Galiyye

Ghulat-i Şîʿa ya da Galiyye, Şii teolojide Ehli beytten bazı kişilere ilahlık atfeden veya ana akım Şiiler tarafından "aşırı" olarak tanımlanan ekstremist grupları (fırka) tanımlamakta kullanılan bir tâbirdir. Müellihe de denir. Daha sonraki dönemlerde 12 imamcılar, Zeydiler veya bazen de mutedil İsmaililer tarafından kabul edilmeyen Şii gruplar için kullanılmıştır. İmâmet i'tikadı konusunda aşırı görüşler besleyerek Şîʿa'ya bağlanan gruplar ve Müslüman görünüp Ali ve onun soyundan gelen imâmlara ilâhlık veya peygamberlik isnâdında bulunanlar için kullanılmıştır.

Kelimenin kökeni 
"Galiyye" itidal çizgisini aşanlara verilen isimdir. Haddi aşmak mânasına elen "güluv" kökünden çoğul anlamında bir nisbet ismi olup "İtidal çizgisini aşanlar" anlamına gelmektedir. Bu kökten üretilen "Ghulât, eh’ûl-gulüv, ashâb’ûl-gulüv" terkipleri de aynı anlama gelmektedir.

İnançları
İmamiye extremizm için üç özellik belirlemiştir; Hulul, tenasüh ve ibaha.

Galiyye fırkaları 
Kurulan ilk Ghulat mezhep, "ʿAbd Allâh İbn-i Sebe" isimli Yemenli bir Yahudi tarafından inşâ edilen Sebe’îyye'dir.

Ghulat Şîʿî fırkalar 
 Ghulat-i Şîʿa
 Sebeiyye (ʿAbd Allâh İbn-i Sebe)
 Hattâbiyye (Ebû’l-Hattâb el-Esedî)
 Bezîgiyye
 Hattâbîyyet-ûl Mutlâka 
 Keysâniyye 
 Muhtâriyye/Keysâniyyetû'l-Hullas
 Harbiyye
 Muâviyye/Cennâhiyye
 Hârisiyye
 Beyâniyye
 Râvendiyye
 Rizâmiyye
 Bû' Müslimiyye
 Sinbâdiyye
 Berkûkiyye
 Havâliyye
 Muhammira
 Mukannaiyye
 Hûrremdîniyye
 Bâbekiyye
 Mazyâriyye
 Kûliyye
 İshâk et-Türkiyye
 Riyâhiyye
 Kebriyye
 Ghulat İmamiyye
 Mûgıriyye
 Mansûriyye
 Azâfire
 Albâiyeyye (Ulyâniyye)
 Zemmiyye
 Ayniyye
 Mimiyye
 Sîniyye
 Muhammise
 Şûrayiyye
 Gurâbiyye
 Zübâbiyye
 Nusayriyye
 Ghulat Zeydîyye
 Cârûdiyye
 Nâimiyye
 Ya'kûbiyye
 Ghulat Bâtıniyye (Bâtınîler)
 Keyyâliyye
 Hâkimiyye (Dürzîler)
 Sabbahiyye (Elemûtlar)

Kaynakça