İngiltere Bankası

İngiltere Bankası (; BoE), Birleşik Krallık'ın merkez bankasıdır ve çoğu modern merkez bankasının dayandığı modeldir. İngiliz Hükümeti'nin bankeri olarak 1694 yılında kurulan ve halen Birleşik Krallık Hükümeti'nin bankerlerinden biri olan banka, dünyanın en eski sekizinci bankasıdır. Kurulduğu 1694 yılından 1946 yılında Attlee bakanlığı tarafından kamulaştırılana kadar hissedarların özel mülkiyetindeydi.

Banka, 1998 yılında bağımsız bir kamu kuruluşu haline geldi ve tamamı hükümet adına Hazine Müsteşarlığı'na ait olup günün hükümetinin ekonomi politikalarını destekleme yetkisine sahip olmakla birlikte fiyat istikrarını sağlama konusunda bağımsızdı.

Birleşik Krallık'ta banknot ihracına yetkili sekiz bankadan biri olan banka, İngiltere ve Galler'de banknot ihracı konusunda tekele sahiptir ve İskoçya ve Kuzey İrlanda'daki ticari bankaların banknot ihracını düzenlemektedir.

Bankanın Para Politikası Komitesi, para politikasını yönetmek için devredilmiş sorumluluğa sahiptir. Hazine'nin "kamu yararı ve olağanüstü ekonomik koşulların gerektirmesi halinde" komiteye emir verme yetkisi saklıdır, ancak Parlamento'nun bu tür emirleri 28 gün içinde onaylaması gerekir. Buna ek olarak, bankanın Mali Politika Komitesi 2011 yılında Birleşik Krallık'ın finans sektörünü denetlemek üzere makro ihtiyati bir düzenleyici olarak kurulmuştur.

Bankanın genel merkezi, 1734 yılından bu yana Londra'nın ana finans bölgesi olan Londra Şehri'nde, Threadneedle Caddesi'nde bulunmaktadır. Bazen "Threadneedle Caddesi'nin Yaşlı Kadını" olarak da bilinir; bu isim James Gillray'in 1797'de çizdiği hicivli bir karikatürden alınmıştır. Dışarıdaki yol kavşağı Bank Kavşağı olarak bilinmektedir.

Tarihi

Kuruluş 

İngiltere'nin 1690 Beachy Head Muharebesi ile doruğa ulaşan deniz çatışmalarında baskın deniz gücü Fransa'yı ezici bir yenilgiye uğratması, İngiltere'nin kendisini küresel bir güç olarak yeniden inşa etmesi için katalizör oldu. III. William'ın hükümeti Fransa'nınkine rakip olacak bir deniz filosu inşa etmek istiyordu; ancak bu filoyu inşa etme becerisi hem mevcut kamu fonlarının eksikliği hem de Londra'daki İngiliz hükümetinin düşük kredisi nedeniyle engelleniyordu. Bu kredi eksikliği, İngiliz hükümetinin filoyu inşa etmek için istediği 1.200.000 sterlini (yıllık %8 ile) borç almasını imkânsız hale getirdi.

Krediye abonelik sağlamak için abonelerin İngiltere Merkez Bankası Başkanı ve Şirketi adına kurulması gerekiyordu. Bankaya hükümetin bakiyelerinin münhasır mülkiyeti verildi ve banknot ihraç etmesine izin verilen tek sınırlı sorumlu şirket oldu. Borç verenler hükümete nakit para (külçe) veriyor ve devlet tahvilleri karşılığında tekrar borç verilebilecek senetler çıkarıyordu. 1.2 milyon sterlin 12 gün içinde, büyük ölçüde bir İspanyol kalyonu olan Nuestra Señora de la Concepción'dan elde edilen muazzam ganimete yatırım yapan William Phips sayesinde toplandı; bunun yarısı donanmanın yeniden inşası için kullanıldı.

Bir yan etki olarak, daha fazla çivi yapmak için demir fabrikaları kurmak ve donanmanın dört katına çıkan gücünü besleyen tarımdaki ilerlemeler de dahil olmak üzere gereken büyük endüstriyel çaba ekonomiyi dönüştürmeye başladı. Bu da yeni Büyük Britanya Krallığı'nın (İngiltere ve İskoçya 1707'de resmen birleşti) güçlenmesine yardımcı oldu. Donanmanın gücü Britanya'yı 18. yüzyılın sonlarında ve 19. yüzyılın başlarında baskın dünya gücü haline getirdi.

Bankanın kurulması 1694 yılında 1. Halifax Kontu Charles Montagu tarafından tasarlandı. Üç yıl önce William Paterson tarafından önerilmiş olan 1691 tarihli plan o zaman uygulamaya konulmamıştı. Elli sekiz yıl önce, 1636'da kralın maliyecisi Philip Burlamachi, Francis Windebank'a gönderdiği bir mektupta tam olarak aynı fikri önermişti. Hükümete 1.2 milyon sterlinlik bir kredi önermişti; bunun karşılığında aboneler, banknot ihracı da dahil olmak üzere uzun vadeli bankacılık ayrıcalıklarına sahip İngiltere Merkez Bankası'nın Başkanı ve Şirketi olarak birleştirilecekti.

Bankanın başlangıçta kendi binası yoktu, ilk olarak 1 Ağustos 1694 tarihinde Cheapside'daki Mercers' Hall'da açıldı. Ancak burası çok küçük bulundu ve 31 Aralık 1694'ten itibaren banka, o zamanlar Poultry'de bulunan ve neredeyse 40 yıl boyunca kalacağı Grocers' Hall'da faaliyet gösterdi.

18. yüzyıl 

1700 yılında Hollow Sword Blade Company, rakip bir İngiliz bankası kurmak isteyen bir grup işadamı tarafından satın alındı. İngiltere Bankası'nın İngiliz bankacılığı üzerindeki tekeli 1710'da sona erecekti ancak bunun yerine yenilendi ve Sword Blade şirketi amacına ulaşamadı.

Ayrıca bakınız 
 Birleşik Krallık ekonomisi
 İngiliz sterlini

Dış bağlantılar

Kaynakça 

Birleşik Krallık ekonomisi
Birleşik Krallık
Birleşik Krallık bankaları
1694'te kurulan şirketler