Orhan Cami (Adapazarı)

Orhan Camii, Adapazarı şehir merkezinde Orhan Gazi adına yapılmış camii. Kesme taştan yapılan camii dikdörtgen planlıdır.

Orhan Gazi'nin komutanlarından Konuralp Bey bölgede Bizans'ın küçük kalelerini fetheder. Sulak ve ormanlık bir alana Türkmenler yerleştirilip bir köy kurulur. Bugünkü şehir merkezini oluşturan köye yapılan Orhan Gazi adına camii yapılır. Bugünkü Orhan camii, ilk yapılan camii ile yapı itibarıyla benzemez. Minarenin üzerinde olan 1316/1318 yılları yapının II. Abdulhamit zamanında yeniden yapıldığı tarihi gösterir. Yıkılan eski Ada köyünün camii, 1893/1894 yılları arasında Adapazarı kaymakamı Mehmet Nüzhet Paşa öncülüğünde halk tarafından yenilenmiştir.

Osmanlı arşivlerindeki belgelerden Sapanca'ya bağlı Beloyan Köyü'nün camii hatibine vakfedildiği anlaşılmaktadır. Camiinin yapıldığı 1330'lu yıllarda Ada Köy'ü 24 haneli bir köydür. Caminin ilk halinin erken dönem mimarisi örneklerinden olan Büyükesence Camii'ne benzediği düşünülmektedir. Anılan cami çantı tekniği ve beşikörtüsü çatı kullanılmıştır. Orhan Camii yenilenirken çatı tarzı korunmuştur.

Kubbesiz olan caminin, ahşap çatısı kiremit örtülüdür. 1967 Mudurnu depreminde yıkılan minaresi onarılmış, fakat 1999 Gölcük depreminde yeniden hasar alında profilden yeniden yapılmıştır.

Yakın tarihe kadar beton avlu ile çevrili caminin duvarları kaldırılmış, çevre düzenlemesi yapılmıştır. Sakarya halkının yardımı ile Uganda'da Sakarya Orhan Camii yaptırılmıştır.

Sakarya çevresinde Orhan Gazi adına yapılmış pek çok başka cami de vardır: 

Mekece Orhan Camii 
Geyve Orhan Camii 
Dernekkırı Orhan Camii 
Büyüktersiye (Büyükesence) Orhan Camii
Müezzinler Orhan Camii 
Şeyhler (Kaynarca) Orhan Camii 
Şeyhtimarı Orhan Camii,
Kızılcaali Orhan Camii 
Büyükkaynarca Orhan Camii 
Zeamet Orhan Camii  
Akçakoca Orhan Camii 
Kandıra Orhan Camii 
Kocaali Orhan Camii

Kaynakça 

Sakarya tarihi
Orhan Gazi
Sakarya'daki camiler