İbnü'l-Mutahhar el-Hillî

İbnü'l-Mutahhar el-Hillî tam adıyla Cemâlüddîn el-Hasen bin Yusuf bin Ali İbnü'l-Mutahhar el-Hillî (Arapça: جمال الدين الحسن بن يوسف بن علي بن المطهر الحلي, d. 1250, Hille - ö. 1325, Hille) Iraklı Şii usul ilmi âlimi.

Hayatı
O hicri kameri 648 yılın Ramazan ayında, 29’uncu gününde Hille’de dünyaya geldi. Hem anne ve hem de baba tarafından  ünlü ve tanınmış ailelerindendi. O İslami bilimler ile tanınmış ailedenidi.
Allame küçük yaştan tahsilini başladı. İlk aşamada Kur’an eğitimi almak için okula giderek okuma yazma öğrenmiştir. Daha sonra mukaddimat, Arap edebiyatı, fıkıh ilimleri, usulü fıkıh, hadis, kelam ilimlerini babası, Şeyh Yusuf Sedidüddin ve dayıısından ders alıp,  mantık, felsefe ve heyet ilimlerini diğer hocalar yanında özellikle Nasîrüddin Tûsî öğrenmiş, içtihat derecesine erişmişti.
Muhakkik Hilli’nin ölümünden sonra 676 kameri yılında onun öğrencileri ve dönemin alimler Allame Hilli’yi müçtehit olarak seçtiler. Böylece Allame 28 yaşta şiilerin merci-i taklidi oldu.
Olcaytu İlhanlı hükümdarı, Allame’yi İran’a davet etti. Allame Hilli o dönemde İran’a giderek şii mezhebini yayılması için çalışmıştır.

Ölümü

Allame Olcaytu'nun ölümünden sonra hicri kameri 716 yılında Hille’ye geri döndü ve ömürün sonuna kadar orada kaldı. Hicri 21 Muharrem 726 / 1326 yılında, 78 yaşında Hille şehrinde vefat etti. Allame Hilli İmam Ali türbesinde defnedildi.

Üstatları
 Şeyh Yusuf Sediduddin (babası)
 Muhakkik Hilli
 Seyyid Raziyuddin Ali bin Tavus
 Seyyid Ahmed bin Tavus
 Hace Nasuriddin Tusi
 Muhammed bin Ali Esedi
 Yahya bin Said Hilli
 Mufiduddin Muhammed bin Cehm Hilli
 Kemaluddin Meysem bin Ali bin Meysem Bahrani
 Cemaluddin Hüseyin bin Eyaz Nahvi
 Muhammed bin Muhammed bin Ahmed Keşşi
 Necmuddin Ali bin Ömer Katibi
 Burhanuddin Nesefi
 Şeyh Faruk Vasıti
 Şeyh Takiyuddin Abdullah bin Cafer Kufi

Öğrencileri
 Muhammed bin Hasan bin Yusuf Hilli, Fahru’l-Muhakkikin (Allamenin oğlu)
 Seyyid Amududdin Abdulmuttalib (yeğeni)
 Seyyid Ziyauddin Abdullah Hüseyni A’reci Hilli (yeğeni)
 Seyyid Muhammed bin Kasım Hasani (İbn Maiyye)
 Raziyuddin Ebu’l-Hasan Ali bin Ahmed Hilli
 Kutbuddin Razi
 Seyyid Necmuddin Mehna bin Sinan Medeni
 Tacuddin Mahmud bin Mevla
 Takiyuddin İbrahim bin Hüseyin Amuli
 Muhammed bin Ali Curcani

Eserleri
 Muhtelefu’ş-Şia 
 Tezkiretu’l-Fukaha
 Keşfu’l-Murad
 Babu Hadiye Aşer
 Hulasatu’l-Akval
 Cuheru’n-Nezid
 Nehcu’l-Hak 
 Keşfu’s-Sıdk
 Minhacu’l-Kerame

Kaynakça 

Iraklı Şiiler
Şii fıkıh âlimleri
Iraklı Müslümanlar
İslam alimleri
Irak doğumlular
Irak'ta ölenler
1250 doğumlular
1325 yılında ölenler