Rıfat Osman Bey

Tosyavizade Dr. Rıfat Osman Bey (d. 18 Şubat 1874 İstanbul – ö. 10 Mayıs 1933), Türk radyolog, tarih yazarı, ressam, mimar, fotoğrafçı.

Türkiye’nin ilk radyologlarından birisidir. Röntgen uzmanı olarak 1903 yılında atandığı Edirne’de tarih, kültürel araştırmalar ve çalışmalar ile tanındı. Edirne’de çeşitli yapıların projesini çizmiştir. Edirne’deki ilk müzenin (Arkeoloji Müzesi) kurucuları arasındadır.

Yaşamı 
18 Şubat 1874 tarihinde Üsküdar’da dünyaya geldi.  Babası, Tosyavizade Osman Efendi’dir.

Kuleli Tıbbiye İdadisi’ndeki öğrenim gördü. İdadi yıllarında ressam Süleyman Seyyid Bey’in öğrencisi oldu. Eğitimine Askeri Tıbbiye'de devam etti. 

Öğrenciliği sırasında Almanya'da Wilhelm Conrad Röntgen x-ışınlarını keşfetmiş ve bu keşif, dünyada heyecan uyandırmıştı. Askeri Tıp Mektebi’nin Demirkapı’da bulunan kimya laboratuvarında  röntgen cihazı kurarak röntgen filmleri çeken öğrenci Esad Feyzi Bey ile birlikte çalıştı. 1897 yılında başlayan Osmanlı-Yunan savaşı sırasında Yıldız’daki Askeri Hastane’ye sevk edilmiş ağır yaralıların bedenindeki yeri bilinmeyen kurşun ve mermi parçalarının tespiti için bu cihazı kullandılar. İlk hastaları olan Boyabatlı Mehmet'in el radyografileri dünya tıp tarihinde savaş yaralıları üzerinde yapılan ilk röntgen uygulaması olduğu kabul edilir. 

1898 yılında Askeri Tıbbiye’yi hekim yüzbaşı olarak tamamladı ve Askeri Tıbbiye Tatbikat Okulu’nda Alman Prof.Dr. Robert Reider’in yanında asistanlık yaptı.  

1903 yılında röntgen uzmanı olarak Edirne Askeri Hastanesi’ne atandı. Edirne’nin çeşitli okullarında sağlık öğretmenliği ve resim öğretmenliği yaptı. Bugün Halk Eğitim Merkezi olarak kullanılan Türk Ocağı binasını, belediye hastanesini (1951 yılındaki depremde yıkıldı) ve çeşmeler yaptırdı.  Emekliliğinde Edirne’ye yerleşti.

Dr Rifat Osman, Edirne'de işgalleri protesto etmek ve Trakya'nın savunmasını planlamak için Belediye Başkanı Şevket Dağdeviren, Edirne Milletvekili Faik Kaltakkıran, Avukat Şeref Aykut, Tüccar Kasım Yolageldili ve bazı Edirneli yurtseverlerin katılımı ile  1918 yılında kurulan "Trakya-Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" nin aktif bir üyesi olmuştur.

Edirne’nin ilk müzesi olan Arkeoloji Müzesi’ni 1925 yılında Selimiye Camii avlusunda Arif Dağdeviren ve Necmi İğe ile birlikte kurdu.

Edirne şehir rehberi niteliğindeki “Edirne Rehnüması”,  Edirne’deki saray yapıları üzerine araştırmalarını yayınladığı “Edirne Sarayı”, "Edirne Evleri" ile “Edirne Tarihi” ve “Edirne Evkaf Tarihi” adlı eserleri yayınlamıştır.

Ayrıca Dr. Ratip Kazancıgil, Hayatım ve Hatıratım ve Tosyavizade Dr. Rifat Osman Bey'den Ord. Prof. Dr. Süheyl Ünver'e Edirne Mektupları adlı iki anı mektup yapıtı da günümüz Türkçesi'ne kazandırmıştır.

10 Mayıs 1933'te hayatını kaybetti. Edirne’de Nazırçeşme Mezarlığı’na defnedildi.

İkinci Bayezid Külliyesi içindeki  Edirne Sağlık Müzesi’nde Rıfat Osman Bey’e ve dostu Süheyl Ünver’e  adanmış bir  oda bulunur.

Ayrıca bakınız 
Süheyl Ünver
Şevket Dağdeviren
Ratip Kazancıgil

Kaynakça 

1874 doğumlular
1933 yılında ölenler
Türk hekimler
İstanbul doğumlu hekimler
Edirne ilinde kültür
20. yüzyılda Osmanlılar