Qt (çalışma alanı)

Qt, birden çok platformu destekleyen bir grafiksel kullanıcı arayüzü geliştirme araç takımıdır. Genellikle GUI programları geliştirmek için kullanılsa da gelişmiş kütüphanesi GUI bileşenlerinin dışında birçok araç içermektedir. Qt, en çok KDE masaüstü ortamında, Opera ağ tarayıcısında ve Skype anlık mesajlaşma programlarında kullanılmasıyla bilinir.

Qt, C++ kullansa da, farklı dillere olan bağlantıları sayesinde Python, Ruby, PHP, Perl, Pascal, C# ve Java ile de kullanılabilir.

Yazılım Geliştirme Kiti olarak dağıtılan Qt, kurulduğunda birçok örnek uygulama ile birlikte gelmektedir. Yeni Tümleşik Geliştirme Ortamı olan Qt Creator sayesinde geliştirme süreci büyük ölçüde hızlandırılmıştır.

Geçmiş 
{| class="wikitable" style="float:right; text-align:center; margin-left:1em; margin-right:0"
|+ ''|-----
! bgcolor="#B3B7FF" | Sürüm

! bgcolor="#B3B7FF" | Tarih
|-
| 1.4
| 10 Temmuz 1998 
|-
| 1.41
| 2 Ekim 1998 
|-
| 1.42
| 19 Aralık 1998 
|-
| 1.44
| 13 Mart 1999 
|-
| 2
| 26 Haziran 1999 
|-
| 2.1
| 13 Nisan 2000 
|-
| 2.2
| 7 Aralık 2000 
|-
| 2.3
| 8 Mart 2001 
|-
| 3
| 16 Ekim 2001 
|-
| 3.1
| 14 Kasım 2001 
|-
| 3.2
| 24 Temmuz 2003 
|-
| 3.3
| 5 Şubat 2004 
|-
| 4
| 29 Haziran 2005 
|-
| 4.1
| 20 Aralık 2005 
|-
| 4.2
| 4 Ekim 2006 
|-
| 4.3
| 30 Mayıs 2007 
|-
| 4.4
| 6 Mayıs 2008 
|-
| 4.5
| 3 Mart 2009 
|-
| 4.6
| 1 Aralık 2009 
|-
| 4.6.3
| 8 Haziran 2010 
|-
| 4.7
| 21 Eylül 2010 
|-
| 4.7.1
| 9 Kasım 2010 
|-
| 4.7.2
| 1 Mart 2011 
|-
| 4.7.3
| 4 Mayıs 2011 
|-
| 4.7.4
| 1 Eylül 2011 
|-
| 4.8
| 15 Aralık 2011 
|-
| 4.8.1
| 28 Mart 2012 
|-
| 4.8.2
| 22 Mayıs 2012 
|-
| 5
| 19 Aralık 2012 
|-
| 5.0.2
| 9 Nisan 2013 
|-
| 5.1.1
|  3 Temmuz 2013
|-
|5.2
|12 Aralık 2013
|-
|5.2.1
|5 Şubat 2014
|-
|5.3
|20 Mayıs 2014
|-
|5.3.1
|25 Haziran 2014
|-
|5.3.2
|16 Eylül 2014
|-
|5.4
|10 Aralık 2014
|-
|5.4.1
|24 Şubat 2015
|-
|5.4.2
|2 Haziran 2015
|-
|5.5
|1 Temmuz 2015
|-
|5.5.1
|15 Ekim 2015
|-
|5.6
|16 Mart 2016
|-
|5.6.1
|8 Haziran 2016
|-
|5.6.2
|12 Ekim 2016
|-
|5.6.3
|21 Eylül 2017
|-
|5.7
|16 Haziran 2016
|-
|5.7.1
|14 Aralık 2016
|-
|5.8
|23 Ocak 2017
|-
|5.9
|31 Mayıs 2017
|-
|5.9.1
|30 Haziran 2017
|-
|5.9.2
|6 Ekim 2017
|-
|5.9.3
|22 Kasım 2017
|-
|5.9.4
|23 Ocak 2018
|-
|5.9.5
|12 Nisan 2018
|-
|5.9.6
|11 Haziran 2018
|-
|5.9.7
|23 Ekim 2018
|-
|5.9.8
|18 Nisan 2019
|-
|5.9.9
|17 Aralık 2019
|-
|5.10
|7 Aralık 2017
|-
|5.10.1
|13 Şubat 2018
|-
|5.11
|22 Mayıs 2018
|-
|5.11.1
|19 Haziran 2018
|-
|5.11.2
|20 Eylül 2019
|-
|5.11.3
|4 Aralık 2018
|-
|5.12
|6 Aralık 2018
|-
|5.12.1
|1 Şubat 2019
|-
|5.12.2
|15 Mart 2019
|-
|5.12.3
|17 Nisan 2019
|-
|5.12.4
|17 Haziran 2019
|-
|5.12.5
|11 Eylül 2019
|-
|5.12.6
|13 Kasım 2019
|-
|5.12.7
|31 Ocak 2020
|-
|5.13
|19 Haziran 2019
|-
|5.13.1
|5 Eylül 2019
|-
|5.13.2
|31 Ekim 2019
|-
|5.14
|12 Aralık 2019
|-
|5.14.1
|27 Ocak 2020
|-
|5.15|26 Mayıs 2020|}
Nokia'nın, Qt'nin orijinal geliştiricisi olan Norveçli firma Trolltech'i satın almasıyla oluşan Qt Programlama Çatısı birimi tarafından geliştirilmektedir. Dikkatleri ilk kez KDE masaüstü ortamının bu araç takımını kullanması ile çekmiştir. İlk sürümleri özgür olmayan bir lisansla dağıtılmaktadır. Linux gibi hızla büyüyen bir özgür işletim sisteminin en popüler masaüstü ortamının özgür olmayan bir araç takımı kullanması elbette hoş karşılanmamıştır. Tepki olarak GTK+ kullanarak GNOME masaüstü geliştirilmeye başlanmıştır. Bununla birlikte Harmony denen ve Qt'ye benzeyen bir araç takımı da geliştirilmeye başlanmıştır.

Trolltech, bu tepkilere karşı Qt'yi QPL denen, GPL benzeri bir lisansla yayınlamıştır. Bunu da beğenmeyen özgür yazılım takipçileri sonunda Trolltech'e Qt'yi GPL olarak dağıtmasından başka çare bırakmamıştır. Eğer olur da Trolltech'in başına bir şey gelirse diye, hem Qt hem de KDE kütüphanelerinin gelişimini devir alacak KDE Free Qt Foundation kurulmuştur.

Qt, dördüncü sürümüne kadar Windows platformu üzerinde GPL olarak dağıtılmıyordu. Dördüncü sürümle birlikte Windows için de GPL lisanslı dağıtılmaya başlandı. Bu sürüm ile de GUI olmadan, konsol uygulamaları geliştirilebilir hale gelmiştir.

Qt'nin GPL sürümü ile geliştirilen uygulamalar mutlaka GPL olarak lisanslanmalıdır. Farklı lisanslama yapmak için Qt'nin ücretli sürümleri kullanılabilir.

Nokia tarafından satın alınan Trolltech firması QT'yi 4.5 sürümünden itibaren LGPL lisansı altında dağıtmaya başlamıştır, böylelikle Qt, ticarî yazılımlarda para ödenmeden kullanılabilmektedir.

 Platformlar 
 Qt/X11 - X Pencere Sistemi için
 Qt/Mac - Apple Mac OS X için
 Qt/Windows - Microsoft Windows için
 Qt/BB10 - BlackBerry 10 için
 Qt/Embedded - Gömülü sistemlerde geliştirmek için
 Qt/Jambi - Java ortamında geliştirmek için
 Qt/Windows CE / Mobile - Windows CE için
 Qt/Symbian - Symbian OS için
 Qt/Maemo - Maemo için
 Qt/Android - Android için (Önizleme sürümü)
 Qt/IOS - IOS için (Önizleme sürümü)

 Diğer platformlar 
Nokia'nın doğrudan desteklemediği, fakat Gitorious üstünden halka açık geliştirilen sürümleri:

 Qt for OpenSolaris – OpenSolaris için
 Qt for Haiku – Haiku için
 Qt for OS/2 – OS/2 eCS platform için
 Qt for Amiga OS4 – Amiga OS4 için 
 Qt-iPhone – iPhone için
 Android-Lighthouse – Android.
 Qt for webOS – Palm Pre üstünde webOS için
 Qt for Amazon Kindle DX – Amazon Kindle DX
 Qt for Wayland – Wayland Görüntü Sunucusu
 Necessitas - Android için 

 Moduller 
 QtCore   Diğer modüller tarafından kullanılan çekirdek grafiksel olmayan sınıf
 QtGui    Grafik kullanıcı arayüzü (GUI) bileşenleri 
 QtMultimedia    Düşük seviye multimedya işlevleri için sınıflar 
 QtNetwork    Ağ programlama için sınıflar 
 QtOpenGL    OpenGL desteği sınıfları 
 QtOpenVG     OpenVG destek sınıfları
 QtScript   Qt scriptleri değerlendirmek için Sınıflar
 QtScriptTools    Qt script ek bileşenleri 
 QtSql    SQL kullanarak veritabanı entegrasyonu için sınıflar 
 QtSvg     SVG dosyalarının içeriğini göstermek için sınıflar 
 QtWebKit     Web içeriğini görüntülemek ve düzenlemek için Sınıflar 
 QtXml    XML işleme için Sınıflar
 QtXmlPatterns     XML ve özel veri modelleri için XQuery & XPath motoru 
 Phonon    Multimedya çerçeve sınıfları 
 Qt3Support      Qt 3 uyumluluğu sınıfları 
 QtDeclarativeQt 5 ile getirilmesi planlanan yeni modüller 
 QtBluetooth   Bluetooth cihazla etkileşim için sınıflar
 QtContacts   Kişilerinizi yönetmek için sınıflar
 QtLocation   Konumlandırma, harita, navigasyon ve yer arama için sınıflar
 QtOrganizer   Takvim olaylarını yönetmek için sınıflar
 QtPrintSupport   Yazdırma için sınıflar
 QtPublishSubscribe   Bildirimlere abonelik için basitleştirme mekanizması
 QtSensors   Donanım sensörleri okuma sınıfları
 QtServiceFramework   Servisleri oluşturmak ve başlatmak için sınıflar
 QtSystemInfo   Bir aygıt hakkındaki bilgilere erişmek için sınıflar
 QtVersit   Versit yönetmek için sınıflar
 QtWidgets   Widget geliştirme sınıfları
 Qt3D   3D API için elemanlar ve sınıflar
 Qt araçları ile çalışmak için modüller
 QtDesigner QtUiTools QtHelp QtTest Unix geliştiricileri için modüller
 QtDBus Windows geliştiricileri için modüller
 QAxContainer 
 QAxServer Farklı lisanslı sürümleri 
(Bilgilerin eksik olması muhtemeldir)
 Qt Console - GUI olmadan geliştirme için
 Qt Desktop Light - Başlangıç GUI geliştirme için, veritabanı ve ağ desteği yoktur
 Qt Desktop - Tam sürüm
 Qt Open Source Edition - Tam sürüm, özgür yazılım geliştiricileri için

 Qt araçları 
 Qt Creator - kodlama, GUI tasarımı, belgelendirme görüntüleme, hata ayıklama gibi işlemleri gerçekleyen Tümleşik Geliştirme Ortamı
 Qt Designer - grafik arabirim tasarımı yapmak için kullanılan bir araç
 Qt Linguist - Qt uygulamalarının diğer lisanlara çevrilmesi için kullanılan program
 Qt Assistant - geliştirme aşamasında kullanılabilen belge görüntüleyici program
 Qt Visual Studio Add-in - Visual Studio içinden qt kullanmak için eklenti
 Qt Eclipse Integration''' - Eclipse (yazılım) eklentisi

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 Ana Sayfa
 ÇOMÜ Qt Sayfası

 
Çapraz platform yazılımları
Gömülü Linux
KDE
Uygulama programlama arayüzü
1992 yazılımları
C++ kütüphaneleri
Ücretsiz bilgisayar kütüphaneleri
C++ ile programlanmış ücretsiz yazılımlar
LGPL lisansı kullanan yazılımlar
X tabanlı kütüphaneler