İyot eksikliği

İyot eksikliği, kalbin hareketlerini, uyarılan sinirlerin verdiği yanıtı, canlının büyüme hızını ve metabolizmayı denetleyen tiroit bezi salgısını doğrudan etkileyen iyot elementinin vücuda yeterli miktarda alınamaması durumudur.

Nedenleri ve belirtileri 
İyot eksikliğinin yol açtığı hastalıkların en yaygınlarından biri basit guatrdır. Özellikle dağlık bölgelerde ve denizden uzak bölgelerde görülür. Deniz kıyılarında çok ender rastlanır. Eksikliği orta derecedeyse tiroid bezi normal miktarlarda hormon bireşimlemek için daha fazla çalışır; böyle durumlarda guatr oluşmasına karşın bireyin sağlığı bozulmamış olabilir. Öte yandan uzun süren ağır eksiklik durumlarında tiroit hormonlarının yetmezliği ortaya çıkar. Cilt kurur, saçlar dökülür, yüzde şişkinlik, kaslarda gevşeklik ve güçsüzlük, kilo artışı, güçte azalma ve zihinsel tembellik gibi belirtileri olan miksödem görülür. Sporadik guatrın nedenleri anlaşılamamıştır; bu durum yeterli miktardan fazla iyot alınan bölgelerde ortaya çıkar. Lahana ve şalgam gibi sebzeler, iyotun vücut dokularına girmesine engel olduğu düşünülen, ama pişirme sırasında ısı etkisiyle yıkıma uğrayan tehlikeli bir enzim içerir.

Risk faktörleri 
İyot eksikliğine yol açan potansiyel risk faktörleri şunlardır:
 Düşük iyot alımı
 Selenyum eksikliği
 Gebelik
 Radyasyona maruz kalma
 Cinsiyet (kadınlarda daha yüksek orandadır)
 Tütün kullanımı
 Alkol kullanımı 
 Doğum kontrol hapları
 Perkloratlar
 Tiyosiyanatlar
 Yaş (farklı yaşlarda iyot eksikliğinin farklı türleri)

Önlemler 
İyot eksikliğini önlemenin ne basit yolu düzenli olarak deniz ürünleri yemek ya da iyotlu sofra tuzu kullanmaktır. Bebeklik döneminde iyot eksikliği ruhsal ve bedensel gelişimi ağır bir biçimde kesintiye uğratan kretinizme yol açar. Anne gebelikte iyotça zengin besinler alırsa bu durumu engelleyebilir. Lahana ve şalgam gibi sebzeler, iyotun vücut dokularına girmesine engel olduğu düşünülen, ama pişirme sırasında ısı etkisiyle yıkıma uğrayan tehlikeli bir enzim içerir.

Bununla birlikte gereksiz yere iyot alınımı da birçok istenmeyen yan etkiye yol açabilir.

Ayrıca bakınız 
 Hipotiroidi
 Guatr
 Kretenizm
 Lugol iyot
 Basil Hetzel

Kaynakça 

 Encyclopædia Britannica

Dış bağlantılar 
 İyot Yetersizliği Bozuklukları Kontrolü için Uluslararası Konsey (İngilizce)
 Afrika 2000 yılına iyot eksikliği bozukluklarının ortadan kaldırılması hedefini karşılayabilecek mi?  (İngilizce)
 "İyot ve Yetişkin IQ'su"  (İngilizce)

Endokrin hastalıkları