Armeniakon

Armeniakon Theması (, Armeniakon [thema]), daha doğrusu Armeniakların Theması (Yunanca: , thema Armeniakōn) kuzeydoğu Küçük Asya'da (modern Türkiye) yer alan Bizans İmparatorluğu theması (askeri-sivil vilayet).

Tarih 
Armeniakon Theması, 7. yüzyılın ortalarında Küçük Ermenistan (Armenia Minor olarak da bilinir) topraklarında kurulan dört orijinal themadan biriydi. 629'da İmparator Herakleios'un () Pers seferleri sırasında bir "George, Armeniakon tourmarchēs" söz edilmesi themanın bu kadar erken bir tarihte var olduğuna dayanak olabilir, ancak yazılı kaynaklarda ona yapılan ilk kesin atıf, 667/668 yılındaki general Saborios'un isyanı sırasındadır. Daha sonra 717/718 tarihli bir mühürde bahsedilecektir. Diğer themalar ile birlikte, İslam'ın yayılışı sırasında yaşanan feci yenilgilerin ardından eski Doğu Roma ordusunun sahra ordularından birinin kalıntılarından yaratıldı, muhtemelen 640'ların sonlarında süreç tamamlanmıştır. Böylece magister militum per Armeniae ("Armeniaklar") geri çekilerek Pontus, Paflagonya ve Kapadokya alanlarını kapsayan bölgeye adını verdi.

Themanın merkezi Amasya (Amasea) idi ve Anatolikon ve Thrakesion themaları ile beraber stratēgoi arasında birinci kademe arasında yer alan ve yılda 40 pound altın maaş alan bir stratēgos tarafından yönetiliyordu. 9. yüzyılda yaklaşık 9.000 asker barındırıyor ve 17 kale ile çevriliydi. Bizans İmparatorluğu'nun Müslümanlarla olan kuzeydoğu sınırında yer alması ile beraber büyüklüğü ve stratejik önemi, valisini güçlü bir figür haline getirdi ve themanın güçleri 8. yüzyılda çeşitli isyanlara katıldı. Sonuç olarak, 9. yüzyılda dağıldı: önce kleisoura olarak sonra tam bir thema olarak daha küçük Kappadokia ve Harsianon vilayetleri oluşturuldu, güney ve doğudaki sınır boyunca, yaklaşık 819'da, Paflagonya ve Haldia'nın kıyı themaları bölündü, ardından Koloneia bölgesi (ilk önce bir doux altında, 863 ile tam bir stratēgos altında) ayrıldı, bir Armeniakon yalnızca Batı Pontus'u kapsayan thema kaldı.

Thema 11. yüzyılın sonlarına kadar Bizans'ın elinde kaldı. Ancak 1073 yılında, Bizans için korkunç sonuçlanan Malazgirt Meydan Muharebesi'nin ardından, Roussel de Bailleul komutasındaki Frenk paralı askerleri kontrolü ele geçirdiler ve Bizans otoritesi imparator I. Aleksios tarafından restore edilene kadar bölgeyi birkaç ay yönettiler. Kısa bir süre sonra bölge Selçuklu Hanedanı tarafından ele geçirildi ve sadece birkaç kıyı kalesi ayakta kaldı. Komninos imparatorları, kıyı bölgelerini geri almayı başardılar, ancak Armeniakon Theması geri tekrar kurulmadı.

Kaynakça
Özel

Genel

 

Bizans döneminde Anadolu
Bizans thema'ları
Orta Çağ'da Paflagonya
Orta Çağ'da Kapadokya
Pontus
Kapadokya
7. yüzyılda kurulan bölgeler ve ülkeler