Meslek hastalıkları

Meslek hastalığı, belirli bir meslek ya da sanayi kolunda çalışanlarda çalışılan ortamdan, işin niteliğinden ya da çalışma koşullarından dolayı, bedensel ya da ruhsal bütünlüğün bozulmasıyla ortaya çıkan hastalıkların ortak adıdır. İş kazası ile meslek hastalığı arasındaki temel fark, ilkinde ani bir gelişmeye yol açan bir olay bulunmasına karşılık, ikincisinde sağlığın tedrici bir gelişme sonucunda bozulmasıdır. Türkiye'de Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na göre (Kanun Numarası 5510, Resmi Gazete:16.6.2006–26200) meslek hastalığı; çalıştırıldığı işin niteliğine göre tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, sakatlık ya da ruhi arıza halidir.

Meslek hastalıkları çoğunlukla kronik seyirli hastalıklardır ve uzun süreli etkilenme sonucunda meydana gelir. Bu yüzden meslek hastalığı tanımında bazı mesleklerde çalışıyor olmanın yanı sıra, belirli bir işyerinde uzunca bir süreden beri çalışıyor olma özelliği yer almalıdır. Başlıca meslek hastalıkları şunlardır:

Kimyasal maddelerin neden olduğu hastalıklar 

 Kimyasal kökenli çevre kirlilğinde saptanan hastalıklardır (aşağıda verilen örneklere bakınız).

Kimyasal madde ateşi 

 Çalışma ortamında metal buharı ya da polimer içeren madde buharı bulunanlarda görülen, gripal infeksiyon bulguları ön planda olduğu tablodur.

Solunum sistemi hastalıkları 

 Pnömokonyozlar (başlıcaları): Silikozis; Asbestozis (perikard ve/veya plevra kalınlaşması, seröz ya da fibrinli plörit); Kömür madencileri pnömokonyozu (antrakoz); Metal tozları pnömokonyozu; Welders pnömokonyozu; Grafit fibrozisi
 Alerjik alveolit: Akut alerjik reaksiyonlar; Bissinozis (byssinosis); Berilliyozis (berylliosis)
 Üst solunum yolları patolojileri: Alerjik rinit; Alerjik larinks ödemi; Nasal septum lezyonları
 Larinks ve Ses hastalıkları: Ses teli nodülü; Larinks kasları felci

İyonlaştırıcı radyasyonun etkileri 

 Akut radyasyon sendromu; Kronik dermatit; Kemik iliği inhibisyonu; Radyasyon kataraktı; Deri kanserleri

Kanserler 

 Akciğer kanseri; Mezotelyoma (plevra, periton); Lösemi; Deri kanserleri; Mesane kanseri; Karaciğer kanseri; Üst solunum yolları kanserleri

Deri hastalıkları 

 Kontakt dermatit (alerjik, kimyasal); Akneler; Candida infeksiyonları (özellikle tırnaklarda); Hayvan atıklarından kökenli infeksiyonlar; Ürtiker; Dermatozlar

Lokomotor sistem hastalıkları 
Eklem ve eklem kılıfları patolojileri; Tendon yangıları; Omuz eklemine özgü patolojiler; Kemiklerde yorgunluk kırıkları

Periferik sinir sistemi hastalıkları 

 Karpal tünel sendromu; Guyoni tünel sendromu; Çömelerek çalışanlarda n.fibularis lezyonları; Ulnar sinir patolojileri

İşitme sorunları 

 Gürültü kökenli işitme sorunları
 Makina sesinden kulak zarının zarar görmesi

Vibrasyon (titreşim) sendromu 

 Vibrasyon angionöropatisi; Osteoartiküler patolojiler; Angionöropatisi + Osteoartiküler patolojiler

Yüksek atmosfer basıncı 

 Dekompresyon hastalığı; Barotravma

Isı değişikliği 

 Sıcak çarpması; Soğuk yaraları (frostbite)

Göz hastalıkları 

 Alerjik konjunktivit; Radyasyon (ultraviole) konjunktiviti / kataraktı; Viral konjunktivit / keratit; Toksik gazlara bağlı kornea lezyonları; Radyasyona bağlı retina ve koroid dejenerasyonları; İyonlaştırıcı radyasyon kataraktı

İnfeksiyon hastalıkları 

 Bakteri/Virüs/Parazit hastalıkları (Sağlıkçılar; Hayvancılık işleri; Temizlik işleri)

Meslek Hastalıkları (örnekler)

Solunum sistemi hastalıkları 
Akciğer ödemi, pnömoni, KOAH, akciğer kanseri

İş kolu: Tekstil üretimi, boyacılık, et paketleme, hayvancılık, radyoloji, motorlu araç gazları, endüstriyel hava kirliliği, ısınma kökenli hava kirliliği, madencilik

Kirleticiler: Arsenik, asbest, krom, demir oksid, radyasyon, berilyum, ozon, azot oksidleri, karbon monoksid, tekstil tozları, vinil klorür, teflon tozları

Kalp-damar (kardiyovasküler) sistem hastalıkları 
Ateroskleroz ve komplikasyonları

İş kolu: Motorlu araç gazları, endüstriyel hava kirliliği, ısınma kökenli hava kirliliği, selofan ve plastik işçiliği, motorlu araç tamirciliği, madencilik

Kirleticiler: Karbonmonoksid, hidrojen sülfür, baryum, organik fosfor bileşikleri, solventli yapıştırıcılar, solventler

Sindirim sistemi hastalıkları 
Erozyonlar, ülserler, kanamalar, karaciğer nekrozları, siroz, karaciğer kanseri

İş kolu: Mücevher işçiliği, kuru temizleme, soğutma sistemleri işçiliği, gıda üretimi, matbaacılık, akü ve pil işçiliği, boya üretimi

Kirleticiler: Metaller (kurşun, kadmiyum, fosfor, berilyum, arsenik), karbon tetraklorür, klorlu hidrokarbonlar, nitrozaminler, vinil klorür, aflatoksin, bakteri toksinleri

Üriner sistem 
Kronik böbrek hastalıkları, mesane kanseri

İş kolu: Kurşun işçiliği, tekstil üretimi, akü üretimi

Kirleticiler: Kadmiyum, kurşun, cıva, organik boyalar, halojenli hidrokarbonlar

Sinir sistemi 
Ekstrapiramidal bozukluklar, periferik nöropatiler

İş kolu: Ağaç işçiliği, boyacılık, ekzost gazları, ısı yalıtımcılığı, kurşun işçiliği, tekstil üretimi, petrokimya, pestisidler, akü işçiliği, bozuk gıdalar

Kirleticiler: Cıva, manganez, kurşun, karbon monoksid, fluor, organik fosfor bileşikleri, hekzan, organik solventler, ağaç koruyucu maddeler

Ayrıca
 Karpal Tünel Sendromu (CTS)
 Silikozis
Pnömokonyoz

Kaynakça

İş hukuku
Meslek hastalıkları