Svetlana Aleksiyeviç

Svetlana Aleksandrovna Aleksiyeviç (; ; d. 31 Mayıs 1948), Beyaz Rus, 2015 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi araştırmacı gazeteci, yazar.

Yaşam öyküsü 
Ukrayna SSC'nin Stanislav (1962'den sonra adı İvano-Frankivsk olan yerleşim birimi) şehrinde, Beyaz Rus baba ve Ukraynalı bir anneden dünyaya geldi. Çocukluğu Belarus'ta geçen yazar, Belarus Devlet Üniversitesi gazetecilik bölümünden 1972'de mezun oldu. Sonrasında bazı yerel gazetelerde çalıştıktan sonra, Minsk'te yayınlanan Neman isimli edebiyat dergisinin muhabiri oldu.

II. Dünya Savaşı, Sovyet-Afgan Savaşı, Çernobil faciası, SSCB'nin dağılması gibi  dramatik olayları yaşamış, bu olaylara tanık olmuş kişilerle röportajlar yaptı. Bu insanlardan dinlediklerinin izlerini yazdığı kitaplarda kolayca görmek mümkündür. Yazıları Lukashenko rejimini rahatsız etti. 2000 yılında hakkında yasal kovuşturma başlatıldı. Bunun üzerine ülkesini terk etti. Hayatının sonraki on yıllık kısmını, kendisine kucak açan Paris,Göteborg ve Berlin gibi şehirlerde, siyasi sürgün olarak geçirdi. Nihayet 2011 yılında ülkesine, Minsk şehrine geri döndü.

Eserleri
Yazarın kitapları, SSCB'de yaşamış insanların, ülke dağılmadan önce ve sonrasındaki, duygusal hayatlarındaki değişimlerin edebi kroniği olarak tanımlanmaktadır. Sovyet-Afgan Savaşı'nın ilk ağızdan anlatıldığı Çinko Çocukları ve Çernobil kazasının ele alındığı Çernobil'den Sesler isimli kitapları en önemli eserleridir. Kitaplarında ele aldığı konuları şu şekilde tanımlamaktadır:

Savaşın Kadınsı Olmayan Yüzü isimli ilk kitabını 1985 yılında yazdı. Kitap, kısa sürede birçok baskı yaparak, iki milyon adetten daha fazla satış rakamına ulaştı. Romanda, II. Dünya Savaşı daha önce çok da ele alınmayan yönleriyle, bir kadının monologları şeklinde anlatılmaktadır. The Last Witnesses: the Book of Unchildlike Stories (Son Tanıklar: Çocuksu Olmayan Öyküler) isimli kitabında, savaşı yaşayan çocukların anıları yer almakta, savaş kadın ve çocukların gözünden adeta yeniden anlatılmakta, yepyeni bir duygu dünyasına kapı aralamaktadır. 1993 yılında, SSCB'nin dağılması sonucunda umutsuzluğa kapılıp, intihara teşebbüs eden insanların öykülerinin anlatıldığı Ölümle Efsunlananlar (Enchanted with Death) isimli kitabını yayınladı. Gerçekten de kendilerini ve yaşam biçimlerini komünist ideoloji ile özdeşleştirmiş çok sayıda Sovyet vatandaşı, ortaya çıkan yeni düzeni kabullenmekte ve bu tarihsel gerçekliği algılamakta zorluk çekmişti.

Aleksiyeviç'in kitapları, aralarında Türkçenin de bulunduğu toplam 19 farklı dile çevrilmiştir. Kitapların yanı sıra 21 adet belgeselin metnini hazırlamış ve üç adet de  tiyatro oyununun senaryosunu yazmıştır. Tiyatro eserleri, Fransa, Almanya ve Bulgaristan'da sahnelenmiştir.

Ödülleri
Aleksiyeviç pek çok ulusal ve uluslararası ödüle layık görülmüştür.
1985 Nikolay Ostrovskiy Ödülü-SSCB
1985 Konstantin Fedin Ödülü-SSCB
1985 Komsomol Ödülü-SSCB
1996 Tucholsky-Preis (İsveç PEN) 
1997 Andrei Sinyavsky Prize 
1998 Leipziger Book Prize on European Understanding 
1998 Friedrich-Ebert-Stiftung-Preis 
1999 Herder Prize
2005 National Book Critics Circle Award, Voices from Chernobyl
2007 Oxfam Novib/PEN Award 
2011 Ryszard-Kapuściński-Preis (Polish) 
2013 Peace Prize of the German Book Trade 
2013 Prix Médicis essai, La Fin de l'homme rouge ou le temps du désenchantement (Время секонд хэнд)
2014 Officier D'ordre Des Arts et Des Lettres De La Republique Francaise
2015 Nobel Edebiyat Ödülü
2020 Saharov Düşünce Özgürlüğü Ödülü
2021 Sonning Ödülü
2021 Almanya Federal Cumhuriyeti Liyakat Nişanı

Yazar, Lettre Ulysses Award komitesi üyesidir.

Kitapları
İngilizceye çevrilenler
The Unwomanly Face of War, (extracts), from Always a Woman: Stories by Soviet Women Writers, Raduga Publishers, 1987.
War’s Unwomanly Face, Moscow : Progress Publishers, 1988, ISBN 5-01-000494-1
Voices from Chernobyl: The Oral History of a Nuclear Disaster (Dalkey Archive Press 2005; ISBN 1-56478-401-0)
Zinky Boys: Soviet Voices from the Afghanistan War (W W Norton & Co Inc 1992; ISBN 0-393-03415-1) Another edition: Zinky boys: Soviet voices from a forgotten war (The ones who came home in zinc boxes), translated by Julia and Robin Whitby. London : Chatto & Windus, 1992, ISBN 0-7011-3838-6.
Rusça
Zacharovannye smertiu (Enchanted with Death), Moscow: Slovo, 1994. ISBN 5-85050-357-9.
Poslednie svideteli : sto nedetskikh kolybelnykh (The Last Witnesses: the Book of Unchildlike Stories.), Moscow, Palmira, 2004, ISBN 5-94957-040-5.
Vremia sekond hend (Second-hand Time), Moscow: Vremia, 2013. ISBN 978-5-9691-1129-5.
Türkçeye çevirilenler

 Bir Nükleer Felaketin Sözlü Tarihi - Çernobil'den Sesler. Aytaşı Yayınları, 2006. Çevirmen: Aslı Candaş.
 Nazi İşgalinde Sovyet Kadınlar. Evrensel Basım Yayın, 2015. Çevirmen: Serpil Güvenç & Hilal Ünlü.
 İkinci El Zaman - Kızıl İnsanın Sonu. Kafka Yayınevi, 2016. Çevirmen: Sabri Gürses. ISBN 978-605-4820-38-2.
 Kadın Yok Savaşın Yüzünde. Kafka Yayınevi, 2016. Çevirmen: Günay Çetao Kızılırmak. ISBN 978-605-4820-39-9.
 Çernobil Duası - Geleceğin Tarihi. Kafka Yayınevi, 2017. Çevirmen: Aslı Takanay. ISBN 978-605-4820-52-8.
 Çinko Çocuklar. Kafka Yayınevi, 2018. Çevirmen: Serdar Arıkan & Fatma Arıkan. ISBN 978-605-4820-64-1.
 Son tanıklar - Çocukluğa Aykırı Yüz Öykü. Kafka Yayınevi, 2019. Çevirmen: Aslı Takanay. ISBN 978-605-4820-81-8.

Kaynakça

Dış bağlantılar

Svetlana Alexievich, author website.
Her biography
Svetlana Alexievich, fan website.
"A Conversation with Svetlana Alexievich" , from The Center for Book Culture.
'Voices of Chernobyl': Survivors' Stories , from National Public Radio, 21 April 2006.
A conspiracy of ignorance and obedience , an article about her in Telegraph Magazine
 Svetlana Alexievich: Belarusian Language Is Rural And Literary Unripe

1948 doğumlular
Yaşayan insanlar
Belaruslu gazeteciler
Beyaz Rus yazarlar
Sovyet gazeteciler
Sovyet yazarlar
Pasifistler
Nobel Edebiyat Ödülü sahipleri
Beyaz Rus Nobel Ödülü sahipleri
Nobel Ödülü sahibi kadınlar
Lenin Komsomol Ödülü sahipleri
Rusça eser veren yazarlar
Ukraynalı Nobel Ödülü sahipleri
Ukrayna doğumlular
Saharov Düşünce Özgürlüğü Ödülü sahipleri