Olcay Poyraz

Olcay Poyraz (18 Mart 1943, Adana - 8 Temmuz 2023), Türk oyuncu, yönetmen, çevirmen.

Olcay Poyraz Bertrand, Ankara Devlet Konservatuvarı'nda yedi yıl piyano eğitiminden sonra sınavla tiyatro bölümüne geçti. 1964 yılında Devlet Tiyatrosu'na oyuncu olarak girdi. Devlet tiyatrolarında, Carlo Goldoni’nin "Yabanlar", Alejandro Casona’nın "Yedi Balkonlu Ev", Friedrich Dürrenmatt’ın "Yaşlı Bayanın Ziyareti", August Strindberg’in "Rüya Oyunu", Alan Jey Lerner’in "My Fair Lady" oyunlarında rol aldı.

Yaşamı 
1967 yılında Fransa’ya giden sanatçı, Odéon Tiyatrosunda, Tania Balachova’nın tiyatro kursuna devam etti. Aynı zamanda Arakelian’ın makyaj kursundan diploma aldı. Odeon Tiyatrosunda Jean-Louis Barrault’nun, Comédie Française’de Jean-Paul Roussillon’un, Villeurbanne’da Roger Planchon’un çalışmalarını yakından izleyen Olcay Poyraz, 1969’da Türkiye’ye döndüğünde Nezihe Meriç’in yedi kadın tipinden oluşan tek kişilik "Sular Aydınlanıyordu" piyesini iki sezon oynadı. Devlet Tiyatrolarında  eser sahneye koyan Fransız rejisörlerden Roland Pietri ve Jean-Pierre Miquel’e asistanlık yaptı. Eric Westphal, Guy Foissy, Maurice Yendt, Vladimir Volkoff, Victor Haim, Agnès Jaoui, Jean-Pierre Bacri, Josiane Balasko, Catherine Anne, Christine Reverho, Sébastien Thiéry gibi Fransız çağdaş yazarların piyeslerini Türkçeye kazandırdı.

Jean Cocteau’nun monologlarından düzenlediği bir gösteriyi, Guy Foissy’nin “Soirées Bourgeoises”, René de Obaldia’nın “Deux Femmes pour un Fantôme” ve “La Baby Sitter” adlı eserlerini fransızca olarak Ankara Fransız Kültür Merkezi'nde oynadı. Yaşar Kemal’in üç hikayesinden oluşan "Anadolu'da Hasat" gösterisini, fransızca, önce Fransız büyükelçiliğinde, sonra Fransız Kültür Merkezleri'nde sergiledi ve 1998 yılında da,  Cumhuriyetimizin  75. Yıl  etkinlikleri arasında Paris’te “Théâtre de l’Ile Saint-Louis”de iki temsil yaptı.

1992 sonunda gittiği Kahire’de üç ay boyunca Hannager Tiyatrosu'nda tiyatro atölye çalışmaları yaptı. 1998-1999 eğitim yılında Üsküp Dram Akademisindeki Türk  talebelere diksiyon ve fonetik dersleri verdi. Üsküp Türk Tiyatrosunda "Asiye Nasıl Kurtulur'u", 2005 yılında da Azerbaycan Yuğ Devlet Tiyatrosu'nda "Midas'ın Kulakları" adlı eseri sahneledi.

Nâzım Hikmet’in şiirlerinden oluşan "Ben Nazım Hikmet" gösterisini fransızca olarak yine Paris’de “Maison de la Poésie-Théâtre Molière”de oynadı Aynı yıl Paris’de Studio Théâtre’da ve Brüksel’de tekrarladı. Gösterinin türkçesini 2004 Haziranında Azerbaycan’da gerçekleştirdi. 2005'te Ankara’da ve Karadeniz turnesinde ve İzmir ve İstanbul'da da oynadı.
 
2005 Nisanında Ankara Müzik Festivalinde oynanan Eric Westphal’ın "Sizlerle Mozart" piyesini çevirdi ve sahneledi.

Sanatçı 1988 yılından ölümüne dek Sevda - Cenap And Müzik Vakfı'nda yönetim kurulu üyeliği yapmıştır.

TRT televizyonunda 1970'li ve 1980'li yıllarda pek çok yabancı dizi ve filmde ünlü başrol oyuncularını seslendirmiştir. Ayrıca TRT radyolarında Radyo Tiyatrosu ve Arkası Yarın gibi programlarda görev yapmıştır.

8 Temmuz 2023 tarihinde vefat etmiştir. Alaçatı Kabristanında, eşinin yanına defnedilmiştir.

Çalışmaları

Rol aldığı oyunlar (seçmeler) 

 Yabanlar, Carlo Goldoni
 Yedi Balkonlu Ev, Alejandro Casona
 Yaşlı Bayanın Ziyareti, Friedrich Dürrenmatt
 Rüya Oyunu, August Strindberg
 My Fair Lady, Alan Jey Lerner
 Sular Aydınlanıyordu, Nezihe Meriç
 Cocteau ile Buluşma, Jean Cocteau’nun monologları, Olcay Poyraz düzenlemesi, Fransızca
 Soirées Bourgeoises, Guy Foissy, Fransızca
 Deux Femmes pour un Fantôme, René de Obaldia, Fransızca
 La Baby Sitter, René de Obaldia, Fransızca
 Ruhlar Gelirse, Noël Coward
 Cadı Kazanı, Arthur Miller
 Chaillot Delisi, Jean Giraudoux
 Yanlışlık, Albert Camus  
 Yerma, Federico García Lorca
 Yüz Yüze, Aleksandr Gelman
 Moisson d'Anatolie (Anadolu'da Hasat), Yaşar Kemal'in Bana bak kardeş, Sinek ve Yolda isimli öykülerinden oluşan gösteri. Fransızca
 Moi Nazım Hikmet (Ben Nâzım Hikmet), Nâzım Hikmet’in şiirlerinden oluşan fransızca gösteri. Paris’de "Maison de la Poésie-Théâtre Molière"'de ve Studio Théâtre’da oynadı. Brüksel'de tekrar edildi. Gösterinin türkçesi 2004 Haziranında Azerbaycan’da, 2005'te Ankara’da ve Karadeniz turnesinde ve İzmir ve İstanbul'da da oynandı.

Yönettiği oyunlar (seçmeler) 

 Hüzzam, Güner Sümer, Bu oyun Almanya'da beş şehirde gösterildi.
 Rita, Willy Russell
 Bağış, Refik Erduran
 Aşk Öldürür, Vladimir Volkoff
 Çın Sabahta Balkıyan Ne, Nezihe Meriç
 Sular Adınlanıyordu, Nezihe Meriç, Bu oyunu 1990'da kendisi sahneleyerek tekrar oynadı. Oyun 1991'de Almanya’da sekiz şehirde gösterildi.
 La Mère, Orhan Asena, Comedie Francaise, Fransızca
 Tiyatro Makinesi, Maurice Yendt
 Asiye Nasıl Kurtulur, Vasıf Öngören, Üsküp Türk Tiyatrosu
 Midas'ın Kulakları, Güngör Dilmen, Azerbaycan Yuğ Devlet Tiyatrosu
 Sizlerle Mozart,  Eric Westphal, Ankara Müzik Festivali

Çevirdiği oyunlar 

 Kocaman Çocuklar, Paul Géraldy
 Tiyatro Makinası, Maurice Yendt (Ankara Sanat Tiyatrosu'nda oynandı)
 Yarın 2000, Eric Westphal, (Devlet Tiyatroları Oda Tiyatrosu'nda oynandı)
 Lady Macbeth, Tania Balachova
 Beklenmedik Ziyaret, Victor Haim (TRT için çekildi )
 Aşk Öldürür, Vladimir Volkoff (Devlet Tiyatroları Şinasi Sahnesi'nde oynandı)
 Canlı Yayın, Guy Foissy (Devlet Tiyatroları Oda Tiyatrosu'nda oynandı)
 Köprüdeki Adam, Guy Foissy (Devlet Tiyatroları Oda Tiyatrosu'nda oynandı)
 Sizlerle Mozart, Eric Westphal (Ankara Müzik Festivali'nde oynandı)
 Üç Kadın, Catherine Anne (Konya Devlet Tiyatrosunda oynandı)
 Öğret Bana Celine, Maria Pacôme
 Ne Aile Ama, Agnès Jaoui / Jean- Pierre Bacri
 Büyük Bir Aşk Çığlığı, Josian Balasco
 Mutfaktakiler, Salondakiler, Agnès Jaoui / Jean-Pierre Bacri
 Çikolata Biber, Christine Reverho
 Bahçede Bir Fil, Eric Westphal
 İndia Bankası, Sebastien Thiéry

Filmografi 
 Yaşama Sevinci, Yönetmen: Mete Yıldızcı, TRT yapımı

Ödülleri 

 1969: Sanat Sevenler Derneği - Övgüye Değer Görülenler, "Sular Aydınlanıyordu"daki oyunuyla
 1985: Sanat Kurumu - Övgüye Değer Görülenler, "Hüzzam" adlı oyundaki reji çalışmasıyla

Kaynakça 
1943 doğumlular
Seyhan doğumlular
Adana doğumlu kadın oyuncular
2023 yılında ölenler
Türk kadın tiyatro oyuncuları
Türk tiyatro yönetmenleri
Devlet tiyatroları sanatçıları
Alaçatı Mezarlığı'na defnedilenler