Gezegen bilimi

Gezegen bilimi ya da planetoloji, yıldızsal olmayan astronomik cisimlerle gezegen sistemlerini genel olarak araştıran bilim dalıdır. Bu araştırmaların odak noktaları

 Gezegen sistemlerinin oluşumu,
 Gezegen sistemlerinin evrişimi,
 Güneş Sistemi'ndeki gezegensel cisimlerin oluşumu, evrişim târihi ve özellikleridir. Bunlar
 Gezegenler
 Karasal gezegen (dünyasal gezegen ya da kayasal gezegen de denir): Merkür, Venüs, Dünya, Mars
 Gaz devleri: Jüpiter, Satürn
 Buz devleri: Uranüs, Neptün
 Cüce gezegenler: şimdiye kadar Ceres, Plüton, Eris, Haumea, Makemake
 Satelitler ve halka sistemleri
 Küçük cisimler
 Asteroitler (Planetoidler ya da küçük gezegenler)
 Kuyruklu yıldızlar
 Meteoritler
 Diğer bileşenleri:
 Güneş rüzgârı (güneşsel parçacık ışıması)
 güneşsel manyetik alan
 Gezegenlerarası toz

1993'e kadar gezegen biliminin incelediği konular, saydığımız cisimlerin sadece Güneş Sistemi'ne ait olanlarıyla ilgiliydi. Güneşdışı gezegenlerin keşfiyle araştırma konusu büyük ölçüde genişledi. O zamandan bu yana nötron yıldızları etrâfında dönen gezegenler gibi egzotik güneşdışı cisimleri de kapsamaktadır.

Planetolojinin metotları Dünya'dan veya uzaydan yapılan ölçümlerdir. Bilhassa astronominin ışık, kızılötesi ve radarla resimleyen teknikleri kullanılır, araştırılacak cisimlere uzay araçları gönderilir ve bunlardan geri gelen örnekler (şimdiye kadar sâdece Ay, Güneş rüzgârı ve bir kuyruklu yıldızdan böyle örnekler vardır), meteoritler v.sö. laboratuvarlarda incelenir. Ayrıca teorik bazda modellere göre hesaplamalar yapılır ve fikir yürütülür.

Planetolojide analojiyle yeni bir sonuca varmak önemlidir. Bu sonuçlar için kaynak bilimler glasyoloji, hidroloji, jeofizik, jeoloji, meteoroloji, mineraloji, sismoloji, vulkanoloji gibi bilim dallarıdır.

Planetoloji, geleneksel Dünya bilimleriyle akraba olmasına ve ondan oluşmasına rağmen astronomiyle yakın bağlantıları vardır. Mesela gezegenlerin nasıl oluştuğu yörünge parametreleriyle ilgilidir.

Planetoloji, ayrıca egzobiolojiyle de ilgilenir. Planetolojik uzay uçuşları, Mars'a gönderilen Viking ve yakın zamandaki Satürn ve Titan'a gönderilen Cassini-Huygens gibi araçlar, deneyler yaparak güneşdışı biyolojide var olan soruları cevaplandırmaya çalışırlar.

Ayrıca bakınız 
 Astrojeoloji

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 
 Institut für Planetologie Münster
 Thorsten Dambeck: Europas Planetenforschung etabliert sich, Bericht von der EPSC-Konferenz in Münster, NZZ vom 29.10.2008