Oviraptor

Oviraptor (anlamı: "yumurta hırsızı"), 75-71 milyon yıl önce (Geç Kretase; Kampaniyen-Maastrihtiyen) yaşamış, hepçil bir coelurosaurian teropod dinozor cinsidir.

Keşif 

1923 yılında American Museum of Natural History (AMNH) bünyesinde düzenlenen bir keşif gezisi ile George Olsen tarafından Moğolistan'da Gobi Çölü'nde bir yuva kalıntısı üzerinde fosilleşmiş bir dinozor kalıntısı bulundu. Fosil dikkatlice çıkartıldı ve Amerika'ya götürüldü. Müze bünyesinde yapılan detaylı tetkikler sonucu (yuva ve dinozorun yakın ilişkisi de dikkate alınarak) bu dinozorun yuvaya yumurtaları çalmak için geldiği ve o sırada yuva yakınlarında öldüğü ve fosilleştiği gibi bir kanıya varılmıştı. Müze müdürü Henry Fairfield Osborn 1924'te bu dinozor üzerine bir makale yayımladı. Bu cinse verilen Oviraptor (yumurta hırsızı) ismi de bu yanlış anlaşılmadan kaynaklıdır.

Fiziksel görünüm ve sınıflandırma 

Koşucu kuşlara oldukça benzeyen bir fizyolojiye sahip olan Oviraptor, dişsiz güçlü bir gagaya sahipti. Kafatasının üstünde ibik benzeri bir yapı olması muhtemeldir. Yaklaşık 1,6 metre uzunluğa ve 33–40 kg ağırlığa sahipti. Yeni çalışmalar ışığında tüylü kolları ve boynu olduğu düşünülüyor. Bu dinozor ismini tüm bir familyaya vermiştir. Oviraptoridae familyası kuş benzeri, ufak ve tüylü dinozorların bulunduğu bir maniraptoran grubudur.

Evrimsel biyoloji ve beslenme  

Bu noktada Oviraptorun ilk keşfedildiği döneme gitmek faydalıdır, zira George Olsen ve H.F. Osborn'un yuva ve dinozor birlikteliğini yanlış yorumladığını bugün biliniyor. 1991'de Karol Sabath ve Konstantine Mikhailov, Protoceratops ve uzun yumurtaların ilgisine şüpheyle yaklaştılar. İki sene sonra 1993'te AMNH'den Mark Norell ve ekibi Sabath ve Konstantine'in çalışmasını mantıklı bulup ilerletti ve Gobi Çölü'nde fosilleşmiş bir dolu yumurta barındıran bir yuvadan embriyo bulunmuştur. Norell tarafından yapılan yoğun incelemeler neticesinde 1994'te bu embriyonun bir tasviri yayımlandı. Kafatası, kol, bacak, çene kemikleri ve hatta eklemli bir ayak dahi bu yumurtada bulunmuştur. Yumurtaların atmosferik şartlardan ötürü aşınmaya maruz kaldığı görünmektedir.

Sonraki keşifler birçok numunenin yuvalarla bağlantılarını buldu ve Norell bu davranışın modern kuşlardaki kuluçka davranışı olduğu konusunda bir fikir birliği oluşmuştu. Hayvanın yuva üzerindeki konumu da bir koruma davranışını işaret etmektedir. Kolları yuvayı yukarıdan kuşatıp pelvis kemiği yuvayı merkezlemiş haldedir. Bu kanıtların yanında iskeletsel benzerlikler de kuşlarla olan bağlantıyı ortaya koymaktadır. Kaburgaları belirgin şekilde dışarı uzanmış haldedir ve lades kemiği de kuşların tıpatıp aynısıdır. Bu dinozorun sert ve dişsiz gagası baz alınarak sert kabuklu besinler tükettiği göz önüne alınmaktadır. Omnivor (hepçil) bir teropod olan bu canlının sert kabuklu bitkiler ve kabuklu canlılardan oluşan bir grup omurgasızla beslendiği düşünülüyor.

Ayrıca bakınız 
Dinozorlar listesi
Avimimus

Dış bağlantılar

Kaynakça 

Oviraptoridae
Geç Kretase dinozorları
Asya dinozorları
Moğolistan'da paleontoloji
Henry Fairfield Osborn tarafından adlandırılmış taksonlar