1906 San Francisco depremi

1906 San Francisco depremi San Francisco, CA ve Kuzey Kaliforniya'yı 18 Nisan 1906 Çarşamba günü yerel saate göre sabaha karşı 5.12'de vuran yüksek şiddetli depremdir. Depremin büyüklüğü genel olarak 7,9 Mw kabul edilir. Buna karşın depremin büyüklüğü en az 7,7 Mw en fazla 8,25 Mw olarak ileri sürülmüştür. Esas sarsıntı merkezi şehrin 2 mil (3 km) uzağında, denizdeki Mussel Kayalıkları'dır. Bölge; San Andreas Fay Hattı'ndan kaynaklanan bu depremle kuzey-güney doğrultusunda 296 mil (477 km) ikiye ayrılmıştır. Sarsıntı Oregon'dan Los Angeles'a; hatta denizden oldukça uzak olan Nevada'nın merkezine kadar geniş bir alanda hissedilmiştir. Deprem ve sonucunda oluşan büyük yangın, Amerika Birleşik Devletleri tarihinde meydana gelen en kötü doğal afet olarak kabul edilir. Deprem ve bunun sonucunda oluşan yangın sebebiyle ölenlerin sayısının 3.000'den fazla olduğu tahmin edilmiştir. Bu rakam Kaliforniya tarihinde bir doğal afetten dolayı hayatını kaybeden en fazla kişi sayısıdır. Depremin ekonomik etkileri, yakın geçmişte meydana gelen Katrina Kasırgası ile benzerlik göstermektedir.

Tektonik ortam
San Andreas Fay Hattı, Pasifik levhası ve Kuzey Amerika levhası arasındaki tektonik sınırın parçasını oluşturan kıtasal transform fayıdır. Doğrultu atımlı fay, batı (Pasifik) levhasının doğu (Kuzey Amerika) levhasına göre kuzeye doğru hareket ettiği sağ yönde yanal hareketle tanımlanır. Bu fay, güneydeki Salton Denizi ile kuzeydeki Mendocino Burnu arasında Kaliforniya boyunca yaklaşık  uzaklıkta uzanır. Gözlenen maksimum yüzey yer değiştirmesi yaklaşık 6m (20 fit) idi. Jeodezik ölçümleri 8,5 m'ye (28 fit) kadar yer değiştirme gösterir.

Deprem

1906 depremi Richter ölçeği'nin geliştirilmesinden otuz yıl önce oldu. Modern Moment magnitüd ölçeği üzerinde depremin büyüklüğü için en çok kabul gören tahmin 7,9'dur. 7,7'den 8,3'e kadar yüksek değerler de önerilmiştir. Geophysical Research dergisinde yayınlanan bulgulara göre depremin etkisinden önce ve sonra Yerkabuğunda şiddetli deformasyonlar oluştu. San Andreas levha sınırının 450 km'lik parçasının hasarının nedeni olduğu varsayılan depremde sistemin faylarındaki birikmiş gerilim boşaldı. 1906 kırığı hem kuzeye hem de güneye doğru toplam  yayıldı. Sarsıntı Oregon'dan Los Angeles'a ve iç kısımlardan merkezdeki Nevada'ya kadar hissedildi.

Ana şoktan yaklaşık 20 ila 25 saniye önce güçlü bir öncü deprem oldu. Ana şokun güçlü sarsıntısı yaklaşık 42 saniye sürdü. 1906 depreminden önce, Kuzey Kaliforniya'nın tarihsel kayıtlarındaki herhangi bir zamandan daha fazla on yıllarca süren küçük depremler oldu. Daha önce 1906 depreminin habercisi olarak yorumlanan, güçlü bir mevsimsel modele sahip oldukları bulunmuştur. Kaliforniya Altına Hücum'un sonraki yıllarında hidrolik madencilik nedeniyle oluşan erozyonun sonucunda fayların üzerinde uzanan kıyı koylarındaki büyük mevsimsel tortu yüklerinin bu depreme neden olduğuna inanılmaktadır.

Yıllarca, yerel yer değiştirme ölçümleri nedeniyle depremin merkez üssü Olema kasabası yakınlarında, Marin İlçesi'nin Point Reyes bölgesinde olduğu varsayıldı. 1960'larda UC Berkeley'deki bir sismolog, merkez üssünün Golden Gate kuzeybatısında, San Francisco açıklarında olduğunu ileri sürdü. En son analizler, merkez üssü için  açık deniz konumunu desteklese de belirsizlik devam etmektedir. Açık denizdeki merkez üssü, San Francisco Presidio'da gelgit göstergesince kaydedilen yerel tsunami oluşumuyla desteklenir. Dalganın genliği yaklaşık  idi ve yaklaşık 4045 dakika sürdü.

Depremden önce ve sonra nirengi verilerinin analizi, gözlenen yoğunluk verileriyle uyumlu olarak, San Andreas Fayı boyunca meydana gelen kırılmanın yaklaşık  uzunluğunda olduğunu güçlü şekilde ortaya koyar. Mevcut sismolojik veriler, önemli ölçüde daha kısa kırılma uzunluğunu destekler, ancak bu gözlemler, S-dalgası hızının (süper kayması) üzerindeki hızlarda yayılmaya izin vererek bağdaştırılabilir. Süper kayma yayılımı artık doğrultu atımlı faylanmayla ilişkili birçok deprem için kabul edilmiştir.

Son zamanlarda, araştırmacılar eski fotoğrafları ve görgü tanıklarının ifadelerini kullanarak depremin hipomerkez konumunu San Francisco açıklarında veya San Juan Bautista yakınlarında tahmin edebildi ve önceki tahminleri doğruladılar.

Ayrıca bakınız 
 Arnold Genthe, deprem fotoğrafçısı
 George R. Lawrence, deprem fotoğrafçısı
 Deprem mühendisliği

Kaynakça 

 
Kaliforniya'daki depremler
San Francisco Körfez Bölgesi tarihi
20. yüzyılda San Francisco