Hasan Bey Zerdabi

Hasanbey Melikzade Zerdabi (Azerice: Zərdabi Həsənbəy (Məlikov) Səlimbəy oğlu), eğitimci, Darwinci bilim insanı, gezeteci, Azerbaycan ulusal basınının kurucusu.

Yaşamı 
Eğitim sever bir ailede doğdu, ilk eğitimini Şamahı kent okulunda, sonra ise Tiflis kaza gimnazyumunda aldı. 1861-1865 yıllarında Moskova Üniversitesi'nin Fizik-Matematik Fakültesinin Tabiat Bölümü'nde eğitim gördü ve üniversiteyi ilmî dereceyle bitirerek Azerbaycana döndü.

1868 yılına kadar Tiflis toprak idaresinde görev aldı, bir süre Şamahı mahkeme dairesinde vekillik etti. 1869'da Zerdâbi, Bakü gimnazyumunda tabiat tarihi öğretmeni olarak atandı ve Zerdâbi burada, Rusya halk eğitimi tarihinde ilk defa olarak Darwinizmi ders programına dahil etti. Yoksul öğrencileri okutmak için "Cemiyet-i Hayriye'yi kurdu.

1873'te Necef Bey Vezirov ve Esger Ağa Gorani ile birlikte Azerbaycanca ilk tiyatro oyunu olan Mirza Fatali Ahundov'yn "Hacı Gara" komedisi sahnelendi. 

22 Temmuz  1875'te "Ekinci" adlı ilk Azerbaycan gazetesini çıkardı. Yeniliği, eğitim ve kültürü yayan "Ekinci" gazetesi Azerbaycan tarihinde önemli bir yere sahiptir. Ancak Rusya-Osmanlı savaşı başladıktan sonra resmi Çarlık makamlarınin "Ekinçi" gazetesini savaşta Türkleri desteklemekle suçlayarak 1877'de kapatması üstüne işsiz kaldı ve 1880'de doğduğu Zerdab köyüne dönerek burada yaşamaya başladı.

1896'da Bakü'ye döndü, bir süre "Kaspi" gazetesinin redaktörü oldu, 1898'de hayırsever Hacı Zeynelabidin Tağıyev'in maddi desteği ile Bakü'de ilk okulunu açtı. 1905'ten "Hayat" gazetesinde gazeteci-yazar gibi çalıştı.

28 Kasım 1907'de Bakü'de öldü.

Zerdab şehrinde heykeli dikilmiştir.

Dış bağlantılar
Kafkasya Müslüman Aydınlarının Manevi Atası: Hasan Melikzade Zerdabi’nin Hayatı Ve Fikirleri  - Okan Yeşilot, OAKA
Ailə həyatını mətbuat vasitəsilə quran ilk azərbaycanlı - Həsən bəy Zərdabi

Kaynakça 

1842 doğumlular
1907 yılında ölenler
Azeri soylular
Azeri gazeteciler
Azeri tiyatro yönetmenleri
Bakü'de ölenler