Direktör Ali Bey

Direktör Ali Bey ((Mehmet) Âli Bey, 1846 - 3 Şubat 1899), Tanzimat dönemi tiyatro yazarı.

Hayatı 
1846'te İstanbul'da doğdu. Kapu Kethüdalarından Gürcü asıllı Yusuf Cemil Efendi'nin oğludur. Babasının 1863 Eylül'ünde  Şam, Halep ve Urfa Sancağı Kapu Kethüdalıği 'na atandığı belgelerden anlaşılmaktadır. Kethüdalığın Tanzimat yıllarındaki görevi, illerle hükûmet merkezi arasındaki haberleşmeyi sağlamaktır.
Âli Bey, küçük yaşta Fransızca öğrendi. Müfettiş, mutasarrıf, vali olarak da Irak, Varna, Elazığ, Trabzon bölgelerini dolaştı,  Direktör Ali Bey  lâkabı ile anılmasına neden olan Düyûnu Umumiye Direktörlüğünde bulundu.
Teodor Kasap'ın yayımladığı  Diyojen  mizah gazetesine yazdığı mizahi yazılarla, tiyatro çalışmaları ile tanındı.
3 Şubat 1899'da İstanbul'da öldü. Mezarı Anadolu Hisarı'nda Göksu mezarlığında, babasının ya­nındadır. Şiirleri de vardır.
Âli Bey; Tanzimat Tiyatrosu'nda, halk kaynaklarımızdan yararlanan ilk oyun yazarlarımız arasındadır.  Gedikpaşa Tiyatrosu 'na çeviri ve uyarlama oyunlar hazırlamış, Namık Kemal'le birlikte Diyojen'''e yazılar yazmış, birçok eserin sahneye konulmasına büyük emeği geçmiştir.

 Eserleri 

 Oyun Kokona Yatıyor (Bir perdelik komedi, 1870)Ayyar Hamza (Moliere'den adapte, 1871)Misafir-i İstiskal (İki perdelik komedi,1872)Geveze Berber (İki perdelik komedi, 1873)Çıngırak (İki perdelik komedi, yazma metin, 1876; yeni harflere aktarım ve yayımlanma, Metin And, 1970) Letafet (Üç perde opera komik, 1897)Tosun Ağa (Molière’in George Dandin adlı tiyatro eserinden uyarlama komedidir, eser basılmamıştır.) Yusuf Aleyhisselam (Yusuf Suresi'nden Kurgulama Dram, Baskısı Yok, Yusuf Aleyhisselam Oyununun Oynatılması, BOA, Y..PRK.BŞK.: 00025. 00108. 001, Hicri 13 Nisan 1309 /25 Nisan 1893) 

 Çeviri Gavo Minar ve Şürekası (Edmond Gondinet’in Gavaut, Minard & Cie adlı oyunundan çeviri üç perdelik komedi, 1891) Evlenmek İster Bir Adam (Charles-Paul De Kock’un Un Homme ὰ Marier (1843) adlı romanından çeviri, 1873) 

 Mizah Lehçetü'l-Hakayık (İlk Türkçe özdeyiş örneklerini içeren mizahî sözlük, 1897)

 Gezi/günlük Seyahat Jurnali (Gezi notları, 1897)Küçük Bir Seyahat (Yazma Eser, İBB Atatürk Kitaplığı, Muallim Cevdet Yazmaları, MC Yz K 0041, 59 s.)

 Hikaye 

 Seyyareler'' (Mitolojik üst kurmaca Hikâye)

Kaynakça
Özel

Genel

Dış bağlantılar 
 
 Edebi yol

1844 doğumlular
1899 yılında ölenler
19. yüzyıl Türk yazarları
Anadolu Hisarı Mezarlığı'na defnedilenler
Resim aranan yazarlar
İstanbul doğumlu yazarlar
İstanbul'da ölenler
19. yüzyıl Osmanlı yazarları
Osmanlı Gürcüleri