Hayreddin Hızır Paşa

Kösemihaloğlu Hayreddin Hızır Paşa 15. yüzyılda yaşamış Osmanlı devlet adamı.

Mihaloğullarının Amasya kolundan Mehmed Bey'in oğludur.

Şehzade II.Bayezid'in lalalığınıda yapan Hayreddin Hızır Paşa, 1456 yılında Fatih Sultan Mehmed tarafından Amasya valiliğine getirildi. İmparatorluğun doğu sınırlarında yaşanan sorunların giderilmesinde etkin rol oynadı. 1456 yılında Trabzon'u kuşatan Şeyh Cüneyd'i bölgeden uzaklaştırıp, Trabzon İmparatoru IV. İoannis'e şartları çok ağır olan bir anlaşma imzalattı. 2000 altın vergi ödenmesi ve anlaşmanın Fatih Sultan Mehmed’e onaylatılıp verginin ödenmesi durumunda serbest bırakmak üzere 800 esir aldı.

1461'de Trabzon'un Fethi'nden sonra Fatih Sultan Mehmed tarafından Trabzon'un ilk sancakbeyliğine getirildi. Görele’den Çoruh'a kadar olan bütün bölgeyi (Rize, Görele, Yomra) Osmanlı topraklarına katan Hızır Paşa bölgenin Türkleşmesinde, İslamiyet'in yayılmasında önemli katkıları olmuş, bölgeye ilk yerleşimler Hızır Paşa döneminde başlamıştır.

Eserleri 
Trabzon'da cami. Amasya'da cami, medrese, mektep, şadırvan ve hamamdan müteşekkil bir külliye yaptırmıştır.

Geleneği 
Günümüzde Amasya’da ve Samsun’da yaşayan Mihaloğulları, (Kurtoğlu ve Kurt sülaleleri) Sivas Evkaf Müdürlüğündeki 896 H. tarihli vakfiyedeki kayıtlara göre Hayreddin Hızır Paşa’nın oğlu Mehmed Paşa'nın oğlu Mustafa Bey’den gelmektedirler. Bu vakfiyedeki kayıtlara göre Köse Mihal Gazi’nin oğlu Gazi Ali Bey’in soyunun Amasya ve Samsun havalisinde devam ettiği görülmektedir.

Sivas Evkaf Müdürlüğü 247 nolu vakfiye defterinde mukayyed Hayrüddin Hızır Paşa ve oğlu Mehmed Paşa’ya ait 896 H. Tarihli vakfiyedeki silsilenamede Yörgüç ve Hayrüddin Hızır Paşa’ların kardeş olarak Gazi Köse Mihal soyundan geldikleri yazmaktadır.

Kaynakça 

Osmanlı Amasya valileri
Osmanlılarda lalalar
Amasya doğumlular
Trabzon sancakbeyi
Mihaloğulları