İsim cümlesi

İsim cümlesi veya ad cümlesi; yüklemi bir fiil olmayan cümle. İsim cümlelerinde fiil soylu kelimeler bulunabilir ancak yüklem isim görevinde olmak zorundadır. İsim cümlelerinde isim soylu kelimeler, ek-fiiller kullanılarak yükleme dönüştürülürler. Aşağıdaki cümlelerin hepsi isim cümlelerine örnektir:

 3 numaralı element lityumdur. (isim)
 Anlaşılan bu işin sorumlusu sensin.
 Babamın çarşıda böyle küçük bir dükkânı vardı. (adlaşmış sıfat)
 Bahsettiğiniz kişi ben değilim. (koşaç)
 Cennet gibidir baharda buralar. (edat)
 Dün okul bahçesinde top oynayanlar kimdi? (zamir)
 Eviniz ne kadar güzelmiş. (adlaşmış sıfat)
 Kapıyı çalan annemdi. (isim)
 Yok bizi arayan soran. (adlaşmış sıfat)
 Yolun sonundaki üç katlı bina bizim okulumuz(dur). (isim tamlaması)

Fiilimsiler de adlaştıklarında isim cümlelerinde yüklem olarak kullanılabilirler:

 En çok isyan eden, en çok sevendir. (sıfat-fiil)
 En zoru, buraları bırakıp gitmekmiş. (isim-fiil)

Olumsuz hâli 

İsim cümleleri "değil" koşacı kullanılarak olumsuz hale getirilir. Bu özellik bir cümlenin isim cümlesi olup olmadığının tespitinde kullanılabilir zira fiil cümlelerinin olumsuz hâli yükleme -me olumsuzluk ekinin getirilmesi ile oluşturulur:

 Bahsettiğiniz kişi ben değilim. (isim cümlesi)
 Bahsettiğiniz kişi benim. (isim cümlesi)
 Yemek çok güzel olmuş. (fiil cümlesi)
 Yemek güzel olmamış. (fiil cümlesi)

Bu durumun tek istisnası adlaşmış durumdaki "var" ve "yok" sıfatları ile oluşturulan cümlelerdir:
 Buzdolabında hiç içecek yok(tur). (isim cümlesi)

İsim cümlelerindeki ek-fiiller bazen gizli haldedirler:
 Yolun sonundaki üç katlı bina bizim okulumuz(dur).

İsim cümlelerinde -fiil cümlelerinde de olduğu gibi- yüklem cümle sonunda olmayabilir:
 Cennet gibidir baharda buralar.

İsim soylu kelimeler
Yüklemine göre cümleler