Hamamönü, Altındağ

Hamamönü, Ankara ilinin Altındağ ilçesinde bulunan ve Ankara'nın en eski yerleşimlerinden biri olan tarihî bölge.

Romalılar döneminden itibaren yerleşilmiş, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde önem kazanmış bir yerleşimdir. Adını, 1430’lu yıllarda Osmanlı Devleti'nde Anadolu Beylerbeyliği yapmış olan Karaca Bey’in yaptırdığı külliye içindeki Karacabey Hamamı'ndan alır. 15. ve 18. yy dönemine ait önemli yapılar ile Cumhuriyet dönemine ait yapılar iç içe geçtiği bir semttir. 

Milli Mücadele yıllarında Mustafa Kemal Atatürk başta olmak üzere pek çok devlet adamını ağırlamış olması bakımından özel bir yerdir. Mehmet Akif Ersoy'un ikamet ettiği ve günümüzde müze-ev  olan Taceddin Dergahı da bu semtte yer alır.

Konum 
Semtin kuzeyide Ulucanlar Caddesi, batısında Altındağ Belediye Binası, Hacettepe Üniversitesi hastaneleri, doğusunda Ankara Üniversitesi Dörtyol Sağlık Yüksek Okulu, Kestane Caddesi ve  Talat Paşa Bulvarı  yer alır. Hamamönü ve Hamamarkası,  Talatpaşa Bulvarı ile birbirinden ayırılır.

Tarihçe 
Semtin kökeni 13. yüzyılda Ankara Kalesi çevresindeki ticaret alanlarının genişlediği döneme dayanır.  Sultan Çelebi Mehmed’in damadı olan "Damat Karaca Paşa" olarak da amoşan Abdullah oğlu Karacabey tarafından 1427 yılında inşa edilen  Karacabey Camii ve hamamı, bölgenin kent içindeki önemini arttırdı. Bu dönemde Kale ve çevresi "Yukarıyüz" olarak adladırılırken Karacabey Külliyesi’nin de bulunduğu bölge "Aşağıyüz" olarak adlandırılmaktaydı. 

Keçi kılından üretilen bir tür kumaş olan sof üretimi, Hamamönü'nün kentin önemli bir bölgesi haline gelmesinde etkili oldu. 15. ve 16. yüzyılllar, Hamamönü'nün en fazla geliştiği devir idi. 17. yüzyılda Ankara'da kale dışında kalan tüm çarşı ve mahalleri ile birlikte Hamamönü de Celaâi isyanları sonucu yıkıldı.

18. yüzyıl sonlarında Hamamönü daha çok Müslüman nüfusun yaşadığı bir bölge idi. Bölge büyük yangınlar ve 1873-1875 arasındaki kıtlık felaketi ile yoksullaştı. 1900'lerin başında II. Abdülhamid,  Tacettin Camisi ve Türbesi’ni yaptırdı. 

20. yüzyıl başında Tacettin Mahallesi ve Hacettepe arasında kalan konutlarda genellikle tarikat erbabı ikame ettit ve bu alanda çok sayıda ibadet yapısı yapıldı.  Ancak Cumhuriyet'in ilk yıllarında  Hamamönü'de yabancı memurlar, devlet erkânı ve toplumun önde gelen isimleri de ikamet etti.  ‘Mavalar’ın Konağı’ denilen büyük, eski bir konak, Sovyetler Birliği’nin ilk elçilik binası olarak kullanıldı; Millî Mücadele yıllarında Ankara'da konut sıkıntısı çekilen devirde, dönemin önemli gazetecilerinden Falih Rıfkı Bey, Hamamarkası Mahallesinde bir konutta; şair Mehmet Akif, Taceddin Dergahı'na eklenen bir odada yaşadı. Hamamönü ile Cebeci arasında "Hamid Tarlası" adı verilen ve bayram yeri olarak kullanılan geniş aland, sakinlerin sosyalleşme mekanı idi. Hamamönü, 1950‟li yıllara kadar tipik bir Türk mahallesi olarak varlığını sürdürdü.

Türkiye'de 1940 ve 1950'li yıllarda yaşanan kırdan kente göçler, yeni yılların açılması ve 1958'de kurulan Çocuk Sağlığı Enstitüsü'nün Hacettepe Üniversitesi'ne dönüşmesi süreci ile  bölgenin dokusu değişti. 1965't 1965 tarihli Kat Mülkiyeti Kanunu'nun çıkmasından sonra apartmanlaşma görüldü.

2000'lerin başından itibaren eski kent dokunmasının korunmasına ve turistik bir cazibe merkesi haline getirilmesine yönelik çalışmalar yapıldı. Mehmet Akif Ersoy’un İstiklal Marşı’nı yazdığı Tacettin Dergâhı’nın da içinde bulunduğu parka şairin adı verildi. Bir dönem yaşadığı ve külliyenin bir parçası olan konut, müze-eve dönüştürüldü. Altındağ Belediyesi'nin, aslına uygun inşa ettirdiği 22 tarihi Ankara Evi‟nden oluşan Sanat Sokağı, 2010 yılından beri sanatçılara tahsis edilmiştir.

Tescilli yapılar 
Yaklaşık 300 yapının bulunduğu Hamamönü'nde 8 tane tescilli anıtsal yapı ve 22 tane tescilli sivil mimarlık örneği vardır. Semtteki anıtsal yapılar şunlardır:

 Karacabey Hamamı
 Karacabey Camii 
 Hacı Musa Camii
 Sarıkadı Camii
 Taceddin Camii
 Mehmet Akif Ersoy Evi
 Beynamlızade Konağı
 Kamil Paşa Konağı
 Tarihî Kabakçı Konağı

Kaynakça

Dış bağlantılar
 Hamamönü
 Eski Ankara Hamamönü'nde Hayat Buldu

Ankara'nın semtleri
Altındağ'ın mahalleleri