Ateşten Gömlek (film, 1923)

Ateşten Gömlek, Halide Edib Adıvar’ın aynı adlı romanından sinemaya uyarlanmış, yönetmenliğini Muhsin Ertuğrul yaptığı 1923 tarihli film.

Türk kadınların rol aldığı ilk sinema filmi ve Türk sinema tarihinde Kurtuluş Savaşı'nı konu alan ilk konulu, uzun metraj filmdir Filmde Ayşe rolünü canlandıran Bedia Muvahhit ve Kezban rolünü canlandıran Neyyire Neyir, bir sinema filminde rol alan ilk Türk kadın oyuncular olarak sinema tarihine geçmiştir.

Filmin yapımcılığını Kemal Film üstlenmiştir. 1923 yılında sinemalarda iki ayrı bölüm olarak (çift bilet karşılığında) seyirciye sunulmuştur.

Romandan uyarlanması ve oyuncu seçimi 
Halide Edib Adıvar’ın Ateşten Gömlek romanı, 1922 yılında İkdam Gazetesi’nde yayımlanmış ve  büyük ilgi uyandırmıştı. Bunun üzerine filme aktarılması gündeme geldi. Güncel konuları filme çekme gayretindeki Muhsin Ertuğrul  ulusal bir büyük olayı Türk Kurtuluş Savaşı’nı ele almak üzere bu romanı sinemaya uyarlamak istedi.

O devirde Türk sinemasında kadın rolleri azınlık mensubu kadın oyuncular tarafından canlandırılmakta; Müslüman kadınların rol alması uygun bulunmamaktaydı. Adıvar, romanın kahramanı Ayşe ile Kezban’ı Rum veya Ermeni sanatçıların oynamasını istemedi; filmde Türk kadınların rol alması şartı ile Muhsin Ertuğrul’a romanı filme çekmesi izni verildi.

Ayşe rolünü oyuncu Rafet Muvahhit’in eşi Bedia Hanım üstlendi. Kezban rolünü canlandıracak oyuncu, gazete ilanı yolu ile bulundu. İlana yanıt veren Münire Eyüp, Kezban rolünü canlandırdı; afişlerde ismi “Neyyire Neyir” olarak yer aldı.

Gösterime girmesi 
Filmin ilk gösterimi İstanbul'un Beyoğlu semtinde bulunan Palas Sineması'nda 23 Nisan 1923 tarihinde yapıldı. Henüz İstanbul işgal altında iken ve Cumhuriyet ilan edilmemişken Türk Kurtuluş Savaşı'nı konu alan bu filmin gösterime girmesi olağanüstü coşkulu bir hava yarattı.

Konusu 
Film, İzmir'in işgali sırasında eşi ve çocuğu öldürüldükten sonra İstanbul’da işgali protesto mitinglerine katılan, ardından Anadolu’da hastabakıcılık yapan Ayşe ile aşık olduğu Binbaşı İhsan'ın sonları ölümle biten öyküsünü anlatır. Kurtuluş Savaşı'nda başından yaralanmış bir yedek subay olan Peyami'nin Ankara'da yazdığı hatıralarından oluşmuştur

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 
 

1923 çıkışlı Türk filmleri
1920'lerde Türkçe filmler
Türk siyah-beyaz filmleri
Muhsin Ertuğrul'un senaryosunu yazdığı filmler
Türk dramatik savaş filmleri
Muhsin Ertuğrul'un yönettiği filmler
Konusu Osmanlı İmparatorluğu'nda geçen filmler
Kemal Film filmleri
1920'lerde dramatik filmler
Türk Kurtuluş Savaşı filmleri