Ayaksız iki yaşamlılar

Ayaksız iki yaşamlılar ya da Ayaksızlar (Gymnophiona), iki yaşamlılar sınıfından, Güney ve Orta Amerika'da, Afrika ve Güney Asya'da yaşayan, 10 familyada toplam 200 türü bulunan, yılansı ya da solucanımsı iki yaşamlı takımı. Yer altında ya da suda yaşarlar.

Morfoloji 
Vücutları solucan biçiminde boyuna uzamış, üyeleri hatta omuz ve kalça kemerleri dahi olmayan amfibilerdir. Derileri bilezik şeklinde kıvrımlar ve bazen kemik pullar taşır. Kloakları arka alt kısımdadır. Kafataslarında dişli damaklara ve geriye doğru kıvrılmış dişlere sahiptir. Orta kulak ve kulak zarı yoktur. Gözleri körelmiştir. Bir çift dokunma organı bulunur. Kuyrukları körelmiş ya da kaybolmuştur.

Sistematik 
2011 rakamlarına göre 200 türü bulunur ve bunlar 9 familyada toplanırken 2012 yılında 10. familya (Chikilidae) ortaya çıkarılmıştır:
 
 Rhinatrematidae - 2 cins, 11 tür; Güney Amerika
 Ichthyophiidae - 3 cins, 50 tür; Güney ve Güneydoğu Asya
 Scolecomorphidae - 2 cins, 6 tür; Afrika
 Herpelidae - 2 cins, 9 tür; Afrika
 Chikilidae - 1 cins, 3 tür; Hindistan
 Caeciliidae - 2 cins, 42 tür; Güney ve Orta Amerika
 Typhlonectidae - 5 cins, 13 tür; Güney Amerika
 Indotyphlidae - 7 cins, 21 tür; Seyşeller, Hindistan, Afrika
 Siphonopidae - 7 cins, 19 tür; Güney Amerika
 Dermophiidae - 4 cins, 13 tür; Afrika, Orta ve Güney Amerika

Kaynakça