I. Mihail (Konstantinopolis patriği)

I. Mihail Kirularios, Cærularius, ya da Cerularius (;  1000 – 21 Ocak 1059 AD) 1043'ten 1059'a kadar İstanbul Rum Ortodoks Patrikhanesi Ekümenik Patriği olarak görev yapmıştır. Papa IX. Leo ile karşılıklı birbirlerini aforoz etmeleri büyük ayrılmaya neden olmuştur.

Hayatı 
Mihail Kirularios yaklaşık M.S.1000 yılında Konstantinopolis'te dünyaya geldi, küçük yaşta kilise hayatına katıldı. Roma Kilisesinin Konstantinopolis'ten ayrılmasında, özellikle de Efkaristiya'da mayasız ekmek kullanımıyla ilgili olarak kilise uygulamaları üzerine Papa IX. Leo ile ihtilafa düştü. Kilisede papalığın üstünlüğü meselesinden Kutsal Ruh'un oluşu (filioque) tartışması ve Patrikhaneler arasındaki diğer anlaşmazlıklar arasında değişiklik gösteren teolojik ve kültürel meseleler üzerinde kayda değer anlaşmazlıklar da eklenmiştir.

Papa IX. Leo, Patrik'e 1054 yılında Konstantin Bağışının büyük bir bölümünü gerçek olduğuna inanan bir mektup yolladı.

"Resmi bir eylemde bunu [Bağış] kullanan ve ona dayanan ilk papa IX. Leo; Konstantinopolis Patrik'i Michael Cærularius'a 1054 mektubunda, Kutsal Makam'ın hem dünyevi hem de göksel bir yetkisi ('imperium') olan hükümdar ruhbanlığa sahip olduğunu göstermek için “Donatio” kavramından söz eder."

Bazı akademisyenler, Eylül 1053 mektubunun Migne, Patrologia Latina, vol. 143, coll. 744-769'da bulunan metnin aslında hiçbir zaman gönderilmediğini fakat bir kenara bırakılmıştır ve gerçekte gönderilen papalık cevabı, 1054 Ocak tarihli Scripta tuae mektubun daha yumuşak ama yine de sert olduğunu söylerler.

IX. Leo, Patriğe, Bağış'ın fable ya da yaşlı kadın hikâyesi değil, tamamen gerçek olduğunu, kilisede sadece Petrus'un ardıl hakkında önceliğe sahip olduğunu iddia etti.

Papa IX. Leo'un bu mektubu hem Konstantinopolis Patriği Mihail Kirularios'a, hem de Bulgaristan (Ohri) Başpiskoposu Leon'a hitap ediyor ve Ohri Başpiskoposu Leon tarafından Trani Piskoposu (Apulia'da) İoannis'e gönderilen Kilisesinin gelenekleri Yunanlardan farklı olan Latinlere kategorik olarak saldıran mektubuna yanıt olarak geldi. Özellikle eleştirilenler, Cumartesi Şabat günü oruç tutmanın ve mayasız ekmek kutsama töreninin Roma gelenekleriydi. Mektubunda IX. Leo, tarihsel olarak sapkınlığın kaynağı olarak Konstantinopolis'i suçladı ve Roma Piskoposluğunun bunların hiçbirine sahip olamayan Konstantinopolis Patrikliğinin üstünde olduğunu, imparatorluk terimleriyle iddia etti.

1054'te Patrik'in Papa IX. Leo'na yazdığı mektupta, "ekümenik patrik" unvanını kullanması ve Papa Leo'ya "baba" yerine "kardeş" olarak bahsetmesinin ardından gelişen olayları başlattığı iddia edilebilir. Papa IX. Leo, Patrik ile müzakere etmek üzere bir papa elçisi görevi için Silva Candida Kardinali Humbert'i gönderdi. Kirularios, Cardinal Humbert ile görüşmeyi reddetti ve aylarca onu bekletti.

Bu nedenle, Silva Candida Kardinali Humbert, 16 Temmuz 1054'te Patrik Leo'ya aforoz isteği yolladı ancak üç ay önce Papa'nın ölümü yüzünden aforozun geçersizdi. Mihail karşılık olarak kardinal ve Papa'yı aforoz etti ve daha sonra Doğu ve Batı kiliselerinin ayrılmasına neden olan Papa'nın adını diptiklerden çıkardı.

Bu ayrılık, İmparator ile Papalık arasındaki ittifakın sona ermesine yol açtı ve daha sonra Papa'ların, İmparatorluğa karşı Normanlar ile ittifak kurmasına neden oldu. Patrik Mihail, bölgedeki Latin kiliselerini kapattı ve bu da ayrılığı şiddetlendirdi. 1965'te, İkinci Vatikan Konsili'nde Papa VI. Paulus ile I. Athenagoras karşılıklı olarak aforozları iptal ettiler. Kardinal Humbert tarafından verilen aforoz geçersiz olmasına rağmen, bu jest Roma ve Konstantinopolis arasındaki cemaatin yeniden kurulması yönünde önemli bir adımı temsil ediyordu.

İmparatoriçe Theodora'nın kısa hükümdarlığında Mihail'in taht entrikalarını gördü. Mihail Psellos,  Theodora ileilk ilişkilerinin samimi olduğunu ancak İmparatorluk tahtını aldıktan sonra  Mihail'in “Roma İmparatorluğu'nun bir kadın tarafından yönetilmesinden ötürü tedirgin olduğu” ve "özgür zihin" ile bu konuda açık bir çatışmaya girdiğini söyler. Tarihçi, Theodora'nın, daha uzun yaşamış olsaydı, açık küstahlığı ve isyanı nedeniyle Mihail'i görevden alacağını ileri sürer.
Kirularios'un, VI. Mihail'in, 31 Ağustos 1057'de orduyu 8 Haziran'da ilan ettiği isyancı isyancı İsaakios lehine reddetmesi konusunda ikna etmesi için bir anlaşma yapıldı. İmparator, usulüne uygun olarak patriğin tavsiyesini izledi ve keşiş oldu. Tahta getirilmesinde rol alan Kirularios, daha sonra kilise mülkiyetine el konulması üzerine İsaakios ile tartıştı. Mihail, imparator için törensel olarak ayrılmış mor ayakkabıların takılmasının son derece sembolik adımını atmaya kadar ileri gitti. Mihail görünüşe göre, İmparatoru devirmek ve İmparatorluk tahtını kendisinin veya akrabası Konstantinos Dukas için talep etmek için bir isyan planlamıştı. İsaakios, 1058'de Mihail'i Proconnesus'a sürgün etti ve Mihail istifa etmeyi reddettiği gibi Psellus, ona karşı sapkınlık ve vatana ihanet "suçlamalarını" kaleme aldı. Kirularios duruşmadan önce öldü.

Kaynakça
Özel

Genel
Migne's Patrologia Latina , Vol. 143 (cxliii), Leo IX Epistolae Et Decreta  .pdf - 1.9 Mb. See Col. 744B-769D (pgs. 76-89) for Leo IX's letter.
Mansi's, Sacrorum Conciliorum  Sacrorum Conciliorum Nova Amplissima Collectio, Vol. 19  (xix) .pdf - 66 Mb. See Col. 635-656.
Mihail Psellos, Fourteen Byzantine Rulers (The Chronographia), E.R.A. Sewter, trans. New York: Penguin, 1966.
İoannis Skilicis, (John Wortley, trans. and J-C. Cheynet, notes). Cambridge: University Press, 2010.

 

1000 doğumlular
1059 yılında ölenler
İstanbul doğumlular
11. yüzyılda Bizanslılar
11. yüzyılda Konstantinopolis patrikleri
Doğu ve Batı kiliselerinin ayrılması