İnosilikatlar

İnosilikatlar (Yunanca [-de hali: ινος inos] ) ya da diğer bilinen adlarıyla "zincir silikatlar" veya "meta-silikatlar"; mineral gruplarının en genişi olan ve yapılarına göre 6 gruba ayrılan silikat ailesinin bir alt grubudur.

İnosilikatlar, zincirler halinde hizalanmış silikat tetrahedronlarına sahip (bir tetrahedron, yani bir dörtyüzlünün dört köşesindeki oksijen atomları ve merkezi bir silikat atomu olmak üzere) inorganik bileşenlere sahip yapılardır. Her tetrahedrondaki iki oksijen atomu diğer bir tetrahedronla ortaktır ve sonsuz olabilecek bir zincir oluşturur. Tekli (birçoğu SiO3 olarak formüle edilir.) ve daha karmaşık ve sonsuza kadar uzanan zincirler de oluşturulabilir. Bu yapıların mineral örnekleri tekli zincirlerde piroksenler ve ikili zincirlerde amfiboller olarak gösterilir. İnosilikatlar iki ayri grupta incelenir;

a) Tek zincirli silikatlar: Her dörtyüzlü iki oksijen paylaşır. Örnek Enstatit (Mg2(Si2O6))

b) Çift zincirli silikatlar: Dörtyüzlüler ardışık olarak iki ve üç oksijen paylaşırlar. Örnek: Tremolit (Ca2Mg5(Si8O22)(OH)2)

Tekli zincirler (Piroksen grubu) 
Tekli zincir silikatlarında, tetrahedronlar iki oksijen atomunu paylaşır ve görünürde sonsuz bir zincir oluşturabilirler. Böylece merkezisilikat atomunun oksijene oranı 1:3 olur. Tekli zincir tetrahedronlarına bağlı oksijen atomlarının oluşturduğu sıra boyunca dizilirler.Karşı bölümde zincir bir trapezyum (yamuk) oluşturur ve bu şekil kristal yüzler ve klivaj (ayrık,yarık) yönler arasında açılar oluşturur.

Piroksenler de kendi içinde yapılarına göre iki gruba ayrılır. Bunlar; Klinopiroksen ve Ortopiroksen'dir.

Örnekler 

 Enstatit-Ortoferrosilit serileri
 Enstatit MgSiO3
 Ferrosilit FeSiO3
 Pigeonit - Ca0.25(Mg,Fe)1.75Si2O6
 Diyopsit-hedenberjit serileri
 Diyopsit CaMgSi2O6
 Hedenberjit CaFeSi2O6 
 Ojit (Ca,Na)(Mg,Fe,Al)(Si,Al)2O6
 Sodyum piroksin serileri
 Egirin NaFe3+Si2O6 
 Jadeyit NaAlSi2O6 
 Spodumene LiAlSi2O6

Çift zincirler (Amfibol grubu) 
İkili zincir grubunda ise, sol zincirde sağa hizalanmış tetrahedronlarla sağ zincirde sola hizalanmış tetrahedronların bağlanması için iki ayrı zincir yan yana durur. Her dört merkezi silikat atomu için paylaşılan oksijen atomu, silikat atomlarının oksijen atomlarına oranını 4:11 e düşürür.

Örnekler 

 Antofilit - (Mg,Fe)7Si8O22(OH)2
 Cumingtonit serileri
 Cummingtonit - Fe2Mg5Si8O22(OH)2
 Grunerit - Fe7Si8O22(OH)2
 Tremolit serileri
 Tremolit - Ca2Mg5Si8O22(OH)2 
 Aktinolit - Ca2(Mg,Fe)5Si8O22(OH)2
 Hornblende - (Ca,Na)2-3(Mg,Fe,Al)5Si6(Al,Si)2O22(OH)2
 Sodyum amfibol grubu
 Glaukofan - Na2Mg3Al2Si8O22(OH)2 
 Riebeckite (asbestos) - Na2Fe2+3Fe3+2Si8O22(OH)2
 Arfvedsonit - Na3(Fe,Mg)4FeSi8O22(OH)2

İnosilikatlar