Monarşianizm

Monarşianizm, 3. yüzyılda Sabellius’un görüşlerinin etkileşimiyle ortaya çıkmış ve yayılmıştır. Bu görüş monarşi (tek prensip) anlamındadır. İlahi tekliği vurgulamaktadır.  Homoousios olarak Tanrı Baba ile Nasıralı İsa'nın "aynı mahiyetten" eş-tözlü ve eş-ebedi/ezeli olduklarını söyleyen denklik üzerine kurulu Teslis inancını savunanların tam zıddı bir görüştür.

a. Dinamik Monarşianizm (Sabellianizm) 
Bizanslı deri tüccarı Theodotus tarafından savunulmuştur. Mesih, vaftiz olduğunda yalnızca insandı, ahlak standartlarının çok yüksek olmasından ötürü Tanrı, onu oğulluğa kabul edip Ruhça güçlendirdi. Böylelikle mucizeler yapabildi. Bu nedenle bu görüşe evlatlık edinme anlamında (adoptionizm) bir isim de verilmektedir. Bu görüşü o dönemde Antakya'da piskoposluk yapan Samsatlı Pavlus savunuyordu ve sonunda Antakya Sinod'u tarafından sapkın olarak değerlendirilerek 268 yılında görevinden alındı.

b. Modalistik Monarşianizm 
Bu inanışta olanlar hem Tanrı’nın tekliğine hem de Mesih’in ilahiliğine inanırlar. Bu insanlara göre Tanrı tektir. Ama kendisini hem Baba, hem Oğul ve hem de Kutsal Ruh olarak gösterebilir. Tek Tanrı’da üç kişilik değil, Tek Tanrı’nın kendini farklı farklı yüzlerde göstermesi tarzında bir algıya sahiptirler.

Kaynakça

Kristoloji
Hristiyanlık tarihi
Hristiyan terminolojisi
Antik Hristiyanlık ile ilgili tartışmalar