Azerbaycan'da LGBT hakları

Azerbaycanda LGBT hakları, Azerbaycan sınırları içerisindeki eşcinsel bireylerin yaşam biçimidir. Azerbaycan'da LGBT bireyler için hiçbir yasal güvence bulunmamakla birlikte ülke genelinde homofobik yaklaşım bulunmaktadır.

Azerbaycan'da erkekler arası cinsel ilişki, yeni Ceza Kanunu'nun Eylül 2000'de kabul edilip Ocak 2001'de yürürlüğe girmesi ile yasaktan kaldırıldı. Kadınlar arası cinsel ilişki ise Azerbaycan topraklarında hiçbir zaman suç olmamıştır. Buna rağmen LGBT kişiler hâlâ baskı ve tacize maruz kalmaktadırlar. Mevcut durumda yasal korunmaya tâbi değiller ve hemcins çiftler evlenemezler. Cinsiyet kimliğinin yasal tanınması konusunda trans kişilere hiçbir idari usul mevcut değildir. Hemcins çiftler, çocuklar evlat edinemezler. Nefret söylemi ya da nefret suçu ile ilgilenen yasalar, ne cinsel yönelim ne de cinsiyet kimliğini kapsar.

Heteroseksüel olmayan ya da cinsiyet uyumsuzluğu gösteren kişilere karşı "mavi" ya da Rusçadan alınmış "goluboy" (голубой) terimleri kullanılır.

Avrupa ülkelerini LGBT hakları açısından listeleyen Rainbow Europe Map and Index'in 2021 versiyonuna göre Azerbaycan LGBT hakları konusunda 49 Avrupa ülkesi arasında son sırada yer almıştır.

Ayrımcılık ve şiddet  
Eşcinsellik iddiaları politik bir silah olarak kullanılmıştır. Hükûmet, muhalefet üyelerinin saygınlığını sarsmak amacıyla onları eşcinsellikle suçlamıştır. Muhalefet Azerbaycan Halk Cephesi partisi başkanı Ali Kerimli kendisi eşcinsellikle suçlanıp hükûmet onun siyasetçi olmaya elverişsiz olduğunu iddia etmiştir.

Azeri yazar Alekper Aliyev'in 2009'da yayımladığı Artuş ve Zaur isimli romanı, Artuş isimli bir Ermeni ile Zaur isimli bir Azeri'nin arasındaki aşk hikâyesini anlatıp Azeri toplumunun hem Ermeniler hem de eşcinselliğe ilişkin tabularına değindi ve sert bir biçimde karşılandı. Yazarın Hürriyet gazetesi ile yaptığı bir görüşmede söylediğine göre romanın piyasaya çıkmasından bir ay sonra Azeri polisler kitap dükkânlarını tek tek dolaşıp roman kopyalarını toplamıştır. Ancak bir İçişleri Bakanlığı sözcüsünün iddiasına göre polisler kitap satışını hiçbir şekilde engellememiştir. Yazarın kendi iddiası üzerine ayrıca kendisine karşı tehditler yapılmıştır.

Sanatçı Babi Badalov kendi memleketinde cinsel yöneliminden dolayı hayatını tehlikeye sokan tehditlere uğradıktan sonra yurtdışında iltica teşebbüslerinde bulunup 2011'de sığınmacı olarak Paris'e yerleşmiştir.

Hukuk 
Avrupa Konseyi üye devletlerinde eşcinsel evliliğin olasılıkla yasallaştırılması dahil olmak üzere cinsel yönelim ile cinsiyet kimliğine dayalı ayrımcılığa ilişkin Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi'nin düzenlediği tartışmalar hem Azeri milletvekilleri hem de dini liderler tarafından sert karşılandı. Azerbaycan delegasyonu üyeleri Gültekin Hacıbeyli ile Sabir Hacıyev, tartışmalara katılmayacaklarını bildirdiler. Ayrıca Milli Meclis'in Sosyal Siyaset Komitesi Başkanı Hadı Recebli, milli ve kültürel değerlerinin korunmasını gerekçe olarak göstererek tartışmalara olumsuz göz ile baktığını ifade etti.

Aktiviteler 

Bu ana kadar Azerbaycan'da hiçbir LGBT Onur etkinliği yer almamıştır. Özellikle Bakü'de düzenlenen 2012 Eurovision Şarkı Yarışması'ndan önceki aylarda, yarışmanın yer aldığı günlerde eşcinsel bir geçit törenin yer alacağı rivayetlerin yayılması ile bu konu Azerbaycan'da tartışılmaya başladı. Pink News sitesinin Mayıs 2012'de yayımladığı habere göre sözde "The Devotees of Azerbaijan" ("Azerbaycan'ın Esirleri") isimli bir hacker grubu esctoday.com ile resmî Eurovision sitesi başta olmak üzere yarışmaya ilişkin sitelere saldırarak olası bir "gey geçit töreni'ne tepki gösterdi. Bu geçit törenine ilişkin rivayetlerin ayrıca İran'a ulaşmasının ardından İran hükûmeti Bakü'deki büyükelçisini geri çağırdı.

Kültür 
Sanal alemde Gay.az sitesi, LGBT bireylere yönelik bir forum ve "bilgilendirici-eğlendirici bir kaynak" olarak mevcuttur.

Olaylar 
Azerbaycan vatandaşı 20 yaşındaki LGBT aktivisti İsa Şahmarlı, kendisini gökkuşağı bayrağıyla asarak intihar etti.

Özet tablosu

Ayrıca bakınız 

 Asya'da LGBT hakları
 Avrupa'da LGBT hakları
 Sovyetler Birliği'nde LGBT tarihi

Dipnotlar

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 , Agence France-Presse 

LGBT hakları
Ülkelerine göre LGBT hakları
LGBT hakları
Azerbaycan'ın sosyal tarihi