Mil Mi-26

Mil Mi-26 (, NATO rapor adı: Halo), izdeliye 90 üretim koduyla üretilen ve Sovyetler Birliği döneminde üretimine başlanan bir Rus ağır nakliye helikopteridir. Hem askeri hem de sivil helikopterler arasında günümüze kadar üretilen en büyük ve en güçlü helikopterdir.

Tasarım ve Geliştirme
Mi-26'dan daha ağır olan Mil Mi-12 (prototip adı: Mil V-12) helikopterinin geliştirme aşamasının tamamlanamaması üzerine 1970'lerin başında yeni bir ağır nakliye helikopteri geliştirme projesi başlatılmıştır. İlk etapta Izdeliye 90 ("Project 90") olarak adlandırılan proje, daha sonradan Mi-26 adını almıştır. Bu yeni helikopterde olması beklenen temel özellik, boş ağırlığının, azami kalkış ağırlığının yarısından daha az olmasıdır. Mi-26 helikopteri, OKB-329 Tasarım Bürosu'nun (daha sonradan Mil Moskova Helikopter Fabrikası adını almıştır) kurucusu Marat Tishchenko'nun desteğiyle Mikhail Mil tarafından tasarlanmıştır.

Askeri ve sivil ihtiyaçlara cevap verebilecek bir ağır nakliye helikopteri olarak geliştirilen Mi-26, görevi devraldığı Mi-6 helikopterinden iki kat daha fazla kabin hacmine ve taşıma kapasitesine sahiptir. Mi-26'nın geliştirilmesinde temel amaç, 13 tonluk amfibi zırhlı personel taşıyıcı ve taşınabilir balistik füze bataryaları gibi askeri ekipmanların, Antonov An-22 ya da İlyuşin İl-76 gibi askeri nakliye uçakları tarafından ana noktalara taşındıktan sonra daha uzak ve ulaşılması zor bölgelere aktarılabilmesidir.

Mi-26, ilk uçuşunu 14 Aralık 1977'de yaptı. Geliştirme aşaması 1983'te tamamlanan helikopter, 1985 yılından itibaren Sovyet Hava Kuvvetleri'nin ve Sovyetler Birliği'ndeki sivil kuruluşların envanterine girmeye başladı.

8 palli ana rotora sahip ilk seri üretim helikopter olan Mi-26, helikopterin ihtiyacı olan gücü tüm motorlara paylaştıran bir sistem sayesinde motorlarından birisi devre dışı kalsa dahi (helikopterin o anki görev ağırlığına da bağlı olarak) görevine devam edebilir. Mi-26 Halo, ağırlığı Mi-6'dan az miktarda fazla olmasına rağmen yaklaşık 20 tonluk bir yükü taşıyabilir. Seri üretim aşamasına geçemeyen V-12'den sonra şu ana kadar üretilen en büyük ve en ağır helikopter olan Mi-26'nın kuyruk rotoru, MD 500'ün 4 palli ana rotoruyla yakın çapta olup yaklaşık olarak aynı miktarda itki kuvveti üretebilir.

Mi-26'nın vites kutusu helikopterin boyutuna oranla çok ağır olmasa da 19,725 beygir gücünü rotorlara aktarabilmektedir. Mil firmasının halihazırdaki vites kutusu tedarikçisi, istenen özelliklerdeki vites kutusunun tasarlanamayacağını bildirmiş ve bunun üzerine Mil Design Bureau, Mi-26'nın şanzımanını kendisi tasarlamış ve V-26 ismini vermiştir.

Mi-26, 1982 yılında 2000 metre irtifaya toplam 56,768.8 kg ağırlıkla çıkarak önemli bir rekor kırmıştır.

2010 Temmuz'unda yapılan bir açıklamaya göre de Rusya-Çin ortak yapımı 33 tonluk bir ağır nakliye helikopterinin geliştirileceği duyurulmuştur.

Rus helikopter üreticisi Rostvertol, Rus Hava Kuvvetleri'nin yaklaşık 20 helikopterden oluşan Mi-26 filosundaki helikopteri yenilemekte/tamir etmekte ve günümüz ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde modernize etmektedir. Yenilenen ve modernize edilen helikopter, Mi-26T olarak adlandırılmaktadır. 2015 yılında tamamlanması beklenen proje, mevcut filonun yenilenmesine ek olarak 22 adet yeni Mi-26T'nin üretimini de kapsamaktadır. Yeni üretilecek 22 adet Mi-26T'den 8 adedi, 2012 yılının Ocak'ında Rus Hava Kuvvetleri'ne teslim edilmiştir.

Operasyonel Geçmişi

Çernobil Reaktör Kazası
1986 yılındaki Çernobil reaktör kazasından sonra başlatılan temizleme çalışmalarında kullanılmak üzere acil olarak geliştirilen 30 adet Mi-26S afet müdahale modeli helikopter, radyasyon ölçümlerinin yanı sıra radyoaktif ışımaları önlemek amacıyla büyük miktarda yalıtım maddesinin patlamanın olduğu 4 numaralı reaktörün içerisine hassas bir şekilde bırakılması çalışmalarında da kullanıldı. Bu model, pilotları ve helikopterde bulunan diğer personeli radyasyondan korumak amacıyla yüksek korumalı kokpit camları ve filtre sistemiyle donatıldı. Alt kısmına sıvı tankı ve püskürtme sistemi de monte edilen helikopter, içerisindeki yalıtıcı malzemeyi 4 numaralı reaktörün içerisine püskürterek çalışmalara büyük katkı sağladı.

Afganistan'daki Chinook Kurtarma Operasyonu
2002 baharında sivil bir Mi-26, iki Amerikan MH-47E Chinook helikopterini Afganistan'daki bir dağdan kurtarmak için kiralandı. 2500 metrenin üzerindeki irtifalarda ve bölgedeki terör tehdidi altında yapılan kurtarma operasyonunda helikopterler, azami taşıma ağırlığının üzerinde yüklere maruz kaldılar.

Çeçenistan Kazası

Tam yüklü bir Mi-26, Çeçen ayrılıkçılar tarafından 19 Ağustos 2002'de karadan havaya füzeyle vuruldu. Helikopterin bölgedeki bir mayın tarlasına düştüğü olayda, 127 kişi öldü.

Afganistan'daki Vurularak Düşürülme Vakası
Moldovalı Pecotos Air şirketine ait bir Mi-26, 2009'un Temmuz ayında Afganistan'ın Helmand vilayetinde uğradığı saldırı sonucu düşürüldü. Daha sonradan NATO adına insani yardım amaçlı görev yaptığı açıklanan Moldova Mi-26'sı, Ukraynalı 6 mürettebata mezar oldu.

Hindistan Hava Kuvvetleri - Kırıma Uğrama
14 Aralık 2010'da, Hindistan Hava Kuvvetleri'ne ait bir Mi-26, Jammu Havaalanı'ndan kalktıktan saniyeler sonra 15 metre irtifadan yere çakıldı ve 9 yolcusu kazada yara aldı. Hindistan Uçuş Güvenliği Enstitüsü tarafından hazırlanan araştırma raporuna göre kaza, Mi-26 tarafından taşınan bir tren vagonunun helikopterin dengesini bozması nedeniyle yaşandı.

Kraliyet Norveç Hava Kuvvetleri - Sea King Kurtarma Operasyonu
Kraliyet Norveç Hava Kuvvetleri'ne ait bir Westland Sea King, 11 Aralık 2012'de havada yaşadığı teknik problemler nedeniyle Divgagáisá Dağı'na acil iniş yapmak zorunda kaldı. Helikopterin iniş takımları, acil iniş sırasında büyük hasar gördü. Bunun üzerine ara rotor palleri sökülerek ve ardından da yakıt deposundaki yakıt tahliye edilerek taşımaya uygun hale getirilen Sea King, olaydan bir gün sonra bir Mil Mi-26 tarafından Banak Hava Üssü'ne taşındı.

Versiyonları

V-29
Prototip versiyonu.
Mi-26
Askeri ve sivil nakliye amaçlı geliştirilen versiyonu. NATO rapor adı: 'Halo-A'.
Mi-26A
Geliştirilmiş uçuş/seyrüsefer sistemine sahip versiyonu.
Mi-26M
Performans özellikleri geliştirilmiş versiyonu.
Mi-26MS
Hava ambulansı versiyonu.
Mi-26NEF-M
Denizaltı karşı harbi için geliştirilen versiyonu.
Mi-26P
Sivil taşımacılık için geliştirilen versiyonu. Taşıma kapasitesi: 63 yolcu.
Mi-26PP
Radio vericileriyle donatılan versiyon.
Mi-26PK
Uçan vinç olarak geliştirilen versiyon.
Mi-26S
Doğal afet vb. olaylar sonrası yardım çalışmalarında kullanılmak üzere geliştirilen versiyon.
Mi-26T
Sivil nakliye amaçlı geliştirilen versiyonu.
Mi-26TC
Kargo taşımacılığı amaçlı geliştirilen versiyonu.
Mi-26TM
Uçan vinç olarak geliştirilen versiyon.
Mi-26TP
Yangın söndürme helikopteri olarak geliştirilen versiyonu.
Mi-26TC
Mi-26T'nin ihracat amaçlı geliştirilen versiyonu.
Mi-26TZ
Yakıt tankeri versiyonu.
Mi-26T2
Mi-26T'nin geliştirilmiş versiyonu. Bu versiyona entegre edilen BREO-26 elektronik ekipmanı, helikopterin gece/gündüz ve kötü hava koşullarında etkin kullanımına olanak vermektedir.
Mi-27
Havadan komuta görevleri için geliştirilmesi önerilmiştir ve iki prototip üretilmiştir.

Kullanıcılar

Askeri Kullanıcılar

Cezayir Hava Kuvvetleri 
 Belarus
Belarus Hava Kuvvetleri  

Kraliyet Kamboçya Hava Kuvvetleri 

Demokratik Kongo Cumhuriyeti Hava Kuvvetleri

Ekvator Ginesi Hava Kuvvetleri

Hindistan Hava Kuvvetleri

Kazakistan Hava Kuvvetleri 

Meksika Hava Kuvvetleri

Kuzey Kore Hava Kuvvetleri 

Peru Ordusu

Rus Hava Kuvvetleri

Ukrayna Hava Kuvvetleri 

Venezuela Ordusu

Sivil Kullanıcılar

Skytech

UTair Aviation

Önceki Kullanıcılar

Aeroflot
Sovyet Hava Kuvvetleri

Özellikler (Mi-26)

 Genel Özellikler
 Mürettebat: 5 kişi – 2 pilot, 1 seyir görevlisi, 1 yükleme uzmanı, 1 uçuş teknisyeni
 Taşıma Kapasitesi:
 90 adet piyade ya da 60 adet sedye
 20,000 kg kargo
 Uzunluk: 40.025 m (rotorlarla birlikte)
 Rotor Çapı: 32.00 m
 Yükseklik: 8.145 m
 Disk Alanı: 804.25 m²
 Boş Ağırlık: 28,200 kg
 Yüklü ağırlık: 49,600 kg
 Azami Kalkış Ağırlığı: 56,000 kg
 Motor ve Motor Gücü: 2 × Lotarev D-136 turboşaft, her biri 11,399 BG (8,500 kW)
 Performans Özellikleri
 Azami Hız: 295 km/s
 Seyir Hızı: 255 km/s
 Menzil: 1,920 km (ek yakıt tankları ile)
 Servis İrtifası: 4,600 m

İç Bağlantılar
 Mil Mi-6
 Mil Mi-12
 CH-47 Chinook
 CH-53E Super Stallion

Kaynakça
Citations

Bibliography

Dış bağlantılar 

 Rostov Helikopter Fabrikası
 Aviation.ru – Mi-26
 Aeronautics.Ru – Mi-26
 Fas.org – Mi-26 
 Walkaround Mi-26 Halo from Monino Museum, Russia 
 Walkaround Mi-26 Halo from VAZ Technical Museum, Russia 
 Walkaround Мi-26 from Kolomna, Russia 
 Mi-26 Halo Heavy Lift Helicopter Images 

Askerî helikopterler
Sovyet Hava Kuvvetleri
Mil helikopterleri