Anklav ve eksklav

Siyasi coğrafyada, tamamen başka bir siyasi bölgenin sınırları dâhilinde yer alan siyasi bölgeye anklav (fra. enclave'dan) toprak denmektedir. Eksklav (fra. exclave'dan) toprak ise, siyasi olarak bağlı olduğu bölgeye coğrafi açıdan bağlı olmayan, bu bölge ile arasında başka bir siyasi bölge bulunan siyasi bölgedir. Her iki tarafa da uygun olan tanımlar olsa da iki ayrı kavram vardır. Şekil: 1'de C, B'nin eksklavıdır ve ayrıca A içerisinde bulunan bir anklavdır. Eğer C, bağımsız bir siyasi bölge olsaydı bir anklav olurdu ancak eksklav olmazdı. Şekil: 2'de C bölgesi, B bölgesinin bir eksklavıdır ancak anklav değildir. Çünkü birden fazla ülke ile sınırı vardır.

Anklav 
Anklav toprak, bir ülkenin başka bir ülke tarafından kuşatılmış toprak parçasıdır. Diğer devlet sınırları içerisinde kalan bu toprak parçası bir devletin toprağı olabileceği gibi bağımsız bir devlet de olabilir.

Güney Afrika'nın çevrelediği Lesotho anklav topraktır. Türkiye'nin eksklav toprağı, Suriye'deki Caber Kalesi'dir. İsviçre içinde de iki anklav bulunur: Almanya'ya ait olan Büsingen ile İtalya'ya ait olan Campione d'Italia.

Siyasi anklavlar olduğu gibi etnik anklavlar da vardır. Etnik anklavlar, farklı bir kültürün yaşandığı bölgelerde yaşanan kültürlerdir. Etnik anklavlarda, bir kültür diğer bir kültür alanı ile sınırlandırılmıştır. Bu tip alanlarda birden fazla diller, dinler, kültürler görülür. Etnik anklavlara gettolar, küçük İtalyan bölgeleri, banliyöler ve Çin mahalleleri örnek verilebilir.

Bazı anklav bölgeler 
 San Marino, İtalya içerisinde
 Vatikan Şehri, İtalya'da Roma şehri içerisinde
 Lesotho Krallığı, Güney Afrika içerisinde

Eksklav 
Bir devletin başka bir devlet tarafından kendisiyle bağlantısı kesilmiş toprağına eksklav toprak denir.
Eksklav toprağa Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti örnek verilebilir. Azerbaycan'ın toprağı olan Nahçıvan Bölgesi, Ermenistan'ın sınırlarının oluşturduğu bölge ile Azerbaycan ile bağlantısı kesilmiş, eksklav toprağa dönüşmüştür.

21. yüzyılda iletişim şartları ve teknolojinin gelişimi, eksklav topraklar arasında iletişimin kolaylıkla yapılmasına imkân sağlamaktadır.

Bazı önemli anklav ve eksklav bölgeler 

 Angola: Cabinda
 Avusturya: Jungholz
 Azerbaycan: Nahçıvan, Kerki, Yukarı Eskipara, Berhudarlı, Yaradullu
 Ermenistan: Artsvashen
 Bangladeş: Cooch Behar
 Belçika: Baarle-Hertog
 Bruney: Temburong
 Doğu Timor: Oecussi-Ambeno
 Hindistan: Cooch Behar
 İtalya: Campione d'Italia
 Almanya: Büsingen am Hochrhein
 Kırgızistan: Barak
 Malavi: Likoma Adası
 Umman: Musandam ve Madha
 Rusya: Kaliningrad Oblast
 İspanya: Ceuta, Llívia ve Melilla
 Tacikistan: Vorukh ve Kayragach
 Türkiye: Süleyman Şah Türbesi
 Amerika Birleşik Devletleri: Alaska
 Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti: Erenköy
 Özbekistan: Şahimerdan, Qal'acha ve Khalmion

Kaynakça 

Coğrafya terminolojisi
Anklavlar ve eksklavlar