Ezgiler Ezgisi

Süleyman'ın Ezgiler Ezgisi, ya da sıkça bilinen adıyla Ezgiler Ezgisi (, Şir ha-Şirim), Süleyman'ın Ezgisi veya Neşideler Neşidesi, Tanah'ın son bölümünü oluşturan Ketuvim'deki Beş megila kitaplarından biridir. Latincedeki Vulgat versiyonunda Canticum Canticorum ya da kısaca Canticles olarak bilinir. Yunanca Septuagint'te ise Āisma āismatōn ya da kısaca Āisma denir (ᾎσμα ᾀσμάτων).

Kitabın ana karakterleri, bapların birinde "Şulamlı" olduğu belirtilen bir kadın ve bir adamdır ve şiirde ilerlenen yol kur yapmaktan başlayıp muradlarına ermeğe kadar giden yoldur. Örneğin kadınla erkek arasında şöyle bir diyalog geçer: 
 Erkek: "Dikenlerin arasında zambak nasılsa, Kızların arasında sevgilim öyledir"; 
 Kadın: "Orman ağaçları arasında elma ağacı nasılsa, Oğlanlar arasında sevgilim öyledir. Zevk alarak onun gölgesinde oturdum, Ve meyvası damağıma tatlı idi." 
Ayrıca "Kudüs kızları" isimli bölüm ezginin nakaratını oluşturur.

Dini içeriğin eksikliğine rağmen kitapta anlatılan adam ile kadın arasındaki ilişkinin mecazi olduğu ve Yahudilik'te Tanrı ile İsrailoğulları arasındaki ilişkiyi anlattığı düşünülür. Hristiyanlıkta ise Tanrı ile Kilise'nin ilişkisinin veya Mesih ile insan ruhunun ilişkisinin betimlendiği savunulur.

Sadece 117 bap'tan oluşan bu kitap Tanah'ın kısa metinlerinden biridir. Aşkenazlar geleneksel olarak bu metni Pesah günleri içine denk gelen bir Şabat gününde okurken Sefarad Yahudileri ise her Cuma akşamı okur.

Başlık 

Kitap, adını metnin önsözünden almaktadır: "Süleyman'ın Ezgiler Ezgisi"

"Ezgiler Ezgisi"nin İbranice'deki gramer yapısı bunun en üstün olduğunu ima eder, yani ezginin büyüklüğünü gösterir. Rabbi Akiva'ya göre, "Cennet, Ezgiler Ezgisi'nin kutsal olduğunu inkar etmeyi yasaklar. Ezgiler Ezgisi'nin İsrailoğullarına verildiği gün tün dünyaya bedeldir; tüm yazılar kutsaldır ve Ezgiler Ezgisi kutsalların kutsalıdır." Benzer şekilde, Martin Luther bu ezgiye "yüksek ezgi" anlamına gelen das Hohelied adını vermiştir ve halen Almanca, Danca, İsveççe ve Felemenkçe'de bu isim kullanılmaktadır.

Yazar

Yazar olarak Süleyman 
Kitabın ilk kelimesi "Süleyman'ın" olması sebebiyle geleneksel olarak kitabın Süleyman tarafından yazıldığı düşünülür. Süleyman'ın yazarı olduğu düşünülen Özdeyişler, Ezgiler Ezgisi ve Vaiz kitaplarının hangi sırayla yazıldığı konusuyla ilgili ihtilaflar mevcuttur:
 Rabi Hiyya'ya göre Süleyman'ın ilk kitabı Özdeyişler'dir; bunu Ezgiler Ezgisi ve ardından Vaiz takip etmektedir.
 Rabi Yonatan ise Süleyman'ın ilk olarak Ezgiler Ezgisi'ni sonra Özdeyişleri ve ardından da Vaiz'i yazdığını belirtir.
 Talmud'da yazıldığına göre kitapların yazılış sırası şöyledir: Özdeyişler, Vaiz, Ezgiler Ezgisi.

Dinleyici olarak Süleyman 
Bazılarınca kitabın ilk kelimesi "Süleyman'a" olarak tercüme edilir dolayısıyla bu kişilere göre kitap Süleyman'a ithaf edilmiştir. Bu teoriyi onaylayan çelişkili baplar mevcuttur; örneğin:
 

Antik çağlarda yazarın eserinin kabul görmesi için kendisinden daha ünlü birinin adının kullanılması olağan bir anlayıştı. Bazıları, doğal sevgiden kaynaklanan tek eşli birlikteliği anlatan bu kitabı, Süleyman'ın yedi yüz karısı ve üç yüz cariyesi olması sebebiyle Süleyman'ı yerme açısından yazıldığını düşünür.

Yahudi bilgeler bu kitabın kehanet kitabı olduğunu ve peygamber Yeremya veya onun meslektaşları tarafından yazıldığını savunur. Fakat bu bilgeler eserlerini kral Süleyman'a atfetmiştir; aynı Hoşea, Yeşaya ve diğer kitaplardaki örneklerde olduğu gibi.

Tanrı 
Yazarın kim olduğuyla ilgili başka bir yorum da, konuya mecazi yolla yaklaşan Raşi'den gelmiştir. Süleyman'ın İbranice'deki adı Şlomo'dur, bu da Şalom yani barış kelimesiyle aynı kökü paylaşır. Dolayısıyla kitabın yazarı Süleyman'dır fakat hikâye "Barışın sahibi" yani Tanrı'nın ağzıyla aktarılmıştır. Kitaptaki diyaloglar Tanrı ile ilerleyen zamanlarda gelini olacak olan Yahudi halkı arasında geçmektedir.

İlmî 
21. yüzyılda, lehçe farklılıkları baz alınarak yapılan çalışmada uzmanlar bu şiirin farklı geleneklerden geldiğini savunmaktadır. Örneğin Noegel ve Rendsburg'un dediğine göre:

Bazı uzmanlara göre ise metinde kullanılan bazı kelimeler Farsça'dır, dolayısıyla şiir sürgün sonrası dönemde yazılmış olmalıdır. Süleyman ise sürgün sonrası dönemden çok önceleri olan MÖ 10. yüzyılda yaşamıştır. Metinde kullanılan bazı kelimeler sebebiyle kitabın yazarının Süleyman olmama ihtimali mevcuttur.

Dil 
Ezgiler Ezgisi, sürgün sonrası dönemin lehçesinin nasıl olduğuyla ilgili bilgi sunan ilk metindir. Sürgün sonrasında İbranilerin Farsça, Yunanca ve Aramca konuşan topluluklarla iletişim halinde olmaları sebebiyle bu dillerden kelimeler İbranice'ye girmiştir. Bu kelimeler Rabinik İbranice'de kullanılmasına rağmen Ahit İbranicesi'nde bulunmamaktadır dolayısıyla bu metin zamanın yerel diliyle ilgili ipuçları verir. Ahit İbranicesi'nin aksine Rabinik İbranice'de uzun kalıplı cümleler kullanıldığı görülür.

Yorum ve kullanımı 
Genelde, alegorik yorumlar metnin Ahit'in bir parçası olduğunu onaylar fakat uzmanların konuyla ilgili tartışmaları sonucunda ortak bir karara hala varılamamıştır.

Yahudi geleneği 
Midraş ve Targum'daki Yahudi geleneğine göre kitap Tanrı'nın İsrailoğullarına karşı olan sevgisini gösteren bir alegoridir. Bu anlayış doğrultusunda metin, Tanrı ile Yahudi halkı arasındaki sevgiyi simgeleyen Şabat gününün arifesinde Sefarad ve Mizrahiler tarafından okunur. İtalkimler ise metni Pesah'ta birinci Yom Tov ve Yom Tov Şeni arifelerinde okurlar. Gelenksel olarak çoğu Yahudi, metni Pesah'ta bir Şabat gününde veya bayramın yedinci gününde Deniz ezgisiyle birlikte okurlar.

Mesihçi yorum 
Ortaya bu kitabın mesihsel bir metin olduğu iddiaları atılmıştır, ilişkideki eril kişi mesihin kendisi olarak yorumlanır. Eril kişinin mesih olarak düşünülmesinin sebebi sıkça Davud soyundan gelen Süleyman hakkında konuşulmasıdır. Peygamber Natan'ın 'de gösterdiği üzere Mesih, Davud'un soyundan gelecektir. Davud hanedanlığına bağlı her kral potansiyel Mesih olarak görüldü, böylece Tapınağın mimarı Süleyman, okuyucuların aklına tekrar mesihsel umutlar getirdi. Kitapta geçen "yiğitler" kelimesi, Samuel kitabında Davud'un "yiğit askerleri"ni akla getirir. Yine kitapta geçen eril kişinin "kırmızı/kızıl" tenli oluşu akla Samuel kitabındaki Davud'u getirir. Aramca Yahudi targumlar da eril kişiyi beklenen Mesih olarak yorumlar.

Kralın bahçesi (örneğin ) cennet bahçesi olarak görülebilir (), bu da İsrail'i bir cennet bahçesine çevirecek olan Mesih'i akıllara getirir. Sevgililer, insanlığın düşüşünden kaynaklanan soyutlanmanın üstesinden geldiği şeklinde betimlenir.  Kadının durumunu belirten "Kocana istek duyacaksın" () kalıbı Ezgiler Ezgisi'nde yer değiştirip "Sevgilim bana tutkun" () olarak kullanılmıştır.

Diğer bilgiler 
Uzmanlar genel Antik Yakın Doğu aşk şiirleriyle Ezgiler Ezgisi kitabında benzerlikler olduğunu dile getirir. Bunların başında bazı Sümerce erotik pasajlar ve Yeni Krallık dönemindeki Mısır'ın aşk şiirleri gelir. Ayrıca, benzerlikler bulunan Tamilce aşk şiirleri de 20. yüzyılın sonlarında uzmanların ilgisini çekmiştir.

Sanat, edebiyat ve müzikte referanslar
 Fredrik Sixten, Song of Songs, 2008
 The cantata Momente by Karlheinz Stockhausen 
 mewithoutYou 2004, Catch for Us the Foxes: "Please, catch for us the foxes in the vineyard... the little foxes."
 Animals as Leaders, Song of Solomon
 The Little Foxes, 1939
  The Spiritual Canticle  by St. John of the Cross
 Song of Solomon - 1977, Toni Morrison
 Black Madonna, Song of Songs 1:5: "I am black, but beautiful, O daughters of Jerusalem ...", Nigra sum sed formosa
 J.S. Bach's Wachet auf, ruft uns die Stimme, BWV 140
Columba Mea by Kenneth Leighton
 La Sulamite by Emmanuel Chabrier
 Karen Young, Canticum Canticorum 
 Jehovah's Witness, "The Shullamite Remnant"
 Ofra Haza, "שיר אהבה" (Aşk Şarkısı), 1988 album "Shaday"
 Kate Bush, The Song Of Solomon
 Christian Death, 1987, "The Scriptures"
 Steeleye Span, 1977, Storm Force Ten - "Awake, Awake"
 Idan Raichel "הינך יפה" (Güzelsin), 2002 
 Flos Campi, Ralph Vaughan Williams
 Sinéad O'Connor, "Dark I Am Yet Lovely", 2007
 Madeleine l'Engle, Many Waters, 8:7: "Many waters cannot quench love, neither can the floods drown it. If a man were to give all his wealth for love, it would be utterly scorned."
 Daniel Pinkham, Wedding Cantata
 HIM (His Infernal Majesty), Dark secret love
 Pale Saints, Song of Solomon, 1994 - Slow Buildings
 Stephen Duffy, "Kiss Me" 
 Brion Gysin, The Poem of Poems, (1958–1961)
 The song of Solomon and how she sang it to me, David Tibet
 Geoffrey Chaucer, 'The Canterbury Tales'
 Eliza Gilkyson, "Rose of Sharon" (1996)
 Robert Burns, "The Bonniest Lass", "the smuttiest sang that e'er was sung"
  John Zorn, "Shir Ha-Shirim", Şubat 2008.
 John Steinbeck, The Grapes of Wrath "Rose of Sharon", 2:1: "I am a rose of Sharon."
 The Residents, I Hate Heaven 
 Craig Thompson, Blankets
 Varda Kotler, "My Beloved Spake" 2:10
 Natasha Khan, Bat for Lashes, "Glass" ve "Two Planets" (2009)
 Neil Diamond, Holly Holy
 2009, Pope Shenouda III, "Have You Seen the One I Love" 
 1975, Popol Vuh, Das Hohelied Salomos
 Inbar Bakal, Song of Songs
 Dirty Projectors, "Two Doves" 
 Giovanni Pierluigi da Palestrina, Five Voices
 Yofiyah, Kabbalah Kirtan (Dodi Li, Yishakeni ve L'chah Dodi)
 "Solomon's Song", Fucked Up
 Gods of Luxury, "Angelica In Delirium"
 Leonard Cohen, "When I Hear You Sing"
 Elizabeth Smart, By Grand Central Station I Sat Down and Wept (1945)
 Alexander Goldscheider
 Einstürzende Neubauten, "Blume"

Filmlerde referanslar 
 Nammukku paarkkaan munthiri thoppukal
 Day of Wrath, Carl Th. Dreyer
 The Wisdom of Crocodiles, (1998)
 The Woman in the Window (1944)
 Keeping Mum (2005)
 Miller's Crossing (1990)
 El crimen del Padre Amaro (2002)
 Once Upon a Time in America (1984)
 "The Librarian: Return to King Solomon's Mines" (2006)
 "Guramsan Tsadig" (2010)
 "Nell" (1994)
 Paradise (1982)
 Song of Songs (2005)

Ayrıca bakınız 
4Q106, 4Q107, 4Q108, 6Q6 (Ölü Deniz parşömenleri fragmanları)
Hortus conclusus

Kaynakça

Dış bağlantılar 
Yahudi tercüme ve yorumları:
 Shir Hashirim - Song of Songs (Judaica Press) translation [with Rashi's commentary] at Chabad.org
 Jewish Encyclopedia:  Song of Songs
The original Hebrew version, vowelized, with side-by-side English translation

Hristiyan tercüme ve yorumları:
 Spices in the Song of Solomon: Song of Songs, Shir Hashirim
 Flora and Fauna in the Song of Solomon: Song of Songs, Shir Hashirim
Online Bible at GospelHall.org 
 Song of Songs at Bible Gateway (various versions)
Catholic Encyclopedia 
Summary Interpretation of the Song of Solomon by H. Speckard

Edebiyat 
Garrett, Duane A. Song of Songs. Word Biblical Commentary 23B. Nashville: Nelson, 2004.
Linafelt, Tod.  "Biblical Love Poetry (...and God)".  Journal of the American Academy of Religion 70 (2) 2002.
Pope, Marvin H. Song of Songs: A New Translation with Introduction and Commentary.	Anchor Bible 7C. 2 volumes. Garden City, New York: Doubleday, 1977.
Theo Kobusch, Metaphysik, C. Metaphysik als Exegese des Hohenliedes, in Der Neue Pauly, Band 15, La-Ot, Stuttgart Weimar 2001.
Ariel Bloch and Chana Bloch, translators. The Song of Songs: A New Translation, With an Introduction and Commentary. Afterword by Robert Alter, Random House, 1995, ISBN 978-0520213302.
Hudson Taylor, Union and Communion or Thoughts on the Song of Solomon, Dodo Press 2009 et.alii pdf download

Kayıtlar 
Canticum Canticorum. Eloge De L'amour. La Cantique Des Cantiques à la Renaissance, Capilla Flamenca, 2004 (Eufoda 1359).
Audio Reading of the Song of Solomon, Rafi Metz [İbranice]

Ketuvim
Din ile ilgili şarkılar