Ardahan Kalesi

Ardahan Kalesi veya Parakan Kalesi, Ardahan kent merkezinde orta çağdan kalma bir kaledir. Kalenin iç ve dış cephelerinde taşa oyulmuş Gürcüce yazılar bulunmaktadır. İç kısımda ayrıca bir taşa kırmızı boyayla yazılmış Ermenice bir yazı yer alır.

Tarihçe 

Kalenin inşa edildiği kesin tarih bilinmemekle birlikte, Osmanlılar 16. yüzyılın ortasında Ardahan Kalesi'nin ele geçirdiklerinde kale ve yerleşim Parakani (ფარაკანი) adını taşıyordu. Bundan dolayı kale ve kalenin çevresindeki yerleşim 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterinde "Rabat-i Kala-i Parakan" (رباط قلعە پرە كن) olarak geçer. Bu dönemde Ardahan adı sadece bölge için kullanılıyordu ve yerleşim merkezine Parakan deniyordu. Bundan dolayı kale de kaynaklarda Parakan Kalesi olarak geçer.

Osmanlı döneminde 16. yy. içlerinde Ardahan’da Kanuni Sultan Süleyman’ın emriyle günümüze ulaşan kale dikdörtgen planlı antik temeller üzerine inşa edildiği mimarisinde sur duvarları baştan başa kare tavanlı, çokgen planlı çok sayıda kule ile desteklenmiştir. İnşasında kule köşelerinde düzgün kesme taşlar (Küfeki taşı) ve horasan harcı ile yapıldığı gözükmekte.Kura Nehri üzerinde inşa edilen Kale, eğimli bir düzlük üzerinde bulunmaktadır. Günümüzde Kale dışındaki yerleşim, ilk kurulduğu gibi devam etmektedir. Hakkındaki arkeolojik bilgilerin sınırlı olduğu Ardahan Kalesinin ilk Sur inşası Selçuklular tarafından Antik temeller üzerine yapıldığı ve Osmanlılar döneminde sürekli kullanıldığı bilinmektedir. Kapısı üzerinden Arapça kitabeden, Kanuni Sultan Süleyman tarafından h.963/m.1544 yılında inşa ettirildiği öğrenilmektedir.

Yapı ve konum 
Ardahan şehir merkezinin kuzeyindeki Halil Efendi Mahallesi ile kent merkezini birbirinden ayıran Kura nehrinin hemen sol kıyısında bulunmaktadır.

Özellikleri 
 Alanı: 32.200 m²
 Sur Uzunluğu: 54 m.
 En yüksek yeri: 21 m.
 En alçak yeri: 6 m.
 Kule sayısı: 14 adet.

Kaynak/Referans 
 Prof. Dr. Hamza Gündoğdu, Kaleler ve Kuleler Kenti Ardahan, Ankara 2000, Ardahan Valiliği Yayınları, s. 37-42.

Kaynakça 

Ardahan ilindeki arkeolojik sitler
Osmanlı kaleleri
Ardahan'daki kaleler