Ebu Cafer et-Tahavî

Ebu Cafer et-Tahavî (853-933), Hanefi fıkıh ve akaid bilgini.

Anne tarafından Şafii mezhebine mensuptur. Fakat ünlü bir Şafii bilgini olan dayısı el-Münzenî'nin Hanefi kaynaklarını incelemesinden etkilenerek Hanefi mezhebi üzerine çalışmaya başlamıştır. Her iki mezhebe dair ihtilaflı meseleler hakkında yazdığı eserleri meşhurdur. Mısır'da Hanefiliğin temsilcisi olup, Hanefi mezhebinde müctehid seviyesinde bir bilgindir.

Mesleği kadı yardımcılığı, nâiblik ve kâtiplik olan Tahâvî, 311/924’ten vefat ettiği 321/933 yılına kadar eğitim ve telifle uğraşmıştır. Meşhur hadis âlimleri Müslim, İbn Mâce, Ebû Dâvud ve Nesâî ile ortak hadis aldığı şeyhleri vardır.  Tahâvî’nin eserleri öncelikli olarak hadis ve fıkıh ilmine dairdir. Kelâm ilmine dair sadece el-Akîdetü’t-Tahâviyye veya Beyanü Akîdeti Ehli’s-Sünne ve’l-Cemaa isimli akâid kitabını yazmıştır. Onun Hanefî mezhebini tercihinin, Mısır’a dış tesirlerle taşınan Hanefîliğin iyice yerleşmesi ve yayılmasına sebep olduğu söylenebilir. Fıkıh alanlarında yazdığı eserlerle Hanefîliğin oluşumuna ve yayılmasına, farklı türlerde literatürün ortaya çıkışına öncülük etmiştir. Hanefî imamlarının fikirlerine dair ilk özet eser olan el-Muhtasar’ı, İmam Muhammed’in el-Câmi’u’s-sağîr ve el-Câmi’u’l-kebîr’ine yazdığı şerhleri, mezhep görüşlerinin hadisle temellendirilmesine yönelik hacimli kitapları ve mahkeme sicili düzenleme usulünü konu edinen şurût ilmine dair eserleriyle, Hanefî fıkıh literatürüne önemli katkılar sağlamıştır. Özellikle hilâfiyata dair yazdığı İhtilâfü’l-ulemâ isimli eseriyle Hanefî imamları yanında diğer mezhep imamlarının ve erken dönem müçtehitlerinin görüşlerini sonraki nesillere aktarmıştır. Hadisçi kimliği ile Hanefî literatür için önemli eserler yazması, hadise karşı muhalefet ile suçlanan Hanefîlere yöneltilen bu tenkitlere  verilmiş en güzel cevaplardan biridir. Bu hadisçi yönü sebebiyle Tahâvî sadece Mısır Hanefîleri  için değil, tüm Hanefîler için önemli bir âlimdir.

Kitapları
Şerh-u Meâni'l Âsâr
Şerh-u Müşkili'l Âsâr
Muhtasaru't Tahavî
Sünenü’ş Şafiî
El-Akaidü’t Tahavîyye
Eş-Şurutü’s Sağir

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 Ebu Cafer et-Tahavî'nin hadis kültüründeki yeri

853 doğumlular
933 yılında ölenler
Arap fıkıh âlimleri
Hanefi fıkıh âlimleri