Nejat Diyarbekirli

Necat Erol Diyarbekirli (17 Haziran 1928, Adapazarı - 13 Temmuz 2017, İstanbul), Türk sanat tarihçisi, akademisyen ve basketbolcudur.

Erken dönem Türk sanatı üzerine çalışmaları ile tanınır. Sovyetler Birliği ve Çin’de Türkler’in kökeni üzerine araştırmalar yapmıştır. “Türkiye’den Orta Asya’ya giden ilk sanat tarihçisi” olarak bilinir.

Profesyonel bir basketbolcu olarak Fenerbahçe Basketbol Takımı’nda kaptanlık yapmıştır.

Piyanist Ayşegül Sarıca’nın eşidir.

Yaşamı 
1925 yılında Adapazarı’nda dünyaya geldi. 18. yüzyılda Diyarbakır’dan Adapazarı’na gelip yerleşmiş, “Diyarbekirlizâdeler” olarak bilinen bir aileye mensuptur. Büyükbabası tüccar Diyarbekirlizâde İbrahim Bey, babası İstiklal Savaşı gazisi  Diyarbekirlizâde Ahmet Bey’dir. Babası ve büyükbabası  Adapazarı’nda Türk Ticaret Bankası’nın kuruluşunda yer almıştır.

Nejat Diyarbekirli, ilköğrenimini Adapazarı’nda  tamladıktan sonra ortaöğrenimine Saint Joseph Fransız Koleji’nde  yatılı öğrenci olarak başladı.  Ailesinin İstanbul’a taşınmasından sonra aynı okulda gündüzlü olarak öğrenimine devam etti. Fransızca’yı ve Fransız kültürünü bu okulda öğrendi.

Yükseköğrenimine Güzel Sanatlar Akademisi’nde devam etti. Celal Esat Arseven, Rıfkı Melül Meriç, Nurettin Ormancı, Behçet Ünsal, Kurt Erdman, Kenan Özbel ve Oktay Aslanapa’nın öğrencisi oldu.  Saint Josep Lisesi’nde başladığı basketbolu, Akademi yıllarında da da sürdürdü. 1954 yılında Akademi’den mezun oldu.  Aynı kurumda yüksek lisans  yaptı ve Zeki Faik İzer’in  kurduğu Türk Sanat Tarihi Enstitüsü’ne asistan oldu. Akademide asistanlığı sürdürürken bir yandan da  Eczacıbaşı Holding’te çalıştı.

27 Mayıs 1963 tarihinde Paris'te iki evladının, Osman ve Selçuk Zeynep'in anneleri Devlet Sanatçısı piyanist Ayşegül Sarıca ile evlenmiştir.

Avrupa ülkelerindeki müzelerde ve özel koleksiyonlarda yer alan Türk sanat eserleri üzerine araştırmalar yaptı.  İsveç (1959) ve İngiltere'de (1962-1963) başladığı araştırmalarını  Paris, Berlin, Varşova, Viyana, Stokholm, Helsinki, Kopenhag,  Oxford ve Cambridge’de ve daha sonra Hindistan, Pakistan, Afganistan ve Ortadoğu ile Kafkasya’da sürdürdü.

1964 yılında sanat tarihi araştırmaları için Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla Orta Asya’ya gitti. Orta Asya’ya Türkiye’den giden ilk sanat tarihçisi oldu.   Azerbaycan, Türkmenistan’in ardından Çin ve Moğolistan’a seyahatler yapmaya başladı.  İncelemeleri Türk Sanat Araştırmaları ve İncelemeleri, Akademi, Cultura Turcica, Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu Belleteni, Türk Kültürü, İstanbul Üniversitesi Edebiyat-Fakültesi 50. Yıl Armağanı, Tarih Enstitüsü Dergisi, Halı, Orkun, Türk Dünyası Araştırmaları, Türk Edebiyatı, Sanat Çevresi, Boğaziçi, Ars Turcican (Münih), Tarih ve Medeniyet, Tarih ve Düşünce dergilerinde, Türkler Ansiklopedisi’nde yayımlandı. 1969’da doçent, 1979’da profesör oldu. Akademisyen olarak Türk Ocakları ve Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı’nın çalışmalarına katıldı.

1987 yılında UNESCO’nun yürüttüğü İpek Yolu Projesi’nde görev alarak projede Türkiye’yi temsil etti. Bu projede 12 yıl görev yaptı.  Katkılarından ötürü UNESCO Hizmet madalyası ile ödüllendirildi.

1995’te emekli olduktan sonra Muğla Üniversitesi’nde dersler verdi.

Basketbol kariyeri 
Diyarbekirli, 1940'lı ve 1950'li yıllarda Fenerbahçe'de forma giydi. Fransa'da düzenlenen 1951 Avrupa Basketbol Şampiyonası'nda, İskenderiye'de düzenlenen 1951 Akdeniz Oyunları'ndaki basketbol turnuvasında ve Helsinki'de düzenlenen 1952 Yaz Olimpiyatları'ndaki basketbol turnuvasında mücadele eden Türkiye millî takımının üyesiydi.

Bazı eserleri 
 Türk Sanatının Kaynaklarına Doğru, Hun Sanatı (1972), 
 İslâmiyet’ten Önce Türk Sanatı: Hunlar – Göktürkler – Uygurlar (1977)
 İslâmiyet’ten Önce Türk Sanatı -Başlangıcından Bugüne Türk Sanatı (1993), 
 Orhun’dan Geliyorum

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 Sports-Reference.com'daki profili 
 FIBA Avrupa profili  

1928 doğumlular
2017 yılında ölenler
Sakarya doğumlu akademisyenler
Sakarya doğumlu basketbolcular
Saint Joseph Fransız Lisesinde öğrenim görenler
Türk akademisyenler
Türk profesörler
Türk sanat tarihçileri
Türk erkek basketbolcular
Fenerbahçe SK basketbolcuları
Türk Akdeniz Oyunları basketbolcuları
Türk Olimpiyat basketbolcuları
1951 Akdeniz Oyunları basketbolcuları
1952 Yaz Olimpiyatları basketbolcuları
Karacaahmet Mezarlığı'na defnedilenler