Kanlı Pazar (1972)

Kanlı Pazar (İrlandaca: Domhnach na Fola) veya Bogside katliamı, 30 Ocak 1972 tarihinde Kuzey İrlanda'nın Derry kentinin Bogside bölgesinde, 26 silahsız sivil haklar protestocusunun ve çevredekilerin Britanya Ordusu askerleri tarafından vurularak öldürülmesi olayıdır. Aralarında yedi gencin bulunduğu 13 erkek olay sırasında veya hemen ardından yaşamını yitirdi, bir kişi ise o gün aldığı yaralardan dolayı dört buçuk ay sonra öldü. İki protestocu, üzerlerine sürülen askeri araçların altında kalarak yaralandı. Yaralılardan beş kişi arkasından vuruldu. Olay, Kuzey İrlanda Sivil Haklar Derneği'nin düzenlediği bir yürüyüş sırasında meydana geldi. Katliama katılan askerler Paraşüt Alayı Birinci Tabur üyeleriydi.

Britanya hükûmeti olayla ilgili olarak iki ayrı soruşturma açtı. Olayın hemen ardından kurulan Widgery Tribünali, suçlamalara karşı askerleri ve Britanya makamlarını büyük ölçüde temize çıkardı. Askerlerin silahlı saldırısını "pervasızlığın sınırında" diye niteleyen Widgery'nin raporu, olayı örtbas etme amaçlı olduğu şeklinde yaygın olarak eleştirildi. Newdigate'li Lord Saville başkanlığındaki Saville Soruşturması olayların yeniden incelenmesi için 1998 yılında açıldı. 12 yıl süren araştırmanın ardından 15 Haziran 2010'da Saville raporu kamuoyuna sunuldu. Olayın sorumluluğu hakkındaki tartışmaları yeniden alevledirebilir nitelikte bulgular içeren rapor, cinayetlere katılan bazı askerler için olası cezai soruşturmaların başlatılmasına yol açabilir. Raporda, vurulanların tümünün silahsız olduğuna değinildi ve cinayetlerin "haksız ve yersiz" olduğu kaydedildi. Saville raporunun yayınlanması üzerine Britanya Başbakanı David Cameron, Birleşik Krallık adına resmen özür diledi.

Geçici İrlanda Cumhuriyetçi Ordusu'nun İrlanda'nın bölünmesine yönelik mücadelesi Kanlı Pazar'dan iki yıl önce başlamıştı, fakat olayla ilgili gelişen toplumsal algılar örgütün statüsünü ve örgüte katılım oranını önemli derecede artırdı. Olayda ölenlerin, paramiliterler tarafından değil de Britanya Ordusu tarafından halkın ve basının gözü önünde vurulmasından dolayı Kanlı Pazar, Kuzey İrlanda'da Troubles döneminin en önemli olaylarından biri sayılır.

Olayda yaşamını yitirenler 
 Patrick ('Paddy') Doherty (31)
 Gerald Donaghey (17)
 John ('Jackie') Duddy (17)
 Hugh Gilmour (17)
 Michael Kelly (17)
 Michael McDaid (20)
 Kevin McElhinney (17)
 Bernard ('Barney') McGuigan (41)
 Gerald McKinney (35)
 William ('Willie') McKinney (26)
 William Nash (19)
 James ('Jim') Wray (22)
 John Young (17)
 John Johnston (59) (Olay günü iki yerinden vuruldu ve 16 Haziran 1972'de öldü)

Kaynakça

Dış bağlantılar
Belfast'ta sivilleri öldürdüklerini itiraf eden devlet görevlileriyle yapılan 21 Kasım 2013 tarihli BBC röportajı   29 Kasım 2013 tarihinde erişilmiştir

Kuzey İrlanda tarihi
Kuzey İrlanda'daki katliamlar
1972'de Kuzey İrlanda
1972'de çatışmalar
1972'deki toplu cinayetler