Hetaireia

Hetaireia ya da Hetaeria (), Bizans İmparatorluğu döneminde bir muhafız birliği için kullanılan terim. "Bölük" anlamına gelir, antik Makedon muhafız atlı birliği ve Antik Yunanistan aristokratlarının katıldığı Sempozyum yansımasıdır.

Böyle birliklerin en önemlisi çoğunluğu yabancılardan oluşan, 9 ile 12 yüzyıl arasında Tagma ile beraber imparatorluk muhafız alayının parçası olarak oluşturulmuş imparatorluk Hetaireia (βασιλική ἑταιρεία, basilikē hetaireia) olanıdır. Hetaireia terimi thema askeri komutanları (stratēgoi) koruması için kont (κόμης τῆς ἑταιρείας, komēs tēs hetaireias) tarafından komuta edilen daha küçük birlikler için de kullanılırdı, ve 13. yüzyıldan itibaren nüfuzlu kimselerin efendilerine yemîn ile bağlı silahlı maiyetleri için genel anlamda istihdam edilirlerdi.

Tarihi ve imparatorluk Hetaireianın rolü 
İmparatorlukHetaireianın kökeni, rolü ve yapısı açık değildir. Bu terim ilk kez 9. yüzyılın başlarında ortaya çıkıyor: anlatıma dayalı kaynaklar varlığını 813'te imparatorun seferde koruması olarak kaydetmişlerdir. John B. Bury daha önceki Foederati'den evrimleştiği teorisine dayandırır, ancak bu varsayım John Haldon tarafından reddedilir. Orta Bizans döneminin Hetaireiası birkaç birime bölündü: kaynaklara göre üç ya da dört, lakaplarından ayırt edilirdi ve her biri, en azından başlangıçta, bir Hetaeriarch (, hetaireiarchēs) komutasındaydı.

Stratarchai olarak bilinen askeri görevlilerin kıdemlisi olarak sırada yer alan ve sıklıkla kısaca "Hetaeriarch" () par excellence olarak adlandırılan Büyük Hetaeriarch (megas hetaireiarchēs) tarafından komuta edilen "Büyük Hetaireia" (, megalē hetaireia), kıdemli birimdi. 9. yüzyıl sonlarında ve 10. yüzyıl başlarında, hassas görevlerin emanet edildiği ve Bizans İmparatorunun güvenliğinden sorumlu olan, çok önemli bir mevkiydi. Daha sonra imparator olan Romanos Lekapenos'un ve kendisinden sonra oğlu Hristoforos'un  bu görevi yaptığı söylenir. 10. yüzyılın ortasına ait ve imparator VII. Konstantinos (913–959 arası hükümdar) tarafından yazılmış De Ceremoniise göre, Büyük Hetaeriarch ve birimi, seferlerde imparatorun çadırının korunmasından, imparatorluk sarayının korunmasından ve sarayın papiası ile yakın çalışmaktan mesuldü.

"Orta Hetaireia" (, mesē hetaireia) kaynaklarda geçer ve "İkinci derece Hetaireia" (, mikra hetaireia) muhtemel varlığı imparator III. Mihail (842-867 arası hükümdar) yönetiminde mikros hetaireiarchēs olarak Stilianos Zaucis'e atıfla ima edilmiştir. Bunun yerine mikros hetaireiarchēs birimi yaklaşık 975 yılına ait Escorial Taktikonda "Üçüncü Hetaireia" (, tritē hetaireia) olarak isimlendirilen Chazaroi (Χαζάροι, "Hazarlar") ve Pharganoi (Φαργάνοι) bölüklerinden müteşekkil barbar alayı ile aynı olabilir. Tarihçi Warren Treadgold, imparatorluk Hetaireianın toplam gücünü 10. yüzyıl başlarında 1,200 asker olarak tahmin eder.

Hetaireianın çoğunluğu görünüşe bakılırsa yabancılardan (ethnikoi) oluşur, dönemin anlatımları Hazarlar, Pharganoi, Tourkoi (diğer bir deyişle Magyarlar), Franklar ve Araplar gibi ırkları listeler. Pharganoi teriminin anlamı tartışma konusu olmuştur. Kökeni, Fergana Vadisi civarındaki Orta Asya bölgesinden gelebilir veya Pharangoinin diğer bir deyişle Varegler'in yanlış yazıldığı anlamına gelebilir. Bununla birlikte, Hetaireiadaki seçkin görevler, imparatorluk hazinesi tarafından unvan sahibine ödenen yıllık bir ücrete (roga) bağlı, yerli Bizans yetkilileri tarafından satın alınabilen saygın atamalardılar. "Büyük Hetaireia" görevi en az 16, "Orta Hetaireia" en az 10, Chazaroi ya da Pharganoi bölüklerinin her biri  en az 7  altın litrai maliyetindeydi

10. yüzyıl ilerledikçe, "Orta Hetaireia", Büyük Hetaeriarch'ın yönetiminde kaldığı için, çeşitli birimlerin tek bir komutaya dönüşme eğilimi belirginleşti. Hetaireianın muhafız birliği olarak önemi bundan sonra azaldı, ancak birim, Orta Bizans ordusunun, Komnenos dönemi Bizans ordusuna kalan az sayıdaki alaylardan biridir, imparator II. Manuil'in (1143-1180 arası hükümdar) hükümdarlığında detaylı anlatılmıştır. Ancak bu zaman zarfında kompozisyonu değişti: 11. yüzyılın sonlarında, Genç Nikiforos Bryennios, "geleneklere göre" Hetaireianın genç Bizans soylularından oluştuğunu bildirir.

[Megas] hetaireiarchēs makamı yaşamaya devam edip, askeri görevlerinden ayrılarak önemli bir saray mevkisi olarak olarak kalmıştır: 11. yüzyılda birçok önemli saray hadımı tarafından ve ikinci derece soylular ve Komnenos döneminde Georgios Paleologos gibi Bizans imparatorluk ailesinin kıdemsiz akrabaları tarafından taşınmıştır. Paleologos döneminde önde gelen aristokrat ailelerin üyeleri tarafından taşınmıştır.

Ayrıca bakınız

Kaynakça 
Özel

Genel

Konuyla ilgili yayınlar 

9. yüzyılda kurulan askerî birimler
Bizanslı paralı askerler
Bizans İmparatorluğu muhafız birlikleri