İtici pervane

İtici pervane, gemilerde başta veya kıçta bulunan ve manevra kabiliyetini artıran sistemlerden her biri. Konumuna göre baş iter veya kıç iter olarak adlandırılır. Güçleri ve sayıları oranında  manevra  yeteneğini  artıran ve  geminin ana makinesinden ayrı  bir jeneratör ünitesi ile çalışan; sabit kanatlı pervane, yönlenebilen kanatlı (pitch) pervane ve su jeti nozul gibi itici tipleri bulunan aletlerdir.

Faydalar 

İtici pervaneler zamana karşı yarışan  konteyner, ro-ro gemileri ile programlı seferlere bağlı yolcu gemilerinin  çok uğraklı seferlerinde yoğun hareketli limanlara yanaşma ve kalkış manevralarının; römorkör yardımı olmadan geminin  kendi  manevrasını  kendi başına daha etkin, seri, emniyetli ve ekonomik yapmasını sağlar.

Özel hizmet gemilerinden deniz altına ve  tabanına gerçekleştirilen operasyonlarda (ölçüm,sondaj,kablo döşeme,inşaat vb.) belirli bir coğrafî nokta üzerinde sabit kalabilme  veya iki coğrafik nokta arasındaki belirli noktalar üzerinde ilerleyerek  çalışabilme özellikleri ile geminin kendi başına manevralar yaparak görevini yerine getirebilmesini sağlar.

Tekne trafiğinin yoğun olduğu marinalarda yat ve teknelerin manevralarını kendi başlarına emniyetle yapabilmesini sağlar.

İtici pervanenin çalışma prensibi 

Gemi gövdesinin baş tarafında veya kıç tarafında  tam bir dik açı ile  Sancaktan/İskeleden itme gücü uygulayabilecek şekilde  teknenin su kesimi altında,omurga hattı üstünde bir tünel içinde adeta bir aspiratör gibi çalışarak itme gücü sağlar.

Sabit pervaneli iticilerde itme gücünü pervanenin devir sayısı, yönlenebilen kanatlı pervanelerde ise itme gücünü kanatların dönme açısı belirler.

Sistem; gemi hızının 4 knot (deniz mili/saat) altına düşürülmesinin ardından yapılan manevralarda etkili olur. Daha yüksek gemi hızlarında çalıştırılması durumunda  etkisiz kalır ve sistem zarar  görebilir.

Küçük yat ve teknelerde (9-24mt)  gövdeye dıştan montajlı  elektrik motorlu iticiler  uygulanabilir.

Su-Jeti itici sisteminin çalışma prensipleri 

Küçük yat ve teknelerde(9-24mt) gövde altından  pompa ile emilen  suyun  basınçla  itici nozullara iletilmesi  ve suyun nozullardan çıkışı ile oluşan  tepkimeli  sistem olarak bilinir.

Önemi 

İticilerin gemilere donatımı konusunda herhangi bir zorunluluk bulunmamakla beraber belirli tip gemilerde (yolcu, ro-ro, konteyner vb.) elzemdir.

Günümüzde iticiler dynamic positioning (dinamik konumlandırma) olarak adlandırılan işlemle; geminin coğrafî bir pozisyonda (+/-5m. hata ile) sabitlenmesinin  veya  görev manevralarının bilgisayar kontrolünde otomatik olarak yapılabilmesini sağlar. Bu sistem özel hizmet gemilerinde ve yeni nesil transatlantiklerde görülür.

Kaynakça

Dış bağlantılar 
How Bow Thruster is Used for Maneuvering a Ship? by Marine Insight, September 13, 2012, By Amitava Chakrabarty 

Gemi mühendisliği
Pervaneler