Cevad Heyet

Prof. Dr. Cevad Heyet (Farsça: جواد هیئت, Azerice: Cavad Heyət; 24 Mayıs 1925, Tebriz - 12 Ağustos 2014, Bakü), İran Azerisi cerrah, Türkolog. Hem tıp hem Türkoloji alanında çalışmalar yapmış olan Heyet, İran’da kalp cerrahisinin kurucusu ve öncüsü olarak kabul edilir. İran’da yayınlanan en eski ve sürekli Türkçe  dergi olan Varlık dergisini yayınlayan Heyet,  arkadaşı Hamit Nutki ile birlikte ilmî Türkoloji’nin temelini atmıştır. “İki Azerbaycan'ın Aksakalı”, “Çağımızın Dede Korkut’u”, “Asrımızın Promete’si”, “Bilge Dede” lakaplarıyla tanınır.

Yaşam öyküsü 
24 Mayıs 1925 tarihinde Tebriz’de dünyaya geldi. Babası, bir din ve siyaset adamı olan Ali Heyet’tir. Ali Bey, Meşrutiyet Fermanı'nı Necef’ten Tahran’a götüren heyetin  başında olduğu için aile “Heyet” soyadını almıştır.

1941 yılında Tahran Tıp Fakültesi’nde başladığı tıp öğrenimine İstanbul’da devam etti. İran’dan Türkiye’ye gönderilen ilk öğrenci grubundaydı. 1946 yılında İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun oldu. Uzmanlık eğitimi için üç yıl daha İstanbul’da kalan Heyet, 1949’da Paris’e giderek ihtisasını orada tamamladı, 1952’de Yüksek Mütehassıs Cerrah olarak Tahran’a döndü.

Hidayet ve Adliye devlet hastanelerinde cerrahlık klinikleri kurup başkanlığını yapan Heyet, daha sonra "Cavid" adlı özel bir hastane kurarak hizmetini ve çalışmalarını burada devam ettirmiştir.

1961 yılında İran’da ilk açık kalp ameliyatını; 1969’da ise ilk kalp kapakçığı değiştirme, insanlarda böbrek nakli, köpeklerde kalp nakli ameliyatlarını gerçekleştirdi. 1963 yılında Dünya Cerrahlar Cemiyeti’ne, 1983’te Fransa Cerrahi Akademisi’ne üye seçildi. 12 yıl boyunca "Tıp Bilimi" (Daneşe Pezeki) adlı dergiyi yayımladı.

1979’daki İran devriminin ardından doğan koşulları değerlendirerek bir Türkoloji dergisi yayımlamaya başladı. Varlık dergisini çıkararak, dergide Azerbaycan-Türk dili, edebiyatı, tarihi ve folkloruyla ilgili makaleleri yayınladı. Dergi, dilin yeniden canlanmasında çok önemli bir rol oynadı ve böylece, dünya Türkoloji biliminin önemli dergilerinden biri olarak literatüre geçti.

Heyet, Azerbaycan'da gerek tıp, gerekse Türkoloji alanında birçok üniversitenin fahri doktoru ve profesörü unvanını aldı. Türkiye’de de Türk Dil Kurumunun şeref üyesi, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesinin de fahri doktorudur.

Cevat Heyet, 12 Ağustos 2014 tarihinde Azerbaycan’da hayatını kaybetti. Cenazesi Bakü Fahri Hıyabanı'nda toprağa verildi.

Bazı kitapları 
Mukayesetü’l Lügateyn (İki Dilin Mukayesesi)
Türk Dilinin ve Lehçelerinin Tarihî Seyri 
Azerbaycan Edebiyatına Bir Bakış, 2 cilt
Azerbaycan Şifahî Halk Edebiyatı
Türklerin  Tarihi ve Ferhengine (Kültür) Bir Bakış
Edebiyatşınaslık

Kaynakça 

1925 doğumlular
Tebriz doğumlular
İran Azerileri
Türkologlar
İranlı cerrahlar
İranlı akademisyenler
İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesinde öğrenim görenler
Bakü'de ölenler
2014 yılında ölenler