Kemalpaşazâde

Kemalpaşazâde veya İbn-i Kemal (d. 15 Mayıs 1469, Edirne veya Tokat - ö. 16 Nisan 1534,
İstanbul), Osmanlı devleti şeyhülislamı ve tarihçidir.

Hayatı 
Gerçek adı Şemseddin Ahmed olup Şehzade Bayezid'ın lalalarından olan büyükbabası Kemal Paşa'ya nisbetle Kemalpaşazâde, Kemalpaşaoğlu ve İbn-i Kemal adlarıyla anılmıştır.

Babası, Fatih Sultan Mehmet döneminin komutanlarından Süleyman Çelebi, annesi ise dönemin kazaskerlerinden Küpelioğlu Muhyiddin Mehmed'in kızıdır. Tokat ya da Edirne'de doğduğu yönünde görüşler bulunmaktadır. Kur'ân-ı Kerîm derslerinin akabinde Arapça ve Farsça öğrendi. İlerleyen yıllarda sipahi sınıfında asker olarak görev almıştır. Taşköprizâde Ahmed Efendiye anlatımına göre II. Bayezid'in seferi esnasında Filibe'deki ordugahta, Sadrazam II. Çandarlı İbrahim Paşa'nın huzurunda Filibe müderrisinin birçok akıncı beyi ve paşadan daha kıdemli konumda olmasından etkilenerek ilmiye sınıfına geçmeye karar vermiştir. Edirne'de Molla Lütfi'den ders almaya başlamış ve onun ölümünden sonra da birçok alimden dersler görerek tahsilini tamamlamıştır. 

Tahsilinin akabinde ilk olarak Edirne'de bulunan Taşlık (Ali Bey) medresesinde müderrisliğe başlamıştır. 1505-1506 yılları arasında Üsküp'teki İshak Paşa Medresesindeki görevinin akabinde tekrar Edirne'ye döndükten sonra Halebiye ve Üç Şerefeli medreselerinde çalışmıştır. 1508 yılında bir süre Sahn-ı Seman Medresesi'nde ders verdikten sonra Edirne'ye dönerek 1511 yılında Sultan Bayezid Medresesi müderrisliği görevine getirilmiştir. 

Beylerden olup, medrese eğitimini tamamladıktan sonra müderris (profesör) oldu. Sonra Edirne kadısı oldu. Bu vazifeden Anadolu kazaskerligine atandı. I. Selim Mısır seferinden döndükten sonra bu görevden azledildi. Sonra Edirne'de Dar-ül Hadis Medresesi ve İstanbul Beyazıt Medresesi'nde müderrislik yaptı.

1526'da Zenbilli Ali Cemali Efendi'nin vefatı üzerine şeyhülislamlığa getirildi. Bu görevde 8 yıl kaldı. 16 Nisan 1534'da İstanbul'da öldü. Edirnekapı'da Emir Buhari Camii'nin yanındaki Mahmud Çelebi zaviyesine defnedildi.

Eserleri 
Çok iyi Arapça ve Farsça bilen, eserlerinin çoğunu Arapça yazan bir bilgindir. Risale, makale, kitap olarak Arapça ve Türkçe 200'den fazla eser yazmıştır. Tıp, tarih, felsefe, şiir, fıkıh konularında eserleri vardır. Eserlerinden bazıları şunlardır:

Dakâyıku'l-Hakâyık 
Yûsuf u Züleyha 
İdrisi Bitlisi'nin Heşt Behişt Tercümesi 
Zagyir ve Tenkîh
Islâh-ı Mefatih 
Keşşâf'a Na-tamâm Bir Haşiye 
Şerhu Mefatih, Mühimmat 
Makîtu'l-Luga
Nigaristan
Osmanlı Tarihi(10 cilt)
Kitāb Rujūʻ al‑shaykh ilá ṣibāhu fī al‑qūwah ʻalá al‑bāh

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), Sicill-i Osmani, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN 975-333-0383 C.1 say.197  
 Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (1998 8. baskı) Osmanlı Tarihi II. Cilt: İstanbul'un Fethinden Kanunî Sultan Süleyman'ın Ölümüne Kadar  Ankara: Türk Tarih Kurumu ISBN 975-16-0012-X

16. yüzyıl Osmanlı şeyhülislamları
1469 doğumlular
1534 yılında ölenler
16. yüzyıl bilim insanları
Osmanlı müfessirleri
Osmanlı şairleri
Osmanlı tarihçileri
Fakihler
İstanbul'da defnedilenler