1920 Gence İsyanı

1920 Gence İsyanı (Azerice: Gəncə üsyanı), Gence Ayaklanması olarak da adlandırılan bu olay, Azerbaycan'ın Gence şehrinde 26 ilâ 31 Mayıs 1920 tarihleri arasında Azerbaycan'ın Sovyetleştirilmesine tepki olarak gerçekleşen anti-Bolşevik bir isyandır. Rus İç Savaşı'nın bir parçası olarak kabul edilir.

Arka plan 
Rus İmparatorluğu'nun parçalanması, topraklarında bir dizi bağımsız devlet oluşmasına neden oldu. 28 Mayıs 1918 tarihinde Azerbaycan Millî Şurası, Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'nin bağımsızlığını ilan etti. 23 ay sonra, Azerbaycan'daki siyasi güç, 11. Kızıl Ordu'nun ülkeye getireceği kan dökülmesini önlemek için Müsavat Partisi tarafından Bolşevikler'e devredildi. 28 Nisan 1920'de Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti ilan edildi.

Azerbaycan'ın Sovyetleşmesi, komşu ülkeler üzerindeki Bolşevik baskıyı önemli ölçüde azalttı ve böylesi hızlı bir siyasi değişimden morali bozulmuş Azerbaycanlılar arasında büyük kızgınlık ve huzursuzluk yarattı. Bolşeviklerin kuvvetle ve açık din karşıtı düşünceleri de sivil kitleleri öfkelendiriyordu. Halkın huzursuzluğu ayrıca, Müsavat üyeleri tarafından Gürcistan'a kaçan veya gizli görev yapan çeşitli siyasi örgütler tarafından tetiklenmekteydi. Bolşevik karşıtı tarafta olanlar, Sovyetlerin Kızıl Ordu modeline göre, Azeri ordusunda subayları çıkararak birimleri bölerek yeniden örgütleme planından hoşnutsuz oldular.

İsyan 
Azerbaycan Ordusu'ndan Gence garnizonunun komutanı Muhammed Mirza Kacar ve subayları, Azerbaycanlılar arasındaki en büyük iç kargaşaya neden oldular. 25-26 Mayıs 1920 gecesi 1.800 askerden oluşan garnizon, Gence'nin Müslüman mahallesi üzerinde isyan başlattı ve yönetime el koydu. Ayaklanmaya katılanlara General Kacar, General Cevad Bey Şıhlinski, General Teymur Novruzov ve Albay Cihangir Kazımbeyov önderlik ettiler. Demiryoluyla gelen Sovyet birlikleri şehri kuşattı. Sovyetler 29 Mayıs günü defalarca saldırı girişimlerinde bulundular, ancak her seferinde ağır kayıplar alarak geri çekildiler. Ancak ağır toplar konuşlandırıldıktan sonra başarılı oldular. Yaklaşık 1000 isyancı öldürüldü; geri kalanı orada kurulan birliklere katılmak için dağlara kaçtı. Savaş 31 Mayıs'a kadar sürdü ve Bolşevik zaferi ile sona erdi. Daha sonra şehir bir hafta boyunca yağmalandı ve talan edildi.

Kaynakça 

Gence tarihi
Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
Sovyetler Birliği'ndeki ayaklanmalar
Rusya'daki ayaklanmalar
Rus İç Savaşı
Gence İsyanı
Gence İsyanı
Gence İsyanı
Gence İsyanı
Gence isyanı (1920) katılımcıları