Hayıt

Hayıt (Vitex agnus-castus), mine çiçeğigiller (Verbenaceae) familyasından çok yıllık tıbbi bitki türü.

1–3 m yükseklikte, çalı görünümünde, soluk pembe ya da mavi çiçeklidir.

Habitat 
Akdeniz maki vejetasyonunun tipik elementidir. Deniz kenarı ve kayalık bölgelerde, genellikle tınlı bünyeli, nötr ve hafif alkali, kireççe fakir, tuzluluk etkisinin olmadığı, değisen miktarlarda organik madde içeren, azotlu ve azotça zengin, fosfor bakımından zengin, potasyumca eksik toprakları tercih eder.

Kullanımı

Tıbbi kullanımı 
Yapraklarında viteksin ve viteksinin adlı iki heterozit madde bulunur.

Hayıttan elde edilen ekstreler, gram-pozitif bakterilere karşı antimikrobiyal aktivite göstermesine karşın, gram-negatif bakterilere ve maya mantarlarına karşı aktivite göstermez. Agnucaston adlı ilâcın terkibinde meyveleri kullanılır.

Halk arasında kullanımı 
Meyveleri, infüzyon halinde (%2-5) idrar artırıcı, gaz söktürücü ve yatıştırıcı olarak kullanılır.

Kökleri sarı renk için iplik boyamada kullanılır.

Dallarından örülen sepetler Batı Anadolu pazarlarında satılır.

Yayılımı 
Akdeniz ve Batı Kafkasya'da yayılım gösterir. Türkiye'de Trakya ve Anadolu'da görülür. Ayrıca Antalya Altınova'da (Koyunlar Köyü) kurumuş göl halinde bulunmaktadır.

Ayrıca bakınız 
Agnucaston

Dipnotlar

Kaynakça 
 Prof. Dr. Turhan Baytop (1984), Türkiye'de Bitkiler ile Tedavi (Geçmişte ve Bugün), İstanbul, 1984
 Başaran Dülger, Emin Uğurlu ve Fahrettin Gücin (2002), Vitex agnus-castus L. (Hayıt) 'un Antimikrobiyal Aktivitesi
 Yunus Doğan & Hasan Hüseyin Mert (1998), An Autecological Study on the Vitex agnus-castus L. (Verbenaceae) Distributed in West Anatolia, TÜBİTAK, Tr. J. of Botany, 22 (1998) 327-334
 Van Gölü Havzası Sanal Herbaryumu , Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Biyoloji Eğitimi Anabilim Dalı
 Yunus Doğan, Güngör Ay & Ekaterina Kozuharova (2008) , A study on the anatomical characteristics of Vitex agnus-castus (Verbenaceae), Phytologica Balcanica, 14 (1):97-101, Sofia, 2008

agnus-castus
Akdeniz ikliminde bitkiler
Şifalı bitkiler
Carl Linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar