Afife Batur

Afife Batur (1935 - 16 Aralık 2018, İstanbul), Türk bir mimar, mimarlık tarihçisi ve eğitimcidir. İTÜ Mimarlık Fakültesinde profesör olarak cumhuriyet dönemi Türkiye mimarisi, geç dönem Osmanlı mimarisi, çağdaş mimarlık, rölöve ve restorasyon alanlarında ders vermiş, sayısız tez danışmanlığı yürütmüştür.

Yaşamı 
Öğretmen anne ve babanın kızı olan Batur, Bursa Kız Lisesinden mezun oldu. 1952 yılında İTÜ Mimarlık Fakültesi sınavını kazanan tek kız öğrenciydi.

1958 yılında İstanbul Teknik Üniversitesinden mimar olarak mezun olan Afife Batur, aynı üniversitede yüksek lisansını ve doktorasını tamamladı. Batur, İstanbul Teknik Üniversitesinde doktora yapan ilk kadın mimarlık tarihçisidir. 1960 yılında İTÜ Mimarlık Fakültesi Mimarlık Tarihi kürsüsünde asistanlığa başladı. Doğan Kuban'ın başkanlığını üstlenmiş olduğu Mimarlık Tarihi kürsüsünün ilk asistanıydı. Batur, Sabahattin Eyüboğlu'nun öğrencisi ve asistanı olmuş, onun hümanizm ve sanat tarihi fikirlerinden çok etkilenmiş, Eyüboğlu'nun öncülük ettiği mavi yolculuklara ve Anadolu gezilerine katılmıştır.

1974 yılında tamamladığı doktora tezi, Osmanlı Camilerinde Kemer Strüktür Biçim İlişkisi Üzerine Bir Deneme (1300-1730) başlığını taşır. Ardından tamamladığı doçentlik tezi olan Osmanlı Camilerinde Eğrisel Örtüler ve Geçiş Öğeleri, Sorunlar ve Biçimler başlıklı çalışma ise, 16. yüzyıl sonuna odaklanmaktadır. Her iki çalışma da, Osmanlı mimarlığının strüktürel çözümleri üzerine yoğunlaşmaktadır. Sonrasında ise çalışmaları özellikle 19. ve erken 20. yüzyıl Osmanlı mimarlığı üzerine yoğunlaşmıştır. Doçentliğin ardından İstanbul Metrosu ve Tüp Geçişi Güzergah Bölgelerinin Arkeolojik ve Mimari Etüdü isimli çalışmasıyla profesör olan Afife Batur, uzun yıllar İTÜ’de profesör olarak görev yapmıştır.

Akademik görevlerinin yanı sıra, 1971 yılında Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi genel başkan yardımcısı, 1998 ile 2000 yılları arasında aynı kurumun başkanı olarak görev aldı. 1995-1996 ve 1998 yıllarında Kültür Bakanlığı İstanbul III Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu üyeliği görevinde bulundu. 1996 yılında Habitat II İstanbul konferansı kapsamında Dünya Kenti İstanbul sergisi genel koordinatörlüğünü üstlendi. 2005 yılında Uluslararası Mimarlar Birliği Genel Kurulu ve Kongresi kapsamında Art Nouveau sergisini gerçekleştirdi. Ayrıca çok sayıda sempozyum, kongre ve komisyonda görev aldı.

Batur, 16 Aralık 2018'de İstanbul'da öldü. Adı, restorasyon çalışmalarında görev aldığı Hasanpaşa Gazhanesi'nde yer alan Müze Gazhane'deki kütüphaneye verilmiştir.

Ödülleri 
 1966 (S. Batur ile) Maçka Oteli mimari proje yarışması, mansiyon ödülü
 1967 (S. Batur ile) Zonguldak Kız Öğretmen Okulu mimari proje yarışması, 3. ödül
 1969 (S. Batur ile) Sayıştay Ek Binası mimari proje yarışması, 2. ödül 
 2000 İTÜ 40. Hizmet Yılı Ödülü 
 2000 Ulusal Mimarlık Ödülleri, Mimarlığa Katkı Dalı Başarı Ödülü

Kitapları 
 (1974)  
 (1996, editör olarak) Dünya Kenti İstanbul / Istanbul World City. Tarih Vakfı Yayınları.
 (1996) İstanbul: İnançların Buluştuğu Kent, Birlikte ve Yanyana. Milli Reasürans Yayınları.
 (1997) Dünya Kenti İstanbul Sergisi / Istanbul World City Exhibition. Tarih Vakfı ve Yapı Kredi Yayınları.
 (1999) Bir Mimar, Bir Yorum: Alexandre Raymond. Yapı Kredi Yayınları.
 (1999) Bir Usta, Bir Dünya: Mimar Vedat Tek. Yapı Kredi Yayınları.
 (2000) Atatürk İçin Düşünmek: İki Yapıt, İki Mimar. Milli Reasürans Yayınları.
 (2000, Nur Akın ve Selçuk Batur ile birlikte, editör olarak) Osmanlı Mimarlığının Yedi Yüzyılı. Yapı Endüstri Merkezi Yayınları.
 (2002) 
 (2005) Doğu Karadeniz’de Kırsal Mimari. Milli Reasürans Yayınları.
 (2005) 
 (2006) Architectural Guide to İstanbul. Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi Yayınları.
 (2007, editör olarak) Mimar Kemaleddin Yapıları Rehberi. Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi Yayınları.
 (2007) Mimar Kemaleddin: Tarihin Dönüm Noktalarında Bir Yaşam. Mimarlar Odası Yayınları.

Kaynakça 

1935 doğumlular
2018 yılında ölenler
İstanbul'da ölenler
20. yüzyıl Türk mimarları
21. yüzyıl Türk mimarları
Türk mimarlık akademisyenleri
İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesinde öğrenim görenler
Mimarlar Odası Ulusal Mimarlık Ödülleri
Türk mimarlık tarihçileri