Stanford hapishane deneyi

Stanford hapishane deneyi, mahkûm veya gardiyan olmanın psikolojik etkileriyle ilgili bir incelemeydi. Deney Stanford Üniversitesi'nde psikolog olan Philip Zimbardo liderliğindeki bir grup araştırmacı tarafından 1971'de yapıldı.  Yetmiş kişi arasından yirmi dört lisans öğrencisi gardiyan ya da mahkûm rollerini oynamak üzere seçildiler. Seçilen öğrenciler Stanford psikoloji binasının bodrum katındaki sahte hapishaneye yerleştirildiler.

Mahkûmlar ve gardiyanlar çok çabuk bir şekilde rollerine adapte oldular. Deney öngörülen sınırların dışına çıkıp tehlikeli ve psikolojik olarak hasar veren bir duruma geldi. Birçok mahkûm duygusal olarak travma geçirirken gardiyanların üçte biri "gerçek" sadistik eğilim sergilemekten yargılandı. Mahkûmların ikisi daha deneyin başında çıkarılmak zorunda kalındı. Kendisi dahil herkesin rolüne iyice kaptırdığından emin olduktan sonra Zimbardo altıncı günün sonunda deneyi bitirdi.

Ünlü deneyi çevreleyen etik meseleler sıklıkla Zimbardo'nun önceki fakülte arkadaşı Stanley Milgram'ın 1961'de Yale Üniversitesi'nde gerçekleştirdiği Milgram deneyi ile mukayese edilir.

Bu olay filmlere de konu olmuştur. İlk olarak 2001 Almanya yapımı Deney filmine daha sonra 2010 yapımı The experiment filmine ve son olarak 2015 Amerika yapımı aynı adlı The Stanford Prison Experiment filmine konu olmuştur.

Kaynakça

Dış bağlantılar 
Official website
Deney özeti
Interviews with guards, prisoners, and researchers in July/August 2011 Stanford Magazine
 Zimbardo, P. (2007). From Heavens to Hells to Heroes. In-Mind Magazine.
The official website of the BBC Prison Study 
The Experiment (IMDb) 
The Lie of the Stanford Prison Experiment 
The Artificial Prison of the Human Mind  Article with Comments.
Philip Zimbardo on Democracy Now! March 30 2007
Philip Zimbardo on The Daily Show, March 2007
BBC news article – 40 years on, with video of Philip Zimbardo 
Philip G. Zimbardo Papers (Stanford University Archives) 

Ebu Garip ve deney:
BBC News: Is it in anyone to abuse a captive? 
BBC News: Why everyone's not a torturer 
Ronald Hilton: US soldiers' bad behavior and Stanford Prison Experiment 
Slate.com: Situationist Ethics: The Stanford Prison Experiment doesn't explain Abu Ghraib 
IMDb: Untitled Stanford Prison Experiment Project 
VIDEO: Talk to MIT re: new book: The Lucifer Effect
Psychology Articles for Undergrad Degree and A-Level Study 

Psikoloji deneyleri
Akademik skandallar
Amerika Birleşik Devletleri'ndeki skandallar
Hapishane deneyi
Sosyal psikoloji
1971'de Amerika Birleşik Devletleri
Psikoloji tarihi