Yereruyk

Yereruyk (, Yereruyki tachar), Ermenistan'ın Şirak bölgesindeki Anipemza köyü yakınlarında yer alan bir arkeolojik sit. Antik bir Ermeni kilisesine sahiptir. Türkiye ile sınırı belirleyen Arpaçay ırmağı yakınlarındaki platonun üzerinde ve Ani antik kentinin 5 km güneydoğusunda kurulmuştur.

Yereruyk'taki bazilika, Ermenistan'daki en eski Hristiyan anıtlarından biridir ve 1995'te UNESCO tarafından Dünya Mirası Geçici Listesi'ne eklenmiştir. Ermeni mimarisinin Paleo-Hristiyan döneme atıfta bulunan ilk örneklerinden biri kabul edilmektedir.

Tarihçe
Yereruyk'un tarihi 4. ve 5. yüzyıllara dayanmaktadır. Antik Ermenistan'ın Ayrarat bölgesinin Şirak kantonunda yer almaktadır. Kimler tarafında yapıldığı bilinmeyen kilise, 11. yüzyılda Kral III. Hovhannes-Smbat'ın eşinin çabalarıyla yenilenmiştir. 17. yüzyılda meydana gelen depremde hasar gördü.

Yereruyk, Toros Toramanyan'a göre sütunlar üzerine inşa edilen bazilika tarzı Ermeni kilise mimarisinin ilk örneklerinden biridir. Kilisenin çevresinde kalın duvarlar bulunmaktadır. Yakındaki diğer binalar, yer altı odaları ve su deposu incelendiğinde kilisenin gelişmiş bir yerleşim yerinin merkezinde yer aldığı düşünülmektedir.

Mimari
Üç koridoru ve kalın yan duvarları olan yapı, döneminin en büyük Ermeni kiliselerinden biridir. Yapının kuzey, batı ve güney bölümünde kemerli yollar ve bunların sonunda nişler ve apsis yakınında iki küçük şapel vardır. Kuzeydoğudaki şapel üst üste yapılan iki tonozun büyük bir bölümünü tutmaktadır. Bazilikanın güney cephesinin doğu ucunda Yunanca bir yazıt vardır.

Tekor ve Zvartnots kiliseleri ile birlikte Yereruyk, tamamen krepidoma benzeri 5-6 basamaklı bir temel üzerine inşa edilen nadir Ermeni kiliselerinden biridir. Yapılan kazılarda binanın altında aralıksız bir platform olmadığı ve temellerin doğrudan kaya üzerinde olduğu anlaşıldı.

Kaynakça

Dış bağlantılar 

 Armenian Architectural Studies
 The World Heritage Newsletter, No. 11, Haziran 1996, UNESCO
 Rensselaer Digital Collections: Photos of Yererouk 

4. yüzyılda Ermenistan
5. yüzyılda Ermenistan
5. yüzyılda tamamlanan kiliseler
Ermenistan'daki kiliseler
Ermenistan'daki arkeolojik sitler
Ermeni Apostolik kiliseleri