Matris diyagramı

Matris diyagramı iki veya daha fazla değişken arasındaki ilişkiyi analiz etmede kullanılan bir planlama ve yönetim aracıdır. Bu ilişkilerin birçoğu bağımlı ve bağımsız değişkenler arasında olup matris diyagramı aracılığı ile sebep-sonuç veya ne, nasıl ilişkisi şeklinde tanımlanır.  Matris diyagramları gerekli sayıda satır ve sütunun birleşmesinden oluşur. Bu satır ve sütunların sayısı incelenen sorunlar veya konular ile bunlar üzerinde etkili faktör sayısına göre değişkenlik gösterir. Satır ve sütunların kesişim noktasındaki sembol elde edilen veriler arasındaki ilişkinin varlığını ve güçlülüğünü gösterir.  Matris diyagramının en güzel avantajlarından , korelasyonları sistematik olarak analiz etmeye olanak sağlamasıdır.  Bir diğeri ise, her çift değişken arasındaki ilişkinin derecesini grafiksel olarak göstermesidir.  Matris diyagramı, 7MP olarak da bilinen yedi yönetim aracından birisidir. Diğer yönetim araçları, Proses karar diyagramı (PDPC), İlgi diyagramı, Önceliklendirme Matrisleri, Ağaç diyagramı, ok diyagramı, İlişki diyagramıdır.

Matris Diyagramı Çeşitleri

Matris diyagramının şekli karşılaştırması yapılacak grup sayısına veya başlıklara bağlıdır.   Matrisin boyutu, çoklu gruplar adı altında iki gruplu matrislere kıyasla basit iki boyutlu sistem için kurulan matris boyutuna göre farklılık gösterir. Bu bağlamda, 6 farklı matris çeşidi vardır.

1)	L-Tipi Matris: iki grubun elemanlarının birbiriyle ilişkilendirildiği en basit yapıdaki matris tipidir.

2)	T-Tipi Matris: üç grup elemanından birinin diğer ikisiyle olan ilişkilerinin incelendiği matris tipidir.  Örneğin incelenen A, B,C  gruplarından A’nin B ve C ile olan ilişkisi incelenirken B ve C birbirinden bağımsız iki gruptur.

3)	Y-Tipi Matris: üç grup elemanının ikili ilişkilerinin incelendiği matris tipidir.

4)	C-Tipi Matris: Üç grup elemanlarının aynı anda, üçlü olarak ilişkilendirildiği matris tipidir.

5)	X-Tipi Matris: Dört grup elemanlarını birbiriyle ilişkilendirir. Her grup diğer gruplardan sadece ikisi ile ilişkilendirilir.

6)	Çatı Tipi Matris: Bir grubun kendi elemanlarını kendileriyle ilişkilendirir. Genellikle L tipi ya da T tipi matrislerle oluşturulurlar.

Matris Diyagramı Nasıl Hazırlanır

Matris diyagramı oluşumunda ‘incelenecek iki veya daha fazla grup birbiriyle nasıl ilişkilidir’ sorusu,

-	Gruplar arası ilişkiyi sağlar ve bu ilişkinin gücünü belirler.

-	Spesifik bir konuya odaklanır, plan yapar, öncelik belirler, karar verir ve yönetir.

Matris diyagramının hazırlanmasındaki aşamalar;

Adım 1: Matrisin amacının ve incelenmek istenen ilişkilerin  belirlenmesi 

Adım 2: Kıyaslanacak grup veya başlıkların tanımlanması

Adım 3:  Uygulanacak uygun matris tipinin ve sembollerinin  belirlenmesi

Adım 4: Matrisin tamamlanması.

Matris diyagramlarının genel kullanım amacı  mühendislik özelliklerinden kalite gerekliliklerinin yerine getirilmesi ve akabinde üretim gerekliliklerini sağlamasıdır.

Matris Diyagramının Amaçları

-	Sistem ürünlerin geliştirilmesi ve iyileştirilmesi amacıyla kavram oluşturmak

-	Ürün malzemelerinde kalitenin yaygınlaştırılmasını sağlamak

-	Çeşitli fonksiyonların sertifikalandırılmış kalite adımlarını, kalite güvence sistemini oluşturabilmek ve güçlendirebilmek amacıyla birbirine bağlantılı hale getirmek

-	Kalite güvence sisteminin işlemesini güçlendirmek ve geliştirmek

-	Üretim aşamalarındaki uygunsuzlukları meydana çıkarmak

-	Ürünlerin pazara sunulmasında, ürün-pazar arası ilişkiyi belirleyerek yeni stratejiler geliştirmek

Matris Diyagramına Örnek   
Matris diyagramları ilişkileri incelenmek istenen her grup için herhangi bir alan ayrımı yapılmaksızın uygulanabilir.
 
Ürün-müşteri gerekliliklerinde kullanılabilir.
Kişilerin sosyal hayatında uygulanabilir.

Kaynakça 

Kalite