Toju (il)

Toju İli (Tuva Türkçesi: Тожу кожуун / Toju kojuun) —  Tuva Cumhuriyetinde 17 idari bölgeden biridir. 
İdari bölgenin yönetim merkezi — Toora-Hem.  Öbür yerleşimler — Saldam, Adır-Kejig, Çazılar, İy, Irban, Sıstıg-Hem.

Coğrafya 
Alanı bakımından Tuva'da Toju kojuun 1.sırada yer alır. Alanı — 44,100 km² (Tuva Cumhuriyetindeki en büyük yüzölçüme sahip).

Relyef 
Bölge Toju vadisinin etrafıni kaplayan Batı ve Doğu Sayan Dağları be bu dağların uzantılarına sahiptir. 
Vadide - bitki örtüsü olarak tayga bitki örtüsü olan dağlık olanlarada görülen tundra vardır.

Su kaynakları 
Su kaynakları epeyce boldur. Akarsuları : Biy-Hem, Hamsara (Ham-Sıra), Ulug-Oo, Sıstıg-Hem, Kiji-Hem vb. 
Gölleri: Toju (Azas), Noyon-Höl (Noyongöl), Ak Attıg göl. Şelaleler: Biy-Hem şelalesi.

Nüfus
Bölge nüfusu - 6.1 bin kişi (2007 ). 
Etnik nüfus olarak  Tuva Türkleri — Toju Tuvaları olarak tanınırlar. Ayrıca Tuva Türklerinden başka Ruslar ve Moğol kökenli Buryatlar da vardır.

Yönetim birimleri 
Bölge 6 köy idaresine bölünmüş olup toplam 16 yerleşim yeri vardır. Kırsal alan yönetimleri ve merkez köyleri şöyledir:
 Azas kırsal alan yönetimi - Adır-Kejig köyü;
 İy kırsal alan yönetimi - İy kasabası;
 Sıstıg-Hem kırsal alan yönetimi  - Sıstıg-Hem beldesi;
 Toora-Hem kırsal alan yönetimi -  Doora-Hem beldesi;
 Çazılar kırsal alan yönetimi - Çazılar beldesi;
 Irban kırsal alan yönetimi - Irban beldesi.

İdari merkezler 
 Adır-Kejig
 İy
 Sıstıg-Hem
 Doorа-Hem
 Çazılar
 Irban

Ekonomi 
Bölgedeki başlıca uğraşlar — (dağlarda) başlıca uğraş alanı avcılık ve geyik yetiştiriciliğidir. Sıstıg-Hem (Sıstıg akarsuyu) üzerimnde — altın çıkarılır.

Ulaşım 
Toora-Hem başkent Kızıl ile düzenli bir hava yolu ulaşımına sahiptir. Akarsu üzerinden tekne seferleri de yapılacaktır.

Görülecek 
Ender görülen kunduz türü burada bulunmaktadır.

Ünlüler
Mihail Buhtuyev Artemyeviç - Sovyetler Birliği kahramı  (doğumu 23 Kasım 1925 tarihi, Karagaş kasabası)

Tarih

Ayrıca bakınız 

 Toju Tuvaları
 Toju ağzı
 Türk halkları
 Tuva Devlet Üniversitesi
 Tuva nüfusu
 Bay-Tayga (il)
 Tuva Türkçesi
 Tuva Türkleri
 Tuvalılar listesi

Dış bağlantılar 
  Tuva Cumhuriyeti Devlet Sitesinde Toju Bölgesi ile ilgili bilgiler
 Fotoğraflar 
 Uzaydan Toju haritası 
 Tuva Türkçesi Toju diyalektiği hakkında kitap
 Toju fotoğrafı
  Toju fotoğrafları
 Sovyetler Birliği devri Tuva ve Toju haritası 
 Uydudan Toora-Hem haritası
  Toora-Hem dolayında bir video 
 Toora-Hem Fotoğrafları
  Bölgenin görünümü 
  Toora-hem Meteorolojik tahminler
  Azas Devlet Tabiat koruma kurumu. Toju bölgesi, Toora-Hem, Agbaana caddesi. no 20 
  Tuva Devlet istatistikleri

Kaynakça