Dunhuang el yazmaları

Dunhuang (Çince: 敦煌 veya 燉煌 ; pinyin: Dūnhuáng) yakınlarındaki Mogao mağaralarında (çoğunlukla da Mağara No. 17), bulunmuş büyük tarihi, filolojik ve edebi değer taşıyan el yazmalarıdır. Uzun süredir kaybolduğu düşünülen yapıtlar (örneğin Hua Hu Jing), klasik yapıtların antik baskıları (örneğin Konfüçyüs'ten Seçmelerin baskısı), dünyada matbaayla basılmış ilk kitap olan Elmas Sutra bu mağaralarda bulunmuştur. Ayrıca daha önce varlığı bilinmeyen Orta Asya dilleriyle (Hotanca) yazılmış belgeler de bulunmaktadır.

5 yüzyıl ile erken 11. yüzyıl arasında tarihlenen el yazmalarının çoğunluğu Çince'dir; geriye kalanları ise günümüzde yok olmuş çeşitli Asya dillerinde yazılmıştır. Belgeler içerik olarak çeşitlilik gösterse de, genel olarak çoğunluğu dini niteliktedir. Dini metinler içinde ise çoğunluğu Budist metinlerdir.

El yazmaları 20. yüzyılın başında Wang Yuanlu adında Taocu bir rahip tarafından bulunmuştur. Wang bunları Batılı kaşiflere, özellikle de Aurel Stein ve Paul Pelliot'a satmıştır. Luo Zhenyu'nün çabalarıyla, geriye kalan yazmalar Çin'de koruma altına alınmıştır.

Bugün yazmalar, British Library ve Bibliothèque nationale de France gibi çeşitli ülkelerin kütüphanelerinde saklanmaktadır. Bir kısmı ise International Dunhuang Project tarafından dijital ortama aktarılmıştır, ve ücretsiz olarak erişilebilir.

Sınıflandırma

Dile göre 
 Klasik ve yöresel Çince
 Eski Tibetçe
 Sanskrit
 Pali
 Tangut
 Hotanca (İskit-Saka)
 Soğdca
 Toharca
 Eski Türkçe

Konularına göre 
 Dinsel yazıtlar
 Budist, özellikle de Tibet Budizmi
 Taoist, anti-Budist Hua Hu Jing de dahil, ayrıca Tao Te Ching hakkında Xiang'er'ın yorumu 
 Nasturi Hristiyan
 Manici
 Felsefe, özellikle de Konfüçyüsçü klasikler, Huang Kan'ın (皇侃) yorumlarıyla Konfüçyüs'ten Seçmeler ve Shang Shunun eski bir baskısı. 
 Edebiyat
 Budist motifler içeren hikâyeler, bilinen adıyla bian wen (變文)
 Halk şarkıları
 Çin şiirleri
 Tarih, yerel ve resmi
 Coğrafya, Wang wu tianzhu guo chuan da dahil
 Tıp
 Astronomi, Dunhuang astrolojik haritası da dahil
 Matematik
 Falcılık
 Sözlükler, Qieyunden alıntılar
 Muzik notaları
 Dans kayıtları
 Sosyal belgeler, örneğin sözleşmeler, hesap defterleri ve borç senetleri

Ayrıca bakınız 
 Mogao mağaraları

Dış bağlantılar 
 The International Dunhuang Project

Budist el yazmaları