Yakubî

Yakubî tam adıyla Ebül-Abbâs Ahmed bin İshâk bin Cafer bin Vehb bin Vâzıh el-Yakubî (Arapça : أبو العباس أحمد بن إسحاق بن جعفر بن وهب بن واضح اليعقوبي) Müslüman tarihçi, coğrafyacı ve seyyah.  Yaygın inanışa göre Fars asıllı, Ermeni asıl olduğu söylenir. İlk tarihi coğrafya üzerine eser veren arap yazardır.

Yaşam öyküsü 
Yakubi, Halife Mansur zamanında kölelikten özgür bırakılmış olan Vazıh'ın torunudur. 873 yılına kadar Ermenistan ve Horasan'da yaşamıştır. İran'da Tahiri Hanedanı (سلسله طاهریان) emri altında hizmet eder ve onlar için çalışır; bu sırada Hindistan, Mısır ve Magribi gezer. Tahiriler Horasan'ı ele geçirerek kendi topraklarına katan Seferiler tarafından devrilince, Mısıra yerleşir ve 889-890 yıllarında Tolunoğulları (Arapça: الطولونيون al-Tūlūnīyūn), sarayında Kitab al-Buldan ismindeki kitabını yazar. El-Yakubi'nin 897 yılı içinde öldüğü söylenir.

Anlatımı

Tarihi anlatımını iki bölümde ele almıştır. İlkinde Muhammed'den öncesi ve o dönem halkların, özellikle de dinlerinin, edebiyatlarının kapsamlı bir anlatımını verir. Patrikler zamanında kaynağı C. Bezold'un "Die Schatzhohle" Süryani eseri olduğu ortaya çıkmıştır. Hindistan hikâyesinde, Kelile ve Dimne'nin ve Sinbad hikâyelerini anlatan ilk kişidir. Yunanistan'ı anlatırken filozoflardan birçok alıntı yapar. İkinci bölüm, 872 yılına kadar Muhammed'in tarihçesini içerir, İmamiye bakışı açısından değerlendirip Ebû Bekir, Ömer ve Osman’ın hilâfetini reddeden ve onlar için halife sıfatını kullanmaz; dönemlerini “eyyâm” başlığı altında aanlatır. Eser, Ermenistan ve Horasan gibi bazı şehirleri astronomik detayları ve şairlerden ziyade dini otoritelerden alıntılarıyla ayrıntılı anlatarak karakterize eder.

Eserleri 

 تاريخ اليعقوبي ; Târih bin Vadih (Ibn Wadih Kroniği)
 كتاب البلدان; Kitab el-Buldan (Ülkeler kitabı) - Magrib (المغرب العربي; al-Maġrib al-Arabī)'in coğrafi bir tanımlaması, tam geniş bir şehirler ile bilgiler ve fazlaca topoğrafik ve siyasal bilgileri kapsar. (ed. M. de Goeje, Leiden, 1892)

Notlar

Kaynakça 
 Muhammad Zaman: "Al-Yaqubi", Encyclopedia of Islam, Bd. XI, Leiden 2002, sayfa 257-8.
 André Miquel: La géographie humaine du monde musulman, Bd. I, Paris 1967 sayfa 285-292.

Dış bağlantılar 
 Al-Yakubi'nin İncile ait öyküleri  

897 yılında ölenler
9. yüzyıl coğrafyacıları
Arap tarihçiler
Müslüman tarihçiler
Müslüman coğrafyacılar