Ahtnaca

Ahtnaca ya da Ahtna dili (kendilerince ‘Atnakenaege’ (dil) ‘Atnahwt’aene (halk); İngilizce Ahtna, Ahtena, Atna), Alaska'da Copper River (Ahtnaca ʻAtnaʼtuu) yöresinde Ahtnalar tarafından konuşulan Na-Dene dilleri ailesinden Atabask dilleri grubundan bir Kızılderili dili. Eskiden İngilizcede Copper River ya da Mednovskiy (< медновский) adlarıyla da bilinirdi. Alaska Yerli Dil Merkezine göre 650 kişilik nüfustan 25 kadarı anadillerini konuşabiliyor.

Bu dildeki Rusça alıntılar, Alaska'nın Rus döneminden kalmadır. Örnek vermek gerekirse tsaey (< чай) 'çay', tseiniic (Merkezî) tsiniic (Aşağı) (< ча́йник) 'çaydanlık', sdagaan (< стака́н) 'bardak', beldih (< пальто́) 'palto', giliba’  (< коро́ва) 'inek'.

Diyalektler ve kabileler 

 Aşağı Ahtnaca [kendilerince ‘Atnahwt’aene; İngilizce Lower Ahtna]. Chitina ve kısmen Copper Center yöresinde konuşulur.
 Chitina/Taral Band kabilesi. Chitina (Tsedi Na’) ile Taral (Taghaelden) yörelerinde yaşarlar.
 Tonsina/Klutina Band kabilesi. Tonsina River (Kentsii Na’) ile Klutina River (Tl’atii Na’) ve Klutina Lake (Tl’atibene’) yörelerinde yaşarlar.
 Merkezî Ahtnaca [kendilerince ‘Atnahwt’aene; İngilizce Central Ahtna, Middle Ahtna]. Copper Center (Tl’aticae’e), Tazlina (Tezdlen Na’), Glennallen (Ciisk’e Na’), Gulkana (C’ulc’e Na’) ve Gakona (Ggax Kuna’) yörelerinde konuşulur.
 Gulkona/Gakona Band kabilesi
 Batı Ahtnacası [kendilerince Tsaay Hwt’aene; İngilizce Western Ahtna]. Cantwell (Yidateni Na’) yöresinde konuşulur.
 Tyone/Mendeltna Band kabilesi. Tyone (...) ile Mendeltna (Bendilna’) yörelerinde yaşarlar.
 Cantwell/Denali Band kabilesi. Cantwell (Yidateni Na’) ile Denali (Dghelaayce’e) yörelerinde yaşarlar.
 Yukarı Ahtnaca [kendilerince Tatl’ahwt’aene; İngilizce Upper Ahtna]. Mentasta yöresinde konuşulur.
 Sanford River/Chistochina Band kabilesi. Sanford River (K’ełt’aeni) ile Chistochina (Tsiistl’edze Na’) yörelerinde yaşarlar.
 Slana/Batzulnetas Band kabilesi. Slana (Stl’ana’) ile Batzulnetas (Nataełde) yörelerinde yaşarlar.
 Mentasta Band Band kabilesi. Mentasta (Mendaesde) yöresinde yaşarlar.

Karşılaştırma 
Ahtnacanın iki komşu Atabask diliyle karşılaştırması :

Örnekler 

 kenaege’ dil, lisan
 c’eghaeze’ yumurta
 del kırmızı
 łic’ae köpek
 c’eyene’ balık kılçığı
 c’esten’ et
 natu’ tuz
 ggaał tuzak, kapan
 gguux böcek, kurt
 snaan annem
 ne’aan annemiz
 ben göl
 ten buz
 yes kar
 ts’es kaya
 yaa gök
 son’ yıldız
 xos diken
 nadaeggi iki
 ałts’eni beş
 hwlazaan on
 ts’ełk’ey kole uk’edi on dokuz

Ayrıca bakınız 
 Alaska Yerli Dil Merkezi
 Yukon Yerli Dil Merkezi

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 "Ahtna Noun Dictionary" by John E. Smelcer (2009)
 Nay’dina’aa Na’ Chickaloon Village Traditional Council 

Ahtnalar
Kızılderili dilleri
Denesey dilleri
Na-Dene dilleri
Atabask dilleri
Kuzey Atabask dilleri
Alaska yerli dilleri