Stepan Malhasyants

Stepanos Sargsi Malkhasyants (; 7 Kasım 1857 –  21 Temmuz 1947) Ermeni bir akademisyen, filolog, dilbilimci ve sözlük yazarıydı. Uzman bir klasik Ermeni edebiyatçısı olarak, Malkhasyants pek çok klasik Ermeni tarihçinin eserini modern Ermeniceye  çevirip onlar hakkında incelemeler yazmıştır, hayatının 70 yılını Ermeni dilinin gelişimine adamıştır.

Gençlik yılları ve eğitimi 
Malkhasyants 1857'de o Rus Gürcistan'ında bulunan Ahıska'da doğmuştur. İlk eğitimini Ahıska'daki Karapetyan kilise okulunda görmüştür. 1874 ile 1878 arasında Vagarşapat (günümüzde Eçmiadzin)'deki Gevorkyan İlahiyat Fakültesi'nde bulundu. Vagarşapat'taki son yılında Malkhasyants Sankt Petersburg Devlet Üniversitesi'nın Doğu Çalışmaları bölümüne kabul edildi. 1889'da, Ermenice-Sanskritçe ve Ermenice-Gürcüce çalışmaları üzerinde yoğunlaşmış olarak, üniversiteden mezun oldu.

Eğitimini tamamladıktan sonra Malkhasyants okullarda Ermenice öğretti ve dergi ve akademik jurnallerde düzenli katkılar yaptı. Transkafkasya geri dönüp Karapetyan kilise okulunda ve daha sonra Ahıska'da Yeğiazaryan Jimnazyum'umunda, Tiflis'te Nersisyan, Hovnanyan ve Gayanyan İlahiyat Fakültelerinde ve Vagarşapat'ta Gevorkyan İlahiyat Fakültesi'nde ders verdi. Şubat 1920'de, Erivan Üniversitesi'nin kurulmasının ardından, Malkhasyants oranın Tarih ve Dilbilim bölümünün eğitim kadrosuna katıldı ve orada ilk ders veren eğitmen oldu. 1940'ta Malkhasyants filolojide onursal doktor nauk (bilim doktoru) unvanını aldı. 1943'te Ermeni Bilimler Akademisi'nin kurulmasına yardımcı oldu ve resmen bu kuruma üye seçildi.

Çalışmaları 

Malkhasyants Sankt Petersburg Devlet Üniversitesi'nden daha mezun olmadan klasik ve Orta Çağ Ermeni tarihçilik bilimine (historiografisine) büyük ilgi duydu. Malkhasyants, 11. yüzyıl tarihçisi Stepanos Taronetsi'nin Evrensel Tarihinin ilk incelemesini 1885'te yayımladı. Daha sonra başka Ermeni tarihçiler hakkında çeşitli inceleme yazıları yayımladı, bunlar arasında Pavstos Buzand (1896), Sebeos (1899), Ghazar Parpetsi (1904) ve Movses Khorenatsi (1940) bulunmaktadır. Malkhasyants Movses'e özel bir ilgi duymuş ve "Ermeni Tarihinin Babası" hakkında 50'nin üzerinde eser yazmıştır, bunların arasında kitaplar, makaleler ve monograflar bulunur. Daha sonraki çalışmaları arasında klasik Ermenice ve aşkarabar (modern Ermenice)'nin grameri üzerine odaklanmıştır. 18. yüzyıl Katolikos'u Simeon Yerevantsi'nin tarih eseri Jambrın Rusça'dan çevirisi 1958'de yayımlanmıştır.

1944-1945'te Malkhasyants, dört ciltlik Açıklamalı Ermenice Sözlük (Hayeren Batsadrakan Barraran) adlı muazzam eserini nihayet tamamladı. Sözlük, 1946'da Stalin Ödülü'nü kazandı. Malkhasyants'ın 1922'de yazmaya başlamış olduğu bu sözlük, klasik, orta ve Modern Ermenice için eksiksiz bir sözcük listesi sunmakta, ayrıca Ermenilerce konuşulan çeşitli lehçeleri incelemektedir.

Malkhasyants  ayrıca bazı yabancı eserleri Ermeniceye çevirmiştir. Aralarında King Lear ve  Macbethin de bulunduğu William Shakespeare'in oyunlarının yanı sıra, Georg Ebers'in yazılarını da çevirmiştir. Malkhasyants 1947'de, 89 yaşında, Erivan'da öldü.

Kaynakça

Konuyla ilgili yayınlar 
  Badikyan, Khachik. "Ստեփան Մալխասյանց" ("Stepan Malkhasyants"). Azg. November 1, 2007.
  Garibyan A. "Armenia's Greatest Philologist: To the Centennial of S.S. Malkhasyants." Communist. December 26, 1957.
  Malkhasyants, Stepan. Material for Armenian Intelletuals' Biographies and Bibliographies. Yerevan, 1962.

1857 doğumlular
Ahıska doğumlular
1947 yılında ölenler
Erivan'da ölenler
Sankt Peterburg Devlet Üniversitesinde öğrenim görenler
Ermeni dilbilimciler
Ermeni sözlükçüler