Yan cümlecik

Yan cümlecik veya yan cümle, bileşik cümlelerde ana cümlenin anlamını tamamlayan yardımcı cümle. Bazen tümce sözcüğü de yan cümle anlamında kullanılır. Yan cümlecik; tek başına tam ve anlamlı bir cümle olabildiği gibi, fiilimsilerle oluşturulmuş da olabilir. Türkçede başlıca dört tip yan cümlecik vardır:

 dilek-şart kipi ve ek-fiilin şartı (-se) ile oluşturulanlar (şartlı)
 ki bağlacı ile oluşturulanlar
 iç içe cümleler 
 fiilimsiler ile oluşturulanlar (girişik).

Aşağıdaki örneklerde yan cümleciklerin altı çizilidir:

 Erken gelirsen sinemaya gidebiliriz. (şartlı)
 Çalışırsan başarırsın. (şartlı)
 Görüyorum ki hepiniz hazırlanmışsınız. (ki'li)
 Elma -ki en sevdiğim meyvedir- buralarda bol yetişir. (ki'li)
 Annem "Neden sen de dışarıda oynamıyorsun?" diye sordu. (iç içe)
 Bizi burada unuttunuz sanıyordum. (iç içe)
 Yola çıkınca sizi haberdar ederiz. ("çıkınca" zarf-fiil)
 Öğretmen, ödevini hakkıyla yapan öğrencileri ödüllendirdi. ("yapan" sıfat-fiil)

Ki bağlacı ile oluşturulmuş bazı cümlelerde yan cümleciği tespit etmek zor olabilir. Bu durumda cümle, "ki" bağlacı kaldırılarak yeniden düzenlenirse ve ana cümlenin yüklemi tespit edilirse, yan cümlecik kendini belli edecektir:

 Duydum ki unutmuşsun gözlerimin rengini. (Gözlerimin rengini unuttuğunu duydum. "Duydum" yüklem.)

Ayrıca bakınız 
 Bileşik cümle

Kaynakça 
Özel

Genel
 Ergin, Muharrem. Üniversiteler İçin Türk Dili. İstanbul: Bayrak Yayım, 2009.
Notlar

Yapısına göre cümleler