Ayluka Kilisesi

Ayluka Kilisesi, Lefkoşa'da yer alan bir kilise. Kuzey Lefkoşa'nın Ayluka (Ayyıldız) mahallesinde, Lozan Sokak üzerinde yer almaktadır. Adını Luka'dan alır. 2019 yılı itibarıyla Halk Sanatları Derneğine (HAS-DER) ait bir bina olarak kullanılmaktadır.

Tarihçe 
Kilise girişi üzerinde yer alan yazıtta 1758 yılında Başpiskopos Filatheos döneminde yapıldığı yazar. Bununla beraber, literatürde kilisenin daha eskilerde de var olup bu tarihte sadece genişletildiği görüşü ifade edilmektedir. Kilise bu genişletmeden önce tek bir nef, bu nefi örten dört adet çapraz tonoz ve güneye açılan bir revaktan oluşmaktaydı. Günümüzdeyse iki sütun bu nefi yenilenme sırasında eklenen kuzeydeki koridordan ayırmaktadır. Günümüzde kilise biri güney diğer kuzeyde olmak üzere Gotik üslupta iki giriş kapısına sahiptir.

Kilisede 1780 yılında Başpiskopos Hrisanthos tarafından yaptırılmış ahşap bir ikonostasis bulunmaktadır. Geçmişte "istisnai derecede" bir ikon koleksiyonuna sahip olan kilisenin ikonları güvenlik maksadıyla Başpiskoposluğa taşınmıştır. Bu ikonlar daha sonra III. Makarios Vakfının açtığı Bizans Müzesinin ana sergisini oluşturmuştur.

Kıbrıs'ta yaşanan çatışmalar sırasında kilise "ciddi" zarar görmüştür. 1956 yılının mayıs ayında Kıbrıslı Türklerin EOKA faaliyetlerine karşı gerçekleştirdiği nümayişler sırasında kilisenin yakıldığı literatürde geçmektedir. 12 Haziran 1958 gecesi, toplumlararası çatışmaların yoğunlaştığı bir dönemde, kilise gerçekleşen bir yangında hasar görmüştür. Kıbrıs Türk Kurumları Federasyonu yaptığı bir açıklamada "hareketi hiçbir suretle tasvip etmediklerini" ifade etmiş ve "Türk düşmanları" tarafından yapıldığını iddia etmiştir. Britanya sömürge yönetiminin Kıbrıs valisi Hugh Foot, yangında kilisenin iç mekânının harap olduğunu kaydetmiştir. 1950'lerde gerçekleşen olaylar dolayısıyla kilisenin cemaatini oluşturan Ayluka mahallesinin Rum nüfusu kaçmış, kilise de boşaltılmıştır. 1962 yılı sonunda tartışılan bir yasa tasarısıyla kilisenin tamiratının gerçekleştirilmesi gündeme gelmiştir.

Günümüzdeki kullanım 
1950'li yıllardan sonra atıl durumda kalan kilise yıkılmaya yüz tutmuştur. 1985-1986 yıllarında Eski Eserler ve Müzeler Dairesi ile Halk Sanatları Derneğinin (HAS-DER) işbirliğiyle restore edilmiştir. Çalışmalar sırasında kilise avlusuna bir toplantı salonu inşa edilmiş, kilise ve bu toplantı salonu HAS-DER lokali olacak şekilde düzenlenmiştir. 27 Kasım 1988 tarihinde restore edilmiş kilisenin açılışı gerçekleştirilmiştir. Toplantı salonu 28 Mart 1988 tarihinde yanarak zarar görmüştür. Bir dönem kullanılmayan kilise 2010'lu yıllarda yeniden rehabilite edilmiş ve HAS-DER tarafından faaliyetlere başlanmıştır.

Kaynakça

Lefkoşa'daki kiliseler
Kuzey Lefkoşa'daki dinî yapılar
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ndeki kiliseler