İyot monoklorür

İyot monoklorür ICl formülü ile gösterilen bir interhalojen bileşiktir. Oda sıcaklığına yakın eriyen kırmızı-kahverengi renge sahip bir kimyasal bileşiktir.  İyot ve klorun elektronegatifliği arasındaki fark nedeniyle, ICl oldukça kutupsaldır ve  kaynağı olarak davranır.

İyot monoklorür, denklemine göre halojenleri 1: 1 mol oranında birleştirerek basitçe üretilir.

 

Klor gazı iyot kristallerinden geçtiğinde, iyot monoklorürün kahverengi buharı gözlemlenir. Koyu kahverengi iyot monoklorür sıvısı toplanır. Aşırı klor, geri dönüşümlü bir reaksiyonda iyot monoklorürü iyot triklorüre dönüştürür:

Polimorflar 
 iki polimorf içerir; 27.2 °C erime noktasına sahip siyah (geçen ışık ile kırmızı) iğneler olarak bulunan  ve erime noktası 13.9 °C olan siyah  (iletilen ışıkla kırmızı-kahverengi) trombositler olarak mevcut olan    .

Her iki polimorfun kristal yapılarında, moleküller zik-zak zincirlerinde düzenlenir.  , P21/c uzay grubuyla monokliniktir.

Reaksiyonları ve kullanımları 
İyot monoklorür HF ve HCl gibi asitlerde çözünür, ancak HCl ve HI oluşturmak üzere saf su ile reaksiyona girer:

 ICI + H2O →  HCI + HI + ½ O2

 organik sentezde yararlı bir reaktiftir.  Bazı aromatik iyodürlerin sentezinde bir elektrofilik iyot kaynağı olarak kullanılır. Aynı zamanda C-Si bağlarını da keser.

 ayrıca, kloro-iyodo alkanları vermek üzere alkenlerdeki çift bağa eklenecektir.

 RCH=CHR' + ICl -> RCH(I)-CH(Cl)R'

Bu tür reaksiyonlar sodyum azit varlığında gerçekleştirildiğinde, iyodo azit RCH(I)-CH(N3)R'elde edilir.

Wijs çözeltisi, yani asetik asit içinde çözülmüş iyot monoklorür, bir maddenin iyot değerini belirlemek için kullanılır.

Aynı zamanda, bir klorat ile reaksiyona girerek ve yan ürün olarak klor gazı serbest bırakarak saf iyodürler yapmak için de kullanılabilir.

Kaynakça 

Oksitleyici maddeler
İnterhalojen bileşikler
Klorürler
İyot bileşikleri
İncelenmemiş çeviri içeren sayfalar