Steroid hormon

Steroid hormonlar hormon olarak iş gören steroidlerdir. Memelilerde steroid hormonlar bağlandıkları reseptörlere göre beş gruba ayrılırlar: glukokortikoidler, mineralokortikoidler, androjenler, estrojenler ve projestajenler. D vitamini türevleri bunlarla yakından ilişkili ve benzer reseptörleri olan bir hormon grubu oluştururlar ama tanım olarak steroid değil sterol sayılırlar.

Doğal steroid hormonları genelde eşeysel bezlerde (gonadlarda) ve adrenal bezlerde kolesterolden sentezlenirler. Kanda steroid hormonları kendilerine özgül taşıyıcı proteinler tarafından taşınırlar (seks hormon bağlayıcı globülin ve kortikosterid hormon bağlayıcı globülin gibi). Karaciğer, çevre (periferal) dokular ve hedef dokularda bu hormonlar başka bileşiklere dönüşebilir veya yıkıma uğrayabilirler.

Steroid ve steroller hidrofobik oldukları için kandan hücre zarına ve oradan da hedef hücrelerin sitoplazmasına serbestçe geçebilirler. Sitoplazmada bazı steroidler enzimler tarafından kimyasal değişime uğrayabilir (indirgenme, hidroksilasyon veya aromatizasyon gibi). Sitoplazma içinde steroid kendine özgül bir reseptöre, büyük bir metaloproteine bağlanır. Steroidin bağlanması üzerine bu steroid reseptör proteinlerin türlerinin çoğu ikilenir (dimerleşir), böylece iki reseptör altbirimi birleşerek hücre çekirdeğine girebilen, DNA'ya bağlanan bir birim oluştururlar. Bazı hormon sistemlerinde reseptör bir ısı-şok proteinine (İngilizce Heat Shock Protein) bağlıdır, hormonun bağlanması üzerine bu protein salınır. Çekirdeğe girdikten sonra steroid-reseptör kompleksi kendine has bir DNA dizinine bağlanır ve hedef genlerin okunmasını (transkripsiyonunu) sağlar.

Sentez

Başlıca insanda bulunan steroit hormonları 
 Glukokortikoidler
 kortizol
 Mineralokortikoidler
 aldosteron
 Cinsel steroidler
 Androjenler
 testosteron
 dehidroepiandrosteron (DHEA)
 androstendion
 dihidrotestosteron
 Estrojenler
 estradiol
 estron
 estriol
 Projestajenler
 projesteron
Başlıca sterol hormonlar:
 D vitamini türevleri
 Kalsitriol

Yapay steroid ve steroller 
Doğada bulunmayan çeşitli yapay steroid ve steroller de imâl edilmiştir. Çoğu steroiddir ama bazıları benzer moleküler şekilleri sayesinde steroid reseptörlerine bağlanabilen başka tip moleküllerdir. Bunların bazıları etkinleştirdikleri reseptörün doğal steroidinden daha zayıf, bazısı daha güçlüdür.

Yapay steroid hormonların bazı örnekleri:
 Glukokortikoidler: prednizon, deksametazon, triamsinolon
 Mineralokortikoit: fludrokortizon
 D vitamini: dihidritakisterol
 Androjenler: oksandrolon, dekadurabolin (anabolik steroidler olarak da bilinir)
 Estrojenler: dietilstilbestrol (DES)
 Projestinler: noretindron, medroksiprojesteron

Dış bağlantılar 
 Steroid hormon etkime mekanizması  (animasyon)
 Steroidogenic enzymes: Review on structure, function, and role in regulation of steroid hormone biosynthesis (İngilizce)

Kaynakça 
İngilizce Wikipedia'nın Steroid hormones maddesinin 15.08.2006 tarihli sürümü