TRIZ yaratıcı problem çözme teorisi

TRIZ kısaltması aslen Rusça "теория решения изобретательских задач" kelimelerinin baş harflerinden oluşmaktadır ve dilimizde "Yaratıcı Problem Çözme Teorisi" anlamına gelmektedir. TRIZ 1946'da Genrich Saulovich Altshuller ve meslektaşları tarafından 3 milyondan fazla patentin incelenmesi sonucu geliştirilmiş mantığa ve verilere dayalı sorun kalıplarına odaklanan sistematik bir çözüm yöntemidir.

TRIZ ile algoritmik yaklaşımlar kullanılarak eski sistemlerin iyileştirilmesi ve yeni sistemlerin geliştirilmesi sağlanır. Bu amaca ulaşmaya çalışırken iyileştirmeye çalıştığımız bir takım değerler ve buna karşılık fedakârlıkta bulunmamız başka değerlerle karşılaşırız. Örneğin; bir aletin dayanıklılığını artırılmaya çalışıldığında ağırlıktan ödün verilerek yeni bir problem ortaya çıkması gibi. Bu tip problemler yaratıcılık problemi olarak adlandırılmaktadır. Yaratıcı çözümler bu fedakarlıkları minimuma indirerek amaçlanan değere ulaşmamızı sağlarlar. Bu çelişkilerin belirlenmesi için sistem yaklaşımları ya da ayırma prensipleri, hata analizleri yapılabilir. 
TRIZ şirketlerde hızla yayılma göstererek inovasyon süreçlerinde, proje yönetimi ve risk yönetimi gibi alanlarda sıkça kullanılmaktadır. Ayrıca araç sektöründe Ford ve Chrysler markaları, havacılık sektöründe Boeing ve NASA, teknoloji sektöründe ise Hewlett Packard, Motorola, General Electric, Xerox, IBM, LG ve Samsung gibi birçok firmanın geliştirme aşamalarında TRIZ'i kullandığı rapor edilmiştir.

Çelişki Matrisi ve Yaratıcı Çözüm Bulma
Sözü geçen 3 milyondan fazla patentin incelenmesi sonucu 40 farklı parametre belirlenmiştir. Bu parametreler 39a 39luk bir matris oluşturacak şekilde "çelişki matrisi" ni oluşturur. Bu matriste iyileştirilmeye çalışan değerlere karşılık gelen olası çelişkiler gösterilir. Çözülmek istenen problemde karşılaşılan çelişkiler genel bir şekilde temsil edilerek çelişki matrisi genel çözüm alternatifleri elde edilir ve bu genel çözüm alternatifleri ise uygun bir şekilde çözülmek istenen özel probleme uyarlanır.

İyileştirilmeye çalışılan değer ile saptanılan çelişkinin kesiştiği matris hücresinde çözüm yöntemi olarak kullanılabilecek alternatif yaratıcı çözümlerin ana başlıklarını simgeleyen numaralar bulunur.

Triz prensipleri için bakınız:
Triz prensipleri
Çelişki matrisi için bakınız:
Çelişki matrisi

Kaynakça
Triz: Yaratıcı Problem Çözme Teorisi
TRIZ a powerful methadology for creative problem solving
A New Approach to Innovative Engineering and Problem Solving

Problem çözme
Yaratıcılık
Düşünce
Sovyet icatları