Kuyruk türbülansı

Kuyruk türbülansı veya dümensuyu türbülansı (İngilizce: wake turbulence), uçağın kanatlarının üstü ve altı arasındaki basınç farkı nedeniyle uçağın arkasında oluşan girdaptan (wingtip vortices) kaynaklanan türbülans. İngilizce wake sözcüğü "bir hava veya deniz taşıtının geçtikten sonra havada veya suda bıraktığı iz" anlamına gelir. Bu nedenle kuyruk türbülansı bazen dümensuyu türbülansı olarak da adlandırılır.

Uçuş emniyeti 

Kuyruk türbülansı, hava meydanlarındaki uçak kazalarının önemli sebeplerinden biridir. ICAO'ya göre uçuş emniyetini artırmak amacıyla inişte kuyruk türbülansı ile karşılaşan pilotların mümkün olan en kısa sürede ilgili hava trafik kontrol ünitesini haberdar etmesi gerekir.

Meydan turunda ağır bir uçağın arkasından gelen hafif bir uçağın birkaç yüz ft üstte veya en az 1000 ft altta ve rüzgâr içinde (geldiği tarafta) uçması tavsiye edilir. Kalkışta hafif uçağın yerden kesilmeyi (tahmini kuyruk türbülansı bölgesini geçene kadar) geciktirmesi, inişte öndeki uçağın kuyruk türbülansının bittiği noktanın ilerisine konması gerekir.

Önlemler

Uçak sınıflandırmaları 

ICAO uçağın azami Kalkış Ağırlığı (Maximum Take Off Mass: MTOM)'na göre aşağıdaki gibi kategorileştirmektedir:
 Ağır - Azami kalkış ağırlığı 136.000 kilogram veya daha ağır olan uçaklar.
 Orta - Azami kalkış ağırlığı 7.000 kilogram'dan ağır ve 136.000 kilogram (300.000 pound)'dan hafif olan uçaklar. 
 Hafif - Azami kalkış ağırlığı 7.000 kilogram (15.000 pound) veya daha hafif olan uçaklar.

FAA ise ICAO'nun kategorilerinin yerine aşağıdaki kategorileri kullanmaktadır.
 Süper - Airbus A380 
 Ağır - Azami kalkış ağırlığı 255.000 pound (116.000 kilogram) veya daha ağır olan uçaklar. (whether or not they are operating at this weight during a particular phase of flight.) 
 Büyük - Azami kalkış ağırlığı 41.000 pound (19.000 kilogram) veya daha fazla 255.000 pound'dan daha hafif olan uçaklar.
 Küçük - Azami kalkış ağırlığı 41.000 pounds veya daha hafif olan uçaklar.

Minimum ayrım 

Daha aşağı vortex kategorisine ait bir uçak daha üst vortex kategorisine ait uçağın kalkışının ardından belirli bir süre kalkış izni verilmez. ICAO'ya göre daha ağır uçakların ardından kalkış veya iniş yapan hafif uçaklar için ayrım şu şekildedir.

İz türbülansı kanatlardan geriye ve dış yanlara doğru (genişleyerek) uzaklaşır. Yaklaşık 5 veya daha fazla knotluk yan rüzgâr vorteksleri dağıtır. 3 knotluk yan rüzgâr, kanatlardan birindeki vorteksi pist üzerine taşıyacağından oldukça tehlikelidir.

Ayrıca bakınız 
 Yoğunlaşma izleri
Türk Hava Yolları 1878 sefer sayılı uçuşu

Not

Dış bağlantılar 
 "Hollanda wake türbülansı unuttu!", 1 Mart 2009 tarihli Radikal gazetesi. 

Havacılık riskleri
Hava trafik kontrol
Türbülans