Çerkes Halil Efendi

Çerkes Halil Efendi (ö. 1821, Afyonkarahisar), Osmanlı şeyhülislamı.

Hayatı 
Babası Kırımlı Hüseyin Efendi idi. Asıl adı Seyyid Mehmed Salih idi. Osmanlı padişahı III. Mustafa'nın kızı Hibetullah Sultan doğduğunda Annesi, süt annesi olarak saraya girdi kendisi de annesinin ricası üzerine Çerkes diyarından İstanbul'a getirilerek hareme alındı.  Sarayda, Şehzade Selim'le beraber büyüdü.

I. Abdülhamid döneminde hazine koğuşuna nakledildi için on beş yıl kadar Şehzade Selim'den uzakta kaldı. 1789 tarihinde çocukluk arkadaşı Şehzade Selim'in tahta çıkması üzerine hazine kethüdalığına, sonra Galata mevleviyetine getirildi. On altı yıl yıl  Galata mevleviyetinde kaldıktan sonra1803’te Mekke-i Mükerreme kadılığı payesi, ardndan İstanbul kadılığı payesi verildi .Çok geçmeden kendisine Anadolu kazaskerliği, 1809’da
da Rumeli kazaskerliği payesi verilen Halil Efendi, 1813'te fiilen Rumeli kazaskeri oldu. 3 Eylül 1819'da şeyhülislamlık görevine getirildi. Bir yıl yedi ay kadar şeyhülislamlık görevini yürüttü.

II. Mahmud üzerinde etkisi olan Halet Efendi'yle geçinemedi ve 1821 Rum isyanı ile ilgili yapılan bir toplantıda fikir ayrılığından dolayı yaşanan sert tartışmadan sonra 28 Mart 1821'de azledilerek eşi Zîbâ Hatun ile birlikte Bursa'ya sürüldü. Bir süre sonra İstanbul ile haberleştiği gerekçesiyle Afyon’a gönderildi. Tek başına Bursa'da kalan eşi Ziba Hanım ise büyücülükle suçlanarak Halet Efendi tarafından öldürtüldü.  Halil Efendi, bu olayı duyduktan sonra felç olup 2 veya 12 Ağustos 1821'de Afyonkarahisar'da  öldü.

Kaynakça 

Kafkasya doğumlular
1821 yılında ölenler
19. yüzyıl Osmanlı şeyhülislamları
Osmanlı müderrisleri
Afyonkarahisar'da ölenler