Caban el-Kurdi

Caban el-Kurdi (, Kürtçe: Cabanê Kurdî veya Gavan Kurdî, Künyesi: Ebu Meymun Caban el-Kurdi), İslam peygamberi Muhammed'in Kürt sahabesi.

Caban el-Kurdi, Müslüman olan ilk Kürtlerdendir. Ayrıca Muhammed tarafından "Bazen bölgesi"ne atanan İslam'ın ilk valilerindendir. Caban'ın oğlu Meymun el-Kurdi de Müslüman olmuş ilk Kürtlerdendir.

Arap tarihçi ve tefsir yazarı Alusi, "Ruhu'l Meani" adlı tefsir kitabında Caban el-Kurdi'den bahsederken Kürtlerin Muhammed zamanında Müslüman olduğunu, kendisinin Kürt kökenli bir sahabe olduğunu yazmaktadır. Ayrıca Caban el-Kurdi'nin Muhammed'den bazı hadisleri aktardığını söylemektedir, bu bilgileri İbn Hâcer el-Askalanî'nin "El İsabe fi Temyizi's Sahabe" adlı eserine dayandırır.

Caban sayesinde pek çok Kürt Müslüman olmuştur. Sasanilerin ünlü kumandanı Deylem el-Kurdî, Sahabe Caban el-Kurdî sayesinde Müslüman olduğu kaynaklarda geçer.

Lügat, tarih ve biyografi âlimi ez-Zebidî, Câbân’ın Kürtlerden olduğunu ve onun Meymûn’un babası olduğunu ifade etmekte, ayrıca Câbân’ın sahabe olduğunu zikredip künyesinin de Ebû Meymûn olduğunu söylemektedir.

Caban el-Kurdi'nin mezarı Tikrit'te olduğu söylenmektedir.

Ayrıca kendisi hakkında Daham İbrahim el-Hasanyani tarafından yapılmış bir çalışma bulunmaktadır.

Rivayetleri

Hafız el-Heysemî’nin Taberanî’den aktararak- bildirdiğine göre, Ebu Hulde şöyle demiştir: “Bir gün Meymun el-Kurdî ile birlikte Malik bin Dinar’ın yanında idik. Malik, (Meymun el-Kurdî’yi kast ederek): ‘Şeyh neden babasından bir şey anlatmıyor. (sonra kendisine dönerek): Biliyorsun, senin baban Hz. Peygamber’i görmüş, ondan hadis duymuş bir kimsedir.’ Meymun el-Kurdî cevap olarak şöyle dedi: ‘Babam, bir şey fazla veya eksik söyleyecek korkusuyla bize Hz. Peygamber’den pek fazla bir şey anlatmaz ve Resulullah’dan “Kim bilerek yalan yere bana bir söz uydurursa cehennemdeki yerine hazırlansın” hadisini işittiğini, bunun için hadis rivayet etmekten çekindiğini, söylerdi.” Heysemî, bu rivayetin sıhhatine hükmetmiştir.

Cemu'l Fevaid adlı eserde Meymun el-Kurdî'den bahsedilmekte ondan şu hadis nakledilmektedir: "Meymun el-Kurdî'den, o da babası Caban el-Kurdî'den: 'Herhangi bir adam az veya çok bir mehir karşılığı içinde onu ödememe niyeti olduğu halde evlenirse o kişi, kıyamet gününde Allah'a zinakar (zina yapmış) olarak kavuşur.

Taberanî de El-Mucemu’s-Sağir ve El-Mucamu’l-Evsat adlı eserlerinde kaydettiği bir hadis rivayetinde Meymun el-Kurdi'nin adını zikretmiştir. Söz konusu hadisi, Meymun el-Kürdî babasından (Ebu Meymun Câbân) o da Muhammed'den nakletmiştir. Taberanî, Ebu Meymun’un Muhammed’den yalnız bu hadisi rivayet ettiğini de bildirmiştir. Hafız el-Heysemî, bu rivayet zincirindeki bütün adamların sika (sağlam) olduklarını söylemiştir.

Kaynakça

Dış bağlantılar
İslamî Kimlik, Kürt Sorunu ve Demokratik Açılım 
Kürtler ve İslamiyet (1) 
İlk Kürt Sahabi: Caban el-Kurdi
Kürt sahabeler 

Arap olmayan sahabe
Şanlıurfa doğumlular