Ferhad ile Şirin (oyun)

Ferhad, Şirin, Mehmene Banu ve Demirdağ Pınarının Suyu, Nâzım Hikmet'in 1948 yılında yazdığı üç perdelik tiyatro oyunu.

Kişisel aşkın toplumsal bir ülküye dönüşmesini konu alır. Şirin’e olan aşkı uğruna Demirdağ’ı delmeye giden Ferhad’ın sonunda ilahi bir aşka ulaşmasını anlatan Ferhad ile Şirin adlı  halk öyküsü, insanlığın kurtuluşu için mücadele veren, idealist bir romantik kahramanın öyküsüne dönüştürülmüştür.

Eser, ilk iki perdesi ikişer sahneye bölünmüş üç perdeden oluşur. Olaylar Mehmene Banu-Şirin-Ferhad üçgeninde gelişir. Geleneksel öykünün ikinci yarısı olan Hüsrev ve Hürmüz’le ilgili olaylar oyunda yer almaz.

Nazım Hikmet eseri 1948 yılının Haziran ve Ekim ayları arasında Bursa Cezaevi'nde yazmıştır. Dünyada ilk gösterimi Ekim 1953'te Bir Aşk Masalı adı altında Moskova Dram Tiyatrosu'nda yapıldı. Eser, 23 Mart 1961 tarihinde Kirov Balesi'nde Aşk Efsanesi adıyla bale olarak sahnelendi. Bale müziğini Azeri besteci Arif Melikov bestelemiş, koreografisini de Bolşoy Balesi'nin başkoreografı Yuri Grigoroviç yapmıştır.

Ferhad ile Şirin oyunu Türkiye'de ilk defa De Yayınevi tarafından 1965 yılında yayımlandı. Aynı yıl Gülriz Sururi-Engin Cezzar Tiyatrosu tarafından sahnelendi.

Eserin bazı sahnelenişleri 

 1953,  Moskova Dram Tiyatrosu (Bir Aşk Masalı adıyla)
 1965, Gülriz Sururi-Engin Cezzar Tiyatrosu
 1974 ve1976,  İstanbul Şehir Tiyatroları yönetmen: Başar Sabuncu
 1980, AST, yönetmen Ergin Orbey
 1991, Ankara Devlet Tiyatrosu,  yönetmen: Ergin Orbey
 1993-1994 tiyatro sezonu, Diyarbakır Devlet Tiyatrosu, yönetmen: Coşun Irmak
 1988-1999 tiyatro sezonu,  İstanbul Devlet Tiyatrosu,  yönetmen: Yücel Erten
 2004-2005 tiyatro sezonu, Ankara Devlet Tiyatrosu,  yönetmen: Ergin Orbey
 2008, Moda Sanat Tiyatrosu, yönetmen:Türkan Aktpoprak
 2014-2015 tiyatro sezonu, Kocaeli Şehir Tiyatrosu, yönetmen: Levent Suner

Çağdaş versiyonları 
Oyun, Türk tiyatrosunda başka oyunlara ilham vermiş; yazarlar Ferhat ile Şirin”i içinde yaşanılan toplumsal-tarihsel bağlamda yeniden yorumlayarak yeniden yazmışlardır.

Ümit Denizer’in  AÇOK tarafından 1974-1975 sezonunda sahnelenen Ferhad ile Şirin adlı oyununda aynı anlatı farklı bir düzenleme ile kurgulandı ve1975 yılında İsmet Küntay Ödülü'ne değer görüldü. Yüksel Pazarkaya, hikâyeyi Ferhat’ın Yeni Acıları (1992) adı altında Almanya’daki yabancı düşmanlığı etrafında güncelledi. Hasan Kayıhan 1992'de yazdığı Ferhat ile Şirin oyunu günlük sosyal ve politik olaylarını da vurgulayacak biçimde yeniden kurguladı. Zeynep Kaçar’ın,  feminist bakış açısıyla yazılan Şirin odaklı Böyle Bir Aşk Masalı (2001) adlı oyunu ile Ertan Akman’ın Bir Su Masalı (2004) adlı oyunu, eserin çağdaş versiyonlarındandır.

Kaynakça 

1965 kitapları
Nâzım Hikmet oyunları
Türkçe tiyatro oyunları