Pentoz

Pentoz beş karbon atomlu bir monosakkarittir.

Pentozların ya 1 numaralı pozisyonunda bir aldehit fonksiyonel grubu olur (aldopentozlar) ya da 2 numaralı pozisyonunda bir keton grubu olur (ketopentozlar).

Aldopentozların üç kiral merkezi vardır, dolayısıyla 8 farklı stereoizomer mümkündür.

Dört D-aldopentoz şunlardır:

Ketopentozların iki kiral merkezi vardır ve dolayısıyla 4 stereozimerleri vardır:ribuloz (L- ve D-formu) ve ksiluloz (L- ve D-formu).

Her ikisinin de D-izomeri, ayrıca ksilulozun L-izomeri doğada bulunur:

Bu karbonhidratlarıdaki aldehit ve keton grupları komşu hidroksil fonksiyonel gruplarıyla tepkimeye girerek, sırasıyla, intramoleküler hemiasetal veya hemiketaller oluşturabilirler. Meydan gelen halkasal yapılar furan türevleridir ve furanoz olarak adlandırılırlar. Halka spontan olarak açılıp kapanır, böylece karbonil grubu ile komşu karbon atomu arasındaki bağ dönebilir. Mutarotasyon denen bu süreç sonucunda α ve β olarak adlandırılan iki biçim meydana gelir.

Riboz, RNA'nın bir bileşenidir, DNA'nın bir bileşeni olan deoksiriboza benzer bir yapıya sahiptir.

Pentoz şekerlerden oluşmuş bir polimere pentosan denir.

Ayrıca bakınız 

 Trioz
 Tetroz
 Heksoz
 Heptoz
 Pentoz fosfat yolu

Monosakkaritler