Nitroselüloz

Nitroselüloz (selüloz nitrat, flaş kağıt, flaş pamuk, pamuk barutu, piroksilin ve flaş ip olarak da bilinmektedir) selülozun nitrik asite veya nitrik asit ve başka bir asit (genellikle hidroklorik asit veya sülfürik asit karışımına veyahut başka güçlü bir nitrolama maddesine maruz bırakılıp, nitrolanmayla oluşan oldukça yanıcı bir bileşiktir. İlk önemli kullanım alanlarından biri, ateşli silahlarda itici yakıt olarak barutun yerini alan pamuk barutu olarak kullanılmasıdır. Ayrıca madencilik ve diğer uygulamalarda barutun yerini alarak düşük güçte patlayıcı madde olarak kullanıldı.

Üretimi

İşlem, selülozu nitroselüloza dönüştürmek için bir nitrik asit ve sülfürik asit karışımı kullanır. Selülozun kalitesi önemlidir. Hemiselüloz, lignin, pentozanlar ve mineral tuzlar düşük kaliteli nitroselülozlar verir. Kimyasal adlandırma olarak doğru şekilde, nitroselüloz bir nitro bileşiği değil, bir nitrat esteridir.  Selüloz zincirindeki glikozun tekrarlanan birimi (anhidroglikoz), her biri bir nitrat ester oluşturabilen üç OH grubuna sahiptir. Bu nedenle, nitroselüloz  mononitroselüloz, dinitroselüloz ve trinitroselüloz veya bunların bir karışımını ifade edebilir. Esas selülozdan daha az OH grubu ile, nitroselülozlar hidrojen bağıyla bir araya gelmezler.  Bunun sonucu olarak, nitroselüloz organik çözücülerde çözünür.  Çoğu laklar dinitrattan hazırlanırken, patlayıcılar esas olarak trinitrattır.

Trinitratın oluşumu için kimyasal denklem şöyledir:
3 HNO3 + C6H7(OH)3O2  C6H7(ONO2)3O2 + 3 H2O
Selülozun okzalik asite yükseltgenmesi kaybı da göz önüne alınarak, verim yaklaşık %85’tir.

Selüloz nitratın başlıca kullanımı patlayıcılar, lakeler ve selüloit üretimidir. Patlayıcı madde uygulamaları aşağıda tartışılmaktadır. Vernikler açısından nitroselüloz, organik çözücüler içinde kolayca çözünür ve buharlaşmanın ardından renksiz, şeffaf, esnek bir film bırakır.

Mühimmat

Tarihçe
1832 yılında, Henri Braconnot nitrik asidin nişasta veya ağaç lifleri ile birleştirildiğinde, xyloïdine adını verdiği oldukça hafif ve yanıcı bir patlayıcı madde üretilebileceğini keşfetti.

Tehlikeler 

Eter ve etanol karışımındaki bir nitroselüloz çözeltisi olan kolodyon, yanıcı bir sıvıdır.

Kuru olduğunda nitroselüloz patlayıcıdır ve ısı, kıvılcım veya sürtünme ile tutuşabilir.  Aşırı ısınmış bir, kuru nitroselüloz konteynerinin 2015 Tientsin patlamasının ilk nedeni olduğuna inanılıyor.

Ayrıca bakınız 

 pentaeritritol tetranitrat (PETN)
 Kordit
 Nitrogliserin
 Nitronişasta
 Potasyum nitrat
 RE faktörü
 Dumansız barut

Yararlanılan kaynaklar

Dış bağlantılar 

 Gun Cotton  at The Periodic Table of Videos (University of Nottingham)
 Nitrocellulose Paper Video (aka:Flash paper)
 Cellulose, nitrate  (Nitrocellulose)—ChemSub Online
 How To Make Nitro-Cellulose That Works 

1846 tanıtımları
Film ve video teknolojisi
Fotoğraf kimyasalları
Nitrat esterleri
Pamuk
Patlayıcı kimyasal maddeler
Saydam malzemeler
Selüloz