Nermin Erdentuğ

Nermin (Aygen) Erdentuğ (d. 25 Aralık 1917, Malta - ö. 26 Haziran 2000), Türk antropolog.

Türk üniversitelerinde etnoloji alanında doçent unvanını alan ilk bilim insanıdır. Türkiye'de sosyal antropolojinin tanınması ve yayılması için çaba göstermiştir.

Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi (DTCF)'nin ilk mezunlarından birisi olan Nermin Erdentuğ; 1961-1980 yılları arasında DTCF Etnoloji Kürsüsü'nün başkanlığını yapmış; 1980 yılında bu kürsünün Sosyal Antropoloji ve Halk Kültürü olarak ikiye ayrılmasından sonra Sosyal Antropoloji Kürsüsü'nün başkanlığını yürütmüştür. 1950'lerde Elazığ'ın Hal ve Sün köylerinda alan araştırmaları yaparak ortaya koyduğu incelemeleri önemli çalışmalarındandır.

Yaşamı 
1917 yılında Malta'da doğdu. Babası, I. Dünya Savaşı'nda, Arabistan'da görevli iken İngiliz esiri olarak Malta'ya getirilmiş bir doktordu.

İlkokul ve ortaokulu Çanakkale'de okuduktan sonra İstanbul'a giderek 1936'da İstanbul Kız Lisesi'nden mezun oldu. Aynı yıl Ankara'da yeni kurulan  Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'ne girdi ve Antropoloji kürsüsünde okudu. 1940 yılında bu okuldan mezun olduktan sonra aynı kurumda asistanlığa başladı ve kan grupları üzerine yaptığı teziyle fizik antropoloji dalında doktorasını 1942'de tamamladı. 1944'te aynı kürsüde doçent unvanını aldı ve böylece Türk üniversitelerinde etnoloji alanında doçent unvanını alan ilk Türk bilim insanı oldu.

1949 - 1951 yılları arasında İngiltere ve İskandinav ülkelerinde özellikle sosyal antropoloji ile ilgili çalışmalar yaptı.  Türkiye'ye döndükten sonra, Dil ve Tarih - Coğrafya Fakültesi Antropoloji kürsüsünde ilk defa olarak "sosyal antropoloji" ve "alan araştırması"  derslerini açarak, Türkiye'de sosyal antropolojinin yeni bir bilim alanı olarak kuruluşunu başlattı.

1952-1955 yıllarında Elazığ'ın sünni olan Hal köyü ile  Alevi olan Sün köyünde saha araştırması yaptı. Derlediği bilgileri "maddi hayat" "sosyal hayat" ve "doğum",  "sünnet", "düğün", "ölüm" başlıkları altında gruplandıran monografik metinler ortaya koydu. Bu çalışmaları "Hal Köyü'nün Etnolojik Tetkiki" (1956) ve "Sun Köyü'nün Etnolojik Tetkii" (1959) adlı kitaplarda toplamıştır.

1956'da gittiği Amerika Birleşik Devletleri'ndeki çeşitli üniversitelerde alanı ile ilgili incelemelerde bulundu, seminerler ve konferanslar verdi.  1959'da Türkiye'ye döndükten sonra Dil ve Tarih - Coğrafya Fakültesi'nde etnoloji profesörü oldu. 1961'de bağımsız bir kürsüye dönüşen "Etnoloji Kürsüsü"ndeki ders programını, bu sefer Amerikan kültürel antropolojisinin özelliklerini ve yaklaşımlarını yansıtacak şekilde güncelleştirdi.

Çalışmalarıyla Türkiye antropolojisine yoksulluğun azaltılması, hastalık, etnik çatışma, toplumsal cinsiyet eşitsizliği gibi konulara odaklanan "kalkınma antropolojisi"ni kattı.

1961-1980 yılları arasında DTCF Etnoloji Kürsüsü'nün başkanlığını yürüttü. 1980 yılında bu kürsünün Sosyal Antropıloji ve Halk Kültürü olarak ikiye ayrılmasından sonra Sosyal Antropoloji Kürsüsü'nün başkanlığını üstlendi.

26 Haziran 2000'de hayatını kaybetti.

Bazı eserleri 
Türk Beyinleri Üzerinde İlk Antropolojik Araştırma. Ankara: A.Ü. D.T.C.F. Yayını No:10 (Antropoloji ve Etnoloji Serisi No:22) 1941, 
Türklerin Kan Grupları ve Kan Gruplarının Antropolojik Karakterlerle İlgisi Üzerine Bir Araştırma. Ankara: A.Ü.D.T.C.F. Yayını No: 50 (Antropoloji ve Etnoloji Serisi No:28), 1946
Hal Köyü'nün Etnolojik Tetkiki. Ankara: A.Ü.D.T.C.F. Yayını No: 109, 1956. (Birinci Baskı);
Sün Köyü'nün Etnolojik Tetkiki. Ankara: A.Ü. D.T.C.F. Yayını No: 132, 1959. (Birinci Baskı);
Ankara İli ve Köylerinde Sosyal Hizmetler ve Sosyal Antropoloji Bakımından Bir Araştırma. Ankara: S.S.Y.B., Sosyal Hizmetler Genel Müdürlüğü Yayını No: 45, 1966
Sosyal Âdet ve Gelenekler. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayını No: 254, 1977 
Türkiye'de Çağdaşlaşma, Eğitim ve Kültür Münasebetleri. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayını No: 480, 1981

Kaynakça 

Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesinde öğrenim görenler
Ankara Üniversitesi öğretim üyeleri
1917 doğumlular
2000 yılında ölenler
Türk antropologlar
İstanbul Kız Lisesinde öğrenim görenler