Şülgen

Şülgen (Başkurtça: Шүлгән, Rusça: Шульган) - Türk, Başkurt ve Altay mitolojilerinde adı geçen söylencesel bir kağandır. Sular Diyarının hakanıdır. Bazen Ural Han’ın kardeşi olarak gösterilir. Açgözlü ve hırslıdır. Kardeşi ise tokgözlü ve yardımseverdir. Kızının adı ise Nerkez’dir. Ural Batur destanına göre, anne ve babaları onları evde bırakıp gittiklerinde Şülgen kuralları çiğneyerek evdeki hayvanların kanını içer ve bunun üzerine lanetlenir. Kardeşini de bunu yapması için ikna etmeye çalışır ama o bunu reddeder. Bunun üzerine kendi kanını da içer. Eve dönen anne ve babası tarafından lânetlenerek evden kovulur. Anlatılan öykü kısmen Hâbil ve Kâbil arasındaki çekişmeyi anlatır ve Başkurtlara göre en az kutsal metinlerde anlatılan bu kıssa kadar eskidir ve kökeni târih öncesi çağlara dayanır. Başkurtya’da yer alan “Şulgan-Taş” Mağarası bu söylenceye dayalı bir halk inanışıyla bugün bile ziyâret edilir. Şülgen’in kızının adı ise Nerkez’dir.

Etimoloji 
(Şül/Çül) kökünden türemiştir. Moğolca Şült ve Sülükey sözcükleri, sıvı ve akışkanlık ifade eder. Kalmukçada Şülke ve Kırgızca Şilekey de benzer anlamlara sahiptir. Şülen/Şilen/Sülen/Çelen, Tunguzca Sili/Şili sözcükleri balıkçıl kuşu mânâsına gelir. Tatarlarda “Şelülgen” adlı yağmur habercisi bir kuşun varlığına inanılır.

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 Ural Batır Destanı 
 Ural Batır - Özet 
 Ural Batır

Türk mitolojisi