Surre-i Hümâyûn

Surre-i Hümâyûn Alayı veya Surre Alayı, Osmanlı İmparatorluğu'nda Surre Emîni adıyla bilinen bir kurumun İstanbul'dan Mekke ve Medine'ye yardım ve armağanlarını götürmüş olan topluluktur. Surre-i Hümâyûn Alayı, İstanbul'dan törenle uğurlanılırdı.

Arapça surre hükümdar tarafından Mekke’ye gönderilen paralar ve armağanlar ve Farsça  kutlu veya padişah ile ilgili anlamındadır.

Hac yolu güzergâhındaki konak yerleri 
"Kartal'dan hareket eden Surre Alayı, Şam'a kadar at, katır, veya merkeplerle giderler, orada (Şam'da) deveye binerlerdi. İstanbul Mekke arasındaki yol, yayalar ve binek hayvanları için henüz bir güzergâh (hat) halinde idi." Kartal'dan hareket eden Surre Alayı'nın, bir başka deyişle Hacc Kervanı'nın Mekke'ye gidişte, şu güzergâhı izledikleri görülmektedir:

Seyrüsefer 
Kartal-Gekbûze (Gebze)-İznikmîd (İznik)-Sabanca-Akhisar-Lefke (Osmaneli)-Vezirhan-Söğüd-Eskişehir-Seyyidgâzi-Hüsrev Paşa Hanı-Bayat-Bolavadin-İshaklu-Akşehir-Ilgun-Lâdik-Konya-Şevmere-İsmil-Karapınar-Ereğli-Ulukışla-Çiftehan-Nîkhan-Çiftehan-Gülek Boğazı-Kuzulu Hanı-Kütüklü-Adana-Misis-kurt Kulağı-Payas-Balan (Belen)-Antakya Hacı Paşa Mezra'ası-Şuğul (Cisr-i Şuğûr)-Madik Kal'ası-Hama-Hums-İki Kapulu Han-Nebk (Benik veya al-Nabk)-Kudeyfe-Şâm-ı Şerîf-Muzayrib-Ma'an-Âsî Hurma-Berke-i Mu'azzama-Valide Kuyusu-Fahleteyn-Hediyye Eşmesi-Medîne-i Münevvere-Cudeyre-Bedr-i Huneyn-Râbiğ ve Mekk-i Mükerreme. Dönüşte de aynı güzergâha, Hân-ı Kusayra, Hân-ı Karamut, İskenderun, Ramazanoğlu Yaylası ve Tahta Köprü gibi beş menzil daha eklenmiştir.

Surre-i Hümâyûn Alayı, Mekke'ye kadar 54 menzilde konaklamış, bunların altısında İznikmîd, Konya, Adana ve Antakya'da ikişer, Şam'da Ramazan ayını orada geçirmek için 31, Mekke'de Haccın edası için gerekli 19 gün kalınmıştır. Ayrıca, dönüşte oturulan, gecelenen yerlerde ve günlerde değişiklik olmuş ve Medine'de 3, Şam'da 17, Hama, Antakya, Adana, Ereğli, Eskişehir ve İznikmid'de ikişer gün kalınmıştır. Hacca gidiş ve dönüşte menzillerde kalınan gün sayısı, gidişte 58 gün ve dönüşte 32 gün olmak üzere toplam 90 günü bulmaktadır.

Gereksinimler 
Hac kafilesi için menzillerde, beksimed, beygir, hediyelik boğcalar, bulgur, çizme, erz (erüz: pirinç), ferace (kadınların çarşaftan önce sokakta giydikleri üstlük), hatab (odun), kandil, katran, şeker, kömür, lahm (et), mahfe levâzimâtı, mercimek, mes pâbuş, nân (ekmek), nohud, pabûş, revgan (yağ), revgan-ı (sâde, zeyt), saman, serzevât (sebze), soğan, su tulumu, şa'îr (arpa) tulum levâzimâtı gibi yiyecek ve zarurî ihtiyaç maddeleri, hayvan yemi, hediyelik eşya, hil'at (kaftan) ve kürk satın alınmıştır.

Hicaz Demiryolu 

II. Abdülhamid tarafından 1900-1908 yıllarında Şam ile Medine arasında Hicaz Demiryolu'nun yapımından sonra, Hac zamanında günde beş yolcu treni hacı adaylarını taşımıştır.

Ayrıca bakınız 
 Hac
 Hac Suresi

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 Hacc Yolu Güzergahı ve Masrafı (Kara Yolu, 1253/1837), Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi İslâm Tarihi Anabilim Dalı. Doç. Dr. Münir Atalar
 Nabataea.net The Hejaz Railway 

Hac