Enzootik hematüri

Enzootik hematuri (EH), sığır ve mandalarda, eğrelti otunun tüketilmesine bağlı, ciddi bir sendromdur. Sidik kesesinde şekillenmiş tümörlere ilgili sekonder kan işeme gözlenir. Hastalık yavaş gelişir ve kronik karakterlidir.

Türkiye'de enzootik hematüri ve insidensi
Dünyada birçok bölgede tanımlanan hastalık Türkiye'de eğrelti otunun doğal flora içerisinde yer aldığı Karadeniz’e kıyısı bulunan illerde şekillenmektedir.

Dünyada yer yer %100’lere çıkabilen insidens, Türkiye'de, %9.8-15.5 oranındadır.

Enzootik hematüri’nin oluşumu
	
Hastalığın oluşması için eğrelti otunun az miktarlarda ve uzun süre ile alınması gerekir. Hastalık çoğunlukla 4-6 yaş arasındaki hayvanlarda gözlenir, erkekler ve dişiler hastalığa eşit oranda hassastır.
	
Hayvanlar tarafından merada ve/veya altlık olarak kullanıldığı zaman ahırda tüketilen eğrelti otunun içerdiği biyolojik aktif maddelerin karsinogeneziste önemli olduğu bilinmektedir. Bu maddelerden tespit edilen etken maddelerden ptaquloside, kaempherol, quarcetin, tannin, shikimic asit, braxin A2, ptelosides, aqualine A ve alpha-ecodysone’nin mutojenik ve karsinogenetik etkileri ortaya konulmuştur.

Rat, fare ve kobayların rasyonlarına %25-34 arasında katılan eğrelti otunun uzun süre (2-25 ay) yedirilmesi suretiyle yapılan deneysel çalışmalarda sidik kesesinin yanı sıra, mide, akciğer, bağırsak, böbrek ve memede değişik tipte tümörler gözlenirken bazı hayvanlarda multiple adenokarsinomların şekillendiği ifade edilmiştir.

Enzootik hematüri’ye ilişkin tümör ve diğer patolojik lezyonlar

Hastalıkta şekillenen başlıca lezyonlar sidik kesesinde yerleşir. Çoğu olguda sidik kesesinin birden fazla bölümünde tümöral lezyonlar gözlenir.

Bu tümörler histolojik olarak hem epitelyal hem de mezenşimal orijinli olabilir ve benign ve/veya malign karakter sergilerler. Bazen de her iki tipte tümöral oluşumlar aynı kesede şekillenebilir.
Sidik keselerinde gözlendiği bildirilen benign tümörler; Papillom, Fibrom, Hemangioma kapillare, Hemangioma kavernozum, Hemangio-endotelyoma benignum ve Mikzom’dur.

Sidik keselerinde gözlendiği bildirilen malign tümörler ise Transisyonel hücreli kanser, Hemangio-endotelyoma malignum, Angiosarkom, Leiomyosarkom, Fibrosarkom, Karsinoma insitu ve Pagetoid hücreli tümördür.

Sidik kesesinde EH’ye ilgili tümörlerin metastazları yaygın değildir. Seyrek olarak, bölgesel lenf yumruları, akciğer ve karaciğere metastazlardan bahsedilir.

Sığırlarda sidik kesesinde, neoplastik oluşumlar dışında; transisyonel epitelde papiller ve nodüler hiperplaziler, yine bu hücrelerde hidropik dejenerasyon ile lamina propriada konjesyon, ödem ve hemorajiler ile lenfosit, makrofaj ve plazma hücrelerinin ağırlıkta olduğu yangısal değişikliklere rastlanır.

Kaynakça

Sığır hastalıkları