Pachycephalosaurus

Pachycephalosaurus ("kalın başlı kertenkele" anlamına gelir) Pachycephalosauridae familyasından bir kuş kalçalı dinozor cinsidir. Tip türü, P. wyomingensis, bilinen tek türdür, ancak bazı araştırmacılar Stygimoloch cinsinin ikinci bir tür P. spinifer olduğunu veya P. wyomingensisin genç bir örneği olduğunu öne sürmektedir. Geç Kretase döneminin Maastrihtiyen çağında, şu anda Batı Kuzey Amerika olan bölgede yaşamıştır. Kalıntıları Montana, Güney Dakota, Wyoming ve Alberta'da bulundu. Tür esas olarak tek bir kafatasından ve birkaç aşırı kalın kafatası çatısından (22 cm kalınlığında) bilinmektedir. Gelecek yıllarda daha eksiksiz fosillerin bulunacağı varsayılmaktadır.

Pachycephalosaurus, Kretase-Paleojen yok oluşundan önce yeryüzündeki son kuş olmayan dinozorlar arasındaydı. Son çalışmalarda Tylosteus cinsi, Stygimoloch ve Dracorex cinsleri gibi Pachycephalosaurus ile sinonim hâle getirilmiştir.

Diğer pachycephalosauridler gibi, Pachycephalosaurus da uzun, güçlü bacaklara, biraz küçük kollara ve beş parmaklı ellere sahip, iki ayaklı bir otoburdu. Pachycephalosaurus, son derece kalın, hafif kubbeli kafatası çatısına sahip olan, bilinen en büyük pachycephalosaurdur; görsel olarak, kafatasının yapısı, günümüzün büyük boynuzlu koyunlarında veya misk öküzlerinde (erkek hayvanların rutin olarak hücum ettiği ve grup egemenliği için kafa salladığı) görülenlere benzer biçimde, bir savunma mekanizması veya türler arası dövüş için kullanılmak üzere evrimleşmiş bir "koçbaşı" işlevine işaret etmektedir. Aslında bu varsayım son yıllarda oldukça tartışılmaktadır.

Açıklama 

Pachycephalosaurusun vücut yapısı iyi bilinmemektedir çünkü cins yalnızca kafatası kalıntılarından tanımlanmıştır. Dinozor 25 cm kalınlığa ulaşabilen, beynini iyi bir biçimde koruyan kubbe biçimindeki kafatası ile tanınır. Kubbenin arkası kemikli çıkıntılarla ve burundan yukarı doğru çıkan kısa kemikli, sivri uçlarla çevrelenmişti. Ancak sivri uçlar muhtemelen keskin değil, körelmişti.

Pachycephalosaurus 4.5 metre uzunluğunda ve 370–450 kg ağırlığındaydı. Ayrıca en büyük pachycephalosauridlerden biriydi. Diğer pachycephalosauridlere göre oldukça kısa, kalın bir boyuna, kısa kollara, iri bir gövdeye, uzun bacaklara ve muhtemelen kemikleşmiş tendonlar tarafından sert tutulan ağır bir kuyruğa sahipti.

Sınıflandırma 
Aşağıda Evans vd. 2013 tarafından düzenlenmiş bir kladogram bulunmaktadır.

Aşağıda, Evans vd.nin 2021 yılındaki çalışmasına dayanan kladogram bulunmaktadır.

Kaynakça

Dış bağlantılar 

 Dinodictionary'deki Pachycephalosaurus  
 National Geographic Online'dan Pachycephalosaurus wyomingensis
 Jack Horner'ın biçim değiştiren dinozor kafatasları ve dinozorların yanlış sınıflandırılması hakkındaki TEDx konuşması.
    
 

Wyoming'de paleontoloji
Güney Dakota'da paleontoloji
Montana'da paleontoloji
Pachycephalosauria
Kuzey Amerika'daki Geç Kretase dinozorları