Cavidname

Cavidname, Muhammed İkbal'in özelde oğlu Cavid için yazmış olduğu, mesnevi tarzında (hem felsefi hem de tasavvufi) kaleme aldığı şiir kitabıdır.

Edebi ve felsefi anlamda en etkileyici-büyüleyici eserleri arasında bulunmaktadır. Cavidname, Miraç mucizesinin şiir yoluyla İkbal'in kendi iç dünyasından dışa  yansımasıdır . İkbal bu eserinde okuyucusunu: -sezgisel açıdan- hem Kendi ruh eğitimcisi aynı zamanda da her zaman önünde saygıyla eğildiği Mevlana'nın eşliğinde ve de önderliğinde, kendi iç benliklerinde bir  yolculuğa çıkarmak istemiştir. Babasının kendisine yapmış olduğu öneriye uyarak  Kur'an'ın sanki kendisi için de indirilmiş Bir Kitap olduğunu düşünerek okuyan İkbal Yazmış olduğu bu edebi eserde ; kendini Zinderud olarak tanıtmaktadır.Aynı zamanda Cavidname'de ismi  en çok anılan Elçi Musa'dır.

Bu bağlamda İkbal; Yaratıcı ve Benlik denkleminde kendi  bakış açısına göre İnsanın kendi benliğinin yani Egosu'nun inkişafının Ruhsal evriminin önemini vurgulamaktadır. İkbal'in felsefi anlayışına göre asıl olan olarak gördüğü Muhammedi Aşk'ın bireyin ve toplumun yaşayışında önemli yer edinmesidir. 

A.Schimmel'in Türkçeleştirdiği bu ve benzeri üç dize sufi Şair'in edebiyat alanındaki ölümsüz eseri Cavidname'ye  örnek olarak gösterilebilir. İkbal, Cavidname'yi kendi Miraç taslağına uygun olarak oluşturup yazarken İslam Felsefesinde Vahdet-i Vücut anlayışını sistemleştiren  M.Arabi'nin Fütuhat-Mekkiye adlı eserinden de yararlanmıştır. Arabi'ye ait olan ve Arif Pamuk'un Türkçeleştirdiği (Fütuhat-ı Mekkiyye Zübdesi)  ve benzeri dizeyse hem İkbal'in kısa şiirlerine hem de Arabi'nin şiirine örnek olarak gösterilebilir.                                                                         Cavidname; Yaratıcı'ya yakarışının ve Mevlana'nın  Mesnevisi'ne içsel göndermelerinin ardından, Dramatize ettiği Gökte ön-oyun sahnesiyle başlamaktadır. İkbal aynı zamanda Alman şairi Goethe'de den de etkilenmiştir.                                                                                                                                                         Yaratıcı'ya yakarış ve Gök-te ön-oyun konusunda  aslında -belki de-  öncelikle  Kur'an-dan El-Enbiya 21/16 adlı ayet'e bakılabilir. Adı geçen ayet, İkbal'in kendi felsefesinin-düşünce yapısının-ana kaynağının  nasıl olduğunu-nasıl geliştiğini  göstermesi açısından önemlidir. Bu durum aynı zamanda -İslam felsefesi bağlamında- Cavidname'nin hem klasik Batı felsefesinden hem de diğer kutsal kitap'lardan beslenen -Edebiyat bağlamında- klasik edebi eserlerden ve yaklaşımlardan farklılığını göstermektedir.

Kaynakça 

1932 kitapları
Muhammed İkbal kitapları