Plüton'un jeolojik özellikleri listesi

Uluslararası Astronomi Birliği, Plüton'un yüzey özelliklerine aşağıdaki temalardan kaynaklanan kalıcı isimler verilmesine karar verdi: kâşifler, uzay görevleri, uzay araçları, bilim adamları ve mühendisler; hayalî kâşifler, gezginler, gemiler, hedefler ve kökenler; keşifleri hayal etmiş yazarlar ve sanatçılar; kurgusal yeraltı dünyaları, yeraltı varlıkları ve yeraltına gitmiş gezginler.

Bu, New Horizons uzay aracından elde edilen verilerle çalışan bilim insanları tarafından tanımlanan Plüton'daki isimlendirilmiş jeolojik özelliklerin bir listesidir. Uluslararası Astronomi Birliği (IAU), 7 Eylül 2017'de ilk 14 ismi resmen tasdik etti, ancak bu sayfada listelenen isimlerin çoğu hâlâ gayri resmîdir. IAU, isimlerin aşağıdaki temalardan seçileceğini belirledi:

 Dünya mitolojilerinden yeraltı dünyasına ait isimler.
 Yeraltında bulunan tanrılar, tanrıçalar ve cüceler.
 Kahramanlar ve yeraltı dünyasının diğer kâşifleri.
 Plüton ve Kuiper Kuşağı ile ilişkilendirilen yazarlar.
 Uzay görevlerinin ve uzay araçlarının öncüleri.
 Plüton ve Kuiper Kuşağı ile ilgili bilim insanları ve mühendisler.

Cavi 

Cavus (okunuşu ka:vus), boş veya dik kenarlı bir depresyondur. Plüton'da şu ana kadar bir cavus tespit edilmiştir; Mitolojik bir yeraltı dünyasının adını almıştır. Aşağıda New Horizons ekibinin seçtiği resmî olmayan isimlerin listesi yer almaktadır (yukarıda listelenen temaların hepsine karşılık gelen isimler değil). Resmî olarak tasdik edilmiş isimler bu şekilde etiketlenmiştir.

Colles 

Collis (okunuşu kolis), alçaktaki bir tepe. Plütonlu collisler (Latince , okunuş koles), Dünya yörüngesinde çalışmış uzay araçlarına göre isimlendiriliyor. Aşağıda New Horizons ekibinin seçtiği resmî olmayan isimlerin listesi yer almaktadır (yukarıda listelenen temaların hepsine karşılık gelen isimler değil). Resmî olarak tasdik edilmiş isimler bu şekilde etiketlenmiştir.

{| class="wikitable"
!Özellik
!Kimin ismi verildiği
!İsmin tasdiki
|-
| Astrid Colles
| İsveç'in ilk uyduları olan Astrid programı
| — 
|-
| Challenger Colles
| Uzay Mekiği Challenger'in kaybını onurlandırmak için verildi
| — 
|-
| Coleta de Dados Colles
| Brezilya'nın ilk uydusu Satélite de Coleta de Dados
| — 
|-
| Columbia Colles
| Uzay Mekiği Columbia'nın kaybını onurlandırıyor
| — 
|-
| Soyuz Colles
| Soyuz programı; Soyuz 11'''in kaybını onurlandırır
| — 
|}

 Kraterler 

Plütonlu kraterler, bilim insanları ve Plüton'un çalışmasıyla alakalı diğer kişilere göre isimlendiriliyor. Aşağıda New Horizons ekibinin seçtiği resmî olmayan isimlerin listesi yer almaktadır (yukarıda listelenen temaların hepsine karşılık gelen isimler değil). Resmî olarak tasdik edilmiş isimler bu şekilde etiketlenmiştir.

 Dorsa 

Dorsum bir sırttır. Plütonlu dorsa (dorsumlar) mitolojideki yeraltı dünyasına göre isimlendiriliyor. Aşağıda New Horizons ekibinin seçtiği resmî olmayan isimlerin listesi yer almaktadır (yukarıda listelenen temaların hepsine karşılık gelen isimler değil). Resmî olarak tasdik edilmiş isimler bu şekilde etiketlenmiştir.

 Fluctūs 

Fluctus (okunuşu fluktu:s), sıvının dışarı akışıyla kaplanmış bir arazidir. Plütonlu fluctūs (fluctuslar), yeraltı dünyasının gezginlerine göre isimlendiriliyor. Aşağıda, New Horizons ekibinin seçtiği resmî olmayan isimlerin listesi yer almaktadır (yukarıda listelenen temaların hepsine karşılık gelen isimler değil). Resmî olarak tasdik edilmiş isimler bu şekilde etiketlenmiştir.

 Fossae 

Fossa, hendeğe benzer bir özelliktir. Plüton fossaları yeraltı mitleri ile ilgili figürlere göre isimlendiriliyor. Aşağıda New Horizons ekibinin seçtiği resmî olmayan isimlerin listesi yer almaktadır (yukarıda listelenen temaların hepsine karşılık gelen isimler değil). Resmî olarak tasdik edilmiş isimler bu şekilde etiketlenmiştir.

{| class="wikitable"
!Özellik
!Kimin ismi verildiği
!İsmin tasdiki
|-
| Beatrice Fossa
| İlahî Komedya’da Cennet'e Araf olan Beatrice Portinari || —
|-
| Djanggawul Fossae
| Djanggawul, Djanggawul, Ölüler Adası'ndan Yolngu yaratılış figürleri
| 8 Ağustos 2017
|-
| Dumuzi Fossa
| Dumuzid, karısı İnanna'yı yeraltında başkasıyla değiştiren efsanevi Sümer kralı || —
|-
| İnanna Fossa
| İnanna, yeraltı dünyasına inen Sümer tanrıçası || —
|-
| Kaknú Fossa || Kaknú, Ohlone, Wiwe ile savaşmak için yeraltı dünyasına seyahat eden, bir peregrine şahini andıran efsanevi kahraman || 13 Ağustos 2019
|-
| Mwindo Fossae || Mwindo, yeraltı dünyasına seyahat eden efsanevi Nyanga kahramanı || 30 Mayıs 2019
|-
| Sleipnir Fossae
| Sleipnir, Odin'in yeraltı dünyasına girerken bindiği at
| 8 Ağustos 2017
|-
| Sun Wukong Fossa
| Cehennem'e giden Çin Maymun Kralı Sun Wukong || —
|-
| Uncama Fossa || Uncama, Yeraltında bir kirpiyi takip eden ve ölü ruhların köyüne gelen Zulu masalı kahramanı || 3 Ocak 2020
|-
| Virgil Fossae
| Dante'nin İlahî Komedya'sındaki Cehennem ve Araf'dan geçerken kılavuzluk yapan Virgil
| 8 Ağustos 2017
|}

 Lacūs 

Lacus (okunuşu laku:s), bir "göl" veya küçük bir düzlüktür. Aşağıda New Horizons ekibinin seçtiği resmî olmayan isimlerin listesi yer almaktadır (yukarıda listelenen temaların hepsine karşılık gelen isimler değil). Resmî olarak tasdik edilmiş isimler bu şekilde etiketlenmiştir.

 Lineae 

Linea ince uzun bir yer şeklidir. Plütonlu lineae uzay sondalarına göre isimlendiriliyor. Aşağıda New Horizons ekibinin seçtiği resmî olmayan isimlerin listesi yer almaktadır (yukarıda listelenen temaların hepsine karşılık gelen isimler değil). Resmî olarak tasdik edilmiş isimler bu şekilde etiketlenmiştir.

 Maculae 

Makula, karanlık bir noktadır. Plütonlu makulalar (maculae), kurgu ve mitolojiden gelen yeraltı yaratıklarına göre isimlendirilir. Aşağıda New Horizons ekibinin seçtiği resmî olmayan isimlerin listesi yer almaktadır (yukarıda listelenen temaların hepsine karşılık gelen isimler değil). Resmî olarak tasdik edilmiş isimler bu şekilde etiketlenmiştir.

 Montes 

Mons, bir dağdır. Plütonlu montes (dağ sıraları) kâşiflerin ve maceracıların adını almıştır. Aşağıda New Horizons ekibinin seçtiği resmî olmayan isimlerin listesi yer almaktadır (yukarıda listelenen temaların hepsine karşılık gelen isimler değil). Resmî olarak tasdik edilmiş isimler bu şekilde etiketlenmiştir.

a.
b.

 Paludes 

Palus (kelimenin tam anlamıyla "bataklık"), küçük bir ovadır. Plüton'daki Paludes, tarihî kâşiflerin adını almıştır. Aşağıda New Horizons ekibinin seçtiği resmî olmayan isimlerin listesi yer almaktadır (yukarıda listelenen temaların hepsine karşılık gelen isimler değil). Resmî olarak tasdik edilmiş isimler bu şekilde etiketlenmiştir.

 Plana 
Planum, bir yayla veya yüksek düzdür. Bunlardan biri (Sputnik Planum) Plüton'da önce tespit edildi; ama o zamandan beri bir planitia olduğu anlaşıldı.

 Planitiae 

Planitia, plana'dan farklı olarak alçak arazide yer aldıklarından alçaktaki düzlüklerdir. Aşağıda New Horizons ekibinin seçtiği resmî olmayan isimlerin listesi yer almaktadır (yukarıda listelenen temaların hepsine karşılık gelen isimler değil). Resmî olarak tasdik edilmeş isimler bu şekilde etiketlenmiştir.

 Regiones 

Regio, coğrafî olarak etrafından ayrılmış bir bölgedir. Plüton regioları (regiones), kurgu ve mitolojide yeraltı dünyasının ruhlarına veya Plüton'un çalışmasıyla ilişkili bilim insanlarına göre isimlendiriliyor. Aşağıda New Horizons ekibinin seçtiği resmî olmayan isimlerin listesi yer almaktadır (yukarıda listelenen temaların hepsine karşılık gelen isimler değil). Resmî olarak tasdik edilmiş isimler bu şekilde etiketlenmiştir. [2] Böyle bir özellik olan ve önceleri Cthulhu Regio denilen özellik, şimdi bir makula olarak kabul edilir.

 Rupēs 

Rupes, dik bir kayalıktır. Plütonlu rupesler (rupēs), kâşiflere göre isimlendirilir. Aşağıda New Horizons ekibinin seçtiği resmî olmayan isimlerin listesi yer almaktadır (yukarıda listelenen temaların hepsine karşılık gelen isimler değil). Resmî olarak tasdik edilmiş isimler bu şekilde etiketlenmiştir.

 Terrae 

Terra, geniş bir toprak kütlesidir. Plütonlu terralar (terrae), uzay sondalarına göre isimlendirilir. Aşağıda New Horizons ekibinin seçtiği resmî olmayan isimlerin listesi yer almaktadır (yukarıda listelenen temaların hepsine karşılık gelen isimler değil). Resmî olarak tasdik edilmiş isimler bu şekilde etiketlenmiştir.

 Valles 

Vallis, bir vadidir. Plütonlu valles, tarihî kâşiflerin ismini almıştır. Aşağıda New Horizons'' ekibinin seçtiği resmî olmayan isimlerin listesi yer almaktadır (yukarıda listelenen temaların hepsine karşılık gelen isimler değil). Resmî olarak tasdik edilmiş isimler bu şekilde etiketlenmiştir.

Ayrıca bakınız
 Plüton'un coğrafyası
 Plüton'un jeolojisi

Kaynakça

Plüton
Plüton'un coğrafyası