Sovyetler Birliği'nde askerî rütbe ve işaretler

Sovyetler Birliği'nde askeri rütbe ve işaretler'i, 1917'deki Ekim Devrimi'nden sonra hizmete girdi. Aynı zamanda soylulukla bağlantılı olan eski Çarlık rütbeleri kaldırıldı. Bu rütbeler günümüz Rusya'sında ve Ukrayna'sında kullanılan rütbelere benzemektedir.

Tarihçe 
Başlarda Kızıl Ordu'da profesyonel subay, bunun bir Çarlık mirası olduğu düşüncesiyle kullanılmadı. Bolşevikler subay kelimesini yasakladılar ve yerine sadece komutan kelimesini kullandılar. Apolet ve rütbe kullanımı bırakıldı ve bunların yerine "Tümen Komutanı", "Kolordu Komutanı" ve bunlar gibi unvanlar kullanıldı. 1924'te bu sistem, K-1 (en düşük)den K-14 (en yüksek)e kadar hizmet kategorileriyle desteklendi. Hizmet kategorileri rütbe işlevine sahipti ve komutanın deneyim ve niteliklerini belirtiyordu. Kategori işaretleri komutanının pozisyonunu belirtmiyordu.

22 Eylül 1935'te Kızıl Ordu hizmet kategorilerinden vazgeçti ve rütbe sistemine dönüldü. Fakat bu rütbe sistemi geleneksel rütbelerin ve unvan sisteminin bir karışımıydı. Örneğin bu sistemde hem "Teğmen" hem de "Komdiv" (Комдив, Tümen Komutanı) vardı. Politik komiserlerin ve teknik sınıfların rütbeleride bu sisteme göre değişti.

Bir sistemde birkaç değişiklik daha yapıldı. 7 Mayıs 1940'ta "Kombrig" (Командир бригады / Komandir brigadi, Tugay Komutanı), "Komdiv" (Командир дивизии / Komandir divizii, Tümen Komutanı), "Komkor" (Командир корпуса / Komandir korpusa, Kolordu Komutanı) ve "Komandarm" (Командир армии / Komandir armii, Ordu Komutanı) şeklindeki fonksiyonel rütbelerinin yerini General ve Amiral rütbeleri aldı. Fakat politik komiser ve teknik sınıf rütbeleri aynı kaldı. 2 Kasım 1940'ta sistem bir değişiklik daha geçirdi. Bununla astsubay rütbeleri kaldırılıyor ve Podpolkovnik (Yarbay) rütbesi ekleniyordu. 1942'nin başlarında tüm eski fonksiyonel rütbeler normal rütbelere çevrilmişti. 9 Ekim 1942'de politik komiserlik ve onun rütbeleri kaldırıldı. Fonksiyonel rütbeler sadece sıhhiye sınıfında ait oldu.

1943'ün başından kalan tüm fonksiyonel rütbeler kaldırıldı. Subay kelimesi resmen kullanılmaya ve apolet sistemine geçildi. O günden itibaren rütbe sistemi fazla değişmedi ve bugünkü Rusya'da da devam etmektedir. Kombat (Tabur Komutanı), Kombrig (Tugay Komutanı) ve Komdiv (Tümen Komutanı) fonksiyonel rütbeleri resmi olmayan kullanım şekilleri oldu.

Rütbe tablosu 
Bu tablo, 1958-1991 arasında kullanılan rütbeleri ve apoletleri gösterir.

Renklere göre branşlar 

1919-1922 yılları arasında Kolordularda görev yapan askerlerin yaka renkleri:

  Kızıl: Piyade
  Mavi: Süvari
  Turuncu: Topçu
  Siyah: İstihkâm
  Açık Mavi: Hava Kuvvetleri
  Yeşil: Sınır Muhafızları

1922-1923 yılları arasında kadar rütbe işaretleri dört renge sahipti:
 Zıt renkler
 Yaka yamanın kenar renkleri
 Rakamın rengi ve yaka yamasındaki harfler
 Kolorduyu belirten pantolon çizgi renkleri
     Siyah kenar altın rakamlar ve harfler ile kızıl pantolon şeritli kızıl yaka yama: Piyade ve tüm birlik hizmetleri.
     Siyah kenar altın rakamlar ve harfler ile mavi pantolon şeritli mavi yaka yama: Süvari.
     Kırmızı kenar altın rakamlar ve harfler ile kırmızı pantolon şeritli siyah yaka yama: Topçu.
     Siyah kenar altın rakamlar ve harfler ile açık mavi pantolon şeritli açık mavi yaka yama: Hava Kuvvetleri.
     Siyah kenar sarı harfler ile kırmızı pantolon şeridi bulunan kırmızı yaka yama: Zırhlı Birlikler.
     Kırmızı kenar gümüş rakamlar ve harfler ile kırmızı pantolon şeritli siyah yaka yama: İstihkâm.
     Sarı kenar gümüş rakamlar ve harfler ile sarı pantolon şeridi olan siyah yaka yama: Muhabere.

1924-1934 yılları arasında rütbe işaretleri iki renktedir. Kol yaka yamacının rengi ve koltuğu belirten yaka yamacının kenarı rengi:

   Siyah kenarlı Kızıl: Piyade ve tüm birlik hizmetleri
   Siyah kenarlı mavi: Süvari
   Parlak kırmızı kenarlı siyah: Topçu, zırhlı birlikler
   Siyah kenarlı açık mavi: Hava kuvvetleri
   Mavi kenarlı siyah: Teknik birlikler (Radyo iletişimi, mühendisler, kimyasallar, teknik askeri okullar, yol yapımı, boru hattı birimleri, bina ve hava üssü inşaatı, askeri topoğrafya hizmeti)
   Parlak kırmızı kenarlı koyu yeşil: Tıp ve veterinerlik hizmetleri (Veteriner Dairesi), idari servis, adli savcılar

1935-1942 yılları arasında, rütbe işaretleri iki renktedir. Kol yaka yamacının rengi ve koltuğu belirten yaka yamacının kenarı rengi:

   Siyah kenarlı Kızıl: Piyade ve tüm birlik hizmetleri
   Siyah kenarlı mavi: Süvari
   Parlak kırmızı kenarlı siyah: Topçu birlikleri
   Parlak kırmızı kenarlı Kadife siyah: Zırhlı birlikler
   Siyah kenarlı açık mavi: Hava kuvvetleri
   Mavi kenarlı siyah: Teknik kolordu
   Siyah kenarlı siyah: Kimyasal kolordu
   Parlak kırmızı kenarlı koyu yeşil: Tıp ve veterinerlik hizmetleri (Veteriner Dairesi), idari hizmet

1943'ten 1955'e kadar, rütbe işaretleri iki renktedir. Omuz tablasının rengi ve kolorduyu belirten kenar rengi:

   Siyah kenarlı Kızıl: Piyade, mekanize ve motorlu piyade
   Siyah kenarlı mavi: süvari
   Parlak kırmızı kenarlı siyah: Topçu, zırhlı birlikler
   Siyah kenarlı açık mavi: Hava kuvvetleri, hava birlikleri, hava teknik servisleri
   Siyah kenarlı siyah: teknik kolordu
   Parlak kırmızı kenarlı koyu yeşil: Tıp ve veterinerlik hizmetleri (Veteriner Dairesi)

Aralık 1955'ten 1970'e kadar renkler:

  Kızıl: Piyade, mekanize ve motorlu piyade, hava birlikleri
  Siyah: Topçu, zırhlı birlikler, teknik birlikler
  Açık mavi: Hava kuvvetleri
  Koyu yeşil: Tıp ve veterinerlik hizmetleri
  Kırmızı: Yüksek subaylar (tüm dallar)

1970-1991(93):

  Kırmızı: piyade, askeri eğitim kurumları
  Açık mavi: Hava Kuvvetleri, hava birlikleri, hava teknik servisleri
  Siyah: topçu, zırhlı birlikler, teknik birlik ve Donanma

Mart 1956'da general subayların yıldızları altın renkli oldu.

Kısaltmalar 

1972 yılından sonra apolet üzerindeki harfler:
 ВВ (Внутренние войска, Vnutrennie voyska) - İç birlikler
 К (Курсант, Kursant) - Askeri öğrenci,
 ГБ (Государственная безопастность, Gosudarstvennaya bezopastnost' ) - KGB
 ПВ (Пограничные войска, Pogranichnye voyska) - Sınır birlikleri
 СА (Советская Армия, Sovietskaya Armiya) - Sovyet Ordusu
 ВС (Вооружённые Силы, Vooruzhennie Sily) - Silahlı Kuvvetler (Sovyet Ordusu, geç SSCB'den modern Rusya'ya)
 СШ (специальная школа, spetsialnaya  şkola) - Özel okul
 Ф (Флот, Flot) - Donanma
 СФ (Северный флот, Severni flot) - Kuzey Filosu
 ЧФ (Черноморский флот, Chernomorski flot) - Karadeniz Filosu
 БФ (Балтийский флот, Baltiyski flot) - Baltık Filosu
 ТФ (Тихоокеанский флот, Tihookeanski flot) - Pasifik Filosu
 СВУ (Суворовец, Suvorovets) - Suvorov Okulu öğrencisi, ordu öğrencisi
 ВМУ (Военно-музыкальное Училище Voyenno-muzikalnoye Uçilişçe) - Askeri müzik okulu öğrencisi, bando öğrencisi
 H (Нахимовец, Nahimovets) - Nahimov Okulu öğrencisi, donanma öğrencisi

Sovyetler Birliği Generalismosu 
Bu rütbe Josef Stalin için 27 Haziran 1945'te oluşturuldu. Kendisi bu rütbedeki tek kişidir. ABD'nin "General of the Armies of the United States" ve Kuzey Kore'nin "Dae Wonsu" rütbelerinin benzeridir. Generaller generali anlamına gelir.

Branşlar için Mareşal 
Branş Mareşali ve Üst Branş Mareşali, 5 Sovyet askeri branşında kullanılırdı. Bunlar Hava Kuvvetleri, Topçu, Tankçı, İstihkam ve Sinyal Kuvvetleriydi. Bu rütbeler 1943 yılında oluşturuldu ve Orgeneral rütbesine denkti.

Ayrıca bakınız 
 Rusya Federasyonu Silahlı Kuvvetleri subay rütbe dereceleri ve işaretleri
 NATO ordularının subay rütbe dereceleri ve işaretleri

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 Uniform Insignia sitesindeki SSCB Silahlı Kuvvetleri rütbeleri 
 Указ Президиума Верховного Совета СССР «О введении новых знаков различия для личного состава Красной Армии» от 6 января 1943 года  // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1943. — 10 января (№ 2 (208)). — С. 1 — 2.
  Указ Президиума Верховного Совета СССР «О введении новых знаков различия для личного состава Военно-Морского флота СССР» от 15 февраля 1943 года  // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1943. — 19 февраля (№ 7 (213)). — С. 1, 2