Çiğneme tütünü

Çiğneme tütünü ya da çiğnemelik tütün, dumansız tütün tüketiminin en yaygını olan, pipo tütünlerinden yapılıp özel harmancılık gerektiren, kıyılıp tatlılaştırılan tütün yaprağının üst dudak ile diş eti arasına alınıp zaman zaman dişlerle çiğnenerek fazla su ve tükrüğün dışarı atılmasıyla kullanılan tütün. Daha çok Amerika Birleşik Devletleri'nde yaygındır.
 
Dört türlü tütün kurutma metodundan ikisi (havada kurutma ile ateşte kurutma) çiğneme tütünlerinde uygulanır. ABD'de ateşte kurutulan Kentucky ve Tennessee tütünleri çiğnemelik tütün olarak kullanılır.

Tatlandırıcılar 
Tütünün acı tadının giderilmesi için tatlı maddelerle takviye yapılması gerekir. Tatlandırıcı olarak keçiboynuzu, meyan kökü gibi tatlı bitkiler kullanlır.

Meyan kökü özütü, tütün endüstrisinde fazla miktarda tüketilmektedir. Özellikle çiğneme tütünü, enfiye ve filtreli sigara yapımında koku ve tat vermek için kullanılmaktadır. Tütün endüstrisinde kullanılan meyan kökü miktarı, ABD’de yıllık meyan tüketiminin yaklaşık % 80’ini kapsamaktadır.

Orta derecede tatlandırılmış çiğneme tütünleri ısı ile kurutulmuş ve güneş ile kurutulmuş tütünlerinden yapılır. Yüksek derecede tatlılaştırılmış çiğneme tütünleri Burley'lerden yapılır.

Harmanlama 
Orta damarlarından ayrılarak sosa batırılan pipoluk tütünler prese verilir ve sonra istenilen rutubete gelene kadar kurutulur. Özel boylarda kalınca (örn. 12.5–25 mm kalınlığında) dilimler hâlinde kesilir. Bunlar dolguluk tütünlerdir ve prese edilirler. Dolgulara bilahare dışlık, üstlük (sargılık) ilave edilip tekrar prese edilirler ve tahtadan yapılmış küçük kutularda ambalajlanırlar.

Etnoğrafya 

Çiğneme tütünü en eski tütün tüketim yollarından biridir. Kuzey ve Güney Amerika'daki Kızılderililer mineralli topraklarla karıştırdıkları tütün yapraklarını çiğnerler.

Yupikler ve Koyukonlar gibi Alaska yerlileri huş ve söğüt ağaçlarının gövdesinde biten Phellinus igniarius türü kav mantarının küllerini içme (pipo), çekme (enfiye) ya da çiğneme tütününe katarlar.

Maraş otu 
Maraş otu ya da ağız otu, Türkiye'ye özgü bir dumansız tütün formu olup daha çok Kahramanmaraş ve Gaziantep illerinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Maraş otu, Nicotiana rustica (Hasankeyf tütünü, deli tütün) türünden tütün bitkisinin kurutulmuş yapraklarından hazırlanan tütün tozu ile meşe, ceviz veya asma çubuğundan elde edilen kül karışımından oluşur ve yaklaşık bir çay kaşığı kadar ya da daha fazla alınıp sigara kâğıdına sigaranın biraz daha inceltilmiş haliyle sarıldıktan sonra alt dudak ve ile çene arasına yerleştirilip kullanıcısına göre değişerek 5-10 30-40 dakika ağız içerisinde çiğnenmeden tutularak tüketilir ayrıca kağıtsız atılabilir. Bu işlem bireyin alışkanlığına bağlı olarak gün boyu tekrarlanır. Genotoksik etkili olup ağız kanseri (oral kanser) riskini artırır. Periferal lenfositlerde mikronukleus (MN) ve mikronukleuslu binukleat hücre (BNMN) oluşumunu indükler.

Sağlığa etkisi 
Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı'na göre, içme tütününü bırakma sürecinde tütün çiğnenmesi gerektiği yönündeki iddialar mevcut kanıtlarla desteklenmemektedir. Çiğneme tütünleri ağız kanserinin habercisi olan  leukoplakia riskini artırmaktadır. Çiğneme tütünlerinin ağız ve boğaz kanserlerine yol açtığı bilinmektedir

Markalar 

 Appalachian
 Apple Jack
 Beech Nut
 Big Mountain
 Brown's Mule
 Blood Hound Plug
 Bowie
 Bull of the Woods
 Camel
 Cannonball Plug
 Chattanooga Chew
 Copenhagen
 Cotton Boll
 Cougar
 Days O' Work
 Durango
 Gold River
 Grizzly
 Husky
 Kodiak
 Kayak
 King B Twist
 Lancaster
 Levi Garrett
 Longhorn
 Mail Pouch
 Morgans
 Mammoth Cave
 Oliver Twist
 Peachy
 Red Man
 Red Seal
 Redwood
 Rooster
 Silver Creek
 Skoal
 Southern Pride
 Springfield
 Starr
 Stokers
 Taylor's Pride
 WB Extra Long
 Work Horse

Ayrıca bakınız 
Kat yaprağı çiğneme
Koka yaprağı çiğneme

Kaynakça 

Tütün
Alışkanlıklar