Ebulhasan Benisadr

Seyyid Ebulhasan Benisadr (Farsça: سیِّدابوالحسن بنی‌صدر, d. 22 Mart 1933, Hemedan - 9 Ekim 2021, Paris), İranlı siyasetçi, iktisatçı ve İran İslam Devrimi'nden sonra İran'ın ilk cumhurbaşkanı.

Hayatı 
Benisadr 22 Mart 1933'te Hemedan'da doğdu. Babası ayetullahtı ve Ruhullah Humeyni'ye yakındı. Benisadr, Tahran Üniversitesi'nde hukuk, teoloji ve sosyoloji okudu. Paris Üniversitesi'nde finans ve ekonomi okudu. Benisadr, 1960'ların başında Şah'a karşı olan öğrenci hareketlerine katılmış ve iki kez hapse atılmış ve 1963'te bir ayaklanma sırasında yaralanmıştır ve sonra Fransa'ya kaçmıştır. Daha sonra Humeyni liderliğindeki İran direniş grubuna katılarak danışmanlarından biri haline geldi. 1972'de Benisadr'ın babası öldü ve Ayetullah Humeyni ile ilk kez tanıştığı Irak'taki cenazeye katıldı. Devrimin başarıya ulaşmasının ardından Beni Sadr Humeyni ile birlikte İran'a döndü. İslami finans üzerine "Tevhidin İktisadı" adında bir kitap yazdı.

İran Devrimi'nden sonra 4 Şubat 1979'da maliye bakan yardımcılığı görevine getirildi ve 27 Şubat 1979 tarihine kadar bu görevde kaldı. Geçici maliye bakanı Ali Erdalan'ın 27 Şubat 1979'da istifasından sonra Başbakan Mehdi Bazergan tarafından maliye bakanı seçildi. 12 Kasım 1979'da geçici hükûmet istifa ederken İslam Devrimi Konseyi önderliğindeki hükûmette İbrahim Yezdi yerine dışişleri bakanı olarak atandı.
Beni Sadr, cumhurbaşkanlığı seçimlerinde yüzde 78.9 oy alarak 25 Ocak 1980'de cumhurbaşkanlığına seçildi ve 4 Şubat'ta göreve başladı. Humeyni, cumhurbaşkanını görevden alma anayasal yetkisi ile İran'ın En Büyük Lideri olarak kaldı. İran-Irak Savaşı sırasında Humeyni tarafından 10 Haziran 1981'de başkanlık komutanlığına atandı. Humeyni ve din adamları ile ihtilafa düştü. Muhammed Beheşti'ye karşı gelmekle suçlanarak cumhurbaşkanlığı sarayı Devrim Muhafızları tarafından kuşatılmış, yakınları gözaltına alınmış ve bu olaydan sonra İran'ı terk ederek Fransa'ya gitmiştir.

Beni Sadr, 9 Ekim 2021 tarihinde Fransa'nın başkenti Paris'te tedavi gördüğü hastanede 88 yaşında hayatını kaybetti.

Kaynakça 

 

1933 doğumlular
2021 yılında ölenler
Hemedan doğumlular
İran cumhurbaşkanları
İranlı siyasetçiler
İranlı Şiiler
İran Devrimi'nde kişiler
İran rehine krizi
Paris'te ölenler