İmdâdullah Tehânevî

İmdâdullah Tehânevî (d. 1818 - ö. 1899), Hindistanlı sufi ve yazar.

Hayatı
1818'de Sehârenpur'a bağlı Nanevte kasabasında doğdu. Delhi'de kelam, hadis ve hat dersleri aldı. Şah Nasıruddin Nakşibendi'ye intisap ederek tasavvuf eğitimi aldı. Daha sonra Çiştiyye tarikatının Sabiriyye koluna bağlı Miyanciyû Nûr Muhammed Cihencehânevî'ye bağlandı ve ondan hilafet aldı. Hindistan'ı işgal eden İngilizlerle mücadele etti. 1859'de Hicaz'a giderek yerleşti. Mekke'de 1899'da vefat etti.

Tasavvufi yönü 
Tehanevi, 19.yüzyıl Hindistan'ında yaşayan sufilerin arasına önemli isimlerden biridir. Hindistan ve Hicaz'da geçen hayatı süresince çok sayıda sufinin yetişmesini sağladığı gibi Ziyau'lkulûb adlı eserinin Osmanlı döneminde Türkçeye çevrilmesi etkisinin doğum yaşadığı toprakların çok ötesine geçtiğini göstermektedir. Osmanlı dönemi sufilerinden Mevlevi Mehmed Es'ad Dede'nin de kendisinden icazet aldığı ve son dönem Fusus şarihlerinden Ahmed Avni Konuk'un eserini Türkçeye çevirdiği bilinmektedir.

Tehanevi, Ziyau'l kulûb adlı eserinde çok sayıda zikir ve murakabe (bir tür meditasyon) biçimi hakkında bilgi vermiştir. Nefes, el, kol, baş ve vücut hareketlerinin eşlik edebildiği bu çalışmalardan bazıları Anadolu'daki sufi toplulukları tarafından bilinmemektedir.

Tehanevi'nin kitabında sıraladığı bazı murakabe ve zikr türleri:

Bazı Murakabe Türleri
 Tarik-i Murakabe
 Murakabe-i Rü'yet
 Murakabe-i Maiyyet
 Murakabe-i Kurbiyyet
 Murakabe-i Vahdet ve Heme-Ost
 Murakabe-i Fena
 Murakabe-i Tevhid
 Murakabe-i Kadiriyye
 Murakabe-i Nâ-Yâft

Bazı Zikr Türleri
 Zikr-i nefy ve isbât
 Zikr-i haddâdî
 Zikr-i çârûbî
 Zikr-i erre
 Zikr-i İsm-i Zât
 Tarîk-i Zikr-i Pâs-ı Enfâs
 Lisanî Olan İsm-i Zât
 Darabât ile Beraber İsm-i zât
 Tarîk-i Diğer Çehâr-Darbî
 Tarik-i Diğer İsm-i Zât-ı Kalenderî

Eserleri 
 Ziyau'l-Kulûb : Farsça telif edilmiş eserdir. ("Kalplerin Işığı" adıyla Türkçeye çevrildi)
 Vahdet-i Vücûd : Farsça kaleme alınmıştır. Ahmed Avni Konuk tarafından Türkçeye çevrilmiştir. Henüz Latin harfleriyle basılmamıştır.
 Tuhfetül-Uşşâk
 Gülzâr-ı Marifet
 İrşâd-ı Mürşîd
 Cihâd-ı Ekber
 Mektubat-ı İmdadiye
 İmdadü's-Sülûk

Ayrıca bakınız 
 Tasavvuf
 Vahdet-i Vücud
 Ekberilik

Kaynakça 

 İmdadullah Tehanevi, Kalplerin Işığı, Mütercim Mehmed Es'ad Dede, İnsan Yayınları.
 Nisar Ahmed Fâruki, "İmdadullah Tehanevi" maddesi, TDV İslam Ansiklopedisi, İstanbul. 22.cilt

Mutasavvıflar
Vahdet-i Vücud
Ekberi sufiler/filozoflar