Form faktör (cep telefonu)

Form faktör, bir cep telefonunun boyut, şekil ve stilinin yanı sıra, ana bileşenlerin yerleşimi ve konumunu ifade eder. Kalıp telefonlar, kaydıraklı telefonlar ve kapaklı telefonlar gibi üç ana form faktörü yanı sıra, bu formların alt kategorileri ve bazı atipik formlar vardır.

Kalıp
Bir kalıp (ayrıca kütük, blok telefon olarak da bilinir) telefon genellikle köşeleri yuvarlatılmış veya kenarları olan küp şekilli telefondur. Adı, boyutu ve şekli bir kalıp çikolata benzerliği ile türetilmiştir. Bu biçim faktörü Nokia ve Sony Ericsson gibi çeşitli üreticiler tarafından yaygın olarak kullanılmaktadır. Kalıp tipi cep telefonlarında genellikle tek bir yüz üzerinde ekran ve tuş takımı bulunur. Samsung SPH-M620, çubuğun her iki yanında da farklı cihazlar sunan benzersiz bir kalıp tarzına sahiptir: bir tarafında bir telefon ve diğerinde bir dijital ses çalar. Sony Ericsson'un ünlü bir 'MarsBar' telefon modeli CM-H333 de mevcut idi.

Tuğla
"Tuğla", neredeyse her zaman büyük, eski kalıp tipi telefonları, çoğunlukla büyük pil ve elektroniği olan erken cep telefonlarını ifade etmek için kullanılan bir argo terimidir. Ancak, "tuğla" daha yakın zamanda genel olarak eski telefon modellerine uygulandı. Motorola DynaTAC gibi bu tür erken cep telefonları, küçük antenler ve daha ince pil paketleri sayesinde daha taşınabilirlik sunan yeni daha küçük modellerle yer değiştirmiştir.

"Tuğla" terimi, akıllı telefonların ötesine geçerek video oyunu konsolu, yönlendirici veya başka bir cihaz da dahil olmak üzere çoğu çalışmayan (brick) tüketici elektroniğini ifade eder.

Arduvaz / Dokunmatik ekran 
Bir kayrak veya dokunmatik ekranlı telefon, bir tablet bilgisayarı gibi, dokunmatik ekrana ve bir ekran klavyesine dayanarak birkaç fiziksel düğmeye sahip cihazlardır. İlk piyasada bulunan dokunmatik ekranlı telefon, 1994 yılında piyasaya sürülen IBM Simon Personal Communicator idi. 2007'de piyasaya sürülen iPhone, şu anda bu tasarımın başarısı ve etkilenmesinden büyük ölçüde sorumludur.

2010'ların ortalarından beri neredeyse tüm akıllı telefonlar "dokunmatik ekranlı" arduvaz formundadır. Bazı olağandışı "arduvaz" tasarımları arasında LG New Chocolate (BL40) veya Samsung Galaxy Round bulunur.

Phablet
Phablet veya smartlet, arduvaz/dokunmatik ekranın bir alt kümesidir. Telefon ve tablet kelimelerinin bir birleşimi olan phablet, bir akıllı telefonun ve tabletin işlevlerini birleştirmek veya askıya almak için tasarlanmış bir mobil cihaz sınıfıdır. Phablet'lerin tipik olarak ekranları 5.5 inç ve 7.9 inç arasında ölçer (çapraz olarak). Phablet'lerin büyük ekranları mobil web tarama ve multimedya görüntüleme gibi ekran yoğun etkinlikleri tamamlar.  Ayrıca eskiz, not alma ve açıklama eklemeyi kolaylaştırmak, ayrıca entegre bir kendi kendine saklanan kalem için optimize edilmiş yazılımlar içerebilirler. 2020 itibarıyla, çoğu bütçe ve giriş seviyesi Android akıllı telefon, phablet olarak kabul ediliyor. Minimum 6,5 inç ekran boyutu ve 160 mm veya daha yüksek bir uzunluk kullanırlar.

Kapaklı
Bir çevirme veya kapaklı telefon, menteşelerle bağlanan iki veya daha fazla bölümden oluşur ve telefonun daha sıkı hale gelmesi için kapağı açıp kapatabilmesini sağlar. Açık olarak çevrildiğinde, telefonun hoparlörü ve mikrofonu kullanıcının kulağına ve ağzına daha yakın yerleştirilerek kullanılabilirlik geliştirilir. Kapalı çevrildiğinde, telefon kullanım için açıldığında olduğundan daha küçük ve taşınabilir hale gelir.

Motorola, bir zamanlar kapaklı telefon terimi için bir marka sahibiydi. Kapaklı telefon terimi, genel konuşma biçiminde kapakçık yerine jenerik hale getirilmiş ve daha sık kullanılmıştır. Motorola, ünlü Motorola StarTAC çevirici telefonun üreticisiydi.

Motorola, 2010 yılında Motorola Backflip akıllı telefonuyla farklı türde bir kapaklı telefonu tanıttı. Kapatıldığında bir taraf ekran, diğeri fiziksel bir QWERTY klavyesi idi. Menteşe, kısa kenar yerine telefonun uzun kenarı üzerinde durur ve ekranı çevrildiğinde klavyenin üstündedir.

Kapaklı terimi, bu form faktörü için genel olarak kullanılmaya başlandı. Çevirmeli telefon, dikey eksende açılan telefonlara yönlendirildi. Kapaklı tasarım, 12 basamaklı tuş takımı ile basit cep telefonlarını ("zırhlılar") barındırmak için en iyisidir, ancak cep telefonları daha karmaşıklaştığında (akıllı telefonlar gibi) daha yaygın hale gelen QWERTY klavyeler için daha yetersiz oldu.

2000'lerin ortalarından itibaren, "kapaklı" tasarımlar mevcudiyetlerinin zirvesine ulaştı ve sonradan tamamen yerini kalıp ve dokunmatikli telefonlar aldı.

Kızaklı 
Kaydırmalı veya kızaklı telefon, genellikle iki, ama bazen daha fazla raylar üzerinde birbirinin üzerinden kayan bölümlerden oluşur. Çoğu kızaklı telefonlar, çağrı yapmak için kullanılan hoparlörü ve telefonun ekranını barındıran bir ekran bölümüne sahiptir, başka bir bölümde tuş takımı veya klavye bulunur ve kullanılmak üzere dışarı kayar. Kayan form faktörünün amacı, operatörün tam fiziksel klavyelerden veya tuş takımlarından faydalanmasını sağlamaktır. Birçok farklı şirkette kayan telefonlar geliştirildi: Samsung Corby ve BlackBerry Torch.

Siemens SL10, 1999'da sunulan ilk sürgülü cep telefonlarından biriydi. Bazı telefonlarda, tuş takımını yerleştiren otomatik kaydırıcı bulunur. Birçok telefon, kullanıcı telefonunuzu birbirinden ayırmaya başlar başlamaz tuş takımı bölümlerini açıyor. Eşsiz modeller, farklı işlevler sağlayan, yukarı veya aşağı kayan 2 modeldir. Nokia N85 veya Nokia N95 bu örnektir.

Kaydırıcı form faktörünün, yan kaydırıcı veya QWERTY kaydırıcılı bir versiyonu, alt segmentteki klavyenin dikey erişimini kullanır. Yan kaydırıcı form faktörü öncelikle iki başparmak ile klavyeye daha hızlı erişmeyi kolaylaştırmak için kullanılır. Motorola Photon Q, Danger Hiptop, Sony Mylo ve HTC Touch Pro dört temel örnektir.

Kaydırıcılar, üreticilerin daha fazla tuş takımı düğmesini ve özelliğini (özellikle yan kaydırıcı veya QWERTY kaydırıcıyı) aynı form faktörüne yerleştirmesine izin verdiği için kapaklı formunun yerini aldı. 2000'lerin sonlarına doğru, "kızak" tasarımları popülerliklerinin zirvesine ulaştı ve daha sonra tamamen geliştirilmiş dokunmatik arayüzlere sahip dokunmatik biçim faktörlerinin popüler almasıyla azaldı. 2015 yılında BlackBerry (daha önce RIM) birkaç yıldır ilk ana kızaklı telefon olan BlackBerry Priv'i piyasaya sürdü. Model şu ana kadar sattıkları Blackberry işletim sistemini değil, Android'i temel aldı.

Olağandışı biçim faktörleri 
Aşağıda, cep telefonu pazarında kısa ömürlü (Saat hariç) bazı olağandışı biçim faktörleri yer almaktadır.

Döner 
Dönen telefon, merkez ekseni etrafında birbirine dönen birden çok, genellikle iki bölümden oluşur. Döner form faktörünün kullanımı kaydırıcınınkiyle aynı hedefleri taşır, ancak bu form faktörü daha az kullanılır. Örnekler Amoi 2560, Danger Hiptop, LG U900 + 960 + V9000, Motorola Flipout + V70 + V80, Nokia 7370, Philips 968, Siemens SK65, Sharp SX862 ve Sony Ericsson S700i + Sony Ericsson W600'dür.

Taco 
2003 yılında piyasaya sürülen Nokia N-Gage, yaklaşık taco şeklindeki form faktörü için plastik taco ve cihazın yan tarafında mikrofonların yerleştirdi. Cihazın yanına konuşmak gerekir. Diğer modeller Nokia 3300 ve Nokia 5510'u içerir.

Saat 
Kullanıcıya telefon görüşmesi yapma olanağı veren tam 4 bantlı GSM ve Bluetooth desteğine sahip bir kol saati, genellikle akıllı saat veya saat telefonu olarak anılır.

Karışık 
Nokia N90 veya Panasonic FOMA P900iV gibi bazı telefon modelleri, hem bir döner hem de bir çevirme ekseni kullanır.

Çoklu ekran 

Tipik çok ekranlı telefon faktörü, telefonun her iki tarafında iki dokunmatik ekran ile kayraktır. Bunun örnekleri Yotaphone ve Siam 7X'tir. Önlerinde normal dokunmatik ekrana sahipken arkada ise  elektronik mürekkep ekranı var. Birçok ekranlı form faktörlü modeller ana ekranın üstünde küçük, ayrı ekrana sahip olan LG V10 veya LG V20-dir. Selfie çekmek için ön kameranın varlığı akıllı telefonlarda önemli bir özellik olmuştur, ancak  çerçevesiz bir ekran elde etmek zor oldu.  Nubia X, Nubia Z20 ve Vivo NEX Dual Display, ana kamera ve daha küçük ikinci arka ekranı birleştirerek bu sorunu çözdü.

Yukarı açılır kamera

Oppo N1, manuel bir çevirmeli kamera kullandı.  Asus Zenfone 6 akıllı telefonunda, öne bakan özel kamera çentiğini ortadan kaldıran tam ekran bir ön kısım içeriyor.

Sarılmış ekran
Xiaomi, neredeyse tamamen gövdesini çevreleyen bir ekrana sahip olan Xiaomi Mi MIX Alpha'yı ortaya çıkardı.

Çift dokunmatik ekran
Nisan 2011'de Kyocera Communications, iki adet 3.5" ekranlı Kyocera Echo akıllı telefonunu piyasaya sürdü. Telefonun birincil ekranı, boyutunu küçülterek ikinci ekranın üzerinde yer alabilir. Kasım 2017'de ZTE, Axon M'yi duyurdu. Ekranlar iki öne bakan ekran veya bir öne ve bir arkaya bakan ekran şeklinde katlanabilir.

Kaynakça

Ayrıca bakınız 
 Cep telefonu
 Katlanabilir akıllı telefon

Endüstriyel tasarım
Cep telefonları