Liên họ Cá nhà táng

Liên họ Cá nhà táng (danh pháp khoa học: Physeteroidea) là một liên họ sinh học chứa 3 loài còn sinh tồn trong 2 họ thuộc phân bộ cá voi có răng (Odontoceti):
 Physeteridae: Họ Cá nhà táng
 Chi Physeter
 Physeter macrocephalus: Cá nhà táng
 Kogiidae: Họ Cá nhà táng nhỏ
 Chi Kogia
 Kogia breviceps: Cá nhà táng nhỏ
 Kogia sima: Cá nhà táng lùn

Trong quá khứ, 2 chi này được xếp trong cùng 1 họ Physeteridae với 2 loài thuộc chi Kogia được xếp trong 1 phân họ (Kogiinae), tuy nhiên hiện nay chi Kogia nằm trong 1 họ riêng - họ Kogiidae tách ra từ họ Physeteridae. Như vậy họ Physeteridae chỉ còn 1 loài duy nhất được biết đến.

Trong tiếng Anh, cá nhà táng gọi là sperm whale, có nghĩa đen là cá voi tinh dịch, và tên gọi này xuất phát từ việc các thủy thủ săn cá voi tưởng rằng chất dầu trên đầu cá nhà táng (sáp cá nhà táng) là tinh dịch của nó.

Đặc điểm
Cá nhà táng là loài lớn nhất trong phân bộ cá voi có răng, con đực trưởng thành có thể dài 15–18 m (50–60 ft), nặng 45-70 tấn. Hai loài cá voi lùn và nhỏ thì nhỏ bé hơn nhiều, dài 2,5 tới 3,5m (9–11 ft), nặng khoảng 350–500 kg (770-1.100 lb). Chúng có thể lặn lâu 40 phút, phát ra tiếng kêu gần 250 đêxiben (ngang ngửa súng thần công).

Tiến hóa
Hóa thạch cá nhà táng cổ nhất được tìm thấy tồn tại ở cuối thế Oligocen - khoảng 25 triệu năm trước, cùng với một họ hàng của nó cuối thế Eocen trước khi chúng tách ra thành phân bộ cá voi có răng Odontoceti.

Hóa thạch đã ghi nhận được cá nhà táng rất phổ biến trong thế Miocen, nơi những loài cá nhà táng nguyên thủy (như Zygophyseter và Naganocetus) đã tồn tại; một số hóa thạch khác chỉ ra rằng họ Cá nhà táng (Physeteridae) còn bao gồm các chi Ferecetotherium, Helvicetus, Idiorophus, Diaphorocetus, Aulophyseter, Orycterocetus, Scaldicetus và Placoziphius, trong khi đó hóa thạch của họ Kogiidae bao gồm Kogiopsis, Scaphokogia và Praekogia. Hóa thạch cổ nhất của họ Kogiidae được biết đến là cuối thế Miocen, khoảng 7 triệu năm trước.

Phân loại
 Bộ: Cá voi
 Phân bộ: Mysticeti
 Phân bộ: Odontoceti
 Siêu họ Delphinoidea
 Siêu họ Inioidea
 Siêu họ Lipotoidea
 Siêu họ Platanistoidea
 Siêu họ Physeteroidea
 Nhóm cơ sở (nhóm thân cây phát sinh)
 Diaphorocetus †
 Acrophyseter †
 Zygophyseter †
 Brygmophyseter (= Naganocetus) †
 Aulophyseter †
 Livyatan †
 Physteridae
 Physeter
 Cá nhà táng, Physeter macrocephalus (đồng nghĩa Physeter catodon)
 Orycterocetus †
 Ferecetotherium †
 Helvicetus †
 Idiorophus †
 Placoziphius †
 Idiophyseter †
 Physeterula †
 Kogiidae
 Kogia
 Cá nhà táng nhỏ, Kogia breviceps
 Cá nhà táng lùn, Kogia simus
 Kogia pusilla †
 Aprixokogia †
 Kogiopsis †
 Praekogia †
 Scaphokogia †

Tham khảo

 

no:Spermhvaler og dvergspermhvaler
ru:Physeteridae