Cüce galaksi

Cüce galaksi birkaç milyar yıldız içeren küçük galaksilere verilen addır. Geniş eliptik ve sarmal galaksilerin ününe karşılık evrendeki galaksilerin çoğunun cüce galaksiler oldukları görülmektedir. Bu mini galaksiler Samanyolu Galaksisi’nin %1’i kadar olup yalnızca birkaç milyar yıldız içerirler. Genellikle 10 milyar civarı yıldız içeren cüce galaksiler 200-400 milyar yıldız içeren Samanyolu Galaksisi’ne kıyasla çok küçük kaldıkları için kendilerine bu ad verilmiştir. Kısa zaman önce yalnızca 100 parsek genişliğindeki “aşırı yoğun galaksi”lar keşfedilmiştir.

Cüce galaksiler genellikle kütleçekim kuvveti büyük olan Samanyolu, Andromeda gibi büyük galaksilerin uyduları olurlar. Galaksimiz Samanyolu’nun da uydusu olan cüce galaksiler vardır; bugüne kadar Samanyolu’nun uydusu olan 12 cüce galaksi tespit edilmiştir. Bunlardan en büyüğü 6 kiloparsek yarıçapındaki Büyük Macellan Bulutu’dur. Daha küçük ikisi ise yaklaşık 600 parsek yarıçaplı Carène ve Leo II adlı cüce galaksilerdır. Samanyolu Galaksisi’nin keşfedilmeyi bekleyen 300-500 “uydu galaksi”si daha olduğu tahmin edilmektedir. Yerel Grubumuzun diğer büyük galaksisi olan Andromeda’nın da aynı şekilde uyduları vardır.

Oluşması 

Gününüzdeki genel kabule göre büyük galaksiler için olduğu gibi cüce galaksilerin oluşmasında da karanlık maddenin katılımı vardır. Kısa zaman önce keşfedilen iki cüce galaksinin her birinin kütlesinin 10 milyon Güneş kütlesi kadar olduğunun saptanması galaksilerin büyük kısmının karanlık maddeden oluştuğu varsayımını desteklemektedir. Galaxy Evolution Explorer adlı morötesi uydu uzay teleskobu metal içeren gazların dışında da yeni cüce galaksilerin oluşabildiğini saptamıştır. (Bu cüce galaksiler Leo Takımyıldızındaki iki dev galaksinin civarındaki Leo Ring adlı hidrojen ve helyum bulutunda yer almaktadırlar.)

Cüce galaksilerin yaygın türleri 

 Eliptik galaksi: Cüce eliptik galaksi (dE)
 Cüce küremsi galaksi (dSph): Önceden cüce eliptiklerin bir alt türü olarak kullanılırken, şimdi cüce galaksinin ayrı bir türü olarak kabul edilir.
 Düzensiz galaksi: Cüce düzensiz galaksi (dI)
 Sarmal galaksi: Cüce sarmal galaksi (dS) 
 Macellansı cüceler

Bâzı cüce galaksiler 

 Aquarius Cücesi
 Büyük Macellan Bulutu
 Canis Major Cüce Galaksisi
 Carina Cücesi
 Draco Cücesi
 Fornax Cücesi
 I Zwicky 18
 IC 10 Düzensiz Galaksisi
 Küçük Macellan Bulutu
 Küçükayı Takımyıldızı Cücesi
 Leo II Cüce Galaksisi
 NGC 1569
 NGC 1705
 Pegasus Düzensiz Cüce Galaksisi
 Phoenix Cücesi
 Sagittarius Düzensiz Cüce Galaksisi
 Sagittarius Eliptik Cüce Galaksisi
 Sculptor Cüce Galaksisi
 Sculptor Düzensiz Cüce Galaksisi
 Sextans A
 Sextans Cücesi
 Tucana Cücesi
 Willman 1

Kaynakça

Ayrıca bakınız 
 Galaksi

Cüce galaksiler
Biçimsel galaksi sınıfları