M4 (İstanbul metrosu)

M4 (Kadıköy - Sabiha Gökçen Havalimanı) Metro Hattı, İstanbul'un Anadolu Yakası'nda yer alan metro hatlarından biridir. Anadolu Yakası'nın ilk metro hattı olma özelliğini taşır. İlk istasyonu Kadıköy, son istasyonu ise Sabiha Gökçen Havalimanı olmak üzere 23 istasyonu mevcuttur ve istasyonlar tamamen yer altındadır. Kadıköy ve Ayrılık Çeşmesi istasyonları ile Tavşantepe - Sabiha Gökçen Havalimanı arasındaki istasyonlar hariç, hat 'e paralel gider. 17 Ağustos 2012 tarihinde Kadıköy - Kartal, 10 Ekim 2016 tarihinde Kartal - Tavşantepe uzatması ve 2 Ekim 2022 tarihinde Tavşantepe - Sabiha Gökçen Havalimanı uzatması hizmete girmiştir. M4 hattı,  uzunluğu ile İstanbul'da M11 hattından sonraki en uzun ikinci metro hattıdır. Hattaki toplam seyahat süresi 52 dakikadır.

Metro hattının Tavşantepe - İçmeler/Tuzla Belediyesi arasındaki uzatması İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından inşa edilmekte olup 2030'a kadar hizmete girmesi planlanmaktadır. Tüm inşaat çalışmaları bittiğinde hattaki işletme M4ᴀ ve M4ʙ olarak ikiye ayrılacaktır.

M2 hattın da olduğu gibi trenlerde wi-fi erişimi sağlamak için 24 Ekim 2023 tarihinde ihaleye çıkılacaktır.

Tarihçe 
Başlangıçta Harem - Tuzla Hafif Raylı Sistemi olarak düşünülmesine rağmen Marmaray projesiyle bütünleştirilmesinin daha uygun olacağı düşünülerek hattın başlangıç noktası Kadıköy’e kaydırılmıştır. Projeye göre Kadıköy - Acıbadem arası delme tünel, Acıbadem’den Kartal Köprüsü'ne kadar olan kısmın ise hemzemin olarak inşa edilmesi kararlaştırılmıştır. Yıllarca İBB ve Karayolları Genel Müdürlüğü arasında süren mülkiyet problemleri yüzünden hayata geçirilemeyen proje için 2002′de iki kurum arasında bir protokol imzalanarak, Harem - Tuzla arasında 'ün orta refüjü İBB’ye devredilmiştir. Ocak 2005′te Anadoluray Grubu (Yapı Merkezi - Doğuş - Yüksel - Yenigün - Belen İnşaat Ortak Girişimi) ile sözleşme imzalanmış ve 29 Ocak 2005′te de temel atılmıştır.

Çalışmalara başlandıktan sonra, yapılan analizlerde  aksında yaşanan yoğunluğun enerji maliyetinin yıllık yaklaşık 80 milyon dolar ve zaman kaybının ise yaklaşık 120 milyon dolar olduğu, inşaat maliyetleri çevresel faktörler ve artacak yoğunluk da göz önünde bulundurulduğunda kısa sürede (yaklaşık 6,5 yıl) kendini amorti edeceği ortaya çıkmıştır. İnşaat aşamasında 'ün kısmen trafiğe kapatılacak olması, raylı sisteme ayrılacak bölüm dolayısı ile yolun kalıcı olarak daralacak olması, hafif raylı sistemin ihtiyaca tam olarak cevap veremeyecek olması gibi etkenler de göz önüne alınarak İTÜ görüşü, İETT önerisi ve UKOME kararıyla 2005 yılı Temmuz ayında sistemin tamamen yer altında ve metro standartları ile inşasına karar verilmiştir. Hattın metro olarak inşa edilmesi kararından sonra projeler gözden geçirmiş, Ocak 2008′de ikmal işleri ihalesini Avrasya Metro Grubu (Astaldi - Makyol - Gülermak) kazanmış ve Mart’ta yer teslimi yapılıp inşaata başlanmıştır. Tüneller 2 yılda kazılarak 2010 yılında bitirilmiştir. Metro araçlarıyla ilgili aranılan niteliklerde en uygun teklifi sunan İspanyol CAF firması ile Eylül 2009′da sözleşme imzalanmış ve vagon üretimleri başlatılmıştır. İlk vagonlar da 2011 Ocak'ta gelmiştir. Birkaç aylık test sürüşleri ve bazı sorunlar nedeniyle geciken hat, 17 Ağustos 2012'de dönemin başbakanı Recep Tayyip Erdoğan, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş ve çeşitli bakanların katılımıyla hizmete girmiştir.

Metro hattının Kadıköy, Ayrılık Çeşmesi, Ünalan ve Göztepe istasyonları deniz seviyesinin altındadır. İstasyonlar arası mesafe ortalama olarak 1300 metre olup, birbirine en yakın istasyonlar 800 metre mesafe ile Maltepe ve Huzurevi, en uzak istasyonlar ise 2300 metre mesafe ile Bostancı ve Küçükyalı’dır. Hattın kumanda merkezi Esenkent'te, deposu ise Maltepe'de konumlandırılmıştır. Hattın vizyon planlarında Kurtköy YHT Garı bölgesinde bir depo sahası daha yapılması planlanmaktadır. Hattın tasarımı 90 saniye aralıkla işletmeye imkân vermektedir. 2600 kişi kapasiteli 8′li metro dizilerine göre tasarlanan peronlara sahip metro hattında kullanılan araçlar enerji temininde rijit katener sistemini kullanmaktadır. Tüm istasyonlarda yürüyen merdivenli giriş-çıkışların yanı sıra engeli asansörü de bulunmaktadır.  güzergâhındaki tüm istasyonlarda karayolunun kuzey ve güney taraflarında giriş-çıkışlar ve bu giriş-çıkışları birbirine bağlayan alt geçitler vardır.

Hatta 100 yeni vagon alımı için 23 Mart 2023'te ihale ilanına çıkılmıştır. 11 Mayıs 2023'te yapılan ihaleyi 5 milyar 100 milyon liralık teklifiyle Bozankaya firması kazanmış olup sözleşme 24 Temmuz 2023'te imzalanmıştır.

İşletme bilgileri 
 İşletmeci: Metro İstanbul
 Hat uzunluğu: 33,5 kilometre
 Hat açıklığı: 1435 milimetre 
 İstasyon sayısı: 23 (işletmede olan), 6 (inşaatı devam eden)
 Vagon sayısı: 144
 Araç seti: 36 adet 4'lü vagon
 Vagon Dizilimi: 4 Vagon ve 4+4 Vagon
 Araç Marka / Model: CAF
 Sefer süresi: 52 dakika
 İşletme saatleri: 06.00 - 00.00
 Günlük yolcu Sayısı: 400.000 yolcu/gün
 Sefer sıklığı: 4 dakika (pik saatlerde) 
 Kumanda merkezi: Esenkent Yerleşkesi
 Depo merkezi: Maltepe Yerleşkesi (52 vagon kapasiteli depo alanı, 32 vagon kapasiteli bakım atölyesi)
 Hat voltajı: 1500 V DC
 Sürüş modu: ATO, ATP
 Tren Kodları: • M4ᴀ Kadıköy - Sabiha Gökçen Havalimanı• M4ʙ Kadıköy - Tuzla

Teknik bilgiler 
 Çift hatta toplam tünel uzunluğu: 67.80 km (bağlantı tünelleri, şaftlar, merdiven tünelleri dâhil)
 Toplam proje maliyeti -Tavşantepe uzatması ve vagonlar dâhil- 3 milyar 100 milyon Türk lirası.
 Hat için 120 vagon alındı. Tavşantepe uzatması üzerine sipariş sayısı 144'e çıkarıldı.
 5.350 ton ray kullanıldı.
 Rayları birleştirmek için 5.500 kaynak yapıldı.
 Ray altına uygulanan ve titreşimleri önleyen elastomer mesnet malzemesi, Türkiye’de kullanılan en kalın ve en fazla titreşim önleyen yastık.
 Dizgede toplam 69 giriş, 315 turnike(30 Engelli), 85 asansör ve 335 yürüyen merdiven var.

Vagonların özellikleri 
 Önceki vagonlardan farklı olarak bu hatta trenler istendiğinde vatmansız olarak kullanılabilme özelliği vardır. Bu sayede vagonların parklanma, tamir-bakım atölyesi gibi yerlere erişimi kontrol merkezinden sağlanmaktadır.
 Vagonlar arası geçiş sayesinde yolcular homojen olarak dağılabilmektedir.
 Isıtma, soğutma, havalandırma, kamera sistemi, dinamik yol göstergesi ve LCD ekranlar mevcuttur.
 Titreşim ve ses izolasyonu yapılmıştır.

Etaplar

İstasyonlar 

{| class="wikitable"
|-
! Sıra
! İstasyon
! İlçe
! Aktarma
! Tür
! Notlar
|-
| 1
| Kadıköy
| rowspan="3" | Kadıköy
|  (Kadıköy İDO・İskele Camii)・ <small>(İDO Kadıköy・ŞH Kadıköy・Turyol・Dentur Avrasya)</small>
| rowspan="23" | Yer altı
| Kadıköy Haldun Taner Sahnesi・Osmanağa Camii・Sultan Mustafa İskele Camii・Kadıköy İETT Peronları
|-
| 2
| Ayrılık Çeşmesi|  (Ayrılık Çeşmesi)
| Ayrılık Çeşmesi・İbrahim Ağa Camii・Tepe Nautilus
|-
| 3
| Acıbadem
|
| Acıbadem Metrobüs İstasyonu'na yaklaşık 2 km. yürüme mesafesi bulunmakta olup, istasyonlar arası aktarma imkânı yoktur.
|-
| 4
| Ünalan| rowspan="2" | Üsküdar
|  (Ünalan)・ (Uzunçayır)
| Uzunçayır Metrobüs İstasyonu'na yaklaşık 700 metre yürüme mesafesi bulunmakta olup, istasyonlar arası aktarma imkânı vardır.
|-
| 5
| Göztepe|  (Göztepe)
| Göztepe Camii
|-
| 6
| Yenisahra| Kadıköy
|  (Yenisahra)
| İstanbul Optimum Premium Outlet AVM・Hilton İstanbul Kozyatağı
|-
| 7
| Kozyatağı| Ataşehir
|  (Kozyatağı)
| City's İstanbul AVM・Kozyatağı Camii
|-
| 8
| Bostancı
| Kadıköy
| 
| Bostancı Oto Sanayi Sitesi (BOSS)
|-
| 9
| Küçükyalı
| rowspan="5" | Maltepe
|
| Hilltown Küçükyalı・İstanbul Ticaret Üniversitesi Küçükyalı Kampüsü
|-
| 10
| Maltepe
|
| Maltepe Depo Sahası
|-
| 11
| Huzurevi
|
| Maltepe Huzurevi
|-
| 12
| Gülsuyu
|
| Türkan Saylan Kültür Merkezi
|-
| 13
| Esenkent
|
| Maltepe Piazza AVM・CarrefourSA Maltepe Park
|-
| 14
| Hastane - Adliye
| rowspan="4" | Kartal
|
| Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesi・Kartal Koşuyolu Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi・İstanbul Anadolu Adalet Sarayı・Anatolium Marmara
|-
| 15
| Soğanlık
|
| Burak Bora Anadolu Lisesi・Köy Hizmetleri Anadolu Lisesi
|-
| 16
| Kartal
| 
| Kartal Meydanı・Kartal Metro İETT Peronları
|-
| 17
| Yakacık - Adnan Kahveci
|
| Yakacık Vergi Dairesi
|-
| 18
| Pendik
| rowspan="6" | Pendik
|
| Pendik Tren İstasyonu'na yaklaşık 1 km. yürüme mesafesi olup, istasyonlar arası aktarma imkânı bulunmamaktadır.
|-
| 19
| Tavşantepe
|
| Pendik Kaymakamlığı
|-
| 20
| Fevzi Çakmak - Hastane|  (Fevzi Çakmak - Hastane)
| Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi・Pendik Belediyesi
|-
| 21
| Yayalar - Şeyhli|  (Yayalar - Şeyhli)
| İstanbul Gedik Üniversitesi Pendik Yerleşkesi
|-
| 22
| Kurtköy|  (Kurtköy)
| Kurtköy Sanayi Sitesi
|-
| 23
| Sabiha Gökçen Havalimanı|  (Sabiha Gökçen Havalimanı)・ (Sabiha Gökçen Havalimanı)・ (Sabiha Gökçen Havalimanı)
| Sabiha Gökçen Havalimanı
|-
| colspan="6" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align:center" | ↓↓ 2030 sonrası hizmete girmesi planlanan ↓↓
|-
| 24
| Teknopark
| rowspan="3" | Pendik
|  (Teknopark)
| rowspan="3" | Yer altı
| İstanbul Teknopark
|-
| 25
| Yenişehir
|  (Yenişehir)
| World Atlantis AVM
|-
| 26
| Kurtköy YHT/ViaPort
| ・ ・・ (Kurtköy YHT/ViaPort)
| Kurtköy Depo Sahası・ViaPort Asia Outlet AVM
|-
| colspan="6" style="background: #ececec; color: black; vertical-align: middle; text-align:center" | M4ʙ (Kadıköy - Tuzla) Metro Hattı istasyonları
|-
| colspan="6" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align:center" | ↓↓ 2025 Sonuna Kadar Hizmete Girmesi Planlanan ↓↓
|-
| 20
| Kaynarca Merkez
| Pendik
|  (Kaynarca Merkez)
| Yer altı
| Özel Pendik Yüzyıl Hastanesi
|-
| colspan="6" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align:center" | ↓↓ 2030'a Kadar Hizmete Girmesi Planlanan ↓↓
|-
| 21
| Çamçeşme
| rowspan="4" | Pendik
|
| rowspan="7" | Yer altı
|
|-
| 22
| Kavakpınar
|
|
|-
| 23
| Esenyalı
|
|
|-
| 24
| Aydıntepe
|
|
|-
| 25
| İçmeler/Tuzla Belediyesi
| rowspan="3" | Tuzla
|  (İçmeler)
| Tuzla Belediyesi・Tuzla Kaymakamlığı・Tuzla Devlet Hastanesi
|-
| 26
| Değirmenaltı
|
|
|-
| 27
| Tuzla
|  (İDO Tuzla)
| Tuzla Marina・Tuzla Tersanesi・Tuzla İETT Peronları
|}

 Not: Fevzi Çakmak - Hastane, Yayalar - Şeyhli, Kurtköy, Sabiha Gökçen Havalimanı  istasyonları  ile ortak istasyondur ve trenler aynı peronu ortaklaşa kullanıcaktır.
 Not: Kaynarca Merkez istasyonu  ile ortak istasyondur, fakat trenler farklı peronları kullanacaktır.

 İstasyon özellikleri 

 İstasyon uzaklıkları 
İstasyonların platform ortası baz alınarak ölçüm yapılmıştır. 

 Entegrasyonlar 
Kadıköy istasyonundan T3 (Kadıköy - Moda) Nostaljik Tramvay Hattına, İDO, Şehir Hatları, Turyol ve Dentur Avrasya iskelelerine, Ayrılık Çeşmesi istasyonundan Marmaray'a, Ünalan istasyonundan Metrobüslere, Kozyatağı istasyonundan M8 (Bostancı - Parseller) Metro Hattı'na entegrasyon sağlanmıştır. Yakın gelecekte Yenisahra istasyonundan yapımı devam eden M12 (60. Yıl Parkı - Kazım Karabekir) Metro Hattı'na da entegrasyon sağlanacaktır.

Ayrıca İçmeler/Tuzla Belediyesi istasyonundan Marmaray hattına, Kaynarca Merkez, Fevzi Çakmak - Hastane, Yayalar - Şeyhli, Kurtköy ve Sabiha Gökçen Havalimanı istasyonlarında yapımı devam eden M10 (Pendik - Sabiha Gökçen) Metro Hattına, Sabiha Gökçen Havalimanı ve Kurtköy YHT/ViaPort istasyonlarından ise plan aşamasındaki Hızray / M34 (Beylikdüzü - Sabiha Gökçen Havalimanı) Hızlı Metro Hattı'na entegrasyon planlanmaktadır. Hattın 5. etabı için -inşa edilmesi planlanan- Kurtköy YHT/ViaPort'a uzatılması planlanmıştır. Böylece hattın yapılması planlanan yüksek standartlı demiryolu ile birlikte İstanbul Havalimanı'na entegrasyonu sağlanacaktır.

 Metroya Entegre İETT Otobüs Hatları 
İETT tarafından işletilen otobüs hatlarından KM kodlu İETT hatları M4 Metro Hattına''' ücretsiz şekilde tam aktarma yapmaktadır.
 Ücretsiz Entegre İETT Hatları
 KM2 Kavakpınar - Tavşantepe Metro
 KM11 Aydınlı Toki / Ahmet Yesevi - Pendik Köprüsü
 KM12 Tuzla Deniz Harp Okulu - Kartal Metro
 KM13 Tuzla - Pendik Metro/Pendik YHT/Pendik
 KM17 Tuzla Emlak Konutları - Tavşantepe Metro
 KM21 Hilal Konutları - Kartal Metro/Cevizli
 KM24 Kavakpınar - Pendik Metro/Pendik YHT/Pendik
 KM26 Çamlık Mahallesi - Pendik Metro/Pendik YHT/Pendik
 KM31 Uğurmumcu - Kartal Metro
 KM32 Kurfalı - Kartal Metro
 KM33 Pendik Sahil/Pendik YHT - Esenkent Metro
 KM34 Kartal Metro - Topselvi / Gülsuyu Metro
 KM35 Uğurmumcu - Cevizli
 KM36 Kurfalı Mahallesi - Cevizli
 KM37 Hilal Konutları - Pendik Metro/Pendik YHT/Pendik
 KM41 Başıbüyük Sağlık Kampüsü - Küçükyalı Metro
 KM42 Başıbüyük - Süreyyapaşa Hastanesi/Maltepe Metro
 KM44 Maltepe Üniversitesi/Siteler - Maltepe Metro
 KM45 Maltepe Üniversitesi - Küçükyalı Metro
 KM47 Gülensu Mahallesi - Huzurevi Metro
 KM48 Esenkent - Huzurevi Metro

Yolcu sayıları 
Metro İstanbul tarafından yayınlanan verilere göre 2022 yılında 82.360.846 yolcu taşınmıştır.

Güzergâh şeması

Görseller

Ayrıca bakınız 
 İstanbul metrosu
 İstanbul'da toplu taşıma
 İstanbul Sabiha Gökçen Havalimanı

Kaynakça

Dış bağlantılar 

 Metro İstanbul resmî sitesi 

 
 
Kadıköy'de ulaşım
Üsküdar'da ulaşım
Ataşehir'de ulaşım
Maltepe'de ulaşım
Kartal'da ulaşım
Pendik'te ulaşım
Tuzla'da ulaşım
Türkiye'deki havaalanı demiryolu bağlantıları
2012'de tamamlanan ulaşım altyapısı
2016'da tamamlanan ulaşım altyapısı
2022'de tamamlanan ulaşım altyapısı