Aşide Beŋü

Aşide Beŋü, Aşide Bengü ((Eski Türkçe: ), kalın sıralı söylemiyle (U)Bangu   ya da Pinyin transliterasyonuna göre Aşide Wenfu (阿史德溫傅)) (? – 5 Aralık 681); Göktürk Kağanlığı'nın yıkılmasından sonra Göktürklerin 50 yıllık bağımsızlık isyanının azmettiricisi olan Göktürk asilzadesidir. Çin kaynaklarında adı Wenfu olarak geçer. Pinyin Çincesinde u grubunda "ben" morfemi olmadığından dile aktarım sırasında /wen/ standartizasyonu gelişmiş; Türkçe damak sesi (n) tek ses olarak hissedildiği için hece ayrışmasına uğramadan Pinyin u grubunun tamlayıcısı "fu" sesiyle; kelime Çince'ye litere edilmiştir.

Yaşamı 
Bir Türk asilzadesi olduğu bilinen Beŋü hakkında kesin bilgiler yoktur. Çin kaynaklarına göre Beŋü, 679 yılında Şanyu Genel Valiliği himayesinde çalışan üst düzey bir Türk yöneticiydi. Onunla birlikte Aşide Fenzi adında başka bir Türk general daha vardı. Beŋü ve Fenzi Tang hanedanının güçsüz bir anını bekledi. Bu iki general, bekledikleri an geldiğinde Aşina Nişufu'yu kağan yaparak Tang'a karşı isyan ettiler. Ancak 680'de, Pei Xingjian komutasındaki Çin ordusu Nişufu'yu mağlup etti. Beŋü, Çin ordusundan kaçmayı başardı ancak Nişufu, Çin tarafından cezalandırılmaktan korkan ordusu tarafından öldürüldü. Çinlilerden kaçmayı başaran Aşide Beŋü,  bu ayaklanmada, 10.000'den fazla Çin askeri ve subayın ölümüne neden olmuş, isyan zorlukla bastırılabilmişti. Bu durum, Beŋü'nün yeniden bir bağımsızlık hareketi başlatmasında etkili oldu. Bu amaçla, Göktürk hanedanından Aşina Funian'ı kağan ilan ederek yine Tang'a karşı isyan etti.  İsyan başarısızlıkla sonuçlandı. Aşide Beŋü ve Aşina Funian Tang ordusuna teslim oldu. 5 Aralık 681 tarihinde Aşide Beŋü ve Aşina Funian da dâhil olmak üzere 54 Göktürk Çangan'ın Doğu Pazarı'nda halka açık bir alanda idam edildi.

Ayrıca bakınız
 Aşina Funian
 Aşina Nişufu

Kaynakça

İsyancılar
Göktürkler
Tang Hanedanı kişileri
İdam edilmiş Türkler
681 yılında ölenler