Alan MacDiarmid

Alan Graham MacDiarmid (14 Nisan 1927 - 7 Şubat 2007), 2000 yılında Nobel Kimya Ödülünü alan üç kimyagerden birisidir.

Gençliği 
MacDiarmid Yeni Zelanda Masterton'da doğdu ve üç kız kardeş ile bir erkek kardeşi bulunuyordu. Ailesinin maddi durumu oldukça zayıftı ve büyük buhran nedeniyle Masterton'dan, Yeni Zelanda'nın başkenti Wellington'a birkaç kilometre uzaklıktaki Hutt Lower'a taşınmaları durumlarını daha da kötüleştirdi. Yaklaşık olarak on yaşlarında babasının eksi kimya dersi kitapları ve kütüphaneden elde ettiği kitaplarla kendisini geliştirdi. Hutt Valley Lisesi'nin ardından Victoria Üniversitesi'nde eğitim gördü.

Kariyeri 
1943 yılında MacDiarmid, Yeni Zelanda'nın Üniversite Giriş Sınavı ve Üniversitesi Tıbbi Ön Sınavını geçti. Daha sonra 1947 yılında Victoria Üniversitesi'nde BSc derecesi için yaptığı çalışmalar sırasında, laboratuvarda hademe olarak part-time çalışmaya başladı. Söz konusu laborutavurda asistan olarak görevlendirilmesi de uzun süre almadı. Aynı üniversitede kimya üzerine yüksek lisansını tamamlamasının ardından, kendi kurduğu kimya bölümünde asistanlık yaptı. 1949 yılında bilim dergisi Naturede ilk çalışması yayınlandı. 1951 yılında onur derecesiyle üniversiteden mezun oldu ve Wisconsin-Madison Üniversitesi Fulbright Bursunu kazandı. 1952 ve 1953 yıllarında yüksek lisans için doktorasını inorganik kimya alanında ihtisas yaparak aldı. Ardından 1955 yılında ikinci doktorasını tamamladı ve Sidney Sussex College, Cambridge'e gitmek için Shell Lisansüstü Bursunu kazandı.

MacDiarmid genç bir öğretim üyesi olarak bir yıl boyunca İskoçya St Andrews Üniversitesi'nde kimya alanında çalıştı. 1964 yılında ise Pensilvanya Üniversitesi Kimya Fakültesinde tam zamanlı profesör olarak görev yapmaya başladı. Kariyeri süresince 45 yıl boyunca burada eğitim görevine devam etti. İlk yirmi boyunca burada sürekli silikon kimyası üzerine çalışmalar yapmıştı. Bu çalışmaları nedeniyle 1988 yılında kariyerinde yükselme gösterdi.

2002 yılında MacDiarmid Texas Dallas Üniversitesi'ne katıldı.

Kimyaya olan katkıları

İletken polimerler 
En çok bilinen araştırması elektriği ileten plastik malzemelerin keşfi olan İletken polimerlerin keşfi ve geliştirmesi olmuştur. Bu araştırmasında Japon kimyager Hideki Shirakawa ve Amerikalı fizikçi Alan Heeger ile işbirliği yaparak, çalışmalarının sonuçlarını 1977 yılında yayınladı. Üçü yaptıkları bu çalışma sayesinde 2000 yılında Nobel Kimya Ödülü ile ödüllendirildiler.

Nobel ödülü kendilerine plastik üzerinde bazı değişiklikler yapıldıktan sonra elektrik iletkenliği özelliğini kazanmasından dolayı verilmiştir. Bu çalışmaları önemli pratikler yaparak geliştirdi ve ilerledi. Yarı iletken polimerler (poliasetilen) günümüzde mobil telefonların ışık yayan diyotları, güneş pilleri ve ekranlarında uygulanma imkânı bulmuştur. Moleküler elektronikte kullanılabilecek olan iletken polimerler sayesinde gelecekte bilgisayarların boyutlarının düşmesi ve hızlarının artacağı düşünülmektedir. MacDiarmid bu başarıya poliasetilen filmlerinin klor, brom ve iyot buharlarıyla tepkimesi sonucunda polimerlerin ilk hallerinden 109 kat daha fazla iletken hale geldiğini keşfetmekle imzasını atmıştır.

Diğer 
MacDiarmid ayrıca 21. yüzyılda yapılan yenilikçilik çabalarında küreselleşme değerinin üzerine yaptığı konuşmalar için dünyayı dolaşmış ve yaptığı konuşma dinleyiciler üzerinde hayranlık uyandırmıştır. Son derslerinden birisi, 2001 yılında yaptığı araştırma faaliyetleri hakkında birinci sınıf öğrencilerine dersler vermiştir. Dünya çapında adıyla yayınlanmış 600'ün üzerinde makale ve 20 patent çalışması bulunmaktadır.

MacDiarmid hayatı boyunca aktif bir şekilde naturist ve nudist olarak yaşadı. Ayrıca kendisini güneşe tapan keskin hevesli bir su kayakçısı olarak düşünüyordu.

Ölümü 
Hayatının sonuna doğru MacDiarmid, Myelodisplastik sendromuna yakalandı. 2007 yılı Şubat ayı başlarında, Philadelphia, Drexel Hill, Pensilvanya'nın bir banliyösünde bulunan evinin merdivenlerinden düştüğünde ülkesi olanı Yeni Zelanda'ya geri dönmek için yolculuk yapmayı planlıyordu. Fakat 7 Şubat 2007 tarihinde öldü. Mezarı Drexel Hill, Pensilvanya'da bulunan Arlington Mezarlığındadır.

MacDiarmid ilk eşi Marian Mathieu ile 1954 yılında evlendi ve eşi 1990 yılında öldü.

Tanınması ve diğer bazı aldığı ödüller 
 Victoria Üniversitesi (Wellington) 1999 yılında MacDiarmid'e fahri doktor unvanını verdi ve 2001 yılında Fiziksel Kimya alanında MacDiarmid sandalyesi oluşturuldu. 2010 yılı Mayıs ayında MacDiarmid İleri Materyal ve Nanoteknoloji Enstitüsü açıldı ve onun onuruna adlandırıldı.
 1999 yılında Amerikan Kimya Derneği tarafından Kimya Materyalleri ödülü ile ödüllendirildi.
 2000 yılında Yeni Zelanda Kraliyet Cemiyeti onu Rutherford Madalyası ile üst düzeyde onurlandırdı.
 2002 yılında Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Bilimler Akademisi üyeliğine seçildi.
 2002 yılında MacDiarmid Yeni Zelanda'da Order of New Zealand ile onurlandırıldı bu onur ülkedeki en yüksek onurdur.
 2004 yılında Çin Halk Cumhuriyeti'nde yabancı uzmanlar için verilen Dostluk Ödülünü aldı.
 Dallas, Texas Üniversitesi'nde bulunan Nanoteknoloji Enstitüsü'ne, 2007 yılında ölümünden sonra Alan G. MacDiarmid Nanoteknoloji Enstitüsü adı verildi.
 Çin'de bulunan Jilin Üniversitesi'de 2001 yılında MacDiarmid Enstitüsü kendi adıyla açılmıştır.

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 Nobel Ödülleri Web sitesinde biyografisi 
 MacDiarmid Nobel Ödülü 
 McDiarmid Enstitüsü Web Sitesi
 Texas Dallas Üniversitesi MacDiarmid sayfası
 Pensilvanya Üniversitesi'ndeki MacDiarmid sayfası 
 Yeni Zelanda biyografisi
 MacDiarmid yayınlarının listesi
 Alan MacDiarmid ile Söyleşi 

1927 doğumlular
Güney Adası doğumlular
2007 yılında ölenler
Yeni Zelandalı akademisyenler
Yeni Zelandalı kimyagerler
Yeni Zelandalı Nobel Ödülü sahipleri
Pensilvanya Üniversitesi öğretim üyeleri
Nobel Kimya Ödülü sahipleri
Ulusal Bilimler Akademisi üyeleri
Royal Society üyeleri
Polimer kimyası
Pensilvanya'da kazalarda ölenler
Philadelphia'da ölenler
Wisconsin-Madison Üniversitesinde öğrenim görenler
St Andrews Üniversitesi öğretim üyeleri
Yeni Zelanda asıllı Amerikalılar
Rutherford Madalyası sahipleri
Teksas Üniversites, Dallas öğretim üyeleri