Karaküske Çoodu

Karaküske Çoodu (Tıva Türkçesi: Кара-Күске (Кара-оол) Күнзекович Чооду / Kara-Küske (Kara-ool) Künzekoviç Çoodu) (05.05.1936 -)  —  Tıvalı yazar, şair, gazeteci.

Hayatı
K. Çoodu 1936 5 Mayıs'ında Tıva Arat Cumhuriyetinin Tes-Hem bölgesinin Samagaltay yerleşiminde doğmuştur. Samagaltay 7 yıllık okulunu, Kızıl'ın ziraat mühendisliğini ile devlet öğretmen enstitüsünü okumuştur.

Önce çobanlık yapmış, çiftçilik ve ziraat mühendisliği görevlerini yapmıştır.  «Tıvanıñ anıyaktarı» adında gençlik gazetesinde görev almış, «Sıldısçıgaş» yazarı olmuş ve sonra da «Şın» (Hakikat) gazetesinde 19 yıl çalışmıştır.  «Ulug-Hem», «Hem-Beldiri», «Ene sözü» gazetelerinin editörlüğünü yapmıştır.

Hayatı
İlk şiir "Hünezin" 1953 yılında "Sıldısçıgaş" gazetesinde yayınlandı. Çocuklar için şiir ve öyküler yazıyordu. Şiirlerinin teması, memleketinin güzelliği, ren geyiği çobanlarının yaşamı ve eseridir. Çocuklar için şiir kitabı "Hayaller satılsaydı" 2002 yılında Kızıl'da yayınlandı ve hemen Tuva okul çocuklarının çok beğendiği kitaplarından biri oldu. "Eğitim Programı" nın derleyicisi ve ortak yazarıdır.   Anaokullarında eğitim "(1986, 1996), gazetecilik kitabı" Samagaltai - Tuva'nın ilk başkenti "(1996) makaleleri cumhuriyetçi gazete ve dergilerin sayfalarında yayınlandı. "Kötü bir alâmet, acınacak bir hikaye" öyküsünde, bastırılmışların içinde bulunduğu kötü durum hakkında yazdı.Kaleminde, 1930'larda ve 40'larda Tuva'da kanlı baskılar döneminde işgale uğramamış insanların sembolü haline gelen Tuva arat Ezir-Kara'nın özgür atı efsanesine aittir. Çoodu Kara-Küske - Çocuklar İçin İncil'in Tuva Türkçesine tercümesini yapmıştır.  SSCB Gazeteciler Birliği (1968), Tıva Cumhuriyeti Yazarlar Birliği (1991), Rusya Yazarlar Birliği (2001) üyesiydi .

Eserleri 
 «Esli bı prodavalis snı» Uruglarga şülükter. Rusça . Kızıl, 2002.- 32 syf.
 «Damdı» Uruglarga şülükter. Tıva Türkçesinde. Kızıl, 1969. – 34 syf.
 «Hünneerek» Uruglarga şülükter. Tıva Türkçesinde. Kızıl, 1974. – 26 syf.
 «Sook doñar be?» Çeçen çugaalsyf. Tıva Türkçesinde. Kızıl, 1976. – 46 syf.
 «Anaylarım» Şülükter. Tıva Türkçesinde. Kızıl, 1986. – 54 syf.
 «Bert-Dag şkolazınıñ 50 çılı» proza. 1991.
 «A'tka turaskaal» Oçerkter, şülükter, üleger domaktar, kojamıktsyf. Tıva Türkçesinde. Kızıl, 1995. – 80 syf.
 «Karmanımda çüü bar dep?» Şülükter. Tıva Türkçesinde. Kızıl, 1996. – 111 syf.
 «Kıstar harı aytırbañar! Örşeе-örşeе!» Şülükter. Tıva Türkçesinde. Kızıl, 1996. – 48 syf.
 «Yöreelder» Bayır çediriişkinneri, kuda-bayırlaldarga algaglar bolgaş çalbarıglar, nayır-doyje çalalgalar, başkılar dañgınalar mööreyleringe yöreelder. Tıva Türkçesinde. Kızıl, 1997. – 128 syf.
 «Erа, ıglançıg tooju» Tooju. Tıva Türkçesinde. Kızıl, 1999. – 39 syf.
 «Çırgalandım» Ort.şk. 50 çıl oyunga. Na tuv. yaz. Kızıl, 2000. – 84 syf.
 «Şkolavıs» Samagaldaynıñ А.Ç. Kunaа attıg № 1 ortumak şkolazı. Tıva Türkçesinde. Kızıl, 2004. – 76 syf.
 «Mögeyig» Samagaldaynıñ 240 çıl oyunga. Tıva Türkçesinde. Kızıl, 2004. – 43 syf.
 «Kızılıvıs». Tıva Türkçesinde. 2006.
 «Enereldig Erzin-Tyezim». Tıva Türkçesinde. 2006.
 «Hamık ujur kadıkşılda» Şülükter. Tıva Türkçesinde. Kızıl, 2006. – 93 syf.
 «Çaа yöreelder» Bayır çediriişkinneri, kuda-bayırlaldarga algaglar bolgaş çalbarıglar, nayır-doyje çalalgalar, eş-öörge çaagay küzelder. Tıva Türkçesinde. Kızıl, 2006. – 183 syf.
 «Tıva kiji atka ınak». Tıva Türkçesinde. 2007.
 «Amıdırap öörenilem» Çaş, sadik nazılıg bolgaş şkolaçı uruglarga şülükter. (Yaşayıp Öğrenelim - Okul öncesi ve ilkokul öğrencilerine yönelik şiirler). Tıva Türkçesinde. Kızıl, 2007. – 160 sayfa.
 «Töögü döstüg, törel uktug». Tıva Türkçesinde. 2008.
 «Hooylu bilbes – hol dögeer» Tıvaga erge-hooylu ajılınıñ dugayında töögü-surtaaldıg material. Tıva Türkçesinde. Kızıl, 2008. – 64 syf.
 «Çılım çül аan?» Şülükter. Tıva Türkçesinde. Kızıl, 2010. – 63 syf.
 «Tojuvus – toojuvus». Tıva Türkçesinde. 2009.

Kaynakça

Kaynakça
  Tuva yazarları («Tıvanıñ çogaalçıları / Pisateli Tuvı») 2000 yılda çıkmış kitap

Dış bağlantılar
Kara Kartal  EZİR KARA  – centerasia.ru
Çocuk yazarı ve gazeteci Kara-Küske Kunzekoviç Çoodu  – TGŞİ'nin websayfası

Tuva yazarlar
Tuva bilim insanları
Tuva eleştirmenleri
Sibirya Türkleri