Çupikçe

Çupikçe ya da Chevak Çupikçesi (kendilerince Cugtun ; İngilizce Cup'ik ya da Hooper Bay–Chevak Cup’ik), Alaska'da, Chevak ile Hooper Bay yöresinde Çupiklerin konuştuğu Yupik dilleri kolundan bir Eskimo dili olan Yupikçenin bir lehçesi. Nunivak Çupikçesi gibi bu da Yupikçenin y sesine karşılık ç (yazıda: c harfi) sesini kullanmasıyla belirginleşir.

Eskimo dilleri içindeki yeri 
 Eskimo - Aleut dilleri
 Aleut dilleri
 Eskimo dilleri
 Yupik dilleri
Sirenik Yupikçesi
Öz Yupik dilleri
Sibirya Yupikçesi
Naukan Yupikçesi 
Alaska Yupikçesi
Unaliq-Pastuliq Yupikçesi : Norton Sound yöresinde
Yupikçe : Yukon ve Kuskokwin yörelerinde
Egegik Yupikçesi : Bristol Koyu yöresinde
Çupikçe : Hooper Bay ve Chevak yörelerinde
Nunivak Çupikçesi
Supikçe
 İnuit dilleri
 İnyupikçe
 Batı Kanada İnuitçesi
 Doğu Kanada İnuitçesi
 Grönland İnuitçesi

Eğitim ve Öğrenim 

Dünyada yalnızca tek bir okulda, Kashunamiut Okul Bölgesine (Kashunamiut School District) bağlı olan Chevak'taki okulda Alaska Yerli Dil Merkezi ile koordineli biçimde ikidilli eğitim çerçevesinde Çupikçe öğretilmektedir. Esas olarak Chevak kasabasında Çupikçe, İngilizce ve her ikisinin karışımı olan karma dil konuşulur.

1950 öncesi eğitim Qaygiq denen Eskimo köy odasında ve kendi evlerinde yapılırdı

Tükenme tehlikesi 
50-100 kadar kişinin konuştuğu Çupikçe, Yupikçenin farklı bir lehçesidir ve tükenme tehlikesiyle karşı karşıyadır.

Karşılaştırma 
Yukon-Kuskokwim Yupikçesi ile Chevak Çupikçesinin karşılaştırması:

Fonoloji 
Çupik alfabesinde 18 harf bulunur: a c e g i k l m n p q r s t u v w y.

İngilizcede kullanılan bazı harfler Çupikçede kullanılmaz: b d f h j o x z.

Ünlüler:
Kısa ünlüler: a i u e
Uzun ünlüler: aa ii uu
Diftonglar:  ai ui au iu ua ia

Ünsüzler:
Stops: p t c k q
Voiced fricatives: v l y g r w
Voiceless fricatives: vv ll ss gg rr ww
Voiced nasals: m  n  ng 
Voiceless nasals: m  n  ng

Alıntılar 
Rus Alaskası döneminde (1733 - 1867) Ruslarla ve Rusçayla karşılaşan Yupiklerin dillerinde Rusça alıntılar günümüzde de canlılığını sürdürür:

caarralaq (< Rus. сахар) 'şeker'
caayuq  (< Rus. чай) 'çay'
caanik (< Rus. чайник) 'çaydanlık, çaynik'
cap’akiq (< Rus. сапоги) 'ayakkabı'
cass’aq (< Rus. часы) 'saat'
culunaq (?< Rus. солонина 'salted meat') 'tuzlama balık'
kalantaassaq (< Rus. карандаш) 'kalem'
kalmaaniq (< Rus. карман) 'cep'
kelipaq (< Rus. хлеб) 'ekmek'
luussitaq (< Rus. лошадь) 'at'
mass’laq (< Rus. масло) 'tereyağ, margarin'
missuulleq (< Rus. мешок) 'çuval'
muluk’uuq (< Rus. молоко) 'süt'
mult’uuq (< Rus. молоток) 'çekiç'
pal’tuuk (< Rus. пальто) 'palto'
pelatekaq (< Rus. палатка) 'çadır'
putuskaq (< Rus. подушка) 'yastık'
spickaq : (< Rus. спичка) 'kibrit'
tiititsaaq / tiissitsaaq (< Rus. тысяча) 'bin; bin dolar'
yaassiik : (< Rus. ящик) 'kutu'

Kaynakça

Dış bağlantılar 
Alaskool: Chevak Cup’ik Glossary
Alaskool: Guidebook for Integrating Cup'ik Culture and Curriculum
Kashunamiut School District
On the Facebook: Cup'ik Word Of The Day - Chevak by Rebecca Nayamin (Kashunamiut School Cup’ik Language Teacher)

Eskimo-Aleut dilleri
Yupik dilleri
Alaska yerli dilleri