Ekvator frengisi

Ekvator frengisi (yaws hastalığı, frambesia tropica, thymosis, polypapilloma tropicum, parangi, bouba, frambösie)  ve pian olarak da bilinir.  Spiroket bakterisi Treponema pallidum pertenue'nin yol açtığı tropik bir cilt, kemik ve eklem enfeksiyonudur. Hastalık  ciltte 2 ila 5 santimetre yarıçapında yuvarlak ve sert kabarmalar ile başlar. Ortası patlayarak açılabilir ve ülsere neden olabilir. Bu ilk cilt lezyonu tipik olarak 3 ila 6 ayda iyileşir. Haftalar ve yıllar sonra, eklemler ve kemiklerde ağrılı yorgunluk ortaya çıkabilir ve yeni cilt lezyonları görülebilir. avuç içi ve ayakların tabanları kalınlaşabilir ve çatlayabilir. Kemiklerde (özellikle de burun kemikleri) şekil bozukluğu oluşabilir. Beş yıl ve daha sonra büyük ölü cilt bölgeleri ve ardından yara izleri görülebilir.

Ekvator Frengisi hastalığı taşıyan kişinin yarasından sızan sıvıya doğrudan temas yoluyla yayılır. Genellikle cinsel olmayan temas yoluyla bulaşır. Hastalık en fazla, oynarken birbirine bulaştıran çocuklarda görülür. İlgili diğer treponemal hastalıklar frengi (Treponema pallidum endemicum), pinta (Treponema pallidum carateum), and frengi (Treponema pallidum pallidum). Ekvator Frengisi genellikle lezyonların görülmesiyle teşhis edilir. Kan antikor testleri yaralı olabilir fakat mevcut enfeksiyonu öncekilerden ayırdedemez. Polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) en iyi teşhis yöntemidir.

Önleme, kısmen, hastaları tedavi ederek ve bulaşma riskini azaltarak sağlanabilir. Hastalık yayıldığında, tüm topluluğu tedavi etmek etkili olur. Temizlik ve hijyeni geliştirmek de hastalığın yayılmasını yavaşlatır. Tedavisi genellikle şu antibiyotikler ile sağlanır: ağızdan azitromisin veya benzatin penisilin enjeksiyonu yoluyla. Tedavi edilmediğinde, vakaların % 10’unda fiziksel şekil bozuklukları oluşmaktadır.

Tarihçe
Ekvator Frengisi, 2012 yılı itibarıyla, en az 14 tropik ülke de yaygındır. Hastalık sadece insanlara bulaşmaktadır.  1950’ler ve 1960’larda Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Ekvator Frengisi hastalığını neredeyse tamamen ortadan kaldırmıştı. O zamandan bu yana vakaların sayısı artmıştır ve WHO bu kez hastalığı 2020 yılına kadar ortadan kaldırmaya çalışmaktadır. Hastalığın bulaştığı insan sayısı 1995 yılında 500,000 olarak tahmin edilmektedir. Hastalığın ilk tanımı 1679 yılında Willem Piso tarafından yapılmış olmasına rağmen, arkeolojik kanıtlar Ekvator Frengisi hastalığının 1.6 milyon yıl öncesinden beri insanlar arasında görüldüğünü göstermektedir.

Kaynakça

Bakteriyel hastalıklar
Frengi