Hayastani Ankahutyan Gavat

Hayastani Ankahutyan Gavat, Ermenistan Kupası ya da resmî adıyla Ermenistan Bağımsızlık Kupası (), Sovyet Döneminde Ermenistan SSC Kupası olmuş; günümüzde Ermenistan Futbol Federasyonu tarafından 1992 yılından beri düzenlenen ulusal kupa organizasyonudur. Ülkesinde düzenlenen futbol turnuvaları arasında Bardzraguyn humb'ın ardından Ermenistan'daki en önemli ikinci futbol turnuvası konumundadır. Kupayı kazanan takım 1999 yılına kadar UEFA Kupa Galipleri Kupası'na,  2021 yılına kadar UEFA Avrupa Ligi'ne, 2021'den itibaren UEFA Avrupa Konferans Ligi'ne birinci ön eleme turundan itibaren katılmaya hak kazanır. Şimdiye kadar düzenlenmiş 30 sezonda Kupayı en fazla Pyunik (8) kez kazanmıştır.

Tarihçe 
Hayastani Ankahutyan Gavatnın tarihi 2 döneme ayrılır:
1. dönem: Sovyet Dönemi (1939 - 1991)
2. dönem: Bağımsızlık Dönemi (1992 - devam ediyor)

Sovyet Dönemi 
Hayastani Ankahutyan Gavat, 1939 - 1991 yılları arasında Sovyetler Birliği'nde bölgesel bir turnuva şeklindeydi ve Kubok SSSR elemeleri olarak kabul edilirdi.

Sovyet Dönemindeki Kupa Ermenistan SSC Kupası ismiyle ilk kez 1939 yılında, son kez ise 1989 yılında düzenlenmiştir. II. Dünya Savaşı sebebiyle 4 yıl - 1941 - 1947 yılları arasında bu turnuva düzenlenmedi. 1947, 1990 - 1991 yılları arasında ise oynanmadı. 1939 yılında düzenlenmiş ilk Hayastani Ankahutyan Gavatnda Dinamo Leninakan şampiyon olarak tarihe geçmiştir. 1989 yılında ise Sovyet Dönemi Hayastani Ankahutyan Gavatnın sonuncusu düzenlenmiş ve Almast Erivan son şampiyon olarak tarihe geçmiştir. Sovyet Döneminde Hayastani Ankahutyan Gavat toplam 46 kez düzenlenmiştir. Çempionat SSSR Po Futbolu'da yarışan takımlar bu turnuvaya katılmamıştır. Örneğin, Ararat katıldığı Kubok SSSR'nda 1973 yılındaki finalde Dinamo Kyiv takımını yenerek şampiyonu olup; 1975 yılında da bu başarısını yineleyerek finalde diğer bir Ukrayna ekibi, Zorya Luhansk takımını yenmiş ve yeniden SSCB Kupası'nı kazanmıştı.

Bağımsızlık Dönemi 
Sovyet Dönemi bitdikden sonra ülkenin bağımsızlığını kazanması ile Hayastani Ankahutyan Gavat bölgesel bir turnuva şeklinden tam bir ülke turnuvası şekline dönüştü. 18 Ocak 1992 tarihinde Ermenistan Futbol Federasyonu kuruldu ve aynı yılda da Ermenistan Futbol Federasyonu tarafından bu turnuvanın ilki düzenlendi ve Ermenistan'ın başkenti Erivan'daki Hrazdan Stadyumunda yapılan final maçında Banants (Kotayk) AOSS (Erivan) ile karşılaştı. 3,347 seyircinin izlediği maçta AOSS (Erivan) takımını Banants (Kotayk) 2 - 0'lık sonuçla yenerek, ilk Bağımsız Hayastani Ankahutyan Gavatnı kazanan takım olarak tarihe gecti. 1992 yılında yapılmış ilk turnuva 4 Nisanda başlanmış ve 28 Mayıs günü oynanan Final maçı ile sona yetmiştir.

2012-13 sezonu takımları 
Şu an devam eden 2012-2013 sezonunda Kupaya beşi Erivan temsilcisi olmakla, toplam dokuz takım katılmaktatır.

Format 
Bu kupada adeta bir sezon ilkbahardan sonbahara kadar sürmektedir. Ama 1995-1996, 1996-1997 ve 2011-2012 sezonları sonbahardan ilkbahara kadar düzenlenmiştir. Şu an devam eden 2012-2013 sezonunun da sonbahardan ilkbahara kadar düzenlenmesi planlanmıştır.

Elemeli kupa statüsünde oynanır. Takımlar birbirleriyle rastgele eşleşir. Her eşleşme için ilk olarak seçilen takım ilk maçta ev sahibi olur. Finaller geleneksel olarak Erivan'da yapılır. Şimdiye kadar düzenlenmiş 21 final maçından 18 maç Erivan'da yapılmıştır. Gerektiği durumlarda uzatmalar ve penaltı atışlarına geçilir. 2001 ve 2004 finallerinde kazananı penaltı atışları belirlemiştir.

Ayrıca, 1997 yılından itibaren Hayastani Ankahutyan Gavat şampiyonu ile Bardzraguyn humb şampiyonu arasında her sene Ermenistan Süper Kupası oynanmaktadır. İki kupayı da aynı takımın kazanması durumunda Hayastani Ankahutyan Gavat şampiyonu olan takım maçı Bardzraguyn humb'ı ikinci sırada bitiren takım ile oynar. Bunun ilk örneği 1997 yılında görülmüştür.

Avrupa Kupalarına katılım 
UEFA ülkelerinin kupa şampiyonlarının tamamında olduğu gibi, Hayastani Ankahutyan Gavat şampiyonları bir sonraki sezon UEFA Avrupa Konferans Ligi'ne (daha önce UEFA Avrupa Ligi) katılmaya hak kazanır. Eğer kupa şampiyonu Bardzraguyn humb'daki başarısından dolayı UEFA Şampiyonlar Ligi'ne katılacaksa, kupa finalisti UEFA Avrupa Konferans Ligi biletini alan takım olur. Özellikle çifte kupa ile sezonu tamamladığından bu durum yaşanır. Pyunik (Erivan) 1996, 2002, 2004, 2009, 2010 sezonlarını, Tsement (Ararat) 1998 sezonunu çifte kupayla kapatmışlardır.

İstatistikler

Sovyet Dönemindeki Kupa

Şampiyonlar 

 1939 Dinamo Leninakan
 1940 FC Dinamo Erivan
 1941 Düzenlenmedi
 1942 Düzenlenmedi
 1943 Düzenlenmedi
 1944 Düzenlenmedi
 1945 Spartak Erivan
 1946 Spartak Erivan
 1947 Oynanmadı
 1948 DO Erivan
 1949 DO Erivan
 1950 Krasnoe Znamya Leninakan
 1951 Krasnoe Znamya Leninakan

 1952 Stroitel Erivan
 1953 Himik Kirovokan
 1954 Himik Kirovokan
 1955 Krasnoe Znamya Leninakan
 1956 SKİF Erivan
 1957 SKİF Erivan
 1958 Tekstilshik Leninakan
 1959 Tekstilshik Leninakan
 1960 Stroitel Erivan
 1961 Himik Kirovokan
 1962 Motor Erivan
 1963 Lernagorts Kapan
 1964 Aeroflot Erivan

 1965 Motor Erivan
 1966 Himik Kirovokan
 1967 Elektrotehnik Erivan
 1968 Araks Erivan
 1969 Motor Erivan
 1970 Motor Erivan
 1971 SKİF Erivan
 1972 SKİF Erivan
 1973 Aragats Leninakan
 1974 SKİF Erivan
 1975 FC Kotayk Abovian
 1976 FC Kotayk Abovian
 1977 FC Kotayk Abovian

 1978 KanAZ Erivan
 1979 SKİF Erivan
 1980 Metroşin Erivan
 1981 MBVD Erivan
 1982 Metroşin Erivan
 1983 SKİF Erivan
 1984 Motor Erivan
 1985 Impuls FC Dilijan
 1986 Şveynik Spitak
 1987 İskra Erivan
 1988 Kumayri Leninakan
 1989 Almast Erivan
 1990-91 Oynanmadı

Bağımsızlık Dönemindeki Kupa

Finaller

Kulüp performansları 

Notlar

Rekorlar 
 En çok kazanan takım: 6 kez
 Mika (2000, 2001, 2003, 2005, 2006, 2011)
 Art arda en çok kazanan takım: 3 kez
 Ararat (1993, 1994, 1995)

Final maçları 
 90 dakika sonunda biten final maçı sayısı: 17 kez
 Art arda en çok final oynayan takım: 3 kez
 Ararat (1993, 1994, 1995 - hepsini kazandı)
 Banants (2008, 2009, 2010 - hepsini kaybetdi)
 En çok final oynayan takım: 7 kez
 Ararat (1993, 1994, 1995, 1996-97, 2001, 2007, 2008)
 Banants (1992, 2003, 2004, 2007, 2008, 2009, 2010)
 En farklı skor:
 Pyunik 4 - 0 Banants (2010)
 En gollü maç: 6 gol
 Ararat 4 - 2 FC Kotayk Abovian (1995)
 Finalde en çok kaybeden: 5 kez
 Banants (2003, 2004, 2008, 2009, 2010)
 Final maçında en çok karşılaşan takımlar: 2 kez
 Ararat - Şirak
 Pyunik - Banants
 Final maçının en çok seyirci sayısı: 10,000 kişi
 Ararat 1 - 0 Şirak (1994)
 Pyunik 0 - 0 (6:5 p) Banants (2004)
 Final maçının en çok oynandığı stad: 10 kez
 Vazgen Sarkisyan Cumhuriyet Stadyumu, Erivan (2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2009, 2010, 2011)

Ayrıca bakınız 
 Bardzraguyn humb
 Ermenistan Birinci Ligi
 Ermenistan Süper Kupası

Kaynakça 
Özel

Genel
 
 
 
 
 

 
Ulusal futbol kupaları
Ermenistan'da futbol
Ermenistan futbol ligleri