Derek Barton

Derek Harold Richard Barton (8 Eylül 1918 - 16 Mart 1998) İngiliz organik kimyager ve 1969 Nobel Kimya Ödülü sahibi. Ödülü, "konformasyon kavramının gelişmesine katkıları için" kazanmıştır. Çalışmalarının konusunu oluşturan kompleks moleküllerin üç-boyutlu geometrik yapısı şimdi organik kimyanın temel bir parçasını oluşturmaktadır.

Eğitim ve erken yaşam 
8 Eylül 1918 tarihinde doğdu. Barton, Kent William Thomas ve Maude Henrietta Barton (kızlık soyadı Lukes).

Gravesend Gramer Okulu'na (1926–29), The King's School, Rochester (1929–32), Tonbridge School (1932–35) ve Medway Teknik Koleji'ne (1937–39) katıldı. 1938'de Imperial College London'a girdi ve 1940'ta mezun oldu ve 1942'de Organik Kimya alanında doktora derecesini aldı.

Kariyer ve araştırma 
1942 yılından 1944 yılına kadar Barton bir hükûmet araştırma kimyacısıydı, ardından 1944 yılından 1945 yılına kadar Birmingham'da Albright ve Wilson için çalıştı. Daha sonra Imperial College Kimya Bölümü'nde Yardımcı Öğretim Görevlisi oldu ve 1946'dan 1949'a kadar ICI Araştırma Görevlisi oldu.

1949 ve 1950 yıllarında Harvard Üniversitesi'nde doğal ürünler kimyasında misafir öğretim görevlisiydi ve daha sonra organik kimyada okuyucu ve 1953'te Birkbeck Koleji'nde profesör olarak atandı. 1955'te Glasgow Üniversitesi'nde Regius Kimya Profesörü oldu, 1957'de Imperial College'da organik kimya profesörü olarak atandı. 1950'de Barton, kimyasal fizikçiler, özellikle Odd Hassel tarafından toplanan sonuçlara dayanarak organik moleküllere tercih edilen bir konformasyon atanabileceğini gösterdi. Bu yeni konformasyonel analiz tekniğini kullanarak, daha sonra diğer birçok doğal ürün molekülünün geometrisini belirledi.

1969'da Barton, "konformasyon kavramının geliştirilmesine ve kimyadaki uygulanmasına katkılarından" dolayı Odd Hassel ile Nobel Kimya Ödülü'nü paylaştı.

1958'de Barton, Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'ne Arthur D. Little Misafir Profesör ve 1959'da Illinois ve Wisconsin Üniversitelerinde Karl Folkers Misafir Profesör olarak atandı. Aynı yıl Amerikan Sanat ve Bilim Akademisi'nin yabancı onursal üyesi seçildi.

1949'da Royal Society of Chemistry tarafından verilen Corday-Morgan Madalyası ve Ödülü'nün ilk sahibi oldu. 1954'te Royal Society ve International Academy of Science, Münih'in yanı sıra 1956'da Royal Society of Edinburgh'un bir Üyesi seçildi; 1965 yılında Bilimsel Politika Konseyi üyeliğine atandı. 1972'de şövalye ilan edildi ve İngiltere'de resmen Sir Derek olarak adlandırıldı. 1978'de Fransa'da Institut de Chimie des Substances Naturelles (ICSN - Gif Sur-Yvette) Direktörü oldu.

1977'de, Kraliyet Kimya Enstitüsü'nün yüzüncü yılı vesilesiyle, İngiliz Postanesi onu ve diğer 5 Nobel Ödülü sahibi İngiliz kimyagerini, keşiflerinin özelliklerini gösteren dört posta pulu serisi ile onurlandırdı.

1986'da Amerika Birleşik Devletleri'ne (özellikle Teksas) taşındı ve Texas A&M Üniversitesi'nde seçkin profesör oldu ve ölümüne kadar 12 yıl bu görevi sürdürdü.

1996'da Barton, Reason and Imagination: Reflections on Research in Organic Chemistry başlıklı çalışmalarının kapsamlı bir cildini yayınladı.

Konformasyon konusundaki çalışmalarının yanı sıra, adı Barton reaksiyonu, Barton dekarboksilasyonu ve Barton-McCombie deoksijenasyonu gibi organik kimyadaki bir dizi reaksiyonda hatırlanır.

4 yıl eğitim gördüğü Kent'teki Tonbridge School'da yeni inşa edilen ve 2019 yılında tamamlanan Barton Bilim Merkezi'ne onun adı verildi.

Başarılar ve ödüller 

Barton, 1954'te Royal Society (FRS) Üyesi seçildi. 1966'da Alman Bilimler Akademisi Leopoldina'ya üye seçildi. 1970'de Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Bilimler Akademisi'ne ve 1978'de Amerikan Felsefe Derneği'ne seçildi.

  - Knight Bachelor (1972)
  - Légion d'honneur (1972)

Kişisel hayat 

Sir Derek üç kez evlendi: Jeanne Kate Wilkins 20 Aralık 1944; Christiane Cognet 1969; Judith Von-Leuenberger Cobb 1993, ve ilk evliliğinden bir oğlu oldu;[ne zaman?] Texas, College Station'da öldü.

Kaynakça

Dış bağlantılar
 Barton's  Nobel Lecture The Principles of Conformational Analysis 
MDPI biography 
 Nobel Foundation biography 
Video podcast of Barton talking about conformational analysis

1918 doğumlular
1998 yılında ölenler
Nobel Kimya Ödülü sahipleri
Royal Society üyeleri
Britanyalı Nobel Ödülü sahipleri
Çin Bilimler Akademisi'nin yabancı üyeleri
Resim aranan kişiler
Teksas'ta ölenler