cẩm chướng. Tên gọi khoa học Dianthus có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp dios ("thần, thánh") và anthos ("hoa"), và nó được nhà thực vật học Hy Lạp Theophrastus (khoảng 370 TCN - 285 TCN) đặt ra.

Các loài trong chi này chủ yếu là cây thân thảo sống lâu năm, một số ít là một năm hay hai năm, và một số là các cây bụi thấp với thân dạng gỗ. Lá đơn, mọc đối, màu lục-xám hay lục-lam. Hoa có 5 cánh hoa, thường với mép nhăn, và gần như ở mọi loài thì có màu từ hồng nhạt tới sẫm. Một loài (D. knappii) có hoa màu vàng với phần ở giữa màu tím tía.

Các loài trong chi Dianthus bị ấu trùng của một số côn trùng thuộc bộ Cánh vẩy (Lepidoptera) phá hại, như Mamestra brassicae, Gymnoscelis rufifasciata, Noctua pronuba và Hadena bicruris. Ngoài ra, ba loài của chi Coleophora chỉ phá hại các loài của chi Dianthus là: C. dianthi, C. dianthivora và C. musculella (chỉ trên D. suberbus).

Các loài 
Dianthus acantholimonoides Schischk.
Dianthus acicularis Fisch. ex Ledeb.
Dianthus acrochlonis Stapf
Dianthus afghanicus Rech.f. - Cẩm chướng A Phú Hãn
Dianthus agrostolepis Rech.f.
Dianthus akdaghensis Gemici & Leblebici
Dianthus albens Aiton
Dianthus algetanus Graells ex F.N.Williams
Dianthus alpinus L. - Cẩm chướng núi cao

Dianthus anatolicus Boiss. - Cẩm chướng Thổ Nhĩ Kỳ
Dianthus ancyrensis Hausskn. & Bornm.
Dianthus andronakii Woronow ex Schischk.
Dianthus androsaceus (Boiss. & Heldr.) Hayek
Dianthus andrzejowskianus Kulcz.
Dianthus angolensis Hiern ex F.N.Williams - Cẩm chướng Angola
Dianthus angrenicus Vved.
Dianthus angulatus Royle
Dianthus anticarius Boiss. & Reut.
Dianthus arenarius L.
Dianthus armeria – Cẩm chướng Deptford
 
Dianthus arpadianus Ade & Bornm.
Dianthus arrosti C.Presl
Dianthus artignanii Sennen
Dianthus atlanticus Pomel
Dianthus attenuatus Pavlov
Dianthus austroiranicus Lemperg
Dianthus awaricus Kharadze
Dianthus aydogdui Menemen & Hamzaoglu
Dianthus aytachii C.Vural
Dianthus azkurensis Sosn.
Dianthus balansae Boiss.
Dianthus balbisii Ser.
Dianthus barbatus L. – Cẩm chướng thơm lùn
Dianthus basianicus Boiss. & Hausskn.
Dianthus basuticus Burtt Davy
Dianthus benearnensis Loret
Dianthus bessarabicus (Kleopow) Klokov
Dianthus biflorus Adam
Dianthus biflorus Sm.
Dianthus binaludensis Rech.f.
Dianthus bolusii Burtt Davy
Dianthus borbasii Vandas
Dianthus brachycalyx A.Huet & É.Huet ex Bacch., Brullo, Casti & Giusso
Dianthus brevicaulis Fenzl
Dianthus brevipetalus Vved.
Dianthus broteroi Boiss. & Reut.
Dianthus brutius Brullo, Scelsi & Spamp.
Dianthus bucoviensis Klokov
Dianthus burchellii Ser.
Dianthus busambrae Soldano & F.Conti
Dianthus cachemiricus Edgew. & Hook.f.
Dianthus caespitosus Thunb.
Dianthus callizonus Schott & Kotschy
Dianthus campestris M.Bieb.
Dianthus canescens K.Koch
Dianthus capitatus J.St.-Hil.
Dianthus carbonatus Klokov
Dianthus carmelitarum Reut. ex Boiss.
Dianthus carthusianorum L. – Cẩm chướng Carthusia
Dianthus caryophyllus L. - Cẩm chướng thơm

Dianthus caucaseus Sims
Dianthus charadzeae Gagnidze & Gvin.
Dianthus charidemi Pau
Dianthus chimanimaniensis S.S.Hooper
Dianthus chinensis L. - Cẩm chướng gấm
Dianthus chouardii Dobignard
Dianthus cibrarius Clem.
Dianthus ciliatus Guss.
Dianthus cincinnatus Lem.
Dianthus cinnamomeus Sm.
Dianthus cintranus Boiss. & Reut.
Dianthus collinus Waldst. & Kit.
Dianthus corymbosus Sm.
Dianthus costae Willk.
Dianthus courtoisii Rchb.
Dianthus crenatus Thunb.
Dianthus cretaceus Adam
Dianthus cribrarius Clementi
Dianthus crinitus Sm.
Dianthus cruentus Griseb.
Dianthus cyathophorus Moris
Dianthus cyprius A.K.Jacks. & Turrill
Dianthus cyri Fisch. & C.A.Mey.
Dianthus daghestanicus Kharadze
Dianthus darvazicus Lincz.

Dianthus deltoides L. – Cẩm chướng trinh nữ
Dianthus denaicus Assadi
Dianthus deserti Kotschy
Dianthus desideratus Strid
Dianthus diffusus Sm.
Dianthus dilepis Rech.f.
Dianthus diversifolius Assadi
Dianthus dmanissianus M.L.Kuzmina
Dianthus dobrogensis Prodán
Dianthus edetanus (M.B.Crespo & Mateo) M.B.Crespo & Mateo
Dianthus elatus Ledeb.
Dianthus elbrusensis Kharadze
Dianthus eldivenus Czeczott
Dianthus elegans d'Urv.
Dianthus elymaiticus Hausskn. & Bornm.
Dianthus engleri Hausskn. & Bornm.
Dianthus eretmopetalus Stapf
Dianthus ernesti-mayeri Micevski & Matevski
Dianthus erythrocoleus Boiss.
Dianthus eugeniae Kleopow
Dianthus excelsus S.S.Hooper
Dianthus falconeri Edgew. & Hook.f.
Dianthus fallens Timb.-Lagr.
Dianthus ferrugineus Mill.
Dianthus floribundus Boiss.
Dianthus formanekii Borbás ex Formánek
Dianthus fragrans M.Bieb.
Dianthus freynii Vandas
Dianthus fruticosus L.
Dianthus furcatus Balb.
Dianthus gasparrinii Guss.
Dianthus genargenteus Bacch., Brullo, Casti & Giusso
Dianthus giganteiformis Borbás
Dianthus giganteus d'Urv.
Dianthus glacialis Haenke
Dianthus glutinosus Boiss. & Heldr.
Dianthus goerkii Hartvig & Strid
Dianthus gracilis Sm.
Dianthus graminifolius C.Presl
Dianthus graniticus Jord.
Dianthus gratianopolitanus Vill. – Cẩm chướng Cheddar
Dianthus grossheimii Schischk.
Dianthus guessfeldtianus Muschl.
Dianthus guliae Janka
Dianthus guttatus M.Bieb.
Dianthus gyspergerae Rouy
Dianthus haematocalyx Boiss. & Heldr.
Dianthus hafezii Assadi
Dianthus harrissii Rech.f.
Dianthus helenae Vved.
Dianthus hellwigii Borbás ex Asch.
Dianthus helveticorum M.Laínz
Dianthus henteri Heuff. ex Griseb. & Schenk
Dianthus hoeltzeri C.Winkl.
Dianthus holopetalus Turcz.
Dianthus humilis Willd. ex Ledeb.
Dianthus hymenolepis Boiss.
Dianthus hypanicus Andrz.
Dianthus hyrcanicus Rech.f.
Dianthus hyssopifolius L.
Dianthus ichnusae Bacch., Brullo, Casti & Giusso
Dianthus imereticus (Rupr.) Schischk.
Dianthus inamoenus Schischk.
Dianthus ingoldbyi Turrill
Dianthus insularis Bacch., Brullo, Casti & Giusso
Dianthus integer Vis.
Dianthus jacobsii Rech.f.
Dianthus jacquemontii Edgew. & Hook.f.
Dianthus jaczonis Asch.
Dianthus japigicus Bianco & S.Brullo
Dianthus japonicus Thunb.
Dianthus jaroslavii Galushko
Dianthus javorkae Kárpáti
Dianthus juniperinus Sm.
Dianthus juzeptchukii M.L.Kuzmina
Dianthus kapinaensis Markgr. & Lindtner
Dianthus karami (Boiss.) Mouterde
Dianthus karataviensis Pavlov
Dianthus kastembeluensis Freyn & Sint.
Dianthus ketzkhovelii Makaschv.
Dianthus khamiesbergensis Sond.
Dianthus kirghizicus Schischk.
Dianthus kiusianus Makino
Dianthus klokovii Knjasev
Dianthus knappii (Pant.) Asch. & Kanitz ex Borbás
Dianthus kubanensis Schischk.
Dianthus kuschakewiczii Regel & Schmalh.
Dianthus kusnezowii Marcow.
Dianthus lactiflorus Fenzl
Dianthus laingsburgensis S.S.Hooper
Dianthus lanceolatus Steven ex Rchb.
Dianthus langeanus Willk.
Dianthus laricifolius Boiss. & Reut.
Dianthus legionensis (Willk.) F.N.Williams
Dianthus lenkoranicus Kharadze
Dianthus leptoloma Steud. ex A.Rich.
Dianthus leptopetalus Willd.
Dianthus leucophaeus Sm.
Dianthus leucophoeniceus Dörfl. & Hayek
Dianthus libanotis Labill.
Dianthus lindbergii Riedl
Dianthus longicalyx Miq.
Dianthus longicaulis Ten.
Dianthus longiglumis Delile
Dianthus longivaginatus Rech.f.
Dianthus lorberi Kubát & Abtová
Dianthus lusitanus Brot.
Dianthus lydus Boiss.
Dianthus macranthoides Hausskn. ex Bornm.
Dianthus macranthus Boiss.
Dianthus marschallii Schischk.
Dianthus martuniensis M.L.Kuzmina
Dianthus masmenaeus Boiss.
Dianthus mazanderanicus Rech.f.
Dianthus melandrioides Pau
Dianthus membranaceus Borbás
Dianthus mercurii Heldr.
Dianthus micranthus Boiss. & Heldr.
Dianthus microlepsis Boiss.
Dianthus micropetalus Ser.
Dianthus moesiacus Vis. & Pančić
Dianthus monadelphus Vent.
Dianthus mooiensis B.S.Williams
Dianthus morisianus Vals.
Dianthus mossanus Bacch., Brullo
Dianthus multicaulis Boiss. & A.Huet
Dianthus multiceps Costa ex Willk.
Dianthus multisquamatus F.N.Williams
Dianthus multisquameus Bondarenko & R.M.Vinogr.
Dianthus muschianus Kotschy ex Boiss.
Dianthus myrtinervius Griseb.
Dianthus namaensis Schinz
Dianthus nangarharicus Rech.f.
Dianthus nanshanicus Chang Y.Yang & L.X.Dong
Dianthus nardiformis Janka
Dianthus nihatii Güner
Dianthus nitidus Waldst. & Kit.
Dianthus nodosus Tausch
Dianthus oliastrae Bacch., Brullo, Casti & Giusso
Dianthus orientalis Adams
Dianthus oschtenicus Galushko
Dianthus paghmanicus Rech.f.
Dianthus palinensis S.S.Ying
Dianthus pallens Sibth. & Sm.
Dianthus pallidiflorus Ser.
Dianthus pamiralaicus Lincz.
Dianthus patentisquameus Bondarenko & R.M.Vinogr.
Dianthus pavlovii Lazkov
Dianthus pavonius Tausch
Dianthus pelviformis Heuff.
Dianthus pendulus Boiss. & Blanche
Dianthus persicus Hausskn.
Dianthus petraeus Waldst. & Kit.
Dianthus pinifolius Sm.
Dianthus plumarius L. – Cẩm chướng dại, Cẩm chướng cỏ
Dianthus plumbeus Schischk.
Dianthus polylepis Bien. ex Boiss.
Dianthus polymorphus M.Bieb.
Dianthus pratensis M.Bieb.
Dianthus pseudarmeria M.Bieb.
Dianthus pseudobarbatus Bess. ex Ledeb.
Dianthus pungens L.
Dianthus purpureimaculatus Podlech
Dianthus pygmaeus Hayata
Dianthus pyrenaicus Pourr.
Dianthus raddeanus Vierh.
Dianthus ramosissimus Pall. ex Poir.
Dianthus recognitus Schischk.
Dianthus repens Willd. – Cẩm chướng Bắc cực
Dianthus rigidus M.Bieb.
Dianthus robustus Boiss. & Kotschy
Dianthus roseoluteus Velen.
Dianthus rudbaricus Assadi
Dianthus rupicola Biv.
Dianthus ruprechtii Schischk. ex Grossh.
Dianthus sachalinensis Barkalov & Prob.
Dianthus saetabensis Rouy
Dianthus sahandicus Assadi
Dianthus sardous Bacch., Brullo, Casti & Giusso
Dianthus saxatilis F.W.Schmidt
Dianthus scaber Chaix
Dianthus scardicus Wettst.
Dianthus schemachensis Schischk.
Dianthus seguieri Vill.
Dianthus seidlitzii Boiss.
Dianthus semenovii (Regel & Herder) Vierh.
Dianthus seravschanicus Schischk.
Dianthus serbicus (Wettst.) Hayek
Dianthus serotinus Waldst. & Kit.
Dianthus serratifolius Sm.
Dianthus serrulatus Desf.
Dianthus sessiliflorus Boiss.
Dianthus setisquameus Hausskn. & Bornm.
Dianthus shinanensis (Yatabe) Makino
Dianthus siculus C.Presl
Dianthus simulans Stoj. & Stef. ex Stef. & Jordanov
Dianthus sinaicus Boiss.
Dianthus siphonocalyx Blakelock
Dianthus sphacioticus Boiss. & Heldr.
Dianthus spiculifolius Schur
Dianthus squarrosus M.Bieb.
Dianthus stamatiadae Rech.f.
Dianthus stapfii Lemperg
Dianthus stellaris Camarda
Dianthus stenocephalus Boiss.
Dianthus stenopetalus Griseb.
Dianthus stepanovae Barkalov & Prob.
Dianthus sternbergii Sieber ex Capelli
Dianthus stramineus Boiss. & Heldr.
Dianthus stribrnyi Velen.
Dianthus strictus Banks ex Sol.
Dianthus strymonis Rech.f.
Dianthus subacaulis Vill.
Dianthus subaphyllus (Lemperg) Rech.f.
Dianthus subfissus Rouy & Foucaud
Dianthus subscabridus Lincz.
Dianthus superbus L. – Cẩm chướng lớn
Dianthus sylvestris Wulfen
Dianthus szowitisianus Boiss.
Dianthus tabrisianus Bien. ex Boiss.
Dianthus talyschensis Boiss. & Buhse
Dianthus tarentinus Lacaita
Dianthus tenuiflorus Griseb.
Dianthus thunbergii S.S.Hooper
Dianthus tianschanicus Schischk.
Dianthus tichomirovii Devyatov, Taisumov & Teimurov
Dianthus tlaratensis Husseinov
Dianthus toletanus Boiss. & Reut.
Dianthus transvaalensis Burtt Davy
Dianthus trifasciculatus Kit.
Dianthus tripunctatus Sm.
Dianthus tristis Velen.
Dianthus turkestanicus Preobr.
Dianthus tymphresteus (Boiss. & Spruner) Heldr. & Sart. ex Boiss.
Dianthus ugamicus Vved.
Dianthus uniflorus Forssk.
Dianthus uralensis Korsh.
Dianthus urumoffii Stoj. & Acht.
Dianthus uzbekistanicus Lincz.
Dianthus vigoi M.Laínz
Dianthus virgatus Pasq.
Dianthus viridescens Clem.
Dianthus viscidus Bory & Chaub.
Dianthus vladimirii Galushko
Dianthus volgicus Juz.
Dianthus vulturius Guss. & Ten.
Dianthus warionii Bucq. & Timb.-Lagr.
Dianthus webbianus Parl. ex Vis.
Dianthus woroschilovii Barkalov & Prob.
Dianthus xylorrhizus Boiss. & Heldr.
Dianthus zederbaueri Vierh.
Dianthus zeyheri Sond.
Dianthus zonatus Fenzl

Gallery

Tham khảo

Liên kết ngoài