Liyakat Madalyası (Amerika Birleşik Devletleri)

Liyakat Madalyası (İngilizce: Medal for Merit), verildiği dönemde Amerika Birleşik Devletleri'nin en yüksek sivil nişanıydı. Amerika Birleşik Devletleri başkanı tarafından, "8 Eylül 1939'da Başkan tarafından acil durum ilan edilmesinden bu yana" savaş çabalarında "olağanüstü hizmetlerin yerine getirilmesinde olağanüstü liyakatli davranışlarıyla kendilerini gösteren" sivillere verilirdi. Yabancı uluslardan sivillere verilen ödüller, "yalnızca Birleşmiş Milletlerin savaş çabalarını ilerletmek için istisnai derecede faziletli veya cesur eylem veya eylemlerin performansı için" uygun görülmüştür.

Madalya altın kaplama bronz ve mineden yapılmıştır ve bir kurdeleyle sol göğse takılır.

Tarihçe 
Liyakat Madalyası 77-671 sayılı Kamu Yasası ile oluşturulmuş ve 24 Aralık 1942 tarihli 9286 sayılı İcra Emri - Liyakat Madalyası ile ödüllendirilmesi kodlanmış, daha sonra 27 Mayıs 1947 tarihli 9857A sayılı İcra Emri ile değiştirilmiş ve yeniden düzenlenmiştir. İkinci Dünya Savaşı sırasında oluşturulan ve "Birleşmiş Milletler ve diğer dost yabancı ülkelerin ortak bildirisi altında savaşı sürdüren ulusların sivillerine" verilen madalya, 1952 yılından bu yana verilmemiştir.

İlk madalyalar 28 Mart 1944 tarihinde John Garand ve Albert Hoyt Taylor'a verilmiştir.

Liyakat Madalyası şu anda ABD sivil nişanlarının öncelik sırasına göre yedinci sırada, Gümüş Can Kurtarma Madalyası'nın altında ve Ulusal İstihbarat Üstün Hizmet Madalyası'nın üstünde yer almaktadır.

Yabancı uluslardan siviller, Müttefiklerin Mihver Güçlere karşı savaş çabalarını ilerletmek için istisnai derecede faziletli veya cesur bir eylem veya eylemler gerçekleştirdikleri için bu ödülü alabilirlerdi. Bu madalyayı alan ve Amerikan vatandaşı olmayan ilk kişi 12 Ocak 1946'da İkinci Dünya Savaşı'nda İngiliz Hükümeti Kod ve Şifre Okulu Müdürü Sir Edward Wilfred Harry Travis olmuştur. Madalyayı alan bir sonraki yabancı sivil ise İkinci Dünya Savaşı sırasında Belçika Union Minière du Haut Katanga'nın direktörü olan Edgar Sengier olmuştur. Sengier 9 Nisan 1946 tarihinde Liyakat Madalyası ile ödüllendirilmiştir. Madalyayı alan bir sonraki yabancı sivil ise Kasım 1946'da Kanadalı casus William Stephenson oldu. Stephenson İkinci Dünya Savaşı sırasında "Intrepid" kod adını kullanmıştır. Bazı yazarlar Stephenson'ın hayali karakter "James Bond"un gerçek hayattaki ilham kaynaklarından biri olduğunu düşünmektedir. Bir diğer ödül sahibi ise, İngiltere'de radarın öncülerinden olan Sir Robert Watson-Watt'tır. Watt, İngiltere'nin dört bir yanında radar istasyonları zinciri kurarak Kraliyet Hava Kuvvetlerinin gelen Alman uçakları hakkında önceden bilgi sahibi olmasını sağlamış ve 1940 Britanya Muharebesi'nin kazanılmasında etkili olmuştur. Japonya'nın Pearl Harbor'a saldırmasının ardından hava savunması konusunda danışmanlık yapmak üzere 1941'de ABD'ye gönderildi. Kendisine 1946 yılında ABD Liyakat Madalyası verildi.

Teklif edilen tüm ödüller, başkan tarafından atanan ve biri kurul başkanı olarak görevlendirilen üç üyeden oluşan Liyakat Madalyası Kurulu tarafından değerlendirilmiştir. Bu madalya, düşmanlıkların sona ermesinden sonra (31 Aralık 1946 tarihli ve 2714 sayılı Bildiri ile ilan edildiği üzere) İkinci Dünya Savaşı'nın yürütülmesine ilişkin herhangi bir eylem için verilemez ve 30 Aralık 1946'dan sonra bu tür hizmetler için bu ödül için hiçbir teklif sunulamaz. Bu türdeki son madalya uzun bir gecikmeden sonra 1952 yılında verilmiştir.

Önemli sahipleri

Kaynakça

Dış bağlantılar 

 NARA - Federal Kayıt - Yönetici Emri 9637 - Liyakat Madalyası 
 Liyakat Madalyasını Keşfetmek, Philip J. Schlegel, 2012. Alıcıların listesini içerir (PDF).  

II. Dünya Savaşı'nda Amerika Birleşik Devletleri
1942'de oluşturulan ödüller
1942'de Amerika Birleşik Devletleri'nde kurulan oluşumlar
1946'da feshedilen ödüller

Amerika Birleşik Devletleri'nin sivil ödül ve nişanları