Yel Ana

Yel Ana - Türk, Altay, Tatar ve Macar mitolojilerinde Rüzgâr Tanrıça. Cel (Çel, Şil, Cil) Ana da denir. Macarlar Szélanya (Yel Ana) adı da verirler.

Diğer dillerde

Azerice   Yel Ana
Özbekçe: Yel Ona
Tatarca: Җил Әни / Ана veya Cil Ana 
Kazakça: Жел Ана 
Çuvaşça: Ҫил Анне veya Ҫил Абай 
Başkurtça: Εл Апай 
Yakutça: Тыал Ий̃э 
Türkmence: Ýel Ene veya Yel Eje 
Osmanlıca: يل آنا 
Kırgızca: Жел Эне 
Hakasça: Чил Ине veya Чил Иӌе 
Balkarca: Джел Ана 
Macarca: Szélanya

Moğol kültüründeki Салхи Ээж (Calhu Eezh) (Buryatça: Һалхин Эхэ (Halkhun Ehe), Oyratça: Салькн Эк (Salvkın Ek), Altayca: Салкын Эне (Salvkın Ene), Tuvaca: Салгын Ава(Salgın Ava) adlı varlıklar ile büyük benzerlikler gösterir. Bu sözcükler birebir Yel Ana ile aynı anlamı taşır.

Özellikleri
Eskiden yaşamsal unsurlardan birisi sayılan havanın hareketli hali olan yel için algılanan canlılık içeriği daha sonra ruh, cin gibi kavramları da çağrıştırmaya başlamıştır. Macarlara göre dünyanın sonundaki büyük bir dağda bulunan bir mağarada yaşar ve bu mağaranın etrafında güçlü fırtınalar döner. Bu mağarayı koruyan Yel Ana kendisi güçlü bir kasırga olup eser. Divayev'in verdiği bilgiye göre Özbekler; "Çal Mama! Çal Mama!" yani Yel Ana diye bağırarak kendisinden güçlü rüzgârları dindirmesini isterler.

Türk kültüründe yel kavramı
"Yel/ Yil" sözcüğü, Türk boylarının birçoğunda rüzgâr anlamının yanında "kötü ruh, zarar verici varlık" anlamında da kullanılır. Örneğin Hakas ve Teleğütlerde "Çil" şekliyle "kötü ruh"ları ifade eder. Bu anlayış, Anadolu'da olduğu gibi, Azerbaycan'da da insan organlarına yayılan ağrı ve sızıları anlatır. Bu ağrı, sızı ve hastalıkların, belli bir şeytanî güçten kaynaklandığı düşünülür. İnsan vücudunu saran kötü ruhlar, orada ağrı meydana getirirler.

Etimoloji 
(Yel/Yil/İl/Zel/Cel) kökünden türemiştir. Esinti anlamı vardır. Havanın yer değiştirmesi nedeniyle meydana gelen akım. Ruh, can, gizem gibi anlamlarla aynı kökten kaynaklanır. Rüzgâr, esinti demektir.

Kaynakça

İç bağlantılar 
 Türk mitolojisi
 Macar mitolojisi
 Moğol mitolojisi
 Altay mitolojisi

Dış bağlantılar 
 Hungarian Mythology Origins  

Türk mitolojisi
Türk tanrıçaları
Macar mitolojisi
Ural mitolojisi
Türk ilahları