Oliver E. Williamson

Oliver E. Williamson (27 Eylül 1932, Superior, Wisconsin - 21 Mayıs 2020, Berkeley, Kaliforniya) Amerikalı ekonomist. "İktisadî bakımdan firmaların kontrol ve işletilemesi, özellikle firmaların sınırları, analizi" konusunda yaptığı orijinal katkılarıyla 2009 yılında Elinor Ostrom ile birlikte Nobel Ekonomi Ödülü'nü kazanmıştır.

Yaşamı
Oliver E. Williamson 27 Eylül 1932'de ABD'nin Superior, Wisconsin adlı küçük bir şehrinde doğmuştur. Üniversite diploma (BA) derecesini Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'ndeki "İşletme Fakültesi (Alfred P. Sloan School of Management)"'nden 1955'te almıştır.

Çalışmaları

Piyasa ve piyasa-dışı karar vermeye, işletmeye ve hizmet sağlamaya dikkati çekerek, Williamson 1980'li ve 1990'lı yıllarda özel sektör ve kamu sektörü arasındaki sınırlar hakkındaki tartışmalara yüksek teorik seviyede çok etkili katkılar yapmıştır.

İşlem görme maliyetlerine odaklanması ile Willamson her bir tek hal için tekrar tekrar  ayrı ayrı yapılan pazarlıklarla ortaya çıkan kontratlarla ile ilişkilere-dayanan-özel olan kontratlar arasındaki farkı ortaya çıkartmıştır. Örneğin, bir elektrik üretici firmanın günlük veya haftalık doğal gaz taleplerini tekrar tekrar spot piyasa'ya giderek her satın alışta yeniden pazarlık yaparak sağlaması mümkündür. Fakat zaman geçtikçe, elektrik üreticisi belirli bir doğal gaz üreticisi ile devam eden bir ilişki kurması çok olasıdır. Williamson bu iki çeşit piyasa ilişkisinin incelenmesinin aynı teorik araçların kullanılması ile yapılmaması gereğini ve bu iki çeşit işlem görmenin kökünden farklı olması nedeniyle değişik analiz şekli kullanılması gerektiğini açığa çıkartmıştır.

Williamson bir karar almak için "enformasyon çarpma etkileri" terimini ilk geliştiren incelemeci olarak kabul edilmektedir. Bu terim ile Williamson bir karar alınmakta iken istenilen ve kullanılan enformasyonun maliyetlerinin önceden tanımlaması zor olan halleri ve bunların önemini açıklamıştır. Karar verme sorununda "enformasyon çarpma etkileri" bulunan hallerde

Williamson "özel sektör işletmelerini çelişkilerin çözümlenmesi için yapılar olarak incelenmesini ön plan alan bir teori geliştirmesi" dolayısıyla bu ödüle layık görülmüştür. Williamson, Coase'in piyasaya dayanan organizasyon ile şirket şeklindeki organizasyonu ayrı şekiller olan inceleyen teorisini geliştirmiştir. Williamson bir piyasa içinde yapılan basit işlemlere karşıt olarak şirketler gibi hiyerarşik bir yapıya sahip olan organizasyonların değişik farklı idare ve kontrol yapıları olduğunu ve çelişki ve çatışmaları çözümlemek için yaklaşımlarının değişik olacağını önermiştir. Ayrıca bir pazar organizasyonu ile bundan değişik bir şirket organizasyonu arasında birçok melez şekiller de olabileceğini, örneğin taşeronculuk, imtiyaz sahipçiliği, ilişkiler ağı vb. göstermiştir. Bu alternatif hiyerarsik organizasyon şekillerinin çelişkileri çözümlemeye yaklaşımlarının da  değişik olacağını açığa çıkarmıştır.

2009'da İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi 10-milyon kron ($1.44 milyon) değerde ödülü ortaklaşa almak üzere Oliver E. Williamson ve Elinor Ostrom'ü seçmiştir. Bu ödülün verilme nedeni iktisadi sahiplilik, kontrol ve idare konusu üzerinde değişik çalışmalarıdır.

Önemli yayınları

Kitaplar 
 Williamson O.E., Markets and Hierarchies : Analysis and Antitrust Implications, Free Press, 1975
 Williamson O.E., The Economic Institutions of Capitalism, Free Press, 1985

Makaleler 

 Williamson O.E., "Managerial Discretion and Business Behaviour", American Economic Review, 1963
 Williamson O.E., "Hierarchical Control and Optimum Firm Size", Journal of Political Economy, Sayı 75, Cilt. 2, 1967
 Williamson O.E., "The Modern Corporation : Origins, Evolution, Attributes", Journal of Economic Literature, Cilt. 19, Aralık 1981
 Williamson O.E., "The New ınstitutional Economics", Journal of Economic Literature, Cilt 38, 2000

Ayrıca bakınız 
 Ekonomistler listesi
 Nobel Ekonomi Ödülü sahipleri listesi

Kaynakça

Dış bağlantılar 

 Oliver E. Williamson'un kendi websitesi
 California Üniversitesinin Ekonomi Ödülü'nü kazanmasını ilan eden basın bildirisi (Erişim: 12 Eylül, 2010) 
 Nobel Ekonomi Ödülü'nü kazanmasını ilan eden basın bildirisi (12 Ekim 2009) .

1932 doğumlular
Wisconsin doğumlular
Amerikalı siyaset bilimciler
Amerikalı ekonomistler

Carnegie Mellon Üniversitesinde öğrenim görenler
Stanford Üniversitesinde öğrenim görenler
Massachusetts Teknoloji Enstitüsünde öğrenim görenler
Pensilvanya Üniversitesi öğretim üyeleri
Yale Üniversitesi öğretim üyeleri
Nobel Ekonomi Ödülü sahipleri
Yeni kurumsal iktisat
2020 yılında ölenler